Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00382 006553 13232052 na godz. na dobę w sumie
Kto czyta nie błądzi - ebook/pdf
Kto czyta nie błądzi - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 213
Wydawca: UNIVERSITAS Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-242-1107-4 Rok wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> praktyczna edukacja, samodoskonalenie, motywacja
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Kto czyta, nie błądzi to podręcznik z ćwiczeniami rozwijającymi i doskonalącymi sprawność czytania oraz strategie pracy z tekstem. Jest on przeznaczony dla studentów na poziomie C1 (efektywnej biegłości użytkowej). W każdej z ośmiu jednostek znajduje się od trzech do pięciu tekstów różnej długości, które są powiązane ze sobą wspólnym tematem. Towarzyszą im rozmaite ćwiczenia – niektóre służą rozwijaniu i doskonaleniu strategii czytania (mowa tu o czytaniu selektywnym, globalnym i szczegółowym); inne mają zachęcić uczących się do dyskusji, stawiania hipotez, wyciągania wniosków; jeszcze inne - koncentrują się na poszerzaniu (lub uaktywnianiu) ich zasobu leksykalnego. W układ jednostki tematycznej zostały także wplecione ważne, ciekawe, bądź przydatne uczącym się informacje, powiązane z omawianym zagadnieniem. Na jej zakończenie pojawia się blok 'Powiedz albo napisz', zachęcający studentów do przygotowywania dłuższych wypowiedzi ustnych oraz pisemnych na poruszane w tekstach tematy.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

ksi¹¿ka zgodna z wymogami certyfikacji jêzyka polskiego poziomy œredni B2 zaawansowany C1 PODRÊCZNIK DO NAUKI JÊZYKA POLSKIEGO Æwiczenia rozwijaj¹ce sprawnoœæ czytania Anna Seretny Kto czyta – nie b³¹dzi jêzyk polski dla cudzoziemców Universitas ISBN 978-83-242-1107-4 Spis treści Od autorki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 1 . Różnice kultuROwe – słOwa, gesty, zachOwania Po rączkach nie całuję . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Polski savoir vivre . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 Podwójne życie człowieka dwujęzycznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 Uważaj na gest . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 słowa, które warto znać . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 Powiedz lub napisz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 2 . POlaków i cudzOziemców kłOPOty z językiem POlskim Język młodzieży . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 Wypasiony słownik najmłodszej polszczyzny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 Sposób na dżdżownicę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 Słówka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 Język polski w świecie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52 Liczebność Polonii i jej główne skupiska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 Tradycja z cyklu Rozmowy podsłuchane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 Powiedz lub napisz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 3 . w POgOni za wiedzą – szkOła nie wczORaj a dziś Na pewno nie zdam . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 Ściągawek ściąganie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 Nafukani . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70 Przemoc w szkole . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 Edukacja w Polsce, edukacja w Europie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 słowa, które warto znać . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 Powiedz lub napisz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 4 . w wOlnym czasie … Nie bać się komputera . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83 Mi się strasznie nudzi, buu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 Nie bądź zwierzę! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94 Jak Polacy spędzają wolny czas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98 słowa, które warto znać . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99 Powiedz lub napisz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 5 . w zdROwym ciele – zdROwy duch Sport to zdrowie? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 Chodźcie z nami! Codzienny spacer przepustką do zdrowia i długowieczności . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 Mroczna strona medalu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 Doping do śmierci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 Mistrzowie w pampersach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 Polacy a sport . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 słowa, które warto znać . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 Powiedz lub napisz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 6 . na Ratunek PRzyROdzie Ocalmy polską naturę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 Efekt cieplarniany . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135 Zmiany klimatu w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 Ziemia – kosz na śmieci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 Quiz ekologiczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 Zdaniem Polaków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 Niepotrzebna katastrofa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 Czarnobyl . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148 słowa, które warto znać . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 Powiedz lub napisz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 7 . mówią, że POdRóże kształcą … O podróżowaniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157 Poznaj świat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 O podróżach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166 Prawda wychodzi na wierzch . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169 Najwyższy szczyt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173 Dookoła świata . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 174 słowa, które warto znać . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 Powiedz lub napisz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178 8 . na PRzełOmie wieków Co nam uczynił XX wiek? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181 Dziesięć dylematów XXI wieku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 Sąd nad XX wiekiem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 słowa, które warto znać . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 Powiedz lub napisz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200 klucz (do wybranych ćwiczeń) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211 Od autorki Kto czyta – nie błądzi to podręcznik z ćwiczeniami rozwijającymi i doskonalącymi sprawność czytania oraz strategie pracy z tekstem . jest on przeznaczony dla studentów na poziomie B2 (śred- nim ogólnym) oraz c1 (efektywnej biegłości użytkowej) . w każdej z ośmiu jednostek znajduje się od trzech do pięciu tekstów tematycznie powiązanych ze sobą1 . towarzyszą im rozmaite ćwiczenia2 – niektóre służą rozwijaniu i doskonaleniu strategii czytania (mowa tu o czytaniu selektywnym, globalnym i szczegółowym); inne mają zachęcić uczą- cych się do dyskusji, stawiania hipotez, wyciągania wniosków; jeszcze inne – koncentrują się na poszerzaniu (lub uaktywnianiu) ich zasobu leksykalnego . w układ jednostki tematycznej zostały także wplecione ważne, ciekawe, bądź przydatne uczącym się informacje, powiązane z omawianym zagadnieniem . na jej zakończenie pojawia się blok Powiedz albo napisz, umożliwiający przygoto- wywanie dłuższych wypowiedzi ustnych lub pisemnych na poruszane w tekstach tematy . jednostki podręcznika pojawiają się w określonej kolejności . nie oznacza to jednak, że trzeba je realizować zgodnie z zaproponowanym układem, gdyż znajomość leksyki z jednej jednostki lekcyjnej nie warunkuje zrozumienia tekstów znajdujących się w części następnej . Od prowadzą- cego zajęcia zależy więc, które teksty z danej jednostki wybierze, oraz które ćwiczenia wykorzysta w swojej pracy . może on także przygotować własne propozycje w zależności od potrzeb uczących się, ich możliwości językowych itp . teksty prezentowane w podręczniku pochodzą z rozmaitych źródeł, choć zdecydowanie domi- nują w nim publikacje prasowe . Przy ich doborze podstawowym kryterium był przede wszystkim temat oraz swego rodzaju „uniwersalność” w podejściu do przedstawianego, bądź omawianego zagadnienia . teksty o charakterze „doraźnym” zbyt szybko się dezaktualizują, by mogły stanowić materiał podręcznika . Rozwiązania zadań zamkniętych znajdują się w kluczu, dzięki czemu uczący się będą mogli sprawdzić, czy prawidłowo rozwiązali zamieszczone w podręczniku ćwiczenia . klucz nie podaje jednak, nawet w wersji przykładowej, rozwiązań zadań o charakterze otwartym, czyli tych, w któ- rych uczący się musi samodzielnie sformułować odpowiedź, wypowiedzieć się na dany temat, czy ustosunkować się do konkretnej opinii . Oznacza to, że podręcznik może być jedynie częściowo wykorzystywany jako pomoc w samodzielnej nauce języka . * * * * współczesny rozwój cywilizacyjny odznacza się ogromnym przyrostem informacji i sprostać dzisiejszej sytuacji życiowej może tylko ten, kto umie korzystać z najróżniejszych źródeł wiadomo- ści, kto umie przetwarzać dane, kto potrafi uczyć się przez całe życie, a więc ten, kto dobrze rozu- mie teksty odbierane, kto umie czytać szybko (…), bo większość ważnych informacji przekazuje się za pomocą druku i pisma . R . Pawłowska, 2002: 8 1 tematy zaczerpnięte zostały z katalogu tematycznego poziomu c2 zawartego w Standardach wymagań egzami- nacyjnych, menis, 2004 . s . 88–100 oraz 200–225 . 2 zob . ABC metodyki nauczania języka polskiego jako obcego, a . seretny i e . lipińska, universitas, kraków 2005,  czytając zatem uczymy się, zdobywamy informacje, poznajemy świat i ten bezpośrednio nas otaczający, i ten odległy . czytanie w sposób bardzo znaczący wpływa również na poszerzanie na- szego zasobu leksykalnego . konieczność rozwijania i doskonalenia sprawności czytania wydaje się więc kwestią bezsporną i temu celowi ma służyć niniejszy podręcznik . mam nadzieję, że nauczycielom ułatwi on pracę ze studentami na poziomie średnim i za- awansowanym, dla których stale jest za mało materiałów, a samych uczących się przekona, że czytanie w języku polskim wcale nie musi być ani trudne, ani żmudne . Anna Seretny  RÓŻNICE KULTUROWE – SŁOWA, GESTY, ZACHOWANIA . . . grzeczność nie jest nauką łatwą ani małą . niełatwą, bo nie na tem kończy się, jak nogą zręcznie wierzgnąć, z uśmiechem witać lada kogo; Bo taka grzeczność modna zda mi się kupiecka, ale nie staropolska, ale nie szlachecka . Adam Mickiewicz (1798–1853)  10 Po rączkach nie całuję Trudno obcokrajowcowi pojąć zawiłości polskiej kindersztuby. Najlepiej postępo- wać ostrożnie, aby nie popełnić gafy i nie zrazić teściowej. Ponoć w XVi-wiecznej anglii po posiłku u zamożnych znajomych do dobrego tonu należało puszczanie wiatrów . świadczyło o tym, że gość docenia walory jedzenia w dobrym towarzystwie . kto nie zdołał w ten sposób wyrazić swego zadowolenia, ryzykował, że obrazi gospodarza . dziś kanony zachowania się zmieniły, ale jako obcokrajowiec próbujący zrozumieć zasady uprzejmo- ści rządzące polskim światem znalazłem się w kilku sytuacjach, w których puszczanie gazów przy kolacji być może rozładowałoby napięcie albo uprościło zawiłości polskiej kindersztuby . jestem Brytyjczykiem mieszkającym w Polsce . Próbuję pojąć tutejszy język, kulturę, obyczaje . można by pomyśleć: nic prostszego, ale zdziwicie się, jakie mam problemy . Ot, choćby przyjazd cioci Bożeny na imieniny . Postawna cioteczka wpada przez drzwi z dwu- dziestoma siatkami pełnymi zakupów i otwartymi ramionami . Polacy instynktownie wiedzą, jak się przywitać z ciocią . a ja? nie mam zielonego pojęcia . z pamięci wydobywam obrazy rozmaitych powitań . ale co wybrać? ucałować raz czy trzy razy? w policzek? w rękę? tylko uścisnąć rękę? usiąść? stać? czekać, aż ciocia sama mnie przywita? jestem w kropce, bo mam za dużo różnych możliwości, a przecież nie chcę cioteczki obrazić, ani narazić siebie na szwank . najczęściej wystar- cza szybkie, niezręczne „cześć” i uścisk ręki . na myśl o całowaniu w rękę dostaję gęsiej skórki . dość szybko przywykłem w Polsce do kolejek . w londynie, kiedy się czeka na autobus linii 54 w stronę trafalgar square, też trzeba czekać w kolejce . gdy autobus przyjeżdża, każdy powoli, jeden za drugim, po kolei wsiada do środka . ale w Polsce kilka kolejek na przystankach naprawdę mnie zdumiało . Oto przyjeżdża autobus . czekam spokojnie na swoją kolej, a tu nagle tłum rusza na pojazd, jakby w środku były pieniądze do wzięcia, albo gwiazda z „Big Brothera” . czułem się, jakbym patrzył na jakiś niezwykły mecz rugby z udziałem staruszków, dzieci, nastolatków, zakonnic i robotników . Po tej przepychance w środku pojazdu panuje zupełnie inna atmosfera . cisza, spo- kój . młodzi ustępują miejsca starszym pasażerom . tym samym biednym, bezbronnym staruszkom, którzy chwilę wcześniej rozpychali się przy wejściu, nabijając sobie guzy . innymi kolejkami rządzą odmienne prawa . Polacy nie lubią, gdy w kolejce w banku ktoś za- chowuje się tak, jak w kolejce do autobusu . Panują w niej inne reguły . jeśli jest długa, często się zdarza, że jakaś osoba prosi, by zająć jej miejsce . w ten sposób owa osoba nie traci czasu i idzie załatwiać swoje sprawy . w wielkiej Brytanii też się to zdarza, ale nie trwa dłużej niż kilka minut . w Polsce kolejkowicz wychodzi na zakupy, na pocztę, do fryzjera, a potem wraca na swoje miejsce . niebywałe . Obowiązują też interesujące podwójne standardy uprzejmości . dostrzegłem, że mężczyźni z ga- lanterią przepuszczają kobiety w drzwiach . kobiety z kolei cieszy ten rodzaj uprzejmości – uśmie- chają się i odruchowo dziękują mężczyznom . ale kiedy ci sami ludzie wsiadają do samochodów – wszystko wygląda inaczej . kobieta chce się włączyć do ruchu . jej samochód toczy się powoli, pró- bując wcisnąć się w sznur aut . mężczyzna widzi, co się święci i zamiast ją przepuścić – przyspiesza . Od tylnego zderzaka jadącego przed nim samochodu dzieli go grubość lakieru . „nie wciśnie mi się ta baba” – śmieje się facet za kierownicą . wiem, że istnieje wiele dowcipów o teściowych . akurat moja jest naprawdę urocza . gdy pierw- szy raz miałem się spotkać z rodzicami mojej przyszłej żony, cały byłem w nerwach i przygotowa- 11 łem się najlepiej, jak mogłem . wszystko szło jak po maśle . witając się w drzwiach nie zderzyliśmy się głowami . kolacja była wyśmienita i nie musiałem jak rasowy Brytyjczyk udawać, że wszystko mi smakuje . wieczór miał się ku końcowi i czułem, że zdałem wszechstronny egzamin na przy- szłego zięcia . Rozluźniony, postanowiłem zaimponować umiejętnościami językowymi i zapytałem: „gdzie jest moja ci . . .?” zapadła głucha cisza, ale moja przyszła żona zainterweniowała błyska- wicznie: „chyba chciałeś powiedzieć czapka, kochanie” . wyobraźcie sobie moje przerażenie, kiedy wytłumaczono mi moje faux-pas . na szczęście zaskoczenie i zdumienie na twarzy teściowej ustąpiły miejsca rozbawieniu . dziś, przyznaję z radością, mam świetne stosunki z teściami . to doskonale, bo nie muszę puszczać gazów przy stole, aby udowodnić, jak bardzo ich cenię . wystarczy postępo- wać ostrożnie . Alan Dunkley „newsweek” 2002, nr 43 NOTATKI 12 Ćwiczenia I. Proszę połączyć ze sobą wyrazy z kolumny A z wyrazami z kolumny B zgodnie z po- danym przykładem, a następnie ułożyć z nimi zdania. Przykład: wyrazić – zadowolenie szef wyraził zadowolenie z naszej dotychczasowej współpracy . a . rozładować zaimponować ustępować nabić doceniać uścisnąć wyrazić narazić załatwiać B . umiejętnościami sprawy zadowolenie walory guza miejsca na szwank napięcie rękę II. Podkreślone w tekście słowo proszę zastąpić innym, o najbardziej zbliżonym zna- czeniu. Pierwsze zdanie jest przykładem. dość szybko przywykłem do kolejek (przyzwyczaiłem się do kolejek – zaakceptowałem kolejki – polubiłem kolejki) w Polsce . w londynie, kiedy się czeka na autobus linii 54 w stronę trafalgar square, też trzeba czekać w kolejce . gdy autobus przyjeżdża, każdy powoli (monotonnie – wolno – ospale), jeden za drugim, po kolei wsiada do środka . ale w Polsce kilka kolejek na przystankach naprawdę mnie zdumiało (przeraziło – ucieszyło– zdziwiło) . Oto przyjeżdża autobus . czekam spokojnie (powoli – cierpliwie – poważnie) na swoją kolej, a tu nagle tłum rusza na pojazd, jakby w środku były pieniądze do wzięcia, albo gwiazda z „Big Brothera” . czułem się, jakbym patrzył na jakiś niezwykły (zwyczajny – doskonały – fascynujący) mecz rugby z udziałem staruszków, dzieci, nastolatków, zakonnic i robotników . Po tej przepychance w środku pojazdu panuje (istnieje – jest – rządzi) zupełnie inna atmosfera . cisza, spokój . młodzi ustępują (występują – robią – czynią) miejsca starszym pasażerom . tym samym biednym (ubogim – bezradnym – potrzebującym), bez- bronnym staruszkom, którzy chwilę (moment – sekundę – dużo) wcześniej rozpychali się przy wejściu, nabijając sobie guzy . innymi kolejkami rządzą (kierują – panują – rozkazują) odmienne prawa . Polacy nie lubią (nie- nawidzą – nie znoszą – nie akceptują), gdy w kolejce w banku ktoś zachowuje się tak, jak w kolejce do autobusu . Panują w niej inne reguły (standardy – zasady – prawidłowości) . jeśli jest długa, czę- sto się zdarza (ma miejsce – trafia się – dzieje się) , że jakaś osoba prosi, by zająć jej miejsce . w ten sposób owa osoba nie traci czasu i idzie załatwiać swoje sprawy . 13 III. Proszę uzupełnić zdania wyrazami z ramki1. Przykład: Obcokrajowcowi trudno pojąć zawiłości polskiej kindersztuby . atmosferę kindersztuby gaf nietaktów kanonów dobrego zachowania standardy uprzejmości zwyczaj uściśnięcie ręki obyczajów gospodarzami 1 . w czasie pobytu za granicą kontaktujemy się z różnymi ludźmi, poznajemy ich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . oraz stosunek do otoczenia . 2 . w rozmowie z . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . staramy się dzielić tylko pozytywnymi uwagami . 3 . Bardzo ważna jest znajomość kultury kraju, w którym przebywamy . Pozwala ona uniknąć . . . . . . . . . . . . . . . . . . i … . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 . Powinniśmy dążyć do poznania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . nowego kraju . 5 . ludzie, którzy przestrzegają . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . zachowują się swobodnie i nie odczuwają skrępowania . 6 . zdarza się, że musimy spędzić czas w długiej kolejce – postarajmy się o miłą . . . . . . . . . . . . . . . . nawet w takiej sytuacji . 7 . całowanie kobiet w rękę uchodzi w świecie za polski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 . niektórzy Polacy nigdy jednak nie całują kobiet w rękę – uważają, że przywitanie się przez . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . w zupełności wystarcza . IV. W tekście znajdują się następujące wyrażenia. Proszę połączyć z podanymi poniżej definicjami zgodnie z podanym przykładem. a . nie wiedzieć, co robić w danej B . nic nie wiedzieć na dany temat c . sprawić, że ktoś doznał krzywdy czy nieprzyjemności d . odbywać się zgodnie z planem, bez żadnych przeszkód E. sprawiać problemy, trudności F . czuć strach, lęk lub wstręt 1 . nie mieć (zielonego) pojęcia sytuacji 2 . być (znaleźć się) w kropce 3 . iść (pójść) jak po maśle 3 . dostać gęsiej skórki 5 . narazić (kogoś) na szwank 6. iść jak po grudzie 1 Ćwiczenia iii i iV wg pomysu e . madaj . 14 V. Co znaczą poniższe zwroty frazeologiczne? W jakiej sytuacji można ich użyć? 1 . mówić bez ogródek 2 . obiecywać gruszki na wierzbie 3 . porywać się z motyką na słońce 4 . siedzieć jak mysz pod miotłą 5 . wyssać coś z palca 6 . trzymać rękę na pulsie 7 . spalić za sobą mosty 8 . postawić na czymś krzyżyk 9 . łapać dwie sroki za ogon 10 . robić z igły widły 11 . pasować jak wół do karety 12 . wyglądać jak półtora nieszczęścia 13 . zmyć komuś głowę 14 . szyć grubymi nićmi 15 . rzucać grochem o ścianę 16 . wiercić dziurę w brzuchu 17 . odwracać kota ogonem 18 . wieszać na kimś psy 19 . być nie w sosie 20 . iść jak w dym 1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . VI. Proszę uzupełnić poniższą tabelkę, kierując się własnymi doświadczeniami oraz doświadczeniami innych kolegów i koleżanek. w Polsce zdziwiło mnie to, że …… w moim kraju jest inaczej, ponieważ …… 15 Polski savoir vivre gdy nie wiem, co robić, to na wszelki wypadek wolę zachować się przyzwoicie . Antoni Słonimski (1895–1976) KTO KOMU PIERWSZY PODAJE RĘKĘ? • kobieta pierwsza wyciąga dłoń do mężczyzny; • starsza osoba pierwsza podaje rękę młodszej . ZAPAMIĘTAJ ▪ kobiety powinny tak podawać dłoń, żeby umożliwiać uścisk i pocałowanie jej . ▪ jeżeli osoba, która powinna pierwsza wyciągnąć rękę, tego nie czyni, nie należy przejmować inicjatywy . ▪ mężczyźni czasami całują kobiety w rękę . jeżeli kobieta nie chce być pocałowana w rękę, mężczyzna nie powinien tego robić na siłę . ▪ całowanie kobiet w rękę przy powitaniu należy ograniczyć do pomieszczeń zamkniętych (powinno się unikać tego rodzaju przywitania na ulicy czy w parku) . KTO KOMU PIERWSZY SIĘ KŁANIA? zgodnie z zasadami savoir vivre pierwszy kłania się: • młodszy – starszemu; • mężczyzna – kobiecie; • pracownik – przełożonemu; • idący – stojącemu; • jadący samochodem – idącemu pieszo; • jedna osoba – grupie; • idący schodami w górę – schodzącemu w dół; • idący szybciej – idącemu wolniej; • wchodzący – obecnym w pomieszczeniu . 16 KTO KOMU PIERWSZY SIĘ PRZEDSTAWIA? Przy przedstawianiu siebie i innych warto pamiętać, że przedstawia się: • mężczyznę – kobiecie; • młodszego – starszemu; • młodszego rangą, starszemu rangą; • pojedynczą osobę, niezależnie od płci – małżeństwu (grupie); najpierw wymienia się nazwisko osoby przedstawianej . KTO KOMU PIERWSZY SKŁADA PROPOZYCJĘ PRZEJŚCIA NA „TY”? zgodnie z polską normą obyczajową do nieznajomych, dalszych znajomych, współpracowników, sąsiadów itp . zwracamy się oficjalnie używając słów pan, pani, państwo – wyjątek stanowi grupa młodzieżowa oraz studencka, której członkowie zwracają się do siebie po imieniu, niezależnie od tego, jak dobrze się znają . gdy zwiększa się stopień zażyłości między osobami, kiedy poznają się lepiej – mogą zdecydować, aby przejść na „ty” . warto pamiętać, że pierwszy proponuje taką rzecz: • starszy – młodszemu; • kobieta – mężczyźnie; • przełożony – podwładnemu; • starszy pracownik – młodszemu pracownikowi . na podst . www .scholaris .pl oraz www .psary .net NOTATKI 1 Podwójne życie człowieka dwujęzycznego każdy język jest oknem na świat, lecz szyby w tym oknie nie są ani przejrzyste, ani pozbawione wzorów . Przeciwnie, każde okno ma swój własny kolor i kształt . Patrzymy na świat głównie przez okno naszego języka ojczystego . język przydaje kolorów naszej percepcji i poznaniu świata . względy osobiste zdecydowały, że ja, jako native speaker polskiego, musiałam posługiwać się na co dzień dwoma językami raczej niż jednym . w rezultacie stało się dla mnie jasne, tak jak być może dla innych językoznawców postawionych w podobnej sytuacji, że różnice między światami myślo- wymi związanymi z różnymi językami są równie realne jak różnice między odmiennymi systemami fonologicznymi i gramatycznymi . nie chcę przez to powiedzieć, że każdy musi być koniecznie więźniem swego ojczystego języka . nie jest niemożliwe (choć bardzo trudne) opuszczenie wewnętrznego świata języka ojczystego dla świata innego języka, albo, jeśli tak można powiedzieć, zamieszkiwanie w dwóch różnych światach naraz . jednak gdy ktoś przechodzi z jednego języka na drugi, to nie tylko forma się zmienia, ale również i treść . języki różnią się między sobą nie tylko jako systemy językowe, ale również jako światy kulturo- we, jako nośniki etnicznej tożsamości . ( . . .) każdy język ma słowa, dla których nie istnieją ekwiwalenty w innych językach . często takie słowa wyrażają pojęcia właściwe wyłącznie danej kulturze i zbiorowemu doświadczeniu ludzi mó- wiących danym językiem . ( . . .) żyjąc na co dzień w świecie dwóch języków – angielskiego i polskiego stale jestem świadoma braku symetrii leksykalnej między obydwoma językami i ograniczeń, jaki ten fakt stwarza w zakre- sie przenoszenia pojęć z jednego języka na drugi . Oto kilka charakterystycznych przykładów . ( . . .) inne są organizacja czasu i struktura dnia pracy, a to również znajduje odbicie w znaczeniu słów . w australii, tak jak w wielu innych krajach, dzień pracy jest przedzielony na pół przerwą na posi- łek . ten posiłek to lunch . Okres przed lunchem to morning, a po lunchu – afternoon . ( . . .) w polskim nie ma określenia na lunch, bo ludzie nie przerywają pracy w połowie dnia robo- czego, aby wypocząć i coś zjeść . w konsekwencji nie ma odpowiednika dla terminów morning i afternoon . Polski posiłek – obiad – jest spożywany w środkowej części dnia jako czasu dobowej aktywności człowieka, a nie w środku dnia pracy . nie towarzyszy mu przerwa w wykonywaniu zajęć, bo jest on jedzony zwykle po ich zakończeniu . jest to przy tym posiłek bardziej treściwy niż lunch . Obiad znaczy raczej „główny posiłek jedzony w połowie dnia” . Polskie popołudnie odnosi się do okresu poobiedniego (tj . mniej więcej od 15 do 18) . wynika stąd problem językowy: kiedy zapraszamy na angielski dinner świeżo przybyłych do australii Polaków, czy powinniśmy używać słowa obiad? wieczornego posiłku, choćby najwystawniejszego, nie można przecież tak nazwać, gdyż obiad spożywa się mniej więcej w środku dnia . w języku polskim wieczorny posiłek określa się słowem kolacja, a nie obiad . jednakże kolacja nie jest dobrym tłumaczeniem angielskiego dinner, bo kolacja to lekki posiłek wieczorny, z pewnością nie najważniejszy w ciągu dnia . niektórzy Polacy mieszkający w australii tłumaczą jednak dinner słowem kolacja, a nie obiad . Obie wersje są równie nieadekwatne . ( . . .) w polskiej tradycji kulturowej, kiedy ktoś wstaje od stołu po posiłku, mówi współbiesiadnikom dziękuję . w języku angielskim nie . Przyznam się, że po ośmiu latach życia w społeczności anglosa- skiej zwyczaj odchodzenia od stołu bez dziękuję wydaje mi się wciąż niegrzeczny . wiem oczywiście, 1 że tak nie jest, ale mimo to mam takie odczucie . z początku mówiłam dziękuję po angielsku, ale ludzi spoglądali na mnie ze zdumieniem . teraz, kiedy w czasie pobytu w Polsce moje córki nie mó- wią dziękuję po posiłku, ich zachowanie wydaje się niekulturalne naszym polskim krewnym . wciąż trudno mi się powstrzymać przed powiedzeniem po angielsku czegoś w rodzaju smacznego, kiedy widzę kogoś jedzącego . nie mówienie niczego wydaje mi się niegrzeczne . Podobnie trudno mi się przyzwyczaić, by dopowiadać bez zakłopotania na formuły typu Nice to have met you czy How are you . zwroty te wciąż wydają mi się sztuczne i nieszczere . etykieta językowa jest ściśle związana ze stylem zachowań pozajęzykowych i ze stylem stosun- ków międzyludzkich . aby móc przejść z jednej etykiety w drugą, należy stworzyć sobie dwie różne kulturowo osobowości . ( . . .) Prawie trzysta lat temu jon lock powiedział, że wystarczy choć trochę znać języki obce, by zaobserwować to proste zjawisko, iż w każdym języku występuje wiele słów, które nie mają odpo- wiedników w innych językach . stąd jasno wynika, ze ludzie mieszkający w jednym kraju, poprzez swoje zwyczaje i sposób życia, stworzyli pewne złożone pojęcia i nadali im nazwy, których inni ludzie nigdy nie powiązali w jedną całość (tworząc owe pojęcia złożone) . jeśli przyjrzeć się temu bliżej i dokładniej porównać języki, to okaże się, że choć różne języki dysponują słowami, które wedle słowników mają sobie wzajemnie odpowiadać, to trudno znaleźć choćby jedno na dziesięć, które odpowiadałoby dokładnie idei, jaką według słownika ma reprezentować . żyć na co dzień w dwóch różnych językach to znaczy żyć w dwóch różnych przestrzeniach socjosemantycznych . Przechodzenie z jednego języka na drugi i na odwrót jest podobne do podró- żowania między dwoma różnymi światami . w gruncie rzeczy znaczy to o wiele więcej, gdyż zmie- niając przestrzeń socjosemantyczną, w której się poruszamy, zmieniamy nie tylko nasze otoczenie, ale także naszą własną skórę (a nawet duszę) . należy może dodać, że podkreślając istnienie kulturo- wej „schizofrenii” u osób dwujęzycznych, nie wyrażam tu bynajmniej poparcia dla szeroko rozpo- wszechnionego kiedyś poglądu, że dwujęzyczność jest umysłowym i kulturowym upośledzeniem . wprost przeciwnie . Anna Wierzbicka na podstawie: Podwójne życie człowieka dwujęzycznego, w: Język polski w świecie, pod red . w . miodunki, Pwn, warszawa 1990, s . 71–105 . 1 Ćwiczenia I. Proszę zaznaczyć, czy poniższe stwierdzenia są zgodne z tekstem (P), czy też nie (F). Przykład: język jest oknem na świat pozbawionym wzorów . 1 . Różnice między światem myśli są podobne do różnic fonologicznych . 2 . można żyć równocześnie w dwu światach językowych . 3 . słowa, dla których nie istnieją ekwiwalenty w innych językach, są najczęściej uwarunkowane kulturowo . 4 . Polacy zawsze jedzą obiad po zakończeniu pracy, a nie w jej trakcie . 5 . Odejście od stołu bez podziękowania jest zwykle uważane za niegrzeczne . 6 . zwrot Nice to met you jest nieszczery . 7 . Funkcjonowanie w dwu kulturach wiąże się z rozdwojeniem osobowości . 8 . tylko jedno na dziesięć słów danego języka ma swój odpowiednik w innym języku . 9 . Bycie dwujęzycznym przyczynia się do zmiany naszej osobowości . P F P F P F P F P F P F P F P F P F P F II. Proszę odpowiedzieć na poniższe pytania. 1 . w jakich obszarach najdotkliwiej odczuwa się braki symetrii leksykalnej między dwoma znany- mi sobie językami? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 . dlaczego Polacy mają problem z angielskim słowem dinner? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 . jak należy zachowywać się przy stole zgodnie z polskim zwyczajem? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 . jak to się stało, że tak wiele słów jednego języka nie ma odpowiedników w innym języku? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kto czyta nie błądzi
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: