Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00413 007963 19973153 na godz. na dobę w sumie
Kultura ludowa źródłem działań artystycznych, badawczych i naukowych - ebook/pdf
Kultura ludowa źródłem działań artystycznych, badawczych i naukowych - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 272
Wydawca: Uniwersytet Śląski Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3801-2694-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> edukacja >> wiedza o kulturze
Porównaj ceny (książka, ebook (-16%), audiobook).
Publikacja zbiorowa pt. Kultura ludowa źródłem działań artystycznych, badawczych i naukowych pod redakcją Magdaleny Szyndler skierowana jest zarówno do badaczy zorientowanych naukowo, jak i do miłośników-amatorów folkloru na różnych jego płaszczyznach. Książka została podzielona na trzy części: część I – Folklor w literaturze i edukacji, część II – Sztuki plastyczne i multimedia – inspiracje oraz część III – Folklor, folkloryzm, folk – interpretacje, które odpowiadają bezpośrednio zainteresowaniom poszczególnych autorów tekstów. Stąd folklor przedstawiono w postaci źródłowej (odwołania do literatury polskiej) i jako materiał wykorzystywany w szeroko rozumianej edukacji, a ponadto w sztukach plastycznych i multimediach oraz w interpretacjach profesjonalnej kultury muzycznej i inspiracjach dla obszernej grupy zjawisk folkloryzmu i nurtu folkowego (hybrydy). Celem tego opracowania jest odpowiedź na pytanie: jakie są źródła folkloru, czym jest kultura ludowa dzisiaj, jak ewoluuje i jakie są jej powiązania z innymi dyscyplinami? Czytelnicy sięgający do tego zbioru będą mogli sami ocenić, czy znaleźli w nim odpowiedź na powyższe pytanie, a tym samym zrozumieć współczesną rolę folkloru i jego przeobrażeń.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

(...) uważam, że recenzowana praca zbiorowa, jako całość, wnosi wiele ciekawych wątków o charakterze interdyscyplinarnym. Jest pu- blikacją potrzebną, bowiem naświetla wiele współczesnych proble- mów kształtujących kierunki badawcze folklorystów, etnomuzykolo- gów oraz badaczy kultury w szerokim tego słowa znaczeniu. prof. Alojzy Kopoczek K u l t u r a l u d o w a ź r ó d ł e m d z i a ł a ń a r t y s t y c z n y c h , b a d a w c z y c h i n a u k o w y c h Kultura ludowa źródłem działań artystycznych, badawczych i naukowych pod redakcją Magdaleny Szyndler Zbigniew Jerzy Przerembski Anna Piliszewska Hubert Miśka Ewa Bogdanowicz Anna Waluga Krzysztof Uściłowski Grażyna Leśniczak Małgorzata Skałuba-Krentowicz Ewa Cudzich Katarzyna Szyszka Bogumiła Mika Joanna Glenc Jadwiga Sikora Danuta Zoń-Ciuk Grzegorz Niemczuk Zofia Komuszyna Brygida Sordyl Magdalena Szyndler CENA 28 ZŁ (+VAT) ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-8012-694-7 KATOWICE 2015 Kultura ludowa źródłem działań artystycznych, badawczych i(cid:98)naukowych NR 3395 Kultura ludowa źródłem działań artystycznych, badawczych i(cid:98)naukowych pod redakcją Magdaleny Szyndler Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego • Katowice 2015 Redaktor serii: Muzyka Krystyna Turek Recenzent Alojzy Kopoczek Spis treści Wprowadzenie (Magdalena Szyndler) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Część I Folklor w literaturze i edukacji Z B I G N I E W J E R Z Y P R Z E R E M B S K I Między status quaestionis a licentia poetica – obraz muzyki tradycyjnej w polskiej li- teraturze pięknej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 A N N A P I L I S Z E W S K A Meliczność i rytmizacja – Bolesław Leśmian wobec archetypu słowiańskiej kultu- ry ludowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 H U B E R T M I Ś K A Wykorzystanie pieśni ludowej w nauczaniu muzyki na przykładzie działalności pedagogicznej Karola Hławiczki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 E W A B O G D A N O W I C Z Rola tańca ludowego w muzycznej edukacji przedszkolnej . . . . . . . . . . . . . . . . 67 A N N A W A L U G A Muzyka ludowa a program muzyki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 K R Z Y S Z T O F U Ś C I Ł O W S K I Piosenka ludowa w przedmiocie muzyka w klasach IV–VI szkoły podstawowej Badania własne w województwie podkarpackim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 G R A Ż Y N A L E Ś N I C Z A K Folklor w kształceniu muzycznym słuchaczy Kolegium Nauczycielskiego w Bytomiu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 Część II Sztuki plastyczne i multimedia – inspiracje M A Ł G O R Z A T A S K A Ł U B A - K R E N T O W I C Z Przywrócić właściwe proporcje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 6 Spis treści E W A C U D Z I C H , K A T A R Z Y N A S Z Y S Z K A Twórczość plastyczna Jana Wałacha jako źródło badań antropologicznych i(cid:98)etno- muzykologicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 Część III Folklor, folkloryzm, folk – interpretacje B O G U M I Ł A M I K A Elementy podhalańskie i kurpiowskie(cid:98)w wybranych kompozycjach polskich XX wieku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 J O A N N A G L E N C Tradycja gromadzenia materiałów folklorystycznych na Śląsku. Historia zbierac- twa pieśni ludowych regionu pszczyńskiego w zarysie . . . . . . . . . . . . . . . . 185 J A D W I G A S I K O R A XX-lecie Międzynarodowego Przeglądu Zespołów Regionalnych ,,Złoty Kłos” w(cid:98)Zebrzydowicach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 D A N U T A Z O Ń - C I U K Inspiracje folklorem w twórczości Jana Gawlasa – charakterystyka wybranych utworów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 G R Z E G O R Z N I E M C Z U K Wybrane mazurki Fryderyka Chopina, Manuela de Falli oraz Aleksandra Scriabi- na jako przykład inspiracji muzyką ludową w kreowaniu arcydzieł literatury fortepianowej. Autorefl eksja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 Z O F I A K O M U S Z Y N A Mazurek w polskich opracowaniach jazzowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233 B R Y G I D A S O R D Y L Od folkloru do folku, czyli tradycje, inspiracje i przeobrażenia na przykładzie mu- zyki ludowej Beskidu Żywieckiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 M A G D A L E N A S Z Y N D L E R Barwy Ziemi – Głosy Natury – powrót do korzeni czy „tylko” inspiracja? . . . . . . 253 Noty o autorach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263 Wprowadzenie Termin folklor po raz pierwszy został sprecyzowany i dookreślony, jak wia- domo, prawie dwieście lat temu przez Williama Johna Thomsa (1803–1885) 1. Dla autora listu do redakcji „Athenaeum” proponowany termin miał być sub- stytutem takich sformułowań, jak starożytności ludowe czy literatura ludowa i doty- czył tradycyjnej kultury chłopskiej w Europie 2. We współczesności jego znacze- nie zmieniło się, jest inaczej interpretowany i dzięki temu ewoluuje w kierunku folkloryzmu i folku. Według wielu współczesnych badaczy tradycyjny, autentyczny folklor jest właściwie zamkniętą kartą 3. Niektóre jego gatunki są jeszcze żywe, a inne moż- na obserwować jako celowo podtrzymywane. Zatem właśnie dzięki folkloryzmo- wi zjawisko folkloru można analizować w postaci współczesnej, o czym pisał już w latach 70. XX wieku Józef Burszta 4. Z kolei określenie folk funkcjonuje w wie- lu sytuacjach i środowiskach, ale ujednolicając – służy opisywaniu wszelkich zja- wisk, które w mniejszym lub większym stopniu czerpią z folkloru (media, lite- ratura popularna, imprezy, zespoły). Jak w przypadku terminologii związanej z folklorem, tak i tutaj trudno o jednolitą definicję 5. 1 W.J. THOMS: Folklor. „Literatura Ludowa” 1975, nr 6, s. 37–39. 2 J. BOBROWSKA: Polska folklorystyka muzyczna. Dzieje zbiorów i badań oraz charakterystyka cech stylistycznych polskiej muzyki ludowej. Katowice 2000, s. 18–19. 3 Ibidem, s. 20. 4 J. BURSZTA: Kultura ludowa – kultura narodowa. Szkice i rozprawy. Warszawa 1974, s. 309; J. BURSZTA: Folkloryzm w Polsce. W: Folklor w życiu współczesnym (materiały z ogólnopolskiej sesji naukowej w Poznaniu 1969). Poznań 1970, s. 9–29. Termin ten został wprowadzony przez nie- mieckich uczonych po raz pierwszy – patrz: V. NEWALL: The Adaptation of Folklore and Tradition (Folklorismus). „Folklore”. T. 98, no 2, 1987, s. 131–151; H. MOSER: Vom Folklorismus in unserer Zeit. „Zeitschrift für Volkskunde” nr 58, 1962, s. 177–209. 5 E. WRÓBEL wymienia również takie określenia, jak: Living tradition, Contemporary folk music, World music czy muzyka etniczna – patrz: E. WRÓBEL: Imiona folku. W: Encyklopedia polskiego fol- 8 Wprowadzenie Od czasów Thomsa powstało wiele definicji folkloru, jednakże można było w nich zauważyć pewne tendencje o profilu literaturoznawczym czy etnograficz- nym. Pierwsza z wymienionych dookreślała gatunki z zakresu literatury ludo- wej, tj. baśnie, podania, legendy, pieśni, ballady, przysłowia, zagadki itp. (szko- ła fińska z przełomu XIX i XX wieku, tj. Julius Krohn i jego syn Kaarle, czy szkoła rosyjska, m.in. Jurij Sokołow). Z kolei druga rozszerzała pojęcie folkloru do muzyki, tańca, zwyczajów, obrzędów i wiedzy ludowej 6. W Polsce Julian Krzyża- nowski dosyć szeroko potraktował ten termin, pisząc o elementach, jakie zawiera folklor, a są to: „zjawiska z dziedziny wierzeń demonologicznych, meteorologicz- nych, medycznych, zawodowych i wszelkich innych, wreszcie zjawiska z dzie- dziny kultury artystycznej, muzyczno-słownej, z grubsza odpowiadającej poję- ciu literatury ustnej” 7. Zatem pojęcie folkloru i kultury ludowej jest bardzo szerokie i trudne do spre- cyzowania (zależne jest m.in. od uwarunkowań historycznych, kulturowych, od przedmiotu badań i zainteresowań danej szkoły badawczej, dotyczy to takich dys- cyplin, jak językoznawstwo, antropologia, etnomuzykologia, etnologia, etnoling- wistyka, kulturoznawstwo czy sztuki plastyczne, multimedia). Obecnie można zauważyć wiele przejawów zainteresowania folklorem zarówno w ramach sztuki muzycznej (muzyka folkowa i jej pochodne, stylizacje, inspiracje), jak i w ramach sztuk plastycznych (również w multimediach – m.in. gry komputerowe, etno de- sign). Istnieje duża dowolność w inspiracjach związanych z kulturą ludową (wiel- kość, stylizacje czy cytaty). Kultura ludowa i jej wiele płaszczyzn dostarczają nam ogromnego bogactwa materiałowego, interesującego zarówno dla muzykologów, antropologów, kulturoznawców, plastyków, jak i badaczy zorientowanych folk- lorystycznie. Tutaj nie można zapominać o świadomości twórców i tych, którzy czerpią ze źródła. Ważna jest wnikliwa znajomość elementów folkloru, dogłęb- ne jego poznanie, dopiero wtedy jest możliwe jego mądre przekształcanie (takie postępowanie pozwoli zachować jego ważne elementy). Nie można pominąć również edukacyjnej roli folkloru. Jak pisała Helena Da- nel-Bobrzyk: „W poszukiwaniu nowych idei, poszerzaniu horyzontów nie wol- ku, Ossower – http://www.gadki.lublin.pl/encyklopedia/artykuly/imiona_folku.html [dostęp: 16.05.2012]; E. WRÓBEL: Folklor a muzyka środowisk młodzieżowych w Polsce lat dziewięćdziesiątych. „Muzyka” 2001, nr 3, s. 33–34; A. CZEKANOWSKA: Pierwszy i drugi byt folkloru. W: Encyklopedia polskiego folku – http://www.gadki.lublin.pl/encyklopedia/artykuly/pierwszy_i_drugi_byt_folk- loru.html [dostęp: 3.01.2013]. lorystyka. Uwagi na marginesie definicji. „Literatura Ludowa” 1977, nr 4/5, s. 9. 6 J. BOBROWSKA: Polska folklorystyka muzyczna…, s. 18–19; również: M. WALIŃSKI: Folklor i folk- 7 Słownik folkloru polskiego. Red. J. KRZYŻANOWSKI. Warszawa 1965, s. 104–106. Wprowadzenie 9 no nam zapominać o potrzebie zachowania ciągłości tradycji, o kształtowaniu świadomości grupowej i przynależności do narodu i jego »małych ojczyzn«” 8. Niniejsza praca zbiorowa pt. Kultura ludowa źródłem działań artystycznych, ba- dawczych i naukowych jest odpowiedzią autorów poszczególnych rozpraw na pyta- nie: jakie są źródła folkloru, czym jest kultura ludowa dzisiaj, jak ewoluuje i jakie są jej powiązania z innymi dyscyplinami? Stąd też pozycja ta została podzielona na trzy części, gdzie folklor przedstawiono w postaci źródłowej (od- wołania do literatury polskiej) i jako materiał wykorzystywany w szeroko rozu- mianej edukacji, a ponadto w sztukach plastycznych i multimediach oraz w in- terpretacjach profesjonalnej kultury muzycznej oraz inspiracjach dla obszernej grupy zjawisk folkloryzmu i nurtu folkowego (hybrydy). Część pierwszą zatytułowaną Folklor w literaturze i edukacji rozpoczyna tekst Zbigniewa Jerzego Przerembskiego, w którym to autor szczegółowo przed- stawia swoje badania nad tekstami pochodzącymi z literatury polskiej (od czasów średniowiecznych). Ich analiza dotyczy zabytków związanych z kulturą ludową, a szczególnie z informacjami na temat muzyki ludowej (pieśni, instrumentarium itp.). Z kolei Anna Piliszewska prezentuje dociekliwe badania nad twórczością Bolesława Leśmiana w kontekście związków z kulturą ludową (m.in. język, me- liczność, rytmika fraz itp.). Natomiast tekst Huberta Miśki zapoczątkowuje tematykę związaną z rolą folkloru (szczególnie muzycznego) w edukacji. Autor przedstawia w nim postać cieszyńskiego folklorysty, kompozytora, muzykologa, nauczyciela – Karola Hławiczki i jego bogatą działalność na rzecz upowszech- niania materiału folklorystycznego w edukacji (śpiewniki, podręczniki, bada- nia nad pieśnią ludową itp.). Artykuł Ewy Bogdanowicz porusza szczególnie ważne kwestie związane z edukacją muzyczną dziecka w wieku przedszkolnym. Autorka podkreśla rolę sztuki w nauczaniu – szczególnie poprzez muzykę i ta- niec (w kontekście Nowego Wychowania – inspiracje folklorystyczne itp.). Waż- ność tej tematyki zauważa również Anna Waluga, która w swoim tekście ukazuje autorskie programy do nauczania muzyki w edukacji wczesnoszkolnej. Opar- te o źródła ludowe, stają się doskonałym materiałem edukacyjnym zarówno na płaszczyźnie muzycznej, jak i ludowo-regionalnej. Z kolei Krzysztof Uściłow- ski przedstawił bardzo ciekawe wyniki badań własnych związanych z preferen- cjami muzycznymi (w tym ludowymi) dzieci i młodzieży z wybranych placówek szkolnych województwa podkarpackiego. Tę część kończy tekst Grażyny Leś- niczak, która podjęła tematykę związaną z miejscem folkloru w edukacji mu- 8 H. DANEL-BOBRZYK: Folklor w edukacji muzycznej dzieci i młodzieży. W: Folklor i folkloryzm w edukacji i wychowaniu. Red. H. DANEL-BOBRZYK, J. UCHYŁA-ZROSKI. Katowice 2003, s. 11. 10 Wprowadzenie zycznej na stopniu wyższym (pieśni ludowe, tańce ludowe i folklor dziecięcy) – przykład Kolegium Nauczycielskiego w Bytomiu. Część druga – Sztuki plastyczne i multimedia – inspiracje związana jest w du- żym stopniu ze sztuką ludową, jej twórcami, ale też z inspiracjami we współ- czesności. Tę część otwiera fascynujący artykuł Małgorzaty Skałuby-Krento- wicz na temat ceramiki inspirowanej folklorem Beskidów. Jak pisze autorka: „Celem projektu Sztuka – Design – Rzemiosło jest odkrywanie nowych wartości artystycznych i estetycznych w tradycyjnym wzornictwie ludowym dla zarów- no współczesnej kreacji artystycznej, jak i ekologicznej przestrzeni człowieka”. Z kolei Ewa Cudzich i Katarzyna Szyszka poddały analizie antropologicznej i etnomuzykologicznej twórczość malarza beskidzkiego Jana Wałacha. Autorki szczegółowo omówiły zarówno elementy kultury materialnej (stroje, instrumen- tarium itp.), ale też obraz świata w dziełach przedstawionego artysty. W części trzeciej – Folklor, folkloryzm, folk – interpretacje pojawiają się tema- ty związane z szeroko pojmowaną płaszczyzną folkloru muzycznego. Są to arty- kuły nawiązujące do folkloryzmu w polskiej muzyce tzw. profesjonalnej. Przy- kładem może być tutaj tekst Bogumiły Miki, w którym to autorka wnikliwie prezentuje elementy folkloru kurpiowskiego i podhalańskiego w twórczości wy- branych kompozytorów XX wieku. Kolejne dwa teksty poświęcone są regional- nej kulturze ludowej i jej znaczeniu dla prezentowanej społeczności. W artykule Joanny Glenc czytamy, iż: „Długoletnia tradycja gromadzenia na Śląsku mate- riałów folklorystycznych dała obfity zbiór pieśni, tańców, przyśpiewek czy obrzę- dów również w regionie pszczyńskim, ukazując oryginalność życia pszczyńskiej wsi”. I rzeczywiście autorka szczegółowo opisuje historię zbieractwa na tym ob- szarze (m.in. Juliusz Roger, Józef Lompa, Jan Kupiec itp.). Zaś tekst Jadwigi Sikory ukazuje nie tylko historię Międzynarodowego Przeglądu Zespołów Re- gionalnych „Złoty Kłos” w Zebrzydowicach, ale podkreśla jego rangę regional- ną, ogólnopolską i międzynarodową w kontekście jego znaczenia dla środowiska lokalnego. Danuta Zoń-Ciuk ukazała znaczący wpływ folkloru regionalnego (Śląsk Cieszyński) na twórczość śląskiego kompozytora Jana Gawlasa. Autorka przedstawiła i omówiła kompozycje chóralne inspirowane pieśniami ludowymi ze śpiewników m.in. Jana Taciny, Józefa Ligęzy, Mariana Stoińskiego czy Adol- fa Dygacza. Natomiast Grzegorz Niemczuk przedstawia twórczość Frydery- ka Chopina, Manuela de Falli oraz Aleksandra Scriabina (poprzez utwory inspi- rowane folklorem). Dzięki swojemu doświadczeniu pianistycznemu ukazuje nie tylko krótką analizę wybranych utworów, ale też wielce interesującą interpreta- cję. Trzy końcowe teksty powiązane są bezpośrednio z ostatnią płaszczyzną inter- pretacji folklorystycznych – z folkiem. Pierwszy z nich, autorstwa Zofii Komu- Wprowadzenie 11 szyny, skupia się na miejscu i roli mazurka w muzyce jazzowej. Autorka bardzo szczegółowo przedstawia historię tego tańca w historii polskiego jazzu (przyta- cza konkretne nagrania – płyty). Wnikliwie opisuje repertuar polskich twórców jazzu oparty na własnych interpretacjach Mazurków Fryderyka Chopina. Z kolei Brygida Sordyl charakteryzuje zespoły z nurtu folkowego, które inspirują się folklorem muzycznym Beskidu Żywieckiego. Natomiast Magdalena Szyndler omawia działalność i inspiracje zespołu folkowego Trio (Hybrydy) w kontekście folkloru muzycznego Beskidu Śląskiego i Śląska Cieszyńskiego. Powstanie tej pracy zbiorowej było możliwe dzięki pracy wielu osób, stąd składam ogromne podziękowania wszystkim osobom życzliwym i zaangażowa- nym w działania wspomagające powstanie tej książki. Szczególnie dziękuję au- torom tekstów za chęć wzięcia udziału w tym przedsięwzięciu. Redaktor Magdalena Szyndler Noty o autorach Ewa Bogdanowicz – doktor nauk humanistycznych w zakresie pedagogiki; nauczy- ciel rytmiki, muzyk, pedagog, muzykoterapeuta; adiunkt w Instytucie Muzyki w Cie- szynie na Wydziale Artystycznym Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Ukończyła kierunek wychowanie muzyczne w zakresie rytmiki na Wydziale Wychowania Muzycz- nego Akademii Muzycznej im. K. Szymanowskiego w Katowicach oraz Podyplomowe Studia w zakresie muzykoterapii na Wydziale Kompozycji, Dyrygentury, Teorii Muzy- ki i Muzykoterapii Akademii Muzycznej im. K. Lipińskiego we Wrocławiu. Zaintere- sowania zawodowe i naukowe: edukacja i terapia muzyczno-ruchowa dzieci, młodzieży i dorosłych, badania nad zastosowaniem rytmiki E. Jaques-Dalcroze’a i innych działań związanych z muzyką, ruchem i tańcem w obszarze edukacji i terapii. Ewa Cudzich – magister etnologii, absolwentka Wydziału Etnologii i Nauk o Edu- kacji Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie. Doktorantka kulturoznawstwa na Wydziale Filologicznym UŚ w Katowicach. Przygotowuje rozprawę doktorską pod kierunkiem prof. UŚ dr. hab. Zygmunta Woźniczki na temat zjawiska przemytu jako fenomenu o charakterze społeczno-kulturowym na Śląsku Cieszyńskim w okresie PRL-u. Jej za- interesowania badawcze skupiają się wokół tematyki szeroko pojmowanych granic, an- tropologii historycznej, historii mówionej. W kręgu zainteresowań znajduje się rów- nież sztuka ludowa i folklor muzyczny regionów karpackich. Brała udział w projektach o zasięgu ogólnopolskim i międzynarodowym, m.in. Everyday life in the shadow of a bor- der: Women’s experience in a region out in half. Cieszyn Silesia (Fundacja Dobra Wola) 2013. Joanna Glenc – doktor habilitowany sztuk muzycznych, absolwentka Akademii Mu- zycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach w dwóch specjalnościach: teoria muzyki oraz chóralistyka. Ponadto ukończyła Podyplomowe Studia Chórmistrzow- skie w Akademii Muzycznej w Bydgoszczy. W 2013 roku uzyskała stopień doktora habilitowanego sztuk muzycznych w dyscyplinie dyrygentura. Jako dyrygent prowa- dzi ożywioną działalność artystyczną, a z prowadzonymi zespołami chóralnymi doko- nała nagrań płytowych (m.in. Religioso e poetica, wyd. Polskie Radio Katowice 2009 czy ADORATIO 2014 oraz prowadzi chóry m.in. Rybnicki Chór Kameralny „Autograph” 264 Noty o autorach oraz Chór Dominanta Państwowej Szkoły Muzycznej II st. w Rybniku). Od wielu lat pełni też funkcję jurora oraz członka rady artystycznej w przeglądach, konkursach i fe- stiwalach muzycznych o randze regionalnej, ogólnopolskiej i międzynarodowej. Zatrud- niona w Instytucie Muzyki Uniwersytetu Śląskiego, prowadzi działalność dydaktyczną, organizacyjną, naukową oraz publicystyczną (m.in. monografia Twórczość chóralna Jac- ka Glenca – zamysł kompozytora a interpretacja, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Śląska Biblioteka Muzyczna, Katowice 2011 oraz szereg artykułów w cyklu wydaw- niczym Wartości w muzyce, t. 3–6 pod red. Jadwigi Uchyły-Zroski, Wydawnictwo Uni- wersytetu Śląskiego 2010–2014. Zofia Komuszyna – doktorantka Studiów Doktoranckich Nauk o Kulturze na Wy- dziale Nauk Historycznych i Pedagogicznych Uniwersytetu Wrocławskiego. W 2011 roku ukończyła z wyróżnieniem studia w zakresie teorii muzyki na Akademii Muzycz- nej imienia Karola Lipińskiego we Wrocławiu oraz w zakresie muzykologii na Uniwer- sytecie Wrocławskim. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się wokół historii i teorii jazzu, zwłaszcza inspirowanego rodzimą muzyką ludową, oraz etnomuzykologii Pol- ski. W swoim dorobku posiada liczne artykuły związane z przedmiotem badań. Brała udział w konferencjach naukowych w kraju (Warszawa, Kraków, Opole, Zielona Góra) i za granicą (Lwów). Jest członkiem Polskiego Seminarium Etnomuzykologicznego. Grażyna Leśniczak – muzyk oraz pedagog wszesnoszkolny. Magister sztuki w zakre- sie wychowania muzycznego, absolwentka Akademii Muzycznej w Katowicach oraz Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie ukończyła studia podyplomowe w zakresie emi- sji głosu. Wykładowca Kolegium Nauczycielskiego w Bytomiu. Dyrektor Przedszko- la Miejskiego nr 20 w Bytomiu. Autorka publikacji z zakresu wychowania estetyczne- go w przedszkolu oraz kształcenia nauczycieli przedszkola i nauczania zintegrowanego. Jej zainteresowania naukowe obejmują m.in. wykorzystanie folkloru w ich kształceniu oraz wpływ codziennych kontaktów z muzyką żywą (wokalną i instrumentalną) w wy- konaniu nauczyciela na rozwój muzykalności dzieci w młodszym wieku szkolnym. Przy- gotowuje rozprawę doktorską Wychowanie estetyczne w przedszkolu na przykładzie przed- szkoli bytomskich pod kierunkiem prof. dr hab. U. Szuścik. Bogumiła Mika – doktor habilitowany nauk humanistycznych w zakresie nauk o sztu- ce, specjalność: muzykologia (Uniwersytet Jagielloński, 2011). Absolwentka Akademii Muzycznej im.(cid:98)K.(cid:98)Szymanowskiego w Katowicach w zakresie Teorii Muzyki i Kompo- zycji. Doktor socjologii muzyki (Uniwersytet Śląski w Katowicach, 1999). Zatrudnio- na jako adiunkt w Instytucie Muzyki Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie. Od 2008 roku Prodziekan Wydziału Artystycznego UŚ ds. naukowo-artystycznych. Zaintereso- wania badawcze: muzyka XX wieku, socjologia muzyki, semiotyka muzyczna. Autorka m.in. publikacji Krytyczny koneser czy naiwny konsument. Śląska publiczność muzyczna u koń- ca XX wieku (Katowice 2000), Cytaty w muzyce polskiej XX wieku. Konteksty, fakty, inter- pretacje (Kraków 2008) oraz rozdziału(cid:98)A Bridge between Two Worlds: The Founding Years of Noty o autorach 265 the Warsaw Autumn Festival w monografii Twentieth-Century Music and Politics. Essays in Memory of Neil Edmunds (Farnham, Surrey: ASHGATE 2013). Hubert Miśka – śpiewak operowy i pedagog, doktor habilitowany sztuki muzycznej (Katowice 2011), kierownik Zakładu Dyrygowania i Wokalistyki. Dyplom w zakresie sztuki wokalnej uzyskał w katowickiej Akademii Muzycznej u prof. Stanisławy Mar- ciniak-Gowarzewskiej, wcześniej zrealizował u prof. Adolfa Dygacza na Uniwersytecie Śląskim magisterium w zakresie pedagogiki muzycznej. Od 26 lat jest solistą Opery Śląskiej w Bytomiu, gdzie zadebiutował jako Nemorino w Napoju miłosnym G. Doni- zettiego. Jako pracownik Instytutu Muzyki na Wydziale Artystycznym Uniwersytetu Śląskiego prowadzi działalność naukową związaną z badaniami nad różnymi formami muzyki wokalnej oraz wokalno-instrumentalnej w zakresie solowej interpretacji muzycz- nej głównie twórców śląskich (m.in. J. Sztwiertni, J. Świdra, K. Hławiczki, W. Macury, J. Gawlasa, S. Hadyny). Grzegorz Niemczuk – magister sztuki, asystent w Instytucie Muzyki Wydziału Ar- tystycznego Uniwersytetu Śląskiego. Pianista, wystąpił do tej pory z ponad 350 reci- talami i koncertami w 22 krajach na 6 kontynentach. Laureat prestiżowego konkur- su International Carnegie Hall Concerto Debut Competition w Nowym Jorku w 2013 roku. Specjalizuje się w wykonawstwie muzyki romantycznej oraz muzyki współczes- nego chińskiego kompozytora Wang Jian Zhonga. Anna Piliszewska – magister, doktorantka na kierunku kulturoznawstwo na Wydziale Filozoficznym Akademii Ignatianum w Krakowie. Uczestniczy w seminarium prowa- dzonym przez prof. dr. hab. Dariusza Rotta, a przedmiotem jej badań jest Scientiadivi- na. Chrystologia kultury w poezji księdza Jerzego Szymika. Członkini Stowarzyszenia Twór- czego Artystyczno-Literackiego STAL w Krakowie. Zbigniew Jerzy Przerembski – prof. dr hab., kierownik Zakładu Muzykologii Sys- tematycznej w Katedrze Muzykologii Uniwersytetu Wrocławskiego. Specjalizuje się w badaniu muzyki ludowej i dziejów muzyki tradycyjnej w Polsce i Europie, w tym za- gadnień analizy i klasyfikacji, stylów, gatunków i form, instrumentów, praktyki wy- konawczej. Jest autorem książek: Style i formy melodyczne polskich pieśni ludowych (1994), Dudy. Dzieje instrumentu w(cid:98)kulturze staropolskiej (2006), Dudy. Instrument mało znany pol- skim ludoznawcom (2007), Dudy. Metamorfozy instrumentu w odrodzonej Polsce: od tradycji do folkloryzmu (prace wydawnicze), pod jego redakcją ukazały się prace zbiorowe: Instru- menty muzyczne w tradycji ludowej i folkowej (2011), Rola orkiestr dętych w kulturze ludowej (2014), Etnomuzykologia na przełomie tysiącleci: historia, teoria, metodologia (2015). Opubli- kował około 200 tekstów naukowych i popularnonaukowych, zamieszczonych w(cid:98)specja- listycznych pracach zbiorowych i periodykach, encyklopediach muzycznych i(cid:98)powszech- nych, polskich i zagranicznych. 266 Noty o autorach Jadwiga Sikora – z wykształcenia muzyk, dyrygent, nauczyciel. Pracownik naukowo- -dydaktyczny i artystyczny w Zakładzie Dyrygentury i Wokalistyki Wydziału Arty- stycznego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Nieprzerwanie od 1977 roku jest dy- rygentem i kierownikiem artystycznym Chóru Mieszanego „Echo” w Zebrzydowicach, który posiada ogromny dorobek artystyczny (37 lat wspólnej pracy). Jest pomysłodaw- czynią i współorganizatorką różnorodnych koncertów chóralnych w gminie Zebrzydo- wice. Zajmuje się również działalnością publicystyczną (artykuły w „Życiu Muzycz- nym”, „Śpiewaku Śląskim” i „Wiadomościach znad Piotrówki”, ale też w publikacjach naukowych np. Oddział Bielski Polskiego Związku i Orkiestr w roku jubileuszowym 35-le- cia działalności społecznej w publikacji Wartości w muzyce, t. 4 pod red. J. Uchyły-Zroski, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego (Katowice 2012). Od 2001 roku współpracu- je z Centrum Pedagogicznym dla Polskiego Szkolnictwa Narodowościowego w Repu- blice Czeskiej na Zaolziu, prowadząc seminaria, warsztaty chóralne i metodyczno-mu- zyczne dla nauczycieli muzyki w polskich szkołach i przedszkolach na Zaolziu, a także jest recenzentem wielu autorskich programów i innowacji pedagogicznych z zakresu muzyki. Juror dziecięcych i młodzieżowych przeglądów chórów i festiwali muzycznych (w powiecie cieszyńskim i bielskim oraz na Zaolziu w Republice Czeskiej). Od 2002 roku pełni funkcję wiceprezesa Oddziału Bielskiego Polskiego Związku Chórów i Or- kiestr. Jest współorganizatorką Międzynarodowego Festiwalu Chórów „Gaude Cantem” w Bielsku-Białej, Międzynarodowego Festiwalu „Złota Trąbka” w Kozach i Regional- nych Spotkań z Kolędą. W latach 2005–2009 wiceprezes Zarządu Głównego Polskiego Związku Chórów i Orkiestr w Warszawie. Za działalność w społecznym ruchu muzycz- nym otrzymała wiele odznaczeń (m.in. Złoty Krzyż Zasługi – 2002, Odznaka Zasłu- żony dla Kultury Polskiej – 2007 czy Złota Odznaka Honorowa z Brylantem Polskie- go Związku Chórów i Orkiestr – 2012). Małgorzata Skałuba-Krentowicz – doktor habilitowany w dziedzinie sztuk plastycz- nych w dziedzinie sztuk projektowych, adiunkt w Instytucie Sztuki, Uniwersytetu Ślą- skiego w Katowicach. Studiowała na Wydziale Ceramiki i Szkła w Państwowej Wyż- szej Szkole Sztuk Plastycznych (obecnie Akademia Sztuk Pięknych) we Wrocławiu. Dyplom uzyskała w roku 1986 w Pracowni Ceramiki Unikatowej prof. Ireny Lipskiej- -Zworskiej oraz w Pracowni Ceramiki Przemysłowej prof. Rufina Kominka. Aneks do dyplomu zrealizowała w Pracowni Litografii prof. Andrzeja Basaja. Od roku 1988 jest pracownikiem naukowo-dydaktycznym w Cieszynie, w Instytucie Sztuki na Wydziale Artystycznym Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, prowadząc Pracownię Ceramiki w Zakładzie Rzeźby. Swoje prace – ceramiczne obiekty – prezentowała w Polsce, Cze- chach, Francji, USA i Japonii. W roku 2011 na Wydziale Ceramiki i Szkła Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu uzyskała tytuł doktora habilitowanego (rozprawa habi- litacyjna Przypadek w stawaniu się piękna). Jej prace, jako dar Uniwersytetu Śląskiego, otrzymali papież Jan Paweł II oraz prof. Zbigniew Brzeziński. W pracy artystycznej zaj- muje się rzeźbą ceramiczną oraz unikatowymi formami naczyniowymi, realizując cykle: Rzeźba Ziemi, Nie tylko Rzecz, Stany Samotności, Przez dotyk, Patrz. Noty o autorach 267 Brygida Sordyl – absolwentka Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Ka- towicach na kierunku instrumentalistyka. Studentka III roku studium doktoranckiego w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie o specjalności etnomuzyko- logia. Od ponad 15 lat zajmuje się kulturą ludową Beskidu Żywieckiego, a zwłaszcza muzyką tego regionu. Od 2006 roku pracuje jako kierownik muzyczny Zespołu Pieśni i Tańca Magurzanie z Łodygowic. Jest współzałożycielką i solistką kapeli PoPieronie. Magdalena Szyndler – etnomuzykolog, folklorystka, pedagog, muzyk-instrumentalista (klasa skrzypiec). Absolwentka wychowania muzycznego na Wydziale Pedagogiczno- -Artystycznym Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach i studiów doktoranckich (socjo- logia) na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. W 2001 rozpoczęła pracę jako asystent naukowo-dydaktyczny w Katedrze Folklorystyki Ogól- nej i Stosowanej (Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji UŚ). W 2006 roku obroniła pra- cę doktorską pt. Folklor wokalny mniejszości polskiej na Zaolziu na tle uwarunkowań spo- łeczno-kulturowych Śląska Cieszyńskiego (pod kierunkiem prof. B. Linettea) na Wydziale Historycznym, w Katedrze Muzykologii Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Pozna- niu. Obecnie jest zatrudniona na stanowisku adiunkta w Katedrze Kompozycji i Teo- rii Muzyki – Wydział Artystyczny (UŚ Katowice). W roku 2008 podjęła badania folk- loru muzycznego wśród mniejszości polskiej w Serbii (Ostojičevo), a także prowadziła i prowadzi działania na rzecz propagowania folkloru muzycznego Śląska Cieszyńskie- go (m.in. prelekcje i wykłady dla dzieci i wiele innych). W 2010 roku rozpoczęła ba- dania terenowe w Beskidzie Śląskim, związane z przekształceniami folkloru muzycz- nego Trójwsi (Istebna, Koniaków, Jaworzynka). Brała udział w licznych konferencjach (m.in. Wrocław, Lublin, Katowice, Chiny, Republika Czeska, Słowacja). Katarzyna Szyszka – magister muzykologii, etnomuzykolog, doktorantka w Instytucie Muzykologii Uniwersytetu Wrocławskiego (promotor pracy doktorskiej – prof. dr hab. Zbigniew Przerembski). Specjalizuje się w problematyce polskiego folkloru muzyczne- go (pieśń, muzyka i instrumentarium ludowe oraz ich kulturowe konteksty), zwłaszcza w regionie Beskidu Śląskiego. Jej praca magisterska napisana pod kierunkiem prof. dr. hab. Zbigniewa Przerembskiego została wyróżniona w konkursie o Nagrodę imienia Jana i Wojciecha Wawrzynków na najlepszą pracę magisterską poświęconą dziejom po- litycznym, kulturze i problemom społecznym Śląska, organizowanym przez Państwowy Instytut Naukowy – Instytut Śląski w Opolu. W 2011 roku otrzymała stypendium Mi- nistra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a w 2013 i 2014 roku dwukrotnie przyznano jej stypendium naukowe dla doktorantów Uniwersytetu Wrocławskiego w ramach projek- tu „Rozwój potencjału i oferty edukacyjnej Uniwersytetu Wrocławskiego szansą zwięk- szenia konkurencyjności uczelni”. Wyniki swoich badań prezentuje na krajowych i za- granicznych konferencjach oraz publikuje w pracach zbiorowych i w specjalistycznych periodykach naukowych i popularnonaukowych. Jest członkiem Polskiego Seminarium Etnomuzykologicznego. Współpracuje z Instytutem Sztuki Polskiej Akademii Nauk. 268 Noty o autorach Krzysztof Uściłowski – jest absolwentem wychowania muzycznego Wydziału Peda- gogiki i Psychologii Instytutu Wychowania Artystycznego UMCS w Lublinie. Ukoń- czył studia doktoranckie na kierunku teoria muzyki i pedagogika na Wydziale Pedago- gicznym Uniwersytetu Ostrawskiego. Obecnie jest zatrudniony na stanowisku adiunkta na Wydziale Muzyki Uniwersytetu Rzeszowskiego. Anna Waluga – doktor habilitowany nauk humanistycznych, profesor nadzwyczajny, kierownik Katedry Pedagogiki Muzyki w Akademii Muzycznej im. Karola Szymanow- skiego w Katowicach. Jest absolwentką dwóch wydziałów Akademii Muzycznej, stu- diów doktoranckich i podyplomowych w Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Prace doktorską obroniła w Instytucie Badań Pedagogicznych w Warsza- wie, habilitację (w dyscyplinie teoria i pedagogika muzyki) uzyskała na Wydziale Peda- gogicznym Uniwersytetu w Ostrawie. Główny kierunek badań autorki skupia się na roli muzyki ludowej i śpiewu w edukacji muzycznej dziecka (szczególnie koncepcja Zoltána Kodálya). Rezultatem badań są dwie publikacje książkowe: Pieśń ludowa fundamentem edukacji muzycznej (Katowice 2005) i Śpiew w perspektywie edukacji muzycznej. Koncepcja, badania, programy (Katowice 2012). W dorobku naukowym autorki jest wiele artyku- łów zamieszczonych w zbiorowych publikacjach wydanych przez czołowe polskie uczel- nie. Znaczącą pozycję wydawniczą stanowią także artykuły w specjalistycznych czasopi- smach, m.in. „Wychowanie Muzyczne w Szkole”, „Wychowanie Muzyczne”, „Biuletyn ISME”, „Bulletin of International Kodály Society” i „Studia Artystyczne”. Danuta Zoń-Ciuk – dyrygent, nauczyciel akademicki. Zatrudniona na stanowisku adiunkta w Instytucie Muzyki Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. W 2014 roku uzyskała stopień doktora sztuki w dyscyplinie artystycznej dyrygentura. Dyrygowa- ła wieloma koncertami w kraju i za granicą, zdobywając najwyższe laury na prestiżo- wych konkursach, takich jak: Międzynarodowy Konkurs im. A. Brucknera w austriac- kim Linzu czy Międzynarodowy Konkurs Chóralny „Varsovia Cantus” w Warszawie. Obecnie jest dyrygentem i kierownikiem artystycznym Chóru Kameralnego „A piace- re”, w którego skład wchodzą studenci Wydziału Artystycznego Uniwersytetu Śląskie- go w Katowicach oraz Estrady Ludowej „Czantoria” z Ustronia. Z tymi zespołami na- grała trzy płyty CD: Chwalmy Pana swego, Z Beskidów śpiewanie i Beskidzkie kolędowanie. Jej obszarem zainteresowań jest problematyka związana z propagowaniem muzyki lu- dowej oraz wpływem folkloru na rozwój języka muzycznego w opracowaniach chóral- nych jako czynnika kultywującego tradycje regionu. W 2008 roku odznaczona zosta- ła Srebrną Odznaką Honorową, a w 2012 Złotą Odznaką Polskiego Związku Chórów i Orkiestr za działalność artystyczną. Redaktor Mariola Massalska Projekt okładki Hanna Gawlas Korektor Lidia Szumigała Projekt typograficzny i łamanie Hanna Olsza Copyright © 2015 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-8012-693-0 (wersja drukowana) ISBN 978-83-8012-694-7 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12B, 40-007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl e-mail: wydawus@us.edu.pl Wydanie I. Ark. druk. 17,0. Ark. wyd. 18,5 Papier Sora Matt 90 g, vol. 1.2 Cena 28 zł (+ VAT) Druk i oprawa: EXPOL, P. Rybiński, J. Dąbek Spółka Jawna ul. Brzeska 4, 87-800 Włocławek (...) uważam, że recenzowana praca zbiorowa, jako całość, wnosi wiele ciekawych wątków o charakterze interdyscyplinarnym. Jest pu- blikacją potrzebną, bowiem naświetla wiele współczesnych proble- mów kształtujących kierunki badawcze folklorystów, etnomuzykolo- gów oraz badaczy kultury w szerokim tego słowa znaczeniu. prof. Alojzy Kopoczek K u l t u r a l u d o w a ź r ó d ł e m d z i a ł a ń a r t y s t y c z n y c h , b a d a w c z y c h i n a u k o w y c h Kultura ludowa źródłem działań artystycznych, badawczych i naukowych pod redakcją Magdaleny Szyndler Zbigniew Jerzy Przerembski Anna Piliszewska Hubert Miśka Ewa Bogdanowicz Anna Waluga Krzysztof Uściłowski Grażyna Leśniczak Małgorzata Skałuba-Krentowicz Ewa Cudzich Katarzyna Szyszka Bogumiła Mika Joanna Glenc Jadwiga Sikora Danuta Zoń-Ciuk Grzegorz Niemczuk Zofia Komuszyna Brygida Sordyl Magdalena Szyndler CENA 28 ZŁ (+VAT) ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-8012-694-7 KATOWICE 2015
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kultura ludowa źródłem działań artystycznych, badawczych i naukowych
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: