Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00547 009566 17345553 na godz. na dobę w sumie
Kultura w nauczaniu języka polskiego jako obcego. Stan obecny-programy nauczania-pomoce dydaktyczne - ebook/pdf
Kultura w nauczaniu języka polskiego jako obcego. Stan obecny-programy nauczania-pomoce dydaktyczne - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 173
Wydawca: UNIVERSITAS Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-242-1098-5 Rok wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> praktyczna edukacja, samodoskonalenie, motywacja
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Tom ten przynosi podsumowanie dyskusji toczonej w Polsce w ostatnim dziesięcioleciu, to znaczy w latach 1992-2003 w związku z obecnością (lub nie) elementów kultury w nauczaniu języka polskiego jako obcego. Datę początkową wyznaczają dwie prace: Wojciecha Jekiela i Cezarego Rowińskiego z Instytutu 'Polonicum' Uniwersytetu Warszawskiego, opublikowane w tomie Vademecum lektora języka polskiego pod redakcją Barbary Bartnickiej, Lidii Kacprzak i Ewy Rohozińskiej (1992). Obie dotyczą obecności kultury polskiej w procesie nauczania języka polskiego jako obcego: praca W. Jakiela odnosi się do tej obecności na zajęciach językowych dla początkujących, praca C. Rowińskiego zaś - do wprowadzania wiedzy o kulturze polskiej na lektoratach dla studentów z poziomu średniego i zaawansowanego. Prace publikowane w niniejszym tomie różnią się od nich znacznie, gdyż odwołują się do pomocy dydaktycznych, uwzględniających elementy kultury w nauczaniu języka polskiego jako obcego, biorą pod uwagę przeprowadzone później badania P. Garncarka, G. Zarzyckiej, J. Rokickiego, A. Burzyńskiej i S. Schmidt, przyjmują wreszcie jako punkt odniesienia programy realioznawcze w nauczaniu języka niemieckiego jako obcego oraz standardy europejskie zaproponowane w tym zakresie przez Europejski system opisu kształcenia językowego: uczenie się, nauczanie, ocenianie (2003).

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

PROGRAMY NAUCZANIA KULTURA W NAUCZANIU JĘZYKA POLSKIEGO JAKO OBCEGO stan obecny – programy nauczania – pomoce dydaktyczne METODYKA NAUCZANIA UNIVERSITAS JÊZYKA POLSKIEGO JAKO OBCEGO © Copyright by Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, Kraków 2009, wyd. II ISBN 978-83-242-1098-5 TAiWPN UNIVERSITAS Redaktor Wanda Lohman Projekt okładki i stron tytułowych Sepielak Skład i opracowanie graficzne tekstu Mirosław Krzyszkowski 4 SPIS TREŚCI WSTĘP 7 KULTURA W NAUCZANIU JĘZYKA POLSKIEGO JAKO OBCEGO: JAK BYŁO? W.T. Miodunka Czy kultura była traktowana po macoszemu w nauczaniu języka polskiego jako obcego? Rozważania na marginesie książki Anny Burzyńskiej 13 M. Jelonkiewicz Wiedza o Polsce jako element nauczania cudzoziemców języka polskiego. Przegląd wybranych materiałów dydaktycznych i pomocniczych 37 U. Dobesz Uwagi o nauczaniu i testowaniu wiedzy o kulturze 53 KULTURA W NAUCZANIU JĘZYKA POLSKIEGO JAKO OBCEGO: JAK BYĆ MOGŁO? P.E. Gębal Realioznawstwo w nauczaniu języka niemieckiego 69 KULTURA W NAUCZANIU JĘZYKA POLSKIEGO JAKO OBCEGO: JAK BYĆ POWINNO? W.T. Miodunka Kompetencja socjokulturowa w nauczaniu języka polskiego jako obcego. Zarys programu nauczania 97 A.B. Burzyńska i U. Dobesz Inwentarz tematyczny i funkcjonalno−pojęciowy do nauczania języka polskiego jako obcego w aspekcie kulturowym 119 P.E. Gębal Program nauczania cudzoziemców realiów polskich 129 5 KULTURA W NAUCZANIU JĘZYKA POLSKIEGO JAKO OBCEGO: JAK BĘDZIE? G. Zarzycka Mały leksykon kultury polskiej dla cudzoziemców. Opis koncepcji 151 G. Zarzycka i M. Jelonkiewicz Indeks haseł do Małego leksykonu kultury polskiej dla cudzoziemców. 161 6 Wstęp Prace, prezentowane w tomie Kultura w nauczaniu języka pol− skiego jako obcego, stanowią pokłosie seminarium Język a kultura w nauczaniu języka polskiego jako obcego, prowadzonego w drugim semestrze roku akademickiego 2002/2003 (od lutego do czerw− ca 2003 r.) przez piszącego te słowa. W seminarium, które od− bywało się w Instytucie Studiów Polonijnych i Etnicznych Uniwer− sytetu Jagiellońskiego w Krakowie, udział wzięli – poza pracow− nikami Katedry Języka Polskiego jako Obcego UJ – zaproszeni goście z innych polskich uczelni: dr Anna Burzyńska i mgr Ur− szula Dobesz ze Szkoły Języka i Kultury Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego, mgr Przemysław E. Gębal z Kolegium Języka Nie− mieckiego Uniwersytetu Warszawskiego, mgr Mirosław Jelonkie− wicz z Instytutu Języka i Kultury Polskiej dla Cudzoziemców „Po− lonicum” Uniwersytetu Warszawskiego i dr Grażyna Zarzycka ze Studium Języka Polskiego dla Cudzoziemców Uniwersytetu Łódz− kiego. To właśnie ich prace oraz prace prowadzącego semina− rium zawiera niniejszy tom. Można stwierdzić, że tom ten przynosi podsumowanie dyskusji toczonej w Polsce w ostatnim dziesięcioleciu, to znaczy w latach 1992–2003 w związku z obecnością (lub nie) elementów kultury w nauczaniu języka polskiego jako obcego. Datę początkową wy− znaczają dwie prace Wojciecha Jekiela i Cezarego Rowińskiego z Instytutu „Polonicum” Uniwersytetu Warszawskiego, opubliko− wane w tomie Vademecum lektora języka polskiego pod redakcją Bar− 7 bary Bartnickiej, Lidii Kacprzak i Ewy Rohozińskiej (UW, War− szawa 1992). Obie dotyczą obecności kultury polskiej w proce− sie nauczania języka polskiego jako obcego: praca W. Jekiela od− nosi się do tej obecności na zajęciach językowych dla początku− jących, praca C. Rowińskiego zaś – do wprowadzania wiedzy o kulturze polskiej na lektoratach dla studentów z poziomu śred− niego i zaawansowanego. Jak stwierdza pierwszy z Autorów, ze− brane ... wiadomości mają charakter praktyczny, to znaczy są owocem wieloletnich doświadczeń lektorów, którzy uczyli języka polskiego w Polsce i poza jej granicami. Z tego punktu widzenia prace publikowane w niniejszym tomie różnią się od nich znacznie, gdyż odwołują się do pomocy dydaktycznych, uwzględniających elementy kul− tury w nauczaniu języka polskiego jako obcego, biorą pod uwa− gę przeprowadzone później badania P. Garncarka, G. Zarzyckiej, J. Rokickiego, A. Burzyńskiej i S. Schmidt, przyjmują wreszcie jako punkt odniesienia programy realioznawcze w nauczaniu ję− zyka niemieckiego jako obcego oraz standardy europejskie za− proponowane w tym zakresie przez Europejski system opisu kształ− cenia językowego: uczenie się, nauczanie, ocenianie (Council of Euro− pe – Wydawnictwa CODN, Warszawa 2003). O różnicach, jakie zaszły w latach 1992–2003, najdobitniej świadczy jednak fakt, że w niniejszym tomie po raz pierwszy zna− lazły się trzy programy, których autorzy zaproponowali uwzględ− nianie w różnym zakresie obecności kultury w nauczaniu języka polskiego jako obcego: W.T. Miodunka przedstawił zarys progra− mu nauczania kompetencji socjokulturowej w języku polskim; A. Burzyńska i U. Dobesz – inwentarz tematyczny i funkcjonal− no−pojęciowy do nauczania języka polskiego jako obcego w as− pekcie kulturowym, a P.E. Gębal – program nauczania cudzo− ziemców realiów polskich. Żeby podkreślić znaczenie tych pro− gramów, wystarczy przypomnieć, że jeszcze w 1997 roku Piotr Garncarek we wstępie do pracy Świat języka polskiego oczami cu− dzoziemców stwierdzał: Nie stawiałem sobie natomiast wśród celów tej pracy pytania, czy możliwe jest określenie pewnego kulturowego minimum, niezbędnego w poprawnej (właściwej) prezentacji polskości. Z góry bowiem 8 zakładam, że w przeciwieństwie do struktur językowych minimum takie nie istnieje. Ze względu na obecność programów tom Kultura w naucza− niu języka polskiego jako obcego stanowi ważne uzupełnienie tomu Język polski jako obcy. Programy nauczania na tle badań współczesnej polszczyzny pod redakcją W. Miodunki (UJ, Kraków 1992), który przynosił nowoczesne programy nauczania języka polskiego jako obcego: leksykalny, gramatyczno−syntaktyczny, intencjonalno−po− jęciowy (funkcjonalny) i tematyczny. Dwa ostatnie wyraźnie od− woływały się do programów komunikacyjnych lansowanych od końca lat 70. przez Radę Europy. Podobnie postępują autorzy programów kulturowych, prezentowanych w niniejszym tomie, przywracając w ten sposób miejsce należne kulturze polskiej w na− uczaniu języka polskiego jako obcego. Kraków, grudzień 2003 r. Władysław T. Miodunka € Oddając do druku tomik Kultura w nauczaniu języka polskiego jako obcego w grudniu 2003 r., wyrażaliśmy nadzieję na przywrócenie na− leżnego miejsca kulturze w nauczaniu JPJO. Rzeczywiście, w ciągu prawie 5 lat od ukazania się tego tomu zainteresowanie kulturą znacznie wzrosło. Przede wszystkim dwa lata później ukazał sie tom Z zagadnień dydaktyki języka polskiego jako obcego pod red. Ewy Lipiń− skiej i Anny Seretny, w którym znalazła się praca Przemysława E. Gębala Realia i kultura w nauczaniu JPJO [2006: 205–242], zawie− rająca program nauczania realiów i kultury zintegrowany z naucza− niem języka. Podstawą przygotowania programu stały się badania oczekiwań cudzoziemców na temat uwzględniania polskich realiów i kultury na poszczególnych poziomach nauczania, a także standar− dy europejskie zawarte w Europejskim systemie opisu kształcenia języko− wego [2003], propozycje zawarte w polskich pracach poświęconych nauczaniu realiów i kultury, jak również założenia teoretyczne nie− mieckiej Landeskunde. 9 W tym samym roku ukazała się także monografia Piotra Garn− carka Przestrzeń kulturowa w nauczaniu języka polskiego jako obcego [UW, Warszawa 2006], podsumowująca z punktu widzenia kulturoznaw− stwa dyskusje i praktykę w tym względzie. Treści kulturowe w procesie nauczania języka polskiego jako obcego są, co próbowaliśmy udowodnić, wszechobecne – napisał autor w zakończeniu książki. – Cechują się róż− norodnością tematu i mnogością przejawów. Zamierzone lub nie, pojawiają się praktycznie w znakomitej większości opracowań podręcznikowych, mate− riałach uzupełniających, wyborach tekstów i ćwiczeniach. Ten stan rzeczy, przypominający nie do końca ukierunkowany strumień informacji, nie wy− daje się podatny na systemowe zmiany [2006: 205]. W 2008 roku w tomie W poszukiwaniu nowych rozwiązań. Dy− daktyka języka polskiego jako obcego u progu XXI wieku pod red. W.T. Miodunki i A. Seretny ukazały się dwie ważne prace: w pierw− szej Bronisława Ligara zaproponowała zastosowanie koncepcji leksykultury francuskiego badacza Roberta Galissona do naucza− nia kompetencji kulturowej [2008: 51–61], w drugiej – Graży− na Zarzycka zaprezentowała pedagogikę zorientowaną na rozwój kompetencji i wrażliwości interkulturowej [2008: 63–77]. Trzy nowe propozycje na temat leksykultury w nauczaniu ję− zyka polskiego jako obcego przyniesie tom Nowa generacja w glot− todydaktyce polonistycznej pod red. W.T. Miodunki [w druku]. Na− tomiast Przemysław E. Gębala przygotowuje książkę Dydaktyka kultury języka polskiego jako obcego, cały tom poświęcony teorii i praktyce nauczania realiów i kultury w języku polskim, który powinien sie ukazać w 2010 roku. Sięgnięcie do prac przygotowanych do druku w 2003 roku i porównanie ich z wymienionymi tu pracami pokaże, co i w jaki sposób zmienia się w nauczaniu kultury i polskich realiów, a co wciąż czeka na opracowanie. Kraków, grudzień 2008 r. Władysław T. Miodunka 10 KULTURA W NAUCZANIU JĘZYKA POLSKIEGO JAKO OBCEGO: Jak było? 11 12 Władysław T. Miodunka Instytut Studiów Polonijnych i Etnicznych Uniwersytet Jagielloński Czy kultura była traktowana po macoszemu w nauczaniu języka polskiego jako obcego? Rozważania na marginesie książki Anny Burzyńskiej Mam nadzieję, że przedstawione w tej pracy przemyślenia, a zwłasz− cza analizy wybranych podręczników do języka polskiego pod kątem obec− ności elementów wyrażających relację język a kultura, przyczynią się do powstania uwzględniających aspekt kulturowy opracowań programowych, a przede wszystkim wpłyną na jeszcze lepszą jakość procesu nauczania języka polskiego jako obcego – tymi słowy Anna Burzyńska kończy Wstęp (s. 8) do swej monografii, zatytułowanej „Jakże rad bym się nauczył polskiej mowy... O glottodydaktycznych aspektach relacji język a kultura w nauczaniu języka polskiego jako obcego” (2002). Jak widać, jej nadzieje nie są małe: chciałaby opracowań progra− mowych uwzględniających nauczanie kultury powiązane z naucza− niem języka polskiego, oczekuje też wyższej jakości nauczania ję− zyka polskiego jako obcego. Co powoduje, że wiąże ona aż takie nadzieje z powstaniem i opublikowaniem swej pracy? I czy jej pra− ca uzasadnia te nadzieje? Czy stanowi podstawę lub jakąś jej część do ich realizacji? 13 Zanim przejdziemy do bardziej szczegółowego omówienia i oceny pracy A. Burzyńskiej, przypomnijmy, że jej książka nale− ży do grupy kilku prac, powstałych w latach 90. wieku XX i po− dejmujących problem nauczania cudzoziemców kultury polskiej. Na czele tej grupy znajduje się praca Piotra Garncarka Świat ję− zyka polskiego oczami cudzoziemców (1997), próbującego odpowie− dzieć na pytanie, jak wygląda wiedza o kulturze polskiej u obco− krajowców uczących się języka polskiego. Lektura ankiet pozwala na uzmysłowienie sobie – stwierdza w Podsumowaniu autor – jak bar− dzo różny stopień „wchodzenia” w naszą kulturę mają respondenci. (...) Obraz naszej kultury nie jest spójny i jednolity, bo i stopień zaintereso− wania, i motywacja są różne. Istnieje pewna „geografia” wiedzy. Nie jest jednak tak, że sąsiedzi wiedzą o nas więcej niż przedstawiciele innych krajów, czy kontynentów. Potwierdza się po raz kolejny fakt indywidual− nego spojrzenia na polską kulturę (P. Garncarek 1997: 128). Kolejną monografią jest praca Grażyny Zarzyckiej Dialog mię− dzykulturowy. Teoria i opis komunikowania się cudzoziemców przyswa− jających język polski (2000). Jej autorka wychodzi od dialogów pro− wadzonych po polsku przez obcokrajowców, ale zwraca uwagę, że za polską fasadą, za polskimi słowami kryją się elementy ob− cych kultur, które trzeba umieć dostrzec. Jeśli je zauważymy, zacz− niemy mówić o dialogu międzykulturowym, ukrytym za dialogiem słownym. I zaczniemy stawiać takie pytania jak G. Zarzycka: Jak przybywający do Polski cudzoziemcy odbierają nas – nieznajomych z uli− cy, obserwatorów, nauczycieli? Jakie są warunki zaistnienia skutecznego dialogu z osobami, między którymi istnieje dystans kulturowy? Co po− winniśmy zrozumieć, żeby taki dialog zaistniał? (2000: 3). Ostatnią z prac, które chcielibyśmy tu przywołać, jest niepu− blikowana rozprawa doktorska Sybille Schmidt Kompetencja komu− nikacyjna Niemców w polskich aktach grzeczności językowej z uwzględ− nieniem form adresatywnych. Perspektywa glottodydaktyczna, napisana pod opieką prof. Elżbiety Sękowskiej, a obroniona w Uniwersy− tecie Warszawskim w 2002 roku. Praca ta jest godna uwagi z wie− lu względów, choć wymienimy tu tylko jeden z nich: jest to pierwsza w historii języka polskiego analiza procesu uczenia się 14 języka polskiego jako obcego, przeprowadzona przez cudzoziem− kę, która nie tylko dobrze nauczyła się naszego języka, ale także podjęła trud analizy procesu uczenia się polszczyzny przez Niem− ców. Wszystkie wymienione dotąd prace mają jedną cechę wspól− ną: ich autorami są poloniści, którzy ogólnie powiązali naucza− nie języka polskiego jako obcego z nauczaniem kultury polskiej. Niektórzy z nich stwierdzili, że kompetencja komunikacyjna cu− dzoziemców wiąże się z ich kompetencją kulturową i postanowi− li je obie zbadać. Ta cecha wspólna nie przysługuje ostatniej pracy, którą chce− my przywołać – artykułowi Jarosława Rokickiego Studenci obcokra− jowcy o Polsce i Polakach, zamieszczonemu w tomie Oswajanie chrząszcza w trzcinie czyli o kształceniu cudzoziemców w Instytucie Polo− nijnym UJ, opublikowanym pod red. W. Miodunki i J. Rokickie− go (1999: 165–204). Autor, socjolog kultury, prowadzący dla cu− dzoziemców zajęcia z kultury życia codziennego w Polsce, przed− stawia opinie swych studentów o Polakach, udzielając poniekąd odpowiedzi na postawione przez G. Zarzycką pytania, które nur− tują przecież wielu Polaków. Praca Rokickiego potwierdza opi− nie, że znajdujemy się na polu badawczym o charakterze inter− dyscyplinarnym: na temat kompetencji kulturowej mogą się wy− powiadać tacy specjaliści jak językoznawcy, literaturoznawcy, kul− turoznawcy, czy też socjologowie kultury, etnologowie, antropo− logowie. Po części wstępnej J. Rokicki koncentruje się na omówieniu opinii cudzoziemców, którzy interesują się szczególnie – jego zda− niem – następującymi tematami: 1. Różnice w indywidualnym po− czuciu dystansu przestrzennego, poczucie „prywatności”. 2. Pozycja, rola i funkcja rodziny w społeczeństwie polskim. 3. Zwyczaje i obyczaje świą− teczne. 4. Pozycja i rola kobiety w społeczeństwie polskim. 5. Rola religii i Kościoła rzymskokatolickiego. 6. Ekonomiczne i społeczne aspekty trans− formacji ustrojowej. 7. Praca i bezrobocie. 8. Problemy patologii społecz− nej, alkoholizm i korupcja. 9. Ksenofobia, uprzedzenia, dyskryminacja. 10. Tradycje kultury polskiej (J. Rokicki 1999: 175). 15 Przywołanie tych prac ma uzasadnić stwierdzenie, że od dru− giej połowy lat 90. ostatniego wieku obserwujemy w Polsce co− raz większe zainteresowanie nauczaniem cudzoziemców kultury polskiej. Jest ono powiązane z nauczaniem języka polskiego jako obcego, choć jest w stosunku do niego spóźnione o kilka lat. Opinię taką wyrażamy, przyjmując, że tom Język polski jako obcy. Programy nauczania na tle badań współczesnej polszczyzny pod red. W. Miodunki (1992) zaproponował nowe programy do naucza− nia polszczyzny, w tym – programy komunikacyjne, powiązane z programami Rady Europy. Ponieważ monografia A. Burzyńskiej jest chronologicznie ostatnią z opublikowanych prac, jej autor− ka ma prawo oczekiwać nowych opracowań programowych, uwzględniających aspekt kulturowy, nawet jeśli w swej książce wspomina tylko o monografii P. Garncarka, pomijając inne przy− pomniane tu prace. Piszący te słowa uważa bowiem, że choć cy− towane prace zostały napisane w różnych ośrodkach (w Warsza− wie, Łodzi, Wrocławiu i Krakowie) z inicjatywy pojedynczych au− torów, ich powstanie wykracza poza indywidualne przypadki, bo świadczy o odczuwanej przez autorów potrzebie uwzględnienia elementów kulturowych w nauczaniu języka polskiego jako ob− cego. Jeśli dodamy do tego informację o zespole opracowującym dla Komisji ds. Certyfikacji Języka Polskiego jako Obcego MENiS wymagania kulturowe, stawiane cudzoziemcom przygotowującym się do uzyskania certyfikatów potwierdzających znajomość polsz− czyzny (złożonym z Mirosława Jelonkiewicza z Warszawy, Urszuli Dobesz z Wrocławia i Grażyny Zarzyckiej z Łodzi), zobaczymy, że można także mówić o pracach prowadzonych nad takimi progra− mami. A. Burzyńska wspomina o nich na s. 61–63 swej pracy, a w niniejszym tomie pisze U. Dobesz. Wróćmy teraz do postawionego na wstępie pytania, czy i w ja− kim stopniu monografia A. Burzyńskiej przyczynia się do opra− cowania takich programów. Żeby na nie odpowiedzieć, musimy się bliżej przyjrzeć zawartości omawianej pracy. We wstępie autorka powiada, że interesuje ją znalezienie 16
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kultura w nauczaniu języka polskiego jako obcego. Stan obecny-programy nauczania-pomoce dydaktyczne
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: