Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00148 010991 7495879 na godz. na dobę w sumie
Kumulacja procesowych ról uczestników polskiego postępowania karnego - ebook/pdf
Kumulacja procesowych ról uczestników polskiego postępowania karnego - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 300
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7969-207-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Kumulacja procesowych uczestników polskiego postępowania karnego to zespół zagadnień dotyczących złożonych układów procesowych, pochodnych wobec pozycji poszczególnych uczestników procesu karnego. Różnie zatem należy oceniać sytuacje, gdy pod­ miot wykonuje określone czynności w zależności od innych jego róI procesowych, które albo mogą zostać mu narzucone, albo są wynikiem wyboru przez uczestnika określonej formy udziału w postępowaniu. Te uwarunkowania, jak starano się wykazać w niniejszym opracowaniu, nie zawsze występują jednocześnie, mogą one bowiem mieć miejsce w ramach jednego procesu. ale w różnych jego stadiach i etapach, co może powodować, że nie zawsze mają one oczywisty charakter.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Radosław Olszewski – Zakład Postępowania Karnego Katedra Postępowania Karnego i Kryminalistyki Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Łódzki 90-232 Łódź, ul. Kopcińskiego 8/12 RECENZENT Danuta Tarnowska REDAKTOR WYDAWNICTWA UŁ Ewa Siwińska SKŁAD I ŁAMANIE AGENT PR OKŁADKĘ PROJEKTOWAŁA Barbara Grzejszczak Stan prawny na 31 marca 2013 r. © Copyright by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2013 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.06275.13.0.H ISBN (wersja drukowana) 978-83-7525-928-5 ISBN (ebook) 978-83-7969-207-1 Mojej Rodzinie Spis treści Wykaz skrótów ...................................................................... Wprowadzenie ....................................................................... Rozdział 1. Pojęcie kumulacji procesowych ról uczestników postępowa- nia karnego ........................................................................... Rozdział 2. Kumulacja procesowych ról pokrzywdzonego i oskarżonego w postępowaniu karnym .......................................................... 2.1. Pokrzywdzony ............................................................ 2.1.1. Pojęcie i pozycja pokrzywdzonego w toku postępowania karnego ............................................................. 2.1.2. Pokrzywdzony jako strona procesowa w postępowaniu sądowym ........................................................... 2.1.3. Pokrzywdzony a dostęp do akt sprawy ....................... 2.1.4. Pokrzywdzony a wniosek o ściganie ........................... 2.2. Oskarżony ................................................................. 2.2.1. Pojęcie i pozycja oskarżonego w toku postępowania kar- nego .................................................................. 2.2.2. Oskarżony jako źródło dowodowe .............................. 2.3. Mediacja ................................................................... 2.4. Oskarżenie wzajemne ................................................... Rozdział 3. Kumulacja pozycji świadka z rolami innych uczestników po- stępowania karnego ................................................................. 3.1. Pokrzywdzony jako świadek ........................................... 3.2. Osoba zawiadamiająca o przestępstwie jako świadek w postępo- waniu sprawdzającym ................................................... 3.3. Pomocnik procesowy .................................................... 3.4. Przedstawiciel społeczny ................................................ 3.5. Podmiot odpowiedzialny za zwrot Skarbowi Państwa korzyści majątkowej uzyskanej z przestępstwa oskarżonego ................ 9 11 15 29 29 29 47 66 72 76 76 86 108 111 121 123 128 133 140 146 8 3.6. Przedstawiciel podmiotu zbiorowego ................................. 3.7. Kumulacja ról przedstawicieli procesowych ........................... 150 157 Rozdział 4. Kumulacja procesowych ról uczestników postępowania kar- nego w świetle wybranych zagadnień postępowania dowodowego i środ- ków przymusu ....................................................................... 4.1. Zatrzymanie rzeczy i przeszukanie .................................... 4.2. Podsłuch procesowy ..................................................... 4.3. Poręczenie majątkowe ................................................... 4.4. Kary porządkowe ........................................................ 169 169 182 192 197 Rozdział 5. Procesowe role prokuratora w postępowaniu karnym .......... 205 Rozdział 6. Kumulacja procesowych ról uczestników postępowania karne- go w aspekcie wyłączenia sędziego i zakazów dowodowych ................ 6.1. Wyłączenie sędziego ..................................................... 6.2. Zakazy dowodowe ....................................................... Rozdział 7. Kumulacja procesowych ról uczestników postępowania kar- nego skarbowego .................................................................... 229 229 240 249 Zakończenie .......................................................................... 271 Bibliografia ........................................................................... 275 Od Redakcji .......................................................................... 297 arg. art. GSP d.k.p.k. Dz. U. k.c. k.k. k.k.s. Wykaz skrótów – – – – – – – argument artykuł „Gdańskie Studia Prawnicze” dawny Kodeks postępowania karnego – ustawa z dnia 19 kwietnia 1969 r. (Dz. U. nr 13, poz. 96 ze zm.) „Dziennik Ustaw” Kodeks cywilny – ustawa z dnia 23 kwiet- nia 1964 r. (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze. zm.) Kodeks karny – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. (Dz. U. nr 88, poz. 553 ze zm.) Kodeks karny skarbowy – ustawa z dnia 10 wrze- śnia 1999 r. (Dz. U. nr 83, poz. 930 ze zm.) – – – – – Konstytucja RP Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.) Kodeks postępowania cywilnego – ustawa z dnia k.p.c. 17 listopada 1964 r. (Dz. U. nr 43, poz. 296 ze zm.) Kodeks postępowania karnego – ustawa z dnia k.p.k. 6 czerwca 1997 r. (Dz. U. nr 89, poz. 555 ze zm. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia k.p.w. – ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. (Dz. U. nr 133, poz. 848 ze zm.) Kodeks wykroczeń – ustawa z dnia 20 maja k.w. 1971 r. (t. jedn.: Dz. U. 2010, nr 46, poz. 275 ze zm.) „Krakowskie Zeszyty Sądowe” system informacji prawnej wydawnictwa Wolters Kluwer „Nowe Prawo” Naczelny Sąd Administracyjny „Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych” KZS LEX NP NSA OSA – – – – – – 10 OSAiSN OSNC OSNKW OSNPG OSNwSK OSP OSPiKA Pal. PiP poz. projekt Prok. i Pr. PS SA SN st.k.p.k. t. jedn. TK u. ust. WPP WSA z. zd. – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – „Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych i Sądu Najwyższego” „Orzecznictwo Izby Cywilnej Sądu Najwyż- szego” „Orzecznictwo Izby Karnej i Wojskowej Sądu Najwyższego” „Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Wy- dawnictwo Prokuratury Generalnej” „Orzecznictwo Sądu Najwyższego w Spra- wach Karnych” „Orzecznictwo Sądów Polskich” „Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych” „Palestra” „Państwo i Prawo” pozycja projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego, ustawy – Kodeks karny i niektórych innych ustaw z projektami aktów wykonawczych, druk nr 870 „Prokuratura i Prawo” „Przegląd Sądowy” Sąd Apelacyjny Sąd Najwyższy stary Kodeks postępowania karnego – Rozporzą- dzenie Prezydenta RP z dnia 19 marca 1928 r. (Dz. U. nr 33, poz. 313 ze zm.) tekst jednolity Trybunał Konstytucyjny ustawa ustęp „Wojskowy Przegląd Prawniczy” Wojewódzki Sąd Administracyjny zeszyt zdanie Wprowadzenie Kumulacja procesowych ról uczestników polskiego postę- powania karnego to zespół zagadnień dotyczących statyki postę- powania karnego, a więc związanych z pozycją i zależnościami występującymi pomiędzy podmiotami uczestniczącymi w pro- cesie karnym. Przyglądając się uprawnieniom i obowiązkom tych podmiotów, można zauważyć, że występują one w ukła- dach procesowych, które odnoszą się do różnych sfer proceso- wych, co ma znaczenie dla realizacji ich celów i zadań. Role są powiązane z funkcjami procesowymi. Jednak nie zawsze działania uczestników mieszczą się w ramach trójczło- nowego stosunku procesowego, obejmującego funkcję ścigania (oskarżania), obrony i orzekania. To czynnik powodujący trud- ności interpretacyjne w analizowanym aspekcie. Układy procesowe, obejmujące występowanie w kilku ro- lach procesowych przez ten sam podmiot, niekiedy są oczywi- ste. Tak jest np. w sytuacji kumulowania roli pokrzywdzonego z pozycją świadka. Ale nierzadko taka zależność staje się wi- doczna dopiero na drodze innej wykładni niż językowa. Zawsze jednak istotne jest to, w jaki sposób jedna rola uczestnika wpły- wa na inne, które realizuje on w postępowaniu. Analizie poddano kwestie, czy i w jaki sposób możliwe jest łączenie ról kilku stron przez jeden podmiot, ale także łączenie pozycji strony z innymi jeszcze rolami procesowymi. Z tą proble- matyką wiąże się też odpowiedź na pytanie o katalog osób, które mogą zostać powołane w charakterze osobowego źródła dowo- dowego. Czy pełnione przez danego uczestnika role mogą stać 12 się źródłem dla powołania takiej osoby w charakterze świadka, a na ile ta sfera pozostaje niezależna od innych praw i obowiąz- ków podmiotu. Można w postępowaniu karnym dostrzec także bardziej złożone sytuacje, które ujawniają się po zbadaniu okre- ślonej instytucji w tym właśnie aspekcie. Tak jest z niektórymi regulacjami prawa dowodowego czy środków przymusu. Ideą tej pracy jest zaprezentowanie złożoności i różnorod- ności sytuacji procesowych, w których możliwa jest kumulacja ról uczestników postępowania karnego. Taka kumulacja może obejmować znaczną liczbę układów procesowych i instytucji o różnym natężeniu unormowania i praktycznego ich wyko- rzystania. Choć możliwość kumulowania ról procesowych jest pochodną regulacji dotyczących jednostkowych podmiotów, to należyte przedstawienie tej tematyki nie powinno polegać na definiowaniu wyodrębnionych pojęć i szczegółowym okre- ślaniu pozycji konkretnych podmiotów, ale wskazaniu wielości układów, w których mogą one występować i przede wszystkim ich wzajemnych interakcji. Tak więc normatywny rys instytucji mających znaczenie dla analizowanych zagadnień przedstawio- no w niezbędnym zakresie. To bowiem, co jawiło się jako waż- ne z punktu widzenia podjętych kwestii, to problematyka pod- miotowych zależności związanych z sytuacją poszczególnych uczestników postępowania karnego. Podstawą prowadzonych rozważań jest stan prawny obo- wiązujący na podstawie Kodeksu postępowania karnego z 1997 r. W miarę potrzeby sięgano także po pozakodeksowe akty norma- tywne. W toku rozważań korzystano również z dorobku doktry- ny i judykatów, odnoszących się do wcześniej obowiązujących kodeksów. Przedmiotem analizy jest wyłącznie polskie postę- powanie karne, choć kumulacje mają miejsce, szczególnie w od- niesieniu do pokrzywdzonego, również w innych porządkach prawnych. Tu jednak skoncentrowano się na rozwiązaniach mających znaczenie dla praktyki i orzecznictwa, obejmujących znaczną liczbę układów procesowych, występujących w pol- skim systemie prawa karnego procesowego. 13 W opracowaniu uwzględniono również problematykę ku- mulacji procesowych ról przez uczestników postępowania kar- nego skarbowego. W związku z tym, że stosuje się tam odpo- wiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, konieczne jest omówienie kwestii łączenia ról także na tej płaszczyźnie. Ujęcie, jakie zaproponowano w opracowaniu, ma charak- ter pozytywny, a więc skupiono się na wskazaniu przypadków, w których możliwa jest kumulacja procesowych ról uczestników postępowania karnego. Z uwagi na to nie poddawano głębszej analizie sytuacji, w których do takiego łączenia nie dochodzi, choć oczywiście je wskazano. W poszczególnych wątkach omówiono też propozycje zmian Kodeksu postępowania karnego ujęte w projekcie przygotowa- nym przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Karnego, działającą przy Ministrze Sprawiedliwości. Wskazano wybrane rozwią- zania, szczególnie istotne dla tematu niniejszego opracowania. Oparto się w tym zakresie na druku Sejmu nr 870, mając wszak świadomość, że te regulacje mogą jeszcze ulec modyfikacjom w toku prac legislacyjnych. Rozdział 1 Pojęcie kumulacji procesowych ról uczestników postępowania karnego Postępowanie karne to prawnie uregulowana działalność, mająca na celu realizację prawa karnego materialnego1. Ta reali- zacja obejmuje niezliczoną liczbę uwarunkowań, zachodzących pomiędzy poszczególnymi czynnościami procesowymi i pod- miotami tych czynności. Niejednokrotnie uczestnicy postępo- wania działają w procesie na różnych płaszczyznach. Mogą to być sytuacje, na które mogą oni wpływać w ramach posiada- nych uprawnień, kiedy indziej określona rola procesowa może zostać im narzucona. Jeżeli te sfery, niezależnie od ich charak- teru, łączą się w odniesieniu do jednego podmiotu, może mieć miejsce kumulacja procesowych ról uczestników postępowania karnego. Statyka to ogół pojęć i zasad dotyczących budowy i wła- ściwości mechanizmu procesowego, czyli nauka o strukturze procesu karnego. Kinetyką (zwaną też dynamiką) procesu jest natomiast ogół pojęć i zasad dotyczących samego ruchu tego mechanizmu. Kinetyką jest więc nauka o ruchu procesowym2. Niniejsza praca dotyczy sfery statyki postępowania karnego. 1 T. Grzegorczyk, J. Tylman, Polskie postępowanie karne, Warszawa 2011, s. 50. 2 M. Cieślak, Polska procedura karna. Podstawowe założenia teoretyczne, Warszawa 1984, s. 31. 16 Kumulacja to nagromadzenie się czegoś, skupienie, połącze- nie, skupianie się3. Kumulacja procesowych ról uczestników po- stępowania karnego to zespół złożonych zagadnień, odnoszących się do całego postępowania karnego. Należy je przy tym postrze- gać możliwie szeroko, dostrzegając role procesowe realizowane zarówno przez organy procesowe, strony, ich przedstawicieli pro- cesowych, jak i inne podmioty, np. osobowe źródła dowodowe. Zilustrowanie problematyki kumulowania procesowych ról przez uczestników postępowania daje szansę na pokazanie zło- żoności układów procesowych, które mogą dotyczyć tych pod- miotów. Tak więc należy zwrócić tu uwagę z jednej strony na sferę zakresu uprawnień uczestników i ich gwarancji proceso- wych, z drugiej za na ich obowiązki, których źródłem mogą być zarówno przepisy prawne, jak i decyzje organów procesowych. W literaturze można spotkać pogląd, który zakłada możli- wość podziału zagadnień kumulacji na dwie grupy. Pierwsza wyraźnie ją wyklucza. Są to przepisy o wyłączeniu sędziego, ale i wyłączeniu innych uczestników postępowania karnego, do których stosuje się odpowiednio przepisy o wyłączeniu sędzie- go. Te role nie tylko nie mogą łączyć się ze sobą, ale nie można ich kumulować także z rolą osobowego źródła dowodowego. Do tej grupy zalicza się też problematykę łączenia ról procesowych w związku z zakazami dowodowymi, np. zakaz przesłuchiwa- nia w charakterze świadka obrońcy co do faktów, o których do- wiedział się, udzielając porady prawnej lub prowadząc sprawę, obejmujący również adwokata reprezentującego interesy osoby zatrzymanej w trybie procesowym. Do drugiej grupy zalicza się instytucje zezwalające na kumulowanie określonych ról proce- sowych bądź jej nie wyłączające. Wskazywano tu na role reali- zowane przez pokrzywdzonego jako strony lub stron proceso- wych, a także jako świadka w postępowaniu karnym4. 3 Słownik języka polskiego, red. M. Szymczak, t. I, Warszawa 1978, s. 1085; zob. też Wielki słownik języka polskiego, red. E. Polański, E. Dereń, Kraków 2012, s. 388: nagromadzenie się, połączenie lub skupienie w jednym miejscu więk- szej ilości czegoś. 4 Z. Martyniak, Kumulacja ról procesowych w postępowaniu karnym, NP 1985, nr 1, s. 47–49. 17 Pojawia się pytanie o relacje pomiędzy rolą procesową a funk- cją procesową. Rola to udział i znaczenie kogoś, czegoś w jakichś okolicznościach, w jakimś przedsięwzięciu, stanowisko zajmowa- ne przez kogoś w jakiejś sprawie; zadanie do spełnienia; pozycja zajmowana w czymś; występowanie w jakimś charakterze5. Funk- cja to prace, obowiązki, które ktoś ma wykonać; stanowisko. Dzia- łanie, funkcjonowanie; rola, zadanie czegoś6. Funkcjami procesowymi są rodzaje (kierunki) działalności procesowej podmiotów postępowania. Wyróżnia się funkcję ścigania, określającą sposoby wykrycia, ujęcia i doprowadzenia do ukarania osoby winnej popełnienia przestępstwa. W postę- powaniu przed sądem przybiera ona postać funkcji oskarżania. Funkcja obrony jest nastawiona na ochronę praw i interesów oskarżonego sensu largo i zmierza do uzyskania dla tego pod- miotu możliwie najkorzystniejszego rozstrzygnięcia. Funkcja orzekania polega natomiast na rozpoznaniu sprawy i wydaniu w niej rozstrzygnięcia oraz na ewentualnym poddaniu tego roz- strzygnięcia kontroli7. Wyodrębniano także układy funkcji na płaszczyźnie odpowiedzialności cywilnej, a więc dochodzenie roszczeń cywilnych, obronę przed roszczeniami cywilnymi oraz wyjaśnianie, rozstrzyganie i wykonanie w kwestiach cywilnych8. Uwzględniając relacje pomiędzy pojęciem roli i funkcji, na- leży uznać, że zachodzi pomiędzy nimi stosunek krzyżowania. Występowanie przez podmiot w kilku rolach procesowych wią- że się niejako automatycznie z funkcjami realizowanymi w ra- mach tych ról, gdy występują one oddzielnie. Kumulacji ról to- 5 Słownik języka polskiego, red. M. Szymczak, t. III, Warszawa 1981, s. 70; zob. też Wielki słownik…, s. 713: udział i znaczenie kogoś, czegoś w jakichś zdarze- niach, w jakiejś sprawie. 6 Słownik języka polskiego, t. I, s. 619; zob. też Wielki słownik…, s. 220: 1. praca, obowiązki wynikające z pełnionej przez kogoś roli społecznej, zajmowanego stanowiska itp. 2. przeznaczenie, zadanie czegoś, rola pełniona przez coś. 7 M. Cieślak, Postępowanie karne. Część ogólna, Kraków 1971, s. 319; T. Grzegor- czyk, J. Tylman, Polskie..., s. 55. 8 M. Cieślak, Postępowanie..., s. 319. 18 warzyszy więc kumulacja funkcji realizowanych przez podmioty działające w rolach, które podlegają ewentualnemu łączeniu. M. Cieślak, zwracając uwagę na realizowanie przez podmio- ty procesu różnych funkcji, stwierdził w odniesieniu do proku- ratora, że realizuje on zarówno funkcję obrony praworządności (rzecznika praworządności), jak i funkcję ścigania. Na podstawie tej konstatacji, a także poglądu, że wyodrębniając poszczególne grupy uczestników nie dzieli się konkretnego zbioru na rozłącz- ne grupy, lecz określa tylko role procesowe wyznaczone przez prawo, w których mogą wystąpić w procesie konkretne podmio- ty, przyjął, że w konsekwencji konkretny podmiot może łączyć w jednym procesie różne role procesowe9. Jest to właśnie kumu- lacja ról procesowych. Kumulacja ról uczestników postępowania karnego może występować w ujęciu sensu stricto i sensu largo. Kumulacja sensu stricto oznacza łączenie ról w tym samym stadium procesowym. Kumulacja sensu largo wiąże się natomiast z łączeniem przez uczestnika procesu ról w różnych stadiach, ale w obrębie tego samego postępowania karnego. Postrzeganie tych zagadnień na- stępuje przez pryzmat ujęcia postępowania karnego jako całości. Jego dynamika może wywoływać konsekwencje w poszczegól- nych stadiach postępowania właśnie w postaci zmieniających się procesowych pozycji poszczególnych uczestników. Najbardziej charakterystycznym przykładem takich sytuacji jest status po- krzywdzonego w postępowaniu przygotowawczym, gdzie wy- stępuje on jako strona, oraz w postępowaniu przed sądem, gdzie ex lege takiego statusu już nie ma, choć może on go tam uzyskać. Niezależnie jednak od posiadania statusu strony może on wy- stępować w poszczególnych stadiach także w innych rolach, np. osobowego źródła dowodowego. W niniejszym opracowaniu 9 M. Cieślak, Polska..., s. 43, 47. Kwestie ról i funkcji realizowanych w postępo- waniu karnym przez prokuratora zostaną szczegółowo omówione w rozdzia- le 5, w którym zostanie też zaproponowane odmienne od dotychczas używa- nego ujęcie czynności, które podejmuje on jako rzecznik interesu społecznego. 19 przyjęto kumulację procesowych ról uczestników postępowania karnego w ujęciu sensu largo. Od kumulowania ról procesowych należy odróżnić sytuację, gdy ma miejsce łączność spraw o charakterze podmiotowym, a więc gdy oskarżonemu zarzuca się kilka czynów i łączy się te kwestie w jednym procesie (art. 33 k.p.k.). Oskarżony pozostaje wówczas w swojej zasadniczej roli procesowej, tyle że realizo- wanej w związku z mnogością zarzucanych mu czynów w ak- cie oskarżenia. Tak więc będzie on tutaj występował jako bierna strona postępowania karnego, o której odpowiedzialności, ro- zumianej łącznie w odniesieniu do kilku zachowań, należy roz- strzygnąć w takim postępowaniu. Inne, realizowane przez ten podmiot role procesowe zostaną omówione w rozdziale 2. Nie jest też kwestią kumulowania ról przez uczestników postępowania karnego wielość stron – tzw. współuczestnictwo procesowe. Te sytuacje mogą dotyczyć zarówno wielości uczest- ników po stronie czynnej, np. kilku pokrzywdzonych tym sa- mym czynem, jak i po stronie biernej. W tej drugiej sytuacji art. 34 k.p.k. reguluje instytucję łączności przedmiotowej i podmio- towo-przedmiotowej. Nie ma on jednak charakteru koniecznego, który zawsze wymagałby łącznego rozpoznawania spraw osób, których przestępstwa pozostają ze sobą w związku. Jeżeli bo- wiem zachodzą okoliczności utrudniające łączne rozpoznawa- nie spraw tych osób, należy je wyłączyć i rozpoznać odrębnie10. Z drugiej zaś strony nie przewiduje się obowiązku wyłączenia do odrębnego postępowania spraw poszczególnych osób i czy- nów nie pozostających ze sobą w odpowiednio ścisłym związku podmiotowym i przedmiotowym. Dopuszczalne jest więc łącz- ne prowadzenie postępowania w sprawach o kolejno ujawnia- ne czyny tej samej osoby lub o przestępstwa innych osób, nie mające jednak ścisłego związku z pierwotnym czynem11. Te sy- tuacje dotyczą jednak procesów wielopodmiotowych, gdy toczą 10 T. Grzegorczyk, Strony, ich procesowi przedstawiciele i inni uczestnicy postępowa- nia karnego, Warszawa 1998, s. 11. 11 A. Łosicka, Procesowe pojęcie sprawy, Prok. i Pr. 2013, nr 3, s. 51. 20 się one (albo mogą toczyć) przeciwko kilku osobom. Są to więc kwestie właściwości sądu i możliwości łącznego rozpoznawania spraw kilku osób w jednym postępowaniu oraz określenia pod- staw, na jakich może się to odbywać. Należy zatem zwrócić uwagę, że rozwiązania, dotyczące kwestii łączenia spraw w jednym postępowaniu, nie mają cha- rakteru bezwzględnie obowiązującego i stanowią one ogólną zasadę, od której przewidziano w art. 34 § 3 k.p.k. wyjątki, za- kładające wyłączenie i odrębne rozpoznanie spraw poszczegól- nych osób lub czynów w przypadku zaistnienia okoliczności utrudniających łączne rozpoznanie tych spraw. Do okoliczno- ści uzasadniających takie wyłączenie można zaliczyć instytucje konsensualnego rozstrzygania spraw karnych, a więc skazanie bez rozprawy (art. 335 k.p.k.) i dobrowolne poddanie się odpo- wiedzialności karnej (art. 387 k.p.k.). W przypadku rozdzielenia spraw może dojść do przekształcenia roli procesowej oskarżo- nego w innego uczestnika – świadka ze wszystkimi płynącymi stąd konsekwencjami. Taka transformacja jest rezultatem zmian w konfiguracji pierwotnego postępowania, którego przedmio- tem przestaje być kwestia odpowiedzialności karnej tej osoby12. Jest to jednak, jak już wskazano, kwestia zależności łączących różne postępowania, a nie zagadnienie kumulowania ról w ra- mach jednego procesu. Warto przytoczyć w tym miejscu judykat Sądu Najwyższego, w którym stwierdzono, że jeżeli istota przestępstwa sprowadza się do tego, że współuczestnicy określonego zdarzenia przestęp- nego, będący współsprawcami przestępstwa, którego znamiona wypełnia ich zachowanie w tym zdarzeniu, są jednocześnie po- krzywdzonymi działaniami innych jego współuczestników (np. w bójce), to w razie wydzielenia do odrębnego postępowania sprawy jednego z nich, pozostali, których dobro prawne zosta- ło naruszone lub zagrożone przez zachowania przestępne tego oskarżonego, którego dotyczy wydzielone postępowanie, mogą 12 D. Lerman, Współsprawca jako świadek w postępowaniu karnym, Prok. i Pr. 2012, nr 3, s. 106–107.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kumulacja procesowych ról uczestników polskiego postępowania karnego
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: