Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00164 009711 11027711 na godz. na dobę w sumie
Kwalifikacja E.12. Montaż i eksploatacja komputerów osobistych oraz urządzeń peryferyjnych. Podręcznik do nauki zawodu technik informatyk - książka
Kwalifikacja E.12. Montaż i eksploatacja komputerów osobistych oraz urządzeń peryferyjnych. Podręcznik do nauki zawodu technik informatyk - książka
Autor: Liczba stron: 520
Wydawca: Helion Edukacja Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-6892-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> podręczniki szkolne >> technik informatyk
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Numer dopuszczenia MEN: 2/2013


Technik informatyk nie jest zwykłym użytkownikiem komputerów. Jeśli uczeń wybiera szkołę o takim profilu, z czasem staje się prawdziwym komputerowym specem.

Kwalifikacja E.12. Montaż i eksploatacja komputerów osobistych oraz urządzeń peryferyjnych. Podręcznik do nauki zawodu technik informatyk jest zgodny z nową podstawą programową kształcenia zawodowego. Zebrano tu wszystkie najważniejsze wiadomości, pozwalające poznać zasady działania podzespołów systemu komputerowego. Wiedza zdobyta z pomocą tego podręcznika pozwoli uczniom samodzielnie montować i rozbudowywać komputer osobisty, instalować i optymalizować wybrany system operacyjny oraz odpowiednio konfigurować wszelkie urządzenia peryferyjne. Można znaleźć tu także praktyczne informacje na temat tworzenia kosztorysów napraw i przeglądów czy sposobów odzyskiwania danych.

„Technik Informatyk” to doskonały, charakteryzujący się wysoką jakością i kompletny zestaw edukacyjny, przygotowany przez dysponującego ogromnym doświadczeniem lidera na rynku książek informatycznych — wydawnictwo Helion.

W skład zestawu „Technik Informatyk” wchodzą także:

Podręczniki oraz inne pomoce naukowe należące do tej serii zostały opracowane z myślą o wykształceniu kompetentnych techników, którzy bez trudu poradzą sobie z wyzwaniami w świecie współczesnej informatyki. Tym bardziej, że według nowych przepisów, aby otrzymać tytuł technika informatyka, należy uzyskać szereg certyfikatów potwierdzających zdobyte kwalifikacje. To niewątpliwe wyzwanie zarówno dla adeptów nauki o komputerach, jak i ich pedagogów. Ta książka pozwoli zarówno na zdanie egzaminów teoretycznych, jak i zyskanie wiedzy praktycznej, przydatnej w przyszłej pracy.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania i wpisany do wykazu podręczników przeznaczonych do kształcenie w zawodzie technik informatyk na podstawie opinii rzeczoznawców: mgr. inż. Piotra Matuszewskiego, mgr. inż. Wiesława Wiejowskiego, mgr. Rafała Janusa. Typ szkoły: technikum, szkoła policealna, kurs kwalifikacyjny. Rok dopuszczenia: 2013 Nr ewidencyjny w wykazie: 2/2013 Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autor oraz Wydawnictwo HELION dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Wydawnictwo HELION nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Redaktor prowadzący: Marcin Borecki Projekt okładki: Maciek Pasek Skład: Marcin Chłąd Fotografia na okładce oraz rysunki 3.6, 11.1, 16.4 zostały wykorzystane za zgodą Shutterstock. W książce wykorzystano również ilustracje pochodzące ze strony www.wikipedia.org. Wydawnictwo HELION ul. Kościuszki 1c, 44-100 GLIWICE tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63 e-mail: helion@helion.pl WWW: http://helion.pl (księgarnia internetowa, katalog książek) Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://helion.pl/user/opinie?e12men Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. ISBN: 978-83-246-6892-2 Copyright © Helion 2013 Printed in Poland. • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! » Nasza społeczność Spis treści Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Rozdział 1. Systemy liczbowe używane w technice komputerowej . . 11 1.1. Pozycyjne systemy liczbowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 1.2. Działania na liczbach binarnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 1.3. Zapis liczb binarnych ze znakiem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 1.4. Liczby binarne stało- i zmiennoprzecinkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 1.5. Informacja cyfrowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 1.6. Funktory logiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 Rozdział 2. Funkcje, parametry, zasady działania oraz symbole i oznaczenia podzespołów systemu komputerowego . . . . . . . . . . . . . . 40 2.1. Płyta główna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 2.2. Mikroprocesor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 2.3. Pamięć operacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77 2.4. Pamięci masowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 2.5. Karta graficzna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 2.6. Monitor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 2.7. Karta dźwiękowa (muzyczna) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 2.8. Głośniki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 2.9. Mikrofon . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 2.10. Zasilacz komputerowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135 2.11. Zasilacze awaryjne UPS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 2.12. Obudowa komputerowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 2.13. Urządzenia wejściowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 2.14. Osprzęt sieciowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 2.15. Inne podzespoły . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 2.16. Symbole i piktogramy związane z urządzeniami techniki komputerowej . . . . . 156 2.17. Magistrale I/O . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 E12TEI_E-12.indb 3 2013-05-11 14:57:53 Kup książkęPoleć książkę Spis treści Rozdział 3. Planowanie przebiegu prac związanych z przygotowaniem komputera osobistego do pracy . . . . . . . . . . . . . . 163 3.1. Ergonomia i BHP komputerowego stanowiska pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163 3.2. Projektowanie komputerowego stanowiska pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165 3.3. Czynniki wpływające na wybór zestawu komputerowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172 3.4. Certyfikacja CE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178 3.5. Zakup sprzętu komputerowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178 Rozdział 4. Montaż i rozbudowa komputera osobistego . . . . . . . . 183 4.1. Dobór podzespołów i konfiguracja komputera osobistego . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 4.2. Analiza dokumentacji technicznej komponentów komputera osobistego dołączonej przez producenta sprzętu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196 4.3. Montaż podzespołów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197 4.4. Aktualizacja oprogramowania niskopoziomowego BIOS . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219 Rozdział 5. Funkcje systemu operacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 5.1. Pojęcie systemu operacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 5.2. Rodzaje systemów operacyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 5.3. Struktura systemu operacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 5.4. Systemy plików . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231 5.5. Era systemów klient-serwer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233 Rozdział 6. Przygotowanie komputera osobistego do zainstalowania systemu operacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234 6.1. Wybór nośnika instalacyjnego systemu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234 6.2. Ustawienia BIOS Setup przed instalacją systemu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243 Rozdział 7. Instalowanie systemów operacyjnych . . . . . . . . . . . . . 246 7.1. Instalowanie systemów Windows . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 246 7.2. Instalowanie systemów z rodziny Linux . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 7.3. Więcej niż jeden system operacyjny na stanowisku komputerowym . . . . . . . . . 278 Rozdział 8. Czynności poinstalacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313 8.1. Instalowanie i konfigurowanie sterowników urządzeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313 8.2. Aktualizowanie systemów operacyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 322 8.3. Zabezpieczenie systemu operacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 327 4 E12TEI_E-12.indb 4 2013-05-11 14:57:53 Kup książkęPoleć książkę Spis treści Rozdział 9. Konfiguracja systemów operacyjnych . . . . . . . . . . . . . 339 9.1. Konfigurowanie systemu Windows . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339 9.2. Konfigurowanie systemu Linux . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 356 Rozdział 10. Optymalizowanie systemu operacyjnego . . . . . . . . . 366 10.1. Optymalizowanie systemu Windows . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 366 10.2. Optymalizowanie systemów Linux . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381 Rozdział 11. Interfejsy urządzeń peryferyjnych . . . . . . . . . . . . . . . 386 11.1. Transmisja szeregowa i równoległa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 386 11.2. Porty I/O . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 389 11.3. Synchroniczne interfejsy szeregowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391 11.4. Interfejsy bezprzewodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 395 Rozdział 12. Zewnętrzne urządzenia peryferyjne . . . . . . . . . . . . . . 399 12.1. Drukarki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 399 12.2. Skanery . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 404 12.3. Aparaty i kamery cyfrowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 407 12.4. Inne urządzenia peryferyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 414 Rozdział 13. Przygotowanie urządzeń peryferyjnych do pracy . . . 419 13.1. Podłączenie urządzeń peryferyjnych do komputera osobistego . . . . . . . . . . . 419 13.2. Instalowanie sterowników i konfigurowanie urządzeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 425 13.3. Eksploatacja i konserwacja urządzeń peryferyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 433 Rozdział 14. Kosztorysy napraw i przeglądów . . . . . . . . . . . . . . . . 439 14.1. Sporządzanie harmonogramu konserwacji i napraw komputera osobistego . . 440 14.2. Sporządzanie dokumentacji serwisowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 442 Rozdział 15. Narzędzia i środki naprawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . 444 15.1. Lutownice . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 444 15.2. Sondy logiczne i impulsatory . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 445 15.3. Sprzętowe testery pamięci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 446 15.4. Zestawy i środki czyszczące . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 446 15.5. Środki smarujące . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 447 15.6. Zestawy naprawcze i środki klejące . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 447 5 E12TEI_E-12.indb 5 2013-05-11 14:57:53 Kup książkęPoleć książkę Spis treści 15.7. Odzież ochronna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 448 15.8. Stacje lutownicze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 448 15.9. Oscyloskop cyfrowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 449 Rozdział 16. Lokalizacja i naprawa usterek sprzętowych komputera osobistego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 451 16.1. Określanie usterki na podstawie raportu błędów procedury BIOS POST . . . . . 451 16.2. Programy i sprzęt do diagnozowania urządzeń komputerowych . . . . . . . . . . . 460 16.3. Lokalizowanie usterek, naprawa i/lub wymiana wadliwych podzespołów . . . . 467 Rozdział 17. Lokalizacja i naprawa usterek systemu operacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 479 17.1. Diagnozowanie i monitorowanie systemu operacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . 479 17.2. Lokalizowanie i naprawa usterek systemu operacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . 485 Rozdział 18. Odzyskiwanie danych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 492 18.1. Odszukiwanie danych użytkownika (katalogu domowego) po przypadkowym usunięciu konta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 492 18.2. Odzyskiwanie danych na podstawie kopii zapasowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 493 18.3. Odzyskiwanie danych na podstawie punktu przywracania systemu Windows . . 495 18.4. Odzyskiwanie przypadkowo usuniętych plików w syste mach Windows Vista i Windows 7 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 498 18.5. Odzyskiwanie danych z kosza systemu Windows . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 498 18.6. Odzyskiwanie plików usuniętych z pamięci masowych za pomocą wyspecjalizowanego oprogramowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 498 18.7. Odzyskiwanie rejestru systemu Windows . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 502 18.8. Odzyskiwanie systemu z obrazów dysków i partycji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 503 18.9. Odzyskiwanie systemu z wykorzystaniem recovery disc . . . . . . . . . . . . . . . . . 504 Rozdział 19. Wskazania dla użytkownika po wykonaniu naprawy komputera osobistego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 506 19.1. Wskazówki dla użytkownika systemu operacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 506 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 509 Źródła internetowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 510 Skorowidz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 512 6 E12TEI_E-12.indb 6 2013-05-11 14:57:53 Kup książkęPoleć książkę 5 Funkcje systemu operacyjnego Użytkownik komputera osobistego klasy PC (oprócz sprzętu) musi posiadać specjalne oprogramowanie, które pozwala na interakcję pomiędzy człowiekiem i maszyną — system operacyjny (ang. Operating System, OS). Historia systemów operacyjnych sięga lat 50. XX wieku, kiedy pierwsze elektroniczne maszyny liczące zaczęto wykorzystywać do celów militarnych. Początkowo nie były to OS-y z prawdziwego zdarzenia, a jedynie pojedyncze programy. Z czasem dołączano kolejne podprogramy i funkcje, które ostatecznie przybrały formę znanego współcześnie systemu operacyjnego. Największą popularność (w komputerach osobistych klasy PC) zyskały komercyjne systemy spod znaku Microsoftu (MS-DOS, Windows 3.x, Windows 9.x czy rozwijana do dzisiaj seria Windows NT — NT, 2000, XP, Vista, 7, 8), istnieją jednak alternatywne, nie mniej popularne rozwiązania, np. rozpowszechniany na licencji GNU GPL Linux (duża rodzina niezależnych dystrybucji), FreeBSD, Open Solaris czy komercyjne Uniksy: Oracle Solaris (wcześniej Sun Solaris), Mac OS X itd. Niezależnie od tego, jaki system operacyjny został wybrany przez użytkownika, aby można było z niego skorzystać, należy go wcześniej zaimplementować na określonej platformie sprzętowej — czyli po prostu zainstalować. 5.1. Pojęcie systemu operacyjnego System operacyjny to oprogramowanie, które stanowi interfejs pomiędzy użytkowni- kiem, oprogramowaniem użytkowym i urządzeniami komputera osobistego — te składniki systemu komputerowego przedstawia rysunek 5.1. Dzięki OS użytkownik może sterować i zarządzać sprzętową platformą komputerową, wydając polecenia w sposób bezpośredni (wpisuje polecenia w wierszu — interfejs znakowy) lub pośredni (korzysta z interfejsu graficznego). 226 E12TEI_E-12.indb 226 2013-05-11 14:59:23 Kup książkęPoleć książkę 5.2. Rodzaje systemów operacyjnych Rysunek 5.1. Układ warstwowy składający się na system komputerowy Główne zadania systemu operacyjnego to: zarządzanie procesami, zarządzanie pamięcią operacyjną, zarządzanie pamięcią podręczną cache, zarządzanie pamięciami masowy- mi, implementowanie systemu plików i zarządzanie nim, zarządzanie urządzeniami I/O, kontrola błędów i obsługa wyjątków, mechanizmy kontroli dostępu do zasobów i uwierzytelniania użytkownika, zarządzanie usługami sieciowymi. Dobry system operacyjny powinien: q mieć interfejs przyjazny dla użytkownika, q cechować się wysoką wydajnością i stabilnością, q mieć stosunkowo niewielki rozmiar, q oferować możliwość aktualizowania i modyfikowania, q udostępniać dużą liczbę aplikacji. 5.2. Rodzaje systemów operacyjnych Wraz z rozwojem platform sprzętowych ewoluowały systemy operacyjne — dzisiaj można wyodrębnić kilka klasyfikacji OS na podstawie różnych kryteriów podziału. 5.2.1. Podział ze względu na liczbę wykonywanych zadań q Systemy jednoprogramowe. Są w stanie wykonywać tylko jedno zadanie zlecone przez użytkownika; przetworzenie kolejnego programu następuje po zakończeniu pierwszego. q Systemy wieloprogramowe. Umożliwiają wykonywanie kilku programów rezydu- jących w pamięci dzięki współdzieleniu mocy obliczeniowej mikroprocesora (ang. multiprogramming). q Systemy wielozadaniowe. Umożliwiają wykonywanie kilku programów dzięki współdzieleniu mocy obliczeniowej mikroprocesora. Przełączanie pomiędzy po- szczególnymi programami (procesami) jest planowane i następuje tak szybko, że użytkownik ma wrażenie ciągłego działania kilku aplikacji (ang. multitasking). W tego typu systemach wprowadzono pojęcie pamięci wirtualnej, przez co tzw. pamięć logiczna mogła być większa od fizycznej (Windows, Linux). 227 E12TEI_E-12.indb 227 2013-05-11 14:59:24 Kup książkęPoleć książkę Rozdział 5 t Funkcje systemu operacyjnego 5.2.2. Podział ze względu na sposób przetwarzania q Systemy przetwarzania bezpośredniego. System interpretuje zadania użytkownika na bieżąco i realizuje je zaraz po zainicjowaniu. Istnieje bezpośrednia interakcja pomiędzy interfejsem a użytkownikiem (Windows, Linux). q Systemy przetwarzania pośredniego. Pomiędzy zleceniem zadania przez użytkownika a jego realizacją przez system operacyjny (systemy wsadowe) występuje opóźnienie. q Prosty system wsadowy. Dla systemu operacyjnego przygotowywano ciąg ope- racji w postaci tzw. wsadu. Za jego przygotowanie odpowiadał operator, który po konsultacji z użytkownikami przygotowywał ciąg poleceń zapisanych na karcie perforowanej lub taśmie magnetycznej, realizowanych następnie przez OS. q Złożony system wsadowy. Przypominał współczesne systemy wielozadanio- we, w których najczęściej wykonywane zadania są przechowywane w pamięci, a podczas obliczeń mogą być wykonywane operacje I/O dla innych zadań (ang. simultaneous peripheral operation on-line) lub kolejne zadania zapisane w pamięci. 5.2.3. Podział systemów wieloprocesorowych q Systemy wieloprocesorowe symetryczne SMP (ang. Symmetric Multiprocessing). Syste- my operacyjne przeznaczone do komputerów wieloprocesorowych (wielordzeniowych) dzielących wspólną magistralę systemową, zegar, pamięć i urządzenia wejścia-wyjścia. Umożliwiają zlecanie realizacji zadań systemu dwóm lub więcej mikroprocesorom. Zadania są dzielone symetrycznie pomiędzy wszystkie CPU, dzięki czemu wzrasta ogólna wydajność systemu komputerowego (rodzina Windows NT, Linux). q Systemy wieloprocesorowe asymetryczne AMP (ang. Asynchronous Multiprocess- ing). Systemem zarządza główny procesor, a jednostki CPU mają zlecane inne, niezależne zadania. Przykładem pracy w układzie asymetrycznym mogą być mi- kroprocesory współpracujące z zewnętrznym koprocesorem, działające niezależnie, taktowane inną częstotliwością zegara itd. 5.2.4. Podział ze względu na liczbę obsługiwanych użytkowników q Systemy jednoużytkownikowe. Umożliwiają użytkowanie na poziomie jednego użytkownika; brak jest mechanizmów uwierzytelniających czy zabezpieczających dostęp do plików i katalogów lub takie zabezpieczenia są nieskuteczne (MS-DOS, Windows 9x). q Systemy wieloużytkownikowe. Umożliwiają użytkowanie OS przez wielu użyt- kowników jednocześnie i niezależnie. System potrafi przechowywać profile swoich użytkowników w taki sposób, że inni klienci platformy nie mają dostępu do zawar- tych w nich danych (Windows NT, Linux). 228 E12TEI_E-12.indb 228 2013-05-11 14:59:24 Kup książkęPoleć książkę 5.3. Struktura systemu operacyjnego 5.2.5. Podział ze względu na interfejs użytkownika q Systemy z interfejsem znakowym/tekstowym. Komunikacja użytkownika z sy- stemem następuje poprzez wprowadzanie tekstowych komend z wiersza poleceń (np. MS-DOS, Linux Bash, Windows Server Core). q Systemy z okienkowym interfejsem graficznym. Możliwe jest użytkowanie syste- mu z wykorzystaniem interfejsu graficznego opartego na symbolach (ikonach) oraz tzw. okienkach, określanego skrótem GUI (ang. Graphical User Interface) (Windows, X Window). 5.2.6. Inne rodzaje systemów operacyjnych q Systemy czasu rzeczywistego (ang. Real-Time Operating Systems — RTOS). To systemy operacyjne, których zadaniem jest reagowanie na zmiany zewnętrzne zachodzące w czasie rzeczywistym. Głównym kryterium są ramy czasowe, które warunkują działanie systemu. Systemy operacyjne czasu rzeczywistego dzielą się na dwa rodzaje: q Twarde (rygorystyczne). Znany jest najgorszy (najdłuższy) czas odpowiedzi oraz wiadomo, że nie zostanie on przekroczony. Gwarantuje to terminowe wypełnianie krytycznych zadań. q Miękkie (łagodne). Starają się odpowiedzieć najszybciej, jak to możliwe, ale nie wiadomo, jaki może być najgorszy czas odpowiedzi. Krytyczne zadania mają pierwszeństwo przed innymi, system nie gwarantuje jednak terminowego wypełnienia krytycznych zadań. q Systemy rozproszone (ang. distributed systems). Umożliwiają zarządzanie wieloma niezależnymi komputerami połączonymi np. za pomocą wydajnej sieci kompute- rowej (tzw. klastrem). 5.3. Struktura systemu operacyjnego Na system operacyjny składają się zazwyczaj: jądro systemu, oprogramowanie syste- mowe (m.in. sterowniki) oraz interpreter poleceń bądź GUI (rysunek 5.2). Rysunek 5.2. Schemat budowy systemu operacyjnego E12TEI_E-12.indb 229 2013-05-11 14:59:24 229 Kup książkęPoleć książkę Rozdział 5 t Funkcje systemu operacyjnego Głównym elementem systemu operacyjnego jest jego jądro (ang. kernel), które stanowi trzon platformy programowej. Jądro jest traktowane jako zbiór procedur, które są odpo- wiedzialne za bezpośrednie zarządzanie sprzętem komputerowym i udostępniają zestaw usług służących do implementacji oprogramowania systemowego — jest interfejsem pomiędzy sprzętem a oprogramowaniem użytkowym. Można pokusić się o stwierdzenie, że jądro systemu to właściwie system operacyjny. Najważniejsze zadania jądra systemowego to: zarządzanie procesami, zarządzanie pamięcią operacyjną, obsługa systemu wejścia-wyjścia, zarządzanie plikami i prze- strzenią dyskową, uwierzytelnianie i ochrona oraz implementacja interfejsu poleceń. Istnieje kilka podstawowych koncepcji budowy jądra systemu operacyjnego: q Jądro monolityczne. Jądro to duży program, którego zadaniem jest wykonywanie wszystkich najważniejszych funkcji i zadań systemu operacyjnego. Zaletą jądra mo- nolitycznego jest szybkość działania (jądro nie jest rozbite na wiele podprogramów). Oprócz tego, jeśli jest ono dobrze przygotowane, może mieć niewielkie rozmiary, a ponadto w jednym pliku łatwiej wyszukuje się ewentualne błędy. Do wad tego typu jądra można zaliczyć trudności w rozbudowie jednego wielkiego programu, a także to, że błędy związane z jedną częścią oprogramowania mogą wpłynąć na stabilność całego jądra. Źle przygotowane jądro może się także rozrosnąć do dużych rozmiarów a ponadto moduły i jądro korzystają z jednej przestrzeni adresowej, co również może rzutować na stabilność systemu. Z tego typu jądra korzystają systemy operacyjne z rodziny Unix. q Mikrojądro. Jest ono stosunkowo małe i zawiera wyłącznie mechanizmy nisko- poziomowe odpowiedzialne za: zarządzanie przestrzenią adresową, zarządzanie wątkami czy komunikację między procesami. Funkcje związane z obsługą sterow- ników urządzeń, protokołów sieciowych czy systemów plików są przenoszone do specjalnych bloków lub przestrzeni użytkownika i uruchamiane jako moduły. Oto zalety mikrojądra: rozwój kodu źródłowego jest łatwy; implementacja nowych funkcjonalności nie wymaga ponownej kompilacji jądra; błąd w jednym elemen- cie systemu nie wpływa na jego ogólną stabilność. Do wad zaliczymy dość trudny proces wyszukiwania błędów oraz to, że uruchomienie wielu programów prowadzi do spadku wydajności i większego obciążenia pamięci. Systemem, który korzysta z koncepcji mikrojądra, jest Minix. q Jądro hybrydowe. Jest połączeniem koncepcji dwóch powyższych rozwiązań: łączy szybkość i prostotę konstrukcji jądra monolitycznego oraz modułowość i bezpie- czeństwo mikrojądra. Jądro hybrydowe uruchamia pewne moduły w swojej prze- strzeni w celu zmniejszenia utraty wydajności, a jednocześnie przenosi określone funkcjonalności w postaci usług do przestrzeni użytkownika. Dla przykładu w we- wnętrznej strukturze jądra hybrydowego można implementować wirtualny system plików i sterowniki magistrali, natomiast zarządzanie systemem plików i pamięcią masową może zostać przeniesione poza jądro i być uruchamiane jako usługa. Jądra hybrydowe są wykorzystywane w systemach z rodziny Windows NT. 230 E12TEI_E-12.indb 230 2013-05-11 14:59:24 Kup książkęPoleć książkę 5.4. Systemy plików W skład systemu operacyjnego mogą wchodzić również programy systemowe, które nie są częścią jądra. Kolejnym elementem systemu operacyjnego jest interpreter poleceń, który może być zaimplementowany w jądrze systemu lub przyjmować postać odrębnego programu, np. interfejsu graficznego. W zależności od rodzaju zastosowanego jądra system operacyjny może cechować: q Wielozadaniowość. Umożliwia wykonywanie wielu procesów na zasadzie dzielenia czasu mikroprocesora. q Wielodostępność (ang. multiuser). Umożliwia pracę wielu użytkowników systemu operacyjnego w tym samym czasie. q Wielowątkowość (ang. multithreading). Umożliwia wykonanie jednego procesu w ramach kilku wątków. q Wielobieżność (ang. reentrant). Kilka procesów może mieć dostęp do interfejsu jądra (praca w trybie jądra), dzięki czemu wszystkie mogą korzystać z funkcji systemowych. q Skalowalność (ang. scalability). Cecha ta opisuje możliwość łatwej rozbudowy elementów systemu operacyjnego. Ważne jest, aby mimo zwiększania objętości systemu nie spadała jego wydajność. q Wywłaszczanie. Technika ta pozwala na wstrzymanie jednego procesu, aby możli- we było uruchomienie innego. Zawieszenie jednego procesu nie wstrzymuje całego systemu operacyjnego. 5.4. Systemy plików Żaden system operacyjny nie może się obejść bez systemu plików (ang. file system), który zarządza sposobem zabezpieczania i przechowywania plików w przestrzeni pa- mięci masowej, np. na twardym dysku. Plik (ang. file) jest pewnym ciągiem danych charakteryzującym się skończoną długością oraz pewnymi atrybutami — jest interpretowany przez system operacyjny jako całość. Większość współczesnych systemów operacyjnych ma własne systemy plików, które ewoluują wraz z rozwojem OS (tabela 5.1). System plików udostępnia użytkownikowi logiczną strukturę (interfejs) w postaci drze- wa katalogowego, a sam obsługuje skomplikowane procesy zapisu i odczytu danych. Ponadto system plików zarządza ich dodatkowymi atrybutami (w postaci metadanych) i udostępnia je programom, implementując mechanizmy kontroli dostępu do plików. E12TEI_E-12.indb 231 2013-05-11 14:59:24 231 Kup książkęPoleć książkę Rozdział 5 t Funkcje systemu operacyjnego Tabela 5.1. Zestawienie kilku popularnych systemów plików System plików Symbol Opis Wprowadzony przez Microsoft wraz z systemem Windows 95 OSR 2. Wykorzystuje 32-bitową tablicę FAT, co umożli- wia zapis pliku o maksymalnej wielkości 4 GiB. Do zaadre- sowania jednostki alokacji stosuje się 28 bitów, co maksy- malnie daje 228 jednostek alokacji. Najmniejsza jednostka alokacji może zawierać 4 kiB, a największa 32 kiB. Ograni- czenie rozmiaru woluminu to 232 sektorów, co daje 2 TiB na jednym dysku lub macierzy dyskowej. System nie obsługuje metadanych, co oznacza, że nie implementuje np. zabezpie- czenia plików przed nieautoryzowanym dostępem. W przypadku systemu Windows XP i nowszych maksymal- na ilość miejsca na dysku z systemem FAT może wynosić do 8 TiB, a wielkość pojedynczego woluminu może wynieść do 32 GiB. Wprowadzony został wraz z systemem Windows NT 3.1. Do adresowania wykorzystuje 64 bity, co teoretycznie daje na jeden plik 264 bajtów, czyli 16 EiB; praktycznie jest to 16 TiB. Maksymalny teoretyczny rozmiar partycji to 264, jednak w rzeczywistości jest to 256 TiB. W przeciwieństwie do FAT obsługuje metadane i w najnowszej odsłonie NTFS 3.1 umożliwia: kompresję, szyfrowanie, nadawanie praw do- stępu, transakcyjność oraz księgowanie operacji dyskowych (zalecany dla systemów z rodziny Windows NT). Czwarta wersja popularnego systemu plików przeznaczone- go do systemów operacyjnych z rodziny Linux. EXT4 używa adresowania 48-bitowego, umożliwia więc stosowanie wo- luminów o wielkości do1 EiB, a maksymalny rozmiar pliku to 16 TiB. Umożliwia przechowywanie do 32 000 podkata- logów, księgowanie operacji, obsługę metadanych, nadawa- nie praw dostępu, rezerwację miejsca bez fragmentacji dla nowych plików. Wprowadzony przez Microsoft, jest rozszerzeniem systemu plików ISO 9660 i umożliwia zapis na nośnikach optycz- nych CD-R danych z nazwami o długości do 64 znaków — z wykorzystaniem znaków międzynarodowych, a także nazw zapisanych w standardzie UTF. Nie pozwala zapisywać plików większych niż 2 GiB. System plików przeznaczony do nośników optycznych BD, DVD, CD z możliwością zapisu oraz DVD-Video. Jest w pełni obsługiwany przez systemy Windows Vista, Windows 7 oraz Linux z jądrem 2.6 bez potrzeby używania dodatkowego oprogramowania. File Allocation Table 32 FAT32 New Technology File System NTFS Extended File System wersja 4 EXT4 Joliet ISO9660 Universal Disk Format UDF 232 E12TEI_E-12.indb 232 2013-05-11 14:59:24 Kup książkęPoleć książkę 5.5. Era systemów klient-serwer 5.5. Era systemów klient-serwer W instytucjach i firmach coraz większą popularność zyskują systemy operacyjne działa- jące w strukturze klient-serwer. Główną zasadą modelu klient-serwer jest rozproszenie elementów systemu informatycznego w obrębie różnych komputerów będących elemen- tami sieci komputerowej. Model ten przewiduje istnienie klientów (stacje robocze), czyli komputerów PC zgłaszających żądania, oraz serwerów, wydajnych maszyn, które obsługują zadania zgłaszane przez stacje robocze. Serwer może pełnić funkcje: serwera uwierzytelniającego, serwera plików, serwera wydruku, serwera DHCP, serwera DNS, serwera Active Directory itd. Użytkownik zalogowany na dowolnym komputerze klienckim w sieci (w zależności od delegowanych uprawnień) może mieć dostęp do swojego konta mobilnego i korzystać z zasobów oraz mechanizmów udostępnianych przez serwer. Istnieje grupa systemów operacyjnych, których zadaniem jest pełnienie roli serwerów w sieci komputerowej, np. Novell Netware 4/5/6, Windows 2000 Server, 2003 Server, 2008 Server, Linux z uruchomionymi aplikacjami serwerowymi. Druga grupa to systemy działające po stronie komputerów klienckich, np. Windows XP Professional, Vista Bussines, 7 Professional, a także system Linux. UWAGA Systemy firmy Microsoft oznaczane jako Home Edition, Basic Edition, Starter Edition nie są przystosowane do pracy w sieci z domenami, co jednoznacznie eliminuje je z grona systemów klienckich dla modelu Microsoft klient-serwer. pytania i polecenia kontrolne 1. Wyjaśnij, jakie zadania wypełnia system operacyjny. 2. Jakie znasz rodzaje systemów operacyjnych? 3. Opisz strukturę współczesnego systemu operacyjnego. 4. Scharakteryzuj odmiany jąder systemów operacyjnych. 5. Jakie cechy powinien mieć system operacyjny? 6. Co to jest system plików? 7. Wymień i scharakteryzuj przynajmniej trzy różne systemy plików. 8. Scharakteryzuj model klient-serwer. E12TEI_E-12.indb 233 2013-05-11 14:59:25 233 Kup książkęPoleć książkę 6 Przygotowanie komputera osobistego do zainstalowania systemu operacyjnego Przed zainstalowaniem systemu operacyjnego należy przeprowadzić kilka podstawo- wych czynności. Na początku musimy pozyskać system operacyjny (nabyć nośnik, pobrać go on-line), a następnie przygotować komputer osobisty do instalacji systemu (ustawienia BIOS Setup). 6.1. Wybór nośnika instalacyjnego systemu Jeżeli użytkownik planuje instalację określonego systemu operacyjnego na komputerze osobistym, musi pozyskać nośnik, na którym będzie się znajdował program instala- cyjny z OS. UWAGA Jeżeli komputer został nabyty od producenta systemów komputerowych OEM lub jest to komputer przenośny typu notebook czy netbook, system operacyjny zazwyczaj jest w zestawie. 234 E12TEI_E-12.indb 234 2013-05-11 14:59:25 Kup książkęPoleć książkę 6.1. Wybór nośnika instalacyjnego systemu Najnowsze systemy operacyjne najczęściej są dystrybuowane na nośnikach optycznych typu CD/DVD. Istnieje również możliwość pobrania on-line (z internetu) niektórych systemów operacyjnych zapisanych np. w postaci obrazu ISO15, na podstawie którego można wypalić płytę instalacyjną. UWAGA Jeżeli planujemy korzystać z oprogramowania typu wirtualna maszyna, nie musimy wypalać płyty CD/DVD (z obrazu), ponieważ wirtualne napędy optyczne mają możliwość podmontowania obrazu płyty. Aby uruchomić w systemie operacyjnym plik ISO, UIF, NGR, BIN/CUE itd. (bez wypalania płyty), można zainstalować oprogramowanie emulujące napęd optyczny, który umożliwi skorzystanie z obrazów płyt, np. MagicDisc (http://www. magiciso.com/download.htm) lub DAEMON Tools Lite (http://eu-uk1.disc-tools.com/ download/daemon). 6.1.1. Wybór komercyjnego systemu Windows Firma Microsoft (w momencie powstawania niniejszego podręcznika) rozpowszechnia sy- stem operacyjny Windows 8, który jest w pełni objęty wsparciem technicznym producenta. System Windows Vista nie jest już oficjalnie rozpowszechniany (tabela 6.1) przez Micro soft, jednak nadal jest oferowana pomoc techniczna dla wersji z SP2 (świadczenie pomocy technicznej dla systemu Windows Vista z dodatkiem Service Pack 1 zostało zakończone 12 lipca 2011 roku). Tabela 6.1. Daty zakończenia sprzedaży określonych systemów operacyjnych Windows System Data dostępności ogólnej Zakończenie sprzedaży detalicznej Zakończenie sprzedaży komputerów z systemem Windows Windows XP 31 grudnia 2001 30 czerwca 2008 22 października 2010 Windows Vista 30 stycznia 2007 22 października 2010 22 października 2011 Windows 7 22 października 2009 Data nieznana Windows 8 26 października 2012 Data nieznana Data nieznana Data nieznana Źródło: http://windows.microsoft.com/pl-PL/windows/products/lifecycle. System Windows XP nie jest już w ogóle rozpowszechniany; pomoc techniczna jest realizowana dla wersji z SP3 (świadczenie pomocy technicznej dla systemu Windows XP z dodatkiem Service Pack 2 zostało zakończone 13 lipca 2010 roku). 15 Obraz ISO to format, który zawiera wszystkie dane z archiwizowanej płyty CD/DVD. 235 E12TEI_E-12.indb 235 2013-05-11 14:59:25 Kup książkęPoleć książkę Rozdział 6 t Przygotowanie komputera osobistego do zainstalowania systemu operacyjnego UWAGA Porównanie systemów Windows XP, Windows Vista i Windows 7 jest dostępne pod adresem http://windows.microsoft.com/pl-PL/windows7/products/compare (zakładka „Windows kontra Windows”). Porównanie dostępnych wersji systemu Windows 8 można znaleźć pod adresem http://windows.microsoft.com/pl-PL/windows/compare. Opis cyklu „życia” systemów Windows znajduje się pod adresem http://windows.microsoft.com/ pl-PL/windows/products/lifecycle . Oryginalne systemy Windows można pozyskać z następujących źródeł: q handel detaliczny — systemy operacyjne do użytku domowego i dla małych firm, q on-line — systemy operacyjne do użytku domowego i dla małych firm (http://windows. microsoft.com/pl-PL/windows/shop), q producenci komputerowych systemów OEM — systemy operacyjne do użytku domowego i dla małych firm, q sprzedawcy licencji zbiorowych — systemy operacyjne dla edukacji oraz małych i średnich firm i urzędów (licencjonowanie zbiorowe), q sprzedawcy hurtowi — systemy operacyjne dla średnich firm, dużych przedsiębiorstw i urzędów (licencjonowanie zbiorowe). W przypadku systemów Windows rozróżnia się następujące rodzaje licencji: q Volume Licensing (licencje grupowe) — umożliwiają instalowanie systemów na wielu komputerach w organizacji bez potrzeby posiadania płyty instalacyjnej dla każdej zainstalowanej kopii. q OEM — licencja przeznaczona dla konkretnego zestawu komputerowego i wyłącz- nie jemu przyporządkowana. Na obudowie sprzętu powinna znaleźć się naklejka zawierająca numer seryjny i klucz produktu. q BOX — licencja umożliwia zainstalowanie systemu na dowolnym komputerze, jednak w danym momencie wyłącznie na jednym zestawie — cena zakupu jest znacznie wyższa od wersji OEM. q Oprogramowanie w wersji beta — wersja oprogramowania rozpowszechniana bezpłatnie w celu odnalezienia ewentualnych błędów, np. związanych z niekompa- tybilnością z określonym sprzętem. W przypadku aplikacji komercyjnych producent określa, do kiedy wersja beta może być legalnie używana. Windows XP Pierwsza wersja systemu Windows XP została wydana w 2001 roku i była następczynią systemu Windows 2000. System był dostępny w wersji 32- i 64-bitowej. Istnieją dwie podstawowe wersje systemu Windows XP: q Home Edition — wersja przeznaczona do użytku domowego. q Professional Edition — wersja rozbudowana, umożliwiająca pracę w sieciach do- menowych, zawierająca serwer IIS (ang. Internet Information Services) oraz obsługę kilku procesorów. 236 E12TEI_E-12.indb 236 2013-05-11 14:59:25 Kup książkęPoleć książkę 6.1. Wybór nośnika instalacyjnego systemu UWAGA Zostały również wydane wersje specjalne: Media Center Edition, Tablet PC Edition, N (odpowiedź na decyzję Komisji Europejskiej w sprawie zwiększenia konkurencyjności innych aplikacji multimedialnych) oraz Starter. System był modyfikowany za pomocą bezpłatnych dodatków aktualizujących Service Pack: q SP1 — implementacja obsługi USB 2.0, obsługa dysków o pojemności ponad 128 GB. q SP2 — dodanie centrum zabezpieczeń. q SP3 — uaktualnienie konsoli MMC, zwiększenie wydajności. Windows XP to jeden z najbardziej udanych systemów operacyjnych firmy Microsoft, a sam producent świadczy pomoc techniczną dla XP już ponad 10 lat (najdłużej w hi- storii systemów Microsoftu). Zalety systemu Windows XP to: stosunkowo niewielkie wymagania sprzętowe, duża stabilność i stosunkowo dobra wydajność. Mimo wielu atutów system Windows XP nie jest już oferowany do sprzedaży — został zastąpiony systemem Windows Vista. Windows Vista System Vista pojawił się na przełomie roku 2006 i 2007. Po trzech miesiącach sprzedaży okazało się, że nie powtórzy sukcesu swojego poprzednika — niedoskonałości nowego systemu były tak znaczące, że firma Microsoft zdecydowała się na przedłużenie wsparcia dla systemu XP. Główną wadą Visty były duże wymagania sprzętowe. Powstały następujące wersje systemu Windows Vista, które są dostępne dla platform 32- i 64-bitowych: q Starter — wersja ze znaczącymi ograniczeniami, umożliwiającą uruchomienie je- dynie trzech aplikacji jednocześnie; dostępna tylko w wersji 32-bitowej. q Home Basic — wersja przeznaczona do użytku domowego, nieposiadająca interfejsu Windows Aero i programu Media Center. q Home Basic N — wersja taka sama jak Home Basic, tylko bez programu Windows Media Player (odpowiedź na decyzję Komisji Europejskiej w sprawie zwiększenia konkurencyjności innych aplikacji multimedialnych). q Home Premium — wersja z dodatkowym oprogramowaniem multimedialnym, Windows Aero czy Windows Media Center, wzbogacona o dodatkowe możliwości sieciowe. q Business — wersja przeznaczona dla biznesu, umożliwiająca pracę w sieciach domenowych, posiadająca serwer IIS. Licencja pozwala na zainstalowanie starszej wersji, np. XP Professional. 237 E12TEI_E-12.indb 237 2013-05-11 14:59:25 Kup książkęPoleć książkę Rozdział 6 t Przygotowanie komputera osobistego do zainstalowania systemu operacyjnego q Business N — wersja taka sama jak Business, tylko bez programu Windows Media Player (odpowiedź na decyzję Komisji Europejskiej w sprawie zwiększenia konku- rencyjności innych aplikacji multimedialnych). q Enterprise — wersja niedostępna w sprzedaży detalicznej, wyposażona w funkcje wirtualizacji, system szyfrowania danych na dysku BitLocker oraz możliwość zmiany języka systemu. q Ultimate — najbardziej rozbudowana wersja systemu Vista wyposażona we wszyst- kie funkcje wcześniejszych wersji oraz dodatkowe gadżety. Zoptymalizowana pod kątem gier komputerowych oraz zaawansowanego przetwarzania obrazu i dźwięku. System był modyfikowany za pomocą bezpłatnych dodatków aktualizujących Service Pack 1 i 2, usuwających szereg błędów związanych z obsługą sprzętu i oprogramowania. System Windows Vista po 4 latach został zastąpiony przez Windows 7. Windows 7 Jednym z flagowych produktów firmy Microsoft jest Windows 7 — dostępny na plat- formy sprzętowe 32- i 64-bitowe. Nowy system wydaje się bardziej dopracowany niż poprzednia wersja: jest mniej „pamięciożerny” oraz ma bardziej przejrzysty interfejs, dodatkowe funkcje bezpieczeństwa i kontroli rodzicielskiej itp. Dostępne są następujące wersje systemu Windows 7: q Starter —wersja systemu 7 mocno okrojona, przeznaczona m.in. na komputery przenośne typu netbook. Ma zablokowaną funkcję zmiany obrazu pulpitu, brak jest możliwości przełączania użytkowników itd. Obsługuje maksymalnie tylko jeden mikroprocesor 32-bitowy, w sieci umożliwia jedynie dołączenie do grupy roboczej. q Home Basic — wersja zubożona przeznaczona na rynki rozwijające się. Obsługuje maksymalnie do 8 GB pamięci operacyjnej i jeden mikroprocesor. Brak w niej Windows Media Center, ma ograniczoną wersję Windows Aero, w sieci umożliwia jedynie dołączenie do grupy roboczej itd. q Home Premium — wersja przeznaczona dla użytkowników domowych uniemoż- liwiająca pracę w sieciach domenowych; pozwala jedynie na pracę w grupach roboczych. Obsługuje do 16 GB pamięci RAM. Zawiera Windows Aero, Windows Media Center, Windows Media Player, usługę szybkiego wyszukiwania Windows Search, obsługuje wiele monitorów itd. q Home Premium N — zawiera to samo co Home Premium z wyjątkiem Windows Media Center. Wersje N są rozpowszechniane wyłącznie na terenie UE w związku z decyzją Komisji Europejskiej w sprawie zwiększenia konkurencyjności innych aplikacji multimedialnych. q Professional — wersja dla biznesu oferująca to samo co wersja Home Premium; do- datkowo obsługuje 192 GB RAM oraz do dwóch mikroprocesorów, daje możliwość pracy w sieciach domenowych, a także zawiera oprogramowanie do tworzenia kopii zapasowych oraz tryb Windows XP Mode pozwalający na uruchamianie aplikacji biznesowych znanych z systemu Windows XP. 238 E12TEI_E-12.indb 238 2013-05-11 14:59:25 Kup książkęPoleć książkę 6.1. Wybór nośnika instalacyjnego systemu q Professional N — zawiera to samo co Professional z wyjątkiem Windows Media Center. q Ultimate — wersja Professional rozszerzona o funkcję szyfrowania danych dysko- wych BitLocker oraz możliwość zmiany języków z 35 dostępnych, a także możliwość korzystania z dysków wirtualnych VHD. q Ultimate N — zawiera to samo co Ultimate z wyjątkiem Windows Media Center. q Enterprise — wersja, która stanowi odpowiednik Ultimate, nie jest jednak dostępna na rynku detalicznym, a jedynie na licencji Volume License Key. W Windows 7 wprowadzono kilka usprawnień w stosunku do wersji Vista, szczególnie w obrębie paska zadań i pulpitu, Internet Explorera i zarządzania urządzeniami. Dodano także funkcję sieciowej Grupy Domowej itp. Obecnie Microsoft rozpowszechnia wyłącznie wersje systemu Windows 7 — na podsta- wie licencji OEM lub w sprzedaży detalicznej jako tzw. BOX (oprócz wersji Enterprise). UWAGA Następcą systemu Windows 7 jest Windows 8 — w momencie powstawania niniejszego podręcznika dostępna była wersja testowa oznaczona jako Windows 8 Release Preview . 6.1.2. Wybór dystrybucji systemu Linux Dla osób, które nie cenią systemów spod znaku Windows lub których nie stać na zakup systemu komercyjnego, rozwiązaniem może być instalacja jednej z wielu dystrybucji systemu Linux. Wersje podstawowe systemu (posiadające tylko oprogramowanie nie- komercyjne) są rozpowszechniane bezpłatnie na licencji GNU — jeżeli wybierzemy system na nośniku optycznym, możemy zapłacić niewielką kwotę za samą płytę. Istnieją również wersje komercyjne — w tym przypadku za część aplikacji i obsługę techniczną musimy zapłacić; przykładem są specjalnie przygotowane wersje serwerowe mające wsparcie techniczne. Obecnie jest dostępnych wiele dystrybucji systemu Linux, które charakteryzują się po- dobnymi możliwościami, ponieważ korzystają z tego samego jądra systemu oraz tych samych niekomercyjnych aplikacji. Różnice mogą się objawiać na poziomie programu instalacyjnego, aplikacji komercyjnych czy aplikacji administracyjnych. Najprostszym sposobem pozyskania systemu Linux jest odwiedzenie strony domowej lub serwera FTP danej dystrybucji i pobranie obrazu ISO płyt CD bądź DVD. Kolejnym sposobem jest zakup nośników z instalacją bądź zakup czasopisma lub książki, do których dołączono płyty instalacyjne danej wersji systemu. 239 E12TEI_E-12.indb 239 2013-05-11 14:59:25 Kup książkęPoleć książkę Rozdział 6 t Przygotowanie komputera osobistego do zainstalowania systemu operacyjnego UWAGA Witryny internetowe i serwery FTP z najnowszym oprogramowaniem dla poszczególnych dystrybucji Linuksa są określane mianem repozytoriów (ang. repository). Debian Projekt Debian GNU/Linux został zapoczątkowany przez Iana Murdocka (nazwa Debian to akronim od imienia żony twórcy „Deb” i jego własnego „Ian”) w 1993 roku. Debian to jedna z ciekawszych dystrybucji Linuksa, kojarzona z indywidualistami i ortodok- syjnymi użytkownikami tego systemu. Jak przystało na nowoczesny system operacyjny, oprogramowanie jest dostępne w postaci pakietów, a sam format opracowany przez twórców Debiana jest prosty i bezproblemowy w użyciu. Wraz z pojawieniem się gra- ficznej wersji instalacji oraz graficznego interfejsu użytkownika Debian stał się bardziej przystępny dla początkujących użytkowników. Ubuntu To jedna z najpopularniejszych dystrybucji systemu Linux, wydana po raz pierwszy w 2004 roku. Ubuntu bazuje na dystrybucji Debian. Głównym założeniem jego twórców było stworzenie łatwego w obsłudze systemu operacyjnego złożonego z przetestowanych aplikacji, regularnie aktualizowanego i posiadającego pomoc techniczną. Dostępne są następujące wersje instalacyjne: q Desktop — wersja umożliwiająca wczytanie standardowo przygotowanego systemu Ubuntu (skonfigurowanego do użytku w domu lub biurze) bezpośrednio z nośnika CD/DVD oraz przeniesienie OS (jeśli użytkownik się na to zdecyduje) na dysk twardy. q Server — wersja zawierająca kilka wariantów konfiguracji serwerowych dla systemu Ubuntu Linux. q Alternate — wersja dla zaawansowanych użytkowników chcących dostosować system do własnych potrzeb, umożliwiająca zainstalowanie systemu Ubuntu z po- ziomu powłoki. Fedora (Red Hat) Firma Red Hat Inc. opracowała dwie dystrybucje systemu Linux: q Fedora — system skierowany do użytkowników korzystających z oprogramowania Open Source. q Red Hat Linux— system przeznaczony dla klientów instytucjonalnych chcących zapłacić za obsługę techniczną (od 2003 roku nie istnieje). q Red Hat Enterprise Linux (RHEL) — komercyjna wersja systemu Red Hat będąca rozwinięciem dystrybucji Red Hat Linux. Kierowana przede wszystkim do odbiorców instytucjonalnych oraz firm, które zechcą zapłacić za wsparcie techniczne. Swojego czasu system Red Hat Linux był klasą samą w sobie i wiódł prym wśród syste- mów Linux do zastosowań przemysłowych. Firma opracowała m.in. pakietowy system dystrybucji oprogramowania RPM, z którego do dzisiaj korzysta wiele innych dystrybucji. 240 E12TEI_E-12.indb 240 2013-05-11 14:59:25 Kup książkęPoleć książkę 6.1. Wybór nośnika instalacyjnego systemu Obecnie firma rozwija darmową dystrybucję Fedora, w której stara się implementować wszystkie nowości ze świata Linuksa. Mandriva Dystrybucja Mandriva Linux (rozwijana przez firmę Mandriva — wcześniej Mandrake) jest oparta na dystrybucji Red Hat i odziedziczyła po przodku m.in. zestaw plików kon- figuracyjnych oraz dystrybucję pakietową RPM. Podobnie jak Ubuntu, jest uznawana za dystrybucję przyjazną dla niedoświadczonego użytkownika. Dostępnych jest kilka wersji: q Free — bezpłatna, dla zaawansowanych użytkowników. q One — bezpłatna, dla początkujących użytkowników, dostępna w wersji Live z moż- liwością przeniesienia na dysk. q PowerPack — komercyjna, dla wymagających użytkowników. q Enterprise Server — komercyjna, do zastosowań serwerowych. SUSE System Linux, który podobnie jak Red Hat jest nastawiony na obsługę klientów in- stytucjonalnych — od 2003 roku właścicielem SUSE jest firma Novel znana m.in. z systemów Netware. System wykorzystuje do konfiguracji narzędzie YaST (ang. Yet another Setup Tool), a pakiety z oprogramowaniem dystrybuuje za pomocą RPM. Slackware Slackware to jedna z najstarszych dystrybucji systemu Linux, uznawana za najbardziej ortodoksyjną i mało nowoczesną. Slackware idzie w innym kierunku niż pozostałe, prostsze dystrybucje Linuksa. Jest prze- znaczona dla najbardziej zaawansowanych użytkowników systemu (entuzjastów konsoli nieuznających „protez” w stylu KDE czy GNOME), którzy chcą mieć kontrolę nad insta- lowanym oprogramowaniem (kompilowanie oprogramowania na podstawie kodu źród- łowego) — odpowiednikiem może być prosty system pakietowy wzorowany na Debianie. 6.1.3. Windows kontra Linux Wbrew pozorom niniejszy podrozdział nie wskaże zwycięzcy w odwiecznej rywalizacji dwóch systemów operacyjnych. Skoncentrujmy się w nim natomiast na określeniu pewnych wytycznych, które pomogą określić przydatność poszczególnych systemów w określonych sytuacjach. UWAGA Jedną z głównych barier migracji w kierunku innego systemu operacyjnego jest przyzwyczajenie użytkowników. 241 E12TEI_E-12.indb 241 2013-05-11 14:59:25 Kup książkęPoleć książkę Rozdział 6 t Przygotowanie komputera osobistego do zainstalowania systemu operacyjnego Warto się zastanowić, czy np. w przedsiębiorstwie, w którym przez 15 lat wykorzysty- wano produkty Microsoftu, dobrym pomysłem jest wdrożenie całkiem innego systemu. Może lepiej będzie zaimplementować odpowiednią wersję systemu Linux Server na komputerach do zadań serwerowych (jeśli ważnym kryterium wyboru jest oszczędność), a stacje robocze wyposażyć w komercyjnego Windowsa (można zaoszczędzić trochę pieniędzy, a pracownicy też będą zadowoleni). Wdrożenie Linuksa na stacjach roboczych zwykle jest łatwiejsze w gronie młodszych pracowników (najlepiej informatyków), którzy są zaznajomieni z interfejsem X Window i nie są przekonani do produktów Microsoftu. Za Linuksem, oprócz kwestii finanso- wej, mogą przemawiać: bezpieczeństwo, stabilność, wydajność, dostęp do darmowych aplikacji. Plusy i minusy obydwu systemów prezentuje tabela 6.2. Tabela 6.2. Porównanie systemów Windows i Linux Cecha Windows Linux Koszty zakupu duże żadne lub małe Konfiguracja stosunkowo prosta w systemach okienkowych raczej prosta/z poziomu konsoli wymaga doświadczenia Obsługa sprzętu Wymagania sprzętowe Obsługa techniczna producenta Koszty obsługi technicznej Wybór wersji/ dystrybucji Elastyczność systemu dobra, większość producentów opracowuje sterowniki dla Windowsa średnia; jeżeli producent nie wyda sterowników, użytkownik jest zdany na własne umiejętności lub programistów altruistów duże dobra wysokie prosty duże dla systemu z X Window typu GNOME czy KDE, bardzo małe dla systemu wyłącznie z konsolą w zależności od dystrybucji mogą być wysokie (np. SUSE) wymaga rozeznania mała, niewiele da się zmienić duża, można skonfigurować system na miarę Stabilność zależna od wersji zależna od konfiguracji Uniwersalność wysoka Bezpieczeństwo niskie lub średnie średnia wysokie 242 E12TEI_E-12.indb 242 2013-05-11 14:59:26 Kup książkęPoleć książkę Cecha Oprogramowanie wysokiej jakości, Windows ale komercyjne Instalacja prosta 6.2. Ustawienia BIOS Setup przed instalacją systemu Linux darmowe, ale często nie dorównuje produktom Microsoftu prosta lub trudna w zależności od dystrybucji Automatyczna aktualizacja Dostępność gier komputerowych dostępna w zależności od dystrybucji bardzo dobra słaba Podsumujmy powyższe dywagacje: zwykły użytkownik komputera osobistego, używający przez wiele lat systemu Windows (do grania i korzystania z multimediów), nie ma zbyt wiele powodów, by zacząć korzystać z systemu Linux. System Linux wybiorą informatycy, administratorzy sieci, programiści, zapaleńcy oraz osoby, które nie chcą wydawać pieniędzy na oprogramowanie. 6.2. Ustawienia BIOS Setup przed instalacją systemu Jeżeli system operacyjny będzie instalowany z nośnika typu CD/DVD, należy tak usta- wić BIOS Setup płyty głównej, aby pierwszym urządzeniem inicjowanym (startowym, bootującym) podczas uruchomienia komputera był napęd optyczny — to warunek rozpoczęcia instalacji. Niektóre BIOS-y zawierają funkcję BOOT Menu uruchamianą np. jednym z klawiszy funkcyjnych podczas inicjacji komputera, dzięki czemu można wybrać urządzenie startowe bez potrzeby modyfikacji ustawień BIOS Setup. W zależności od wersji i producenta BIOS-u opcje umożliwiające wybór priorytetów inicjacji urządzeń przy starcie mogą się ukrywać pod różnymi nazwami, np.: q Boot Device Priority w sekcji BOOT (rysunek 6.1), q Select Boot Device w sekcji Advanced BIOS Features, q Boot Options w sekcji System Configuration. UWAGA Po zakończeniu instalacji systemu operacyjnego pierwszym urządzeniem inicjowanym przy starcie komputera powinien być twardy dysk (dostęp do BIOS Setup i Startup Menu powinien być zabezpieczony hasłem). Uniemożliwi to uruchomienie nieautoryzowanego oprogramowania z innego urządzenia, np. napędu optycznego czy USB. 243 E12TEI_06-07.indd 243 2013-05-23 17:08:34 Kup książkęPoleć książkę Rozdział 6 t Przygotowanie komputera osobistego do zainstalowania systemu operacyjnego Rysunek 6.1. Opcje startowe BIOS Setup firmy Phoenix 6.2.1. Tryb AHCI a instalacja systemu Windows XP Jeżeli w BIOS Setup dla kontrolera SATA będzie uruchomiony tryb AHCI (ang. Advanced Host Controller Interface), to w przypadku instalacji systemu Windows XP mogą poja- wić się problemy (brak obsługi AHCI), które można próbować rozwiązać następująco: q wyłączając tryb AHCI z poziomu BIOS Setup (np. w BIOS Setup InsydeH2O opcja SATA Controller Mode powinna być ustawiona na tryb Compatible); q dołączając sterowniki kontrolera SATA podczas instalacji systemu Windows XP, np. z dyskietki (rysunek 6.2). Rysunek 6.2. Pierwsza faza instalacji systemu Windows XP, kiedy istnieje możliwość dołączenia sterowników z innego nośnika — po wciśnięciu klawisza funkcyjnego F6 244 E12TEI_E-12.indb 244 2013-05-11 14:59:26 Kup książkęPoleć książkę 6.2. Ustawienia BIOS Setup przed instalacją systemu pytania i polecenia kontrolne 1. Jak można pozyskać nośnik z systemem operacyjnym? 2. Wymień trzy ostatnie wersje systemu Windows. 3. Wymień i scharakteryzuj przynajmniej trzy dystrybucje systemu Linux. 4. Wymień wady i zalety systemów Windows i Linux. 5. Która instalacja systemu Windows nie obsługuje trybu AHCI? E12TEI_E-12.indb 245 2013-05-11 14:59:26 245 Kup książkęPoleć książkę Skorowidz arytmometr, Patrz jednostka arytmetyczno-logiczna ALU BIOS, 55, 57, 219 aktualizacja, 219 ustawienia, 221, 242 BIOS POST, 451, 485 BIOS ROM, 42 bit, 28 bluetooth, 150, 396 Blu-ray, 109 błędy fizyczne, 499 logiczne, 499 Boole George, 31 boot loader, 293 Bootstrap Loader, 57 bramka pływająca, 110 sterująca, 110 bramka logiczna, 31 AND, 33 EXCLUSIVE-OR (ALBO), 35 EX-OR, 35 NAND, 35 NOR, 34 NOT (NIE), 34 NOT, 34 NOT-AND (NIE-I), 35 NOT-OR (NIE-LUB), 34 OR (LUB), 32 OR, 32 XOR, 35 brute-force, Patrz atak siłowy BTX, 43 budowa klawiatury, 147 buforowanie zapisu, 379 byte, Patrz bajt C cable select, 90 cache, 71 całkowita moc wyjściowa, 137 całkowite zniekształcenia harmoniczne, 127, 132 CATV, 153 cążki do cięcia bocznego, 202 CD Audio, 131 CD Digital Audio, 131 CDCheck, 502 CD-DA, 104 CD-ROM, 104 2 Quad, 63 3D Vision, 190 3DNow, 70 3DNow! Professional, 70 A ABIT/USI, 43 absorpcja, 31 ACPI, 57 Acronis Drive Monitor, 464 adapter hosta, 92 ADC, 128 addition of binary numbers, Patrz dodawanie liczb binarnych adres sprzętowy MAC, Patrz MAC adware, 179 AGESA, 52 AGP, 160 AGP Pro, 160 AHCI, 96 akcelerator grafiki 3D, 117 akumulator, 141 akumulator A, 61 algebra Boole’a, 31 algorytm EPMRL, 99 AMD FX, 71, 184 AMD FX, 63 AMD K7 Athlon, 62 AMD PowerNow!, 71 AMD Turbo CORE, 71 antyspam, 331 antyspyware, 331 antywirus, 331 AOpen, 43 aparat cyfrowy, 409, 407 instalowanie sterowników, 432 kompaktowy, 409 konfigurowanie, 432 lustrzanka, 409 podłączanie, 423 API, 117 App Acceleration, 190 architektura mikroprocesora, 67 harwardzka, 68 mieszana, 68 wewnętrzna, 68 z Princeton, 68 ASRock, 43 ASUS, 43 AT, 43 ATA-1, 88 ATA-2, 88 ATA-3, 88 ATA-4 (Ultra ATA/33), 88 ATA-5 (Ultra ATA/66), 88 ATA-6 (Ultra ATA/100), 88 ATA-7 (Ultra ATA/133), 88 atak siłowy, 171 atak słownikowy, 171 ATAPI, 88, 89 Athlon, 62 Athlon 64, 63 Athlon 64 FX, 63 Athlon 64 v2, 63 Athlon 64 X2, 63 Athlon II, 63 Athlon X2, 63 Athlon X4, 63 Athlon XP, 62 ATX, 43, 45, 138 audyt, 170 informatyczny, 170 legalności, 170 oprogramowania, 170 raport, 170 sprzętu komputerowego, 170 AUX IN, 131 Auxiliary, 131 B backdoor, 330 bajt, 29 bash, 359 BCD Windows, 296 BCDEdit, 296, 297 bezprzewodowy interfejs sieciowy, 153 BGA, 62 binarny, 13 binary, Patrz binarny binary digit, Patrz cyfra dwójkowa binary multiples, Patrz mnożniki binarne 512 E12TEI_E-12.indb 512 2013-05-11 15:00:11 Kup książkęPoleć książkę cecha, 27 Celeron, 62, 63 Celeron FC-PGA, 62 Celeron FC-PGA2, 62 cena brutto, 181 cena netto, 181 Centronix, 93 Centronix Alternative 2, 93 certyfikat CE, 178 charakterystyka przenoszenia, 132 chipset, 41, 48, 49 Chkdsk, 463 chłodzenie ciekłym azotem, 76 freonem, 76 suchym lodem, 76 wodne, 75 Cinch, 130 CMD, 340 COM, 157 CompactFlash (CF), 112 compmgmt.msc, 346 computer case, Patrz obudowa komputerowa computer chassis, Patrz obudowa komputerowa computer keyboard, Patrz klawiatura komputerowa computer mouse, Patrz mysz komputerowa control bus, Patrz magistrala sterująca copyright, 179 Core 2 Duo, 63 Core 2 Extreme, 63 Core i3, 63 Core i5, 63, 184 Core i7, 63, 71, 73, 184 Core i9, 63 CPGA, 61 CPU, 59 CPUID Hardware Monitor, 465 CPU-Z, 462 CrossFire, 190 CRT, 120, 122
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kwalifikacja E.12. Montaż i eksploatacja komputerów osobistych oraz urządzeń peryferyjnych. Podręcznik do nauki zawodu technik informatyk
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: