Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00272 006003 13110410 na godz. na dobę w sumie
Kwartalnik Pedagogiczny 2014/1-2 (231-232) - ebook/pdf
Kwartalnik Pedagogiczny 2014/1-2 (231-232) - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 316
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 00235938 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> edukacja >> pedagogika
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).
Czasopismo ogólnopolskie ukazujące się od roku 1956. Drukuje, zarówno artykuły teoretyczne z zakresu szeroko pojętej pedagogiki, jak i omówienia wyników badań, obejmujących funkcjonowanie jednostki w społeczeństwie. Jest pismem o szerokim profilu: zamieszczane są w nim materiały z różnych subdyscyplin pedagogiki, w tym z pedeutologii, andragogiki, historii wychowania, pedagogiki społecznej, dydaktyki, psychologii edukacji, filozofii edukacji, a także z problematyki wychowania estetycznego. Ukazuje się w języku polskim i angielskim. Po artykułach zamieszczane są streszczenia w języku angielskim. Również spis treści tłumaczony jest na język angielski. Archiwalne zeszyty 'Kwartalnika Pedagogicznego' proszę zamawiać pisząc na mail: dz.handlowy@uw.edu.pl Informujemy, że nasze Wydawnictwo nie prowadzi prenumeraty czasopism. Prenumeratę proszę zamawiać w sieci RUCH, Kolporter i Garmond. Archiwalne numery można znaleźć w formie elektronicznej na stronie internetowej Central and Eastern European Online Library Strona internetowa 'Kwartalnika Pedagogicznego'
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

KWARTALNIK PEDAGOGICZNY 2014 NUMER 1–2(231–232) Anna Wiłkomirska WPROWADZENIE In memoriam Anny Radziwiłł W kwietniu 2013 roku odbyła się w Warszawie (pierwszy dzień) oraz w Do- mu i Bibliotece Sichowskiej im. Krzysztofa i Zofii Radziwiłłów w Sichowie Du- żym (drugi dzień) konferencja poświęcona pamięci Anny Radziwiłł zatytułowana: Dylematy polskiej edukacji. In memoriam Anny Radziwiłł. Organizatorami konferencji były następujące instytucje: Fundacja im. Stefana Batorego, Uniwersytet Jana Ko- chanowskiego w Kielcach, Dom i Biblioteka im. Krzysztofa i Barbary Radziwiłłów w Sichowie oraz Wydział Pedagogiczny Uniwersytetu Warszawskiego. Anna Radziwiłł była postacią niezwykłą w najnowszej historii polskiej edu- kacji. Nawet pełniąc funkcje polityczne, była przede wszystkim nauczycielem sku- pionym na misji wychowywania młodych pokoleń. Wieloletnia nauczycielka i dy- rektorka warszawskich liceów została trochę nieoczekiwanie dla samej siebie wiceministrem edukacji w rządzie Tadeusza Mazowieckiego, a następnie, pełniąc funkcję doradcy ministra edukacji, współtwórczynią reformy systemu oświaty (1999 r.) w rządzie Jerzego Buzka. Później pełniła funkcję podsekretarza stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej i Sportu w rządzie Marka Belki. Była rów- nież senatorem RP z Warszawy, a także członkinią Rady Edukacji Narodowej, organu doradczego przy minister Katarzynie Hall. Pamiętamy ją jako współautorkę raportu 5 lat po Sierpniu oraz książek i pod- ręczników: O współdziałaniu między szkołą a domem, Dobra szkoła. Szkoła w życiu – życie w szkole, Historia 1789–1871, Historia 1871–1939, Historia 1939–1956, Historia 1956–1997 – podręcznik dla szkół średnich, Historia dla maturzysty – wiek XIX. Za swoją pracę na rzecz edukacji została uhonorowana wysokimi odzna- czeniami: Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Komisji Edukacji Narodowej oraz Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. 8 ANNA WIŁKOMIRSKA Celem konferencji była refleksja nad problemami polskiej edukacji, ocena reform wprowadzanych w ostatnich latach i rola Anny Radziwiłł w tym złożonym procesie. Interesujące jest, że jej aktywność w pracach rządu była głównie wy- razem jej pracy pedagogicznej – reformowanie systemu, zmiana programów szkolnych, zmiany dotyczące kształcenia i doskonalenia nauczycieli były zako- rzenione w dojrzałych, opartych na doświadczeniu przekonaniach. Świadczą o tym wypowiedzi uczestników Konferencji, jej uczniów i współpracowników, zawarte w tym Zeszycie. Była przede wszystkim wychowawcą. Sugestywnie mówił o tym Mirosław Sawicki, porównując swoich dwóch wielkich wychowawców: Annę Radziwiłł i Jacka Kuronia. Oboje uważali, że „obowiązkiem człowieka jest podjęcie próby zmieniania świata na lepsze”, a „najskuteczniejszym sposobem zmieniania świa- ta, przynoszącym największe efekty, jest bycie nauczycielem – wychowawcą”. Równie mocno zaakcentował to w swoim wspomnieniu Andrzej Jaczewski, po- równując Annę Radziwiłł do najwybitniejszych pedagogów: „Bardziej niż nau- czycielką historii, Anna Radziwiłł była wychowawcą na miarę Korczaka czy «Dziadka» Lisieckiego”. Można powiedzieć, że Anna Radziwiłł pragmatyczną reformatorką była od pierwszych lat pracy nauczycielskiej w szkole socjalistycznej. Jak mówiła Małgorzata Budyta-Budzyńska: „Chciała w uczniach wykształcić krytyczne i re- fleksyjne myślenie o dziejach i temu służyło problemowe przedstawianie tematu. Sama zresztą tak myślała o historii, jako ciągu wyzwań i odpowiedzi [...]. Przez analizę faktów i procesów historycznych chciała, po pierwsze, wykształcić w ucz- niu nawyk refleksji nad rzeczywistością; po drugie, dać mu niezbędną mapę po- jęć – matrycę do rozumienia świata, którą później w ciągu życia już samodzielnie by uzupełniał”. Krytyczna refleksja o naszych dziejach na pewno nie była celem nauczania historii w szkołach Polski Ludowej. „[W] określaniu swej kompetencji Anna Radziwiłł najpierw mówiła, że jest pedagogiem, a potem historykiem” – na- pisała w swoim wspomnieniu Zofia Teresa Kozłowska. Dlatego w historii inte- resowały ją motywacje, uwarunkowania aktywności ludzi, zarówno historycznie ważnych, jak i zwykłych. Rozumienia świata wymagała też od nauczycieli. Katarzyna Hall uważa Annę Radziwiłł za „patriotkę polskiego systemu edu- kacji”. Była pragmatycznym politykiem, próbującym wpływać, kiedy tylko było to możliwe, na myślenie decydentów. Zdaniem byłej minister, „Wśród pracowni- ków ministerstwa o dłuższym stażu pracy sprawowała chyba swojego rodzaju nieformalny rząd dusz”. Opinie potwierdzające zarówno charyzmę, jak i odpowiedzialny pragma- tyzm Anny Radziwiłł są podzielane przez wszystkich zaproszonych na konferencję IN MEMORIAM ANNY RADZIWIŁŁ 9 ministrów i wiceministrów odpowiedzialnych za edukację w ostatnich dekadach, na czele z profesorem Henrykiem Samsonowiczem, ministrem edukacji narodo- wej w pierwszym po przełomie 1989 roku rządzie Tadeusza Mazowieckiego. Właśnie debata panelowa z udziałem Henryka Samsonowicza, Andrzeja Janow- skiego, Mirosława Sawickiego i Katarzyny Hall prowadzona przez redaktora Piotra Pacewicza z „Gazety Wyborczej” była interesującą sesją rozpoczynającą Konferencję1. Transkrypcja tej debaty z wybranymi głosami z sali poprzedza obszerny zbiór artykułów o osobie i dziele Anny Radziwiłł. Zbiór ten da się podzielić na trzy części. W pierwszej znalazły się wypowiedzi o charakterze wspomnieniowym, często bardzo osobistym. Ich autorami są Andrzej Janowski, Andrzej Jaczewski, Katarzyna Hall, Zofia Teresa Kozłowska i Wojciech Starzyński. Druga część, któ- rą otwiera referat Mirosława Sawickiego o modelach wychowania Anny Radziwiłł i Jacka Kuronia, zawiera artykuły (także niepozbawione nut wspomnieniowych) związane z edukacyjną pracą Anny Radziwiłł jako wychowawcy młodzieży i na- uczycielki historii, będącej również autorką podręczników szkolnych. Małgorza- ta Budyta-Budzyńska, uczennica Anny Radziwiłł, charakteryzuje jej szczególną wizję i metodę uczenia historii, w której najważniejsza była sztuka myślenia i rozumienia procesów historycznych. Fakty (twarda wiedza, której surowa na- uczycielka wymagała) były dla niej raczej kontekstem analiz zjawisk historycz- nych, a nie głównym celem nauczania. Ważna była pogłębiona analiza uwarun- kowań politycznych, społecznych, ekonomicznych i kulturowych jako czynników wpływających na bieg dziejów. Do takiego nauczania historii potrzebne były podręczniki, inne niż te do- stępne wówczas w polskiej szkole. Dlatego Anna Radziwiłł zdecydowała się na stworzenie nowych podręczników. O pracy nad 4-tomowym cyklem do historii dla liceów interesująco opowiedział w swoim referacie Wojciech Roszkowski, współautor serii, wskazując, jak ważna dla autorów była refleksja nad relacjami między celami i metodami nauki a celami i metodami dydaktycznymi w historii. Problemom dydaktyki historii i podręczników, które powinny ten proces wspomagać, poświęcone są jeszcze dwa artykuły. Jarosław Czubaty zauważa, że z perspektywy historyka uniwersyteckiego analiza problemu suwerenności lub jej braku w realiach polskich XIX w. w podręczniku szkolnym jest zadaniem nie- zwykle trudnym. Ocenia, że obraz Księstwa Warszawskiego i polityki cesarza 1 Dyskusje odbywały się również po niektórych wypowiedziach oraz na zakończenie pierw- szego dnia sesji. Nie są prezentowane w całości, podejmowanych było wiele wątków i dyskusja nie zawsze miała charakter naukowy. 10 ANNA WIŁKOMIRSKA wobec Polaków w podręczniku Anny Radziwiłł i Wojciecha Roszkowskiego wy- raźnie odbiega od dotychczasowej konwencji „napoleońskiej legendy”. Autorom udało się pokazać delikatne różnice między autonomią i pełną suwerennością. Wiesław Caban zmaga się z pytaniem, jak pisać o powstaniach narodowych w podręcznikach szkolnych, wyraźnie krytykując podejście martyrologiczne. Artykuł Adama Massalskiego dotyczy pracy szkół elementarnych w Króle- stwie Polskim w dobrach rodów arystokratycznych, także Radziwiłłów. Omó- wione są akty prawne regulujące funkcjonowanie szkolnictwa elementarnego, w tym program szkolny, oraz przebieg procesu rusyfikacji. Dokładne analizy dotyczą Sichowa, miejsca urodzenia Anny Radziwiłł, a dzisiaj swoistego centrum kulturalnego. Kilka następnych artykułów: Wandy Dróżki, Marty Zahorskiej, Anny Wiłko- mirskiej i Anny Zielińskiej dotyczy problematyki zawodu nauczyciela, bardzo ważnej dla Anny Radziwiłł, zarówno w wymiarze refleksji teoretycznej, jak i co- dziennej praktyki wychowawczej i dydaktycznej. Wanda Dróżka, nawiązując do publikacji Anny Radziwiłł O ethosie nauczyciela, stawia pytanie, czy w procesie koniecznej modernizacji zawodu nauczyciela, dostosowywania go do pragma- tycznych wymogów (po)nowoczesności, globalizacji, neoliberalnej ekonomii, cywilizacji informacyjno-cyfrowej, społeczeństwa uczącego się, korzystne jest pozbywanie się jego szlachetnej, romantycznej tradycji, „społecznikowskiego” etosu, społeczno-kulturowych odniesień i identyfikacji. Marta Zahorska przypomina, że szkoły w okresie PRL, zwłaszcza w latach pięćdziesiątych, podlegały totalnej kontroli władz, co miało wpływ na ich póź- niejsze funkcjonowanie i postawy nauczycieli, wśród których dominowały podpo- rządkowanie formalne, bierność i konformizm. Wśród przedstawicieli zawodu nauczycielskiego zdarzały się jednak osoby łamiące te schematyczne postawy, jednostki odważne, samosterowne, które potrafiły zachować swoją podmiotowość i wychowywać młodzież według standardów niezależnego myślenia. Najlepszym przykładem była właśnie Anna Radziwiłł. Dwa następne artykuły Anny Wiłkomirskiej i Anny Zielińskiej zawierają analizę wyników badań nad współtworzonym przez Annę Radziwiłł systemem awansu zawodowego nauczycieli. Przeprowadzona po kilkunastu latach jego empirycz- na ewaluacja odkrywa zarówno słabości, jak i zalety systemu. Autorki postulują pewne zmiany, które zbliżyłyby system do spełnienia jego pierwotnie założo- nych celów edukacyjnych, a nie politycznych. Ten specjalny Zeszyt „Kwartalnika Pedagogicznego” kończą dwa artykuły – Janiny Kamińskiej i Adama Fijałkowskiego – poświęcone analizie pracy naukowej IN MEMORIAM ANNY RADZIWIŁŁ 11 Anny Radziwiłł, czyli jej doktoratowi Ideologia wychowawcza sanacji i jej odbicie w polityce szkolnej w latach 1926–1939. Pracę tę napisała pod kierunkiem Adeli Bornholtzowej na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego i obro- niła w marcu 1967 roku. Anna Radziwiłł, jak sama pisze, próbowała „połączyć rekonstrukcję tej ideologii z przedstawieniem jej ewolucji”. Ideologia była dla Anny Radziwiłł kontekstem do analizy ideału wychowawczego. Uważała, że prob- lematyka ideowo-wychowawcza stanowi integralną część każdej ideologii. Jej zdaniem obóz sanacyjny wyjątkowo rozbudował problematykę wychowawczą w swojej ideologii. Rozprawa traktowała więc o istotnym pedagogicznie i histo- rycznie zagadnieniu – roli wychowania i kształcenia w koncepcjach wychowaw- czych, które dominowały w społeczeństwie dwudziestolecia międzywojennego. Autorzy artykułów zwracają uwagę, że rozprawa także dzisiaj skłania do refleksji nad wpływem ideologii na system edukacji i kształt socjalizacji szkolnej. W ana- lizach funkcjonowania systemu oświaty istotne jest dostrzeganie kontekstu histo- rycznego. Doktorat powstał w roku 1966, jak podkreśla Adam Fijałkowski, był to czas szczególny – walki między państwem a Kościołem, ideologicznego sporu „przywódców narodu” tak różnych pod każdym względem, jak I sekretarz Wła- dysław Gomułka i kardynał Stefan Wyszyński. Po tych dwóch analitycznych arty- kułach udostępniamy po raz pierwszy w formie publikacji fragmenty doktoratu Anny Radziwiłł, pochodzące z egzemplarza ze zbiorów rodzinnych. Określenie „dylematy edukacji” zawarte w tytule konferencji, pełne różno- rodnych treści i znaczeń, jest niewątpliwie wątkiem przewijającym się w rozmai- tej postaci przez wszystkie artykuły. Wspomnienie o Annie Radziwiłł pozwoliło na nową odsłonę tej toczącej się przez lata debaty, w której miała swój tak zna- czący udział. Na zakończenie, dziękując wszystkim uczestnikom i organizatorom kon- ferencji, trzeba szczególne słowa wdzięczności skierować do Pana Piotra Ko- siewskiego za ogromne zaangażowanie w organizację całości przedwsięwzięcia oraz do Pana Marka Kunickiego-Goldfingera za wielką pomoc w przygotowaniu tego Zeszytu.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kwartalnik Pedagogiczny 2014/1-2 (231-232)
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: