Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00347 007503 12437305 na godz. na dobę w sumie
Kwestia społeczna u progu XXI wieku - ebook/pdf
Kwestia społeczna u progu XXI wieku - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 410
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3235-2097-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> edukacja >> socjologia
Porównaj ceny (książka, ebook (-17%), audiobook).

Kompendium wiedzy na temat wymagających pilnego rozwiązania aktualnych problemów społecznych w Polsce. Tom składa się z pięciu części poświęconych kolejno: polityce społecznej Polski oraz kluczowym kwestiom, takim jak sytuacja demograficzna Polski i polityka prorodzinna; problemom pracy we współczesnej Polsce; problematyce dzieci i młodzieży; problemom osób starszych i wyzwaniom jakie stawia polityce społecznej starzejące się społeczeństwo. Tom kończy część poświęcona interdyscyplinarnemu spojrzeniu na problemy społeczne.

Teksty zostały napisane przez ekspertów, uczniów i przyjaciół Jubilatki. Praca zainteresuje osoby zajmujące się polityką społeczną, pracowników akademickich, a także studentów wielu kierunków.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Słowo wstępne Niniejszy tom zawiera artykuły dedykowane Profesor Józefi nie Hrynkie- wicz z okazji Jej Jubileuszu. Autorami tekstów są badacze, akademicy i eksperci, z którymi Profesor Józefi na Hrynkiewicz współpracowała i współpracuje na różnych polach i w różnych instytucjach. Tom został przygotowany w Insty- tucie Stosowanych Nauk Społecznych, gdzie Józefi na Hrynkiewicz od ponad ćwierćwiecza pracuje naukowo i wykłada oraz gdzie przeszła zasadniczą część swej drogi akademickiej: od adiunkta do profesora zwyczajnego. Grupowym inicjatorem i koordynatorem prac nad publikacją jest zespół pracowników Zakładu Profi laktycznych Funkcji Polityki Społecznej, którym Pani Profesor od wielu lat kieruje. Publikacja składa się z pięciu części. Pierwsza – „Polityka społeczna i spo- łeczeństwo: teorie, wartości, idee i kwestia społeczna” – zawiera pięć opra- cowań. Zagadnienie kwestii społecznej w XXI w. podejmuje Marek Rymsza. Przypomina on, że rozwiązanie XIX-wiecznej kwestii robotniczej dało początek europejskiej polityce społecznej, a stworzone wówczas systemy zabezpiecze- nia społecznego stały się podstawą współczesnych państw dobrobytu. Autor, przywołując prace Józefi ny Hrynkiewicz, zaznacza jednak, że europejska poli- tyka społeczna znalazła się w kryzysie i jesteśmy prawdopodobnie świadkami – tak w Polsce, jak w innych państwach naszego kontynentu – wyłaniania się nowej kwestii społecznej, której symptomami są między innymi: niepewność zatrudnienia i wykluczenie społeczne. O współczesnych wyzwaniach demografi cznych dla Europy i Polski pi- sze Zbigniew Strzelecki. Autor wskazuje na konsekwencje przemian ludno- ściowych, z których najważniejszą jest starzenie się populacji w skali świata, Europy i Polski. Omawia następnie uwarunkowania spadku dzietności w spo- łeczeństwach z różnych regionów świata i o różnym poziomie rozwoju oraz przedstawia prognozy demografi czne w perspektywie długookresowej. Z kolei Anna Kwak podejmuje temat relacji między rodziną a społeczeń- stwem i państwem. Zobowiązania państwa wobec rodziny (w Polsce zapisane 10 Ewa Giermanowska, Mariola Racław, Marek Rymsza w ustawie zasadniczej) obligują do jej wspierania i wprowadzania rozwiązań mających na uwadze dobro jej członków oraz stwarzanie warunków dla jej prawidłowego rozwoju. Autorka wskazuje jednak na aktywną rolę nie tylko państwa i jego służb, ale i społeczeństwa w procesie wspierania rodzin. Warto więc zauważyć, że obserwujemy organizowanie się w ramach sektora obywa- telskiego sieci stowarzyszeń rodzinnych podejmującej rzecznictwo w obszarze polityki rodzinnej. Wymiernym rezultatem owego rzecznictwa są, wzorowane na rozwiązaniach francuskich, Karty Dużych Rodzin. Janusz Mariański podejmuje kwestię godności człowieka jako kategorii aksjologicznej i praktycznej, nawiązując do nauczania Jana Pawła II. Artykuł skrótowo ujmuje najważniejsze treści społecznego nauczania Papieża na temat godności osoby ludzkiej i sytuacji naruszających tę godność. Dodajmy, że god- ność człowieka jest podstawową wartością w europejskiej tradycji polityki spo- łecznej, a chrześcijańska nauka społeczna, rozwijana zwłaszcza w państwach niemieckojęzycznych, miała istotny wpływ na uznanie tej wartości. Wreszcie Iwona Jakubowska-Branicka analizuje dobroczynność w społe- czeństwie polskim. Zauważa, że z badań socjologicznych jasno wynika, iż goto- wość do podejmowania takich działań i angażowania się w akcje charytatywne jest wskaźnikiem poziomu rozwoju społeczeństwa obywatelskiego i wielkości kapitału społecznego. Autorka podkreśla przy tym, że poziom zaufania w re- lacjach interpersonalnych oraz między ludźmi a instytucjami, który jest jedną z miar kapitału społecznego, w jest w Polsce stosunkowo niski. Druga część tomu, zatytułowana „Problemy pracy we współczesnej Pol- sce”, zawiera cztery opracowania. Michał Seweryński omawia zasadę posza- nowania pokoju społecznego w zbiorowych sporach pracy. Autor podkreśla, że szczególną rolę w zachowaniu pokoju społecznego może (i powinien) odgry- wać dialog społeczny jako negocjacyjna metoda rozwiązywania spraw spornych nieuchronnie powstających między stronami stosunków pracy: pracodawcami i pracownikami. Wnioski i rekomendacje autora warto wykorzystać zwłaszcza w Polsce – uwiąd prac Komisji Trójstronnej w ostatnich latach jest bowiem sy- gnałem, że rozwój dialogu społecznego w naszym kraju niestety się zatrzymał. Jerzy Wratny w swoim tekście zastanawia się, czy własność pracownicza ma przyszłość. Koncentruje się na problematyce akcjonariatu pracownicze- go  w spółkach kapitałowych. W Polsce udostępnienie pracownikom akcji prywatyzowanych przedsiębiorstw nie doprowadziło do powstania trwałego akcjonariatu pracowniczego. Nie przesądza to jednak o braku perspektyw dla jego rozwoju w naszym kraju. Warto w tym miejscu przypomnieć, że akcjo- nariat pracowniczy był akcentowany w programie Samorządnej Rzeczpospoli- tej z 1981 r. i jako taki podnoszony przez część działaczy solidarnościowych u progu transformacji ustrojowej. Postulat ten został jednak zarzucony przez architektów reform gospodarczych. Z kolei Izabela Szczygielska koncentruje się na aktualnych zmianach przepisów prawa pracy, odwołując się do przykładów reform trzech aspektów Słowo wstępne 11 tego działu prawa: czasu pracy, umów terminowych oraz uprawnień rodziciel- skich pracowników. Autorka zestawia czynniki sprzyjające liberalizacji przepi- sów prawa pracy i ograniczające jego funkcję ochronną z tymi, które sprzyjają zachowaniu szczególnego charakteru zatrudnienia w ramach stosunku pracy na tle innych form zatrudnienia. Można więc mówić o ścieraniu się w pracach le- gislacyjnych nad prawem pracy dwóch odwrotnie ukierunkowanych tendencji. Część drugą tomu zamykają rozważania Elżbiety Zakrzewskiej-Mante- rys nad polityką integracji i zatrudnienia osób niepełnosprawnych intelektual- nie. Na przykładzie warsztatów terapii zajęciowej pokazuje ona brak skutecznej aktywizacji zawodowej tej kategorii osób niepełnosprawnych, co – jak uzna- je – wynika z uwarunkowań strukturalnych, gdyż jest konsekwencją wadli- wej konstrukcji zapisów prawnych. Polska ma, zaznaczmy, rozbudowany pod względem instytucjonalnym system rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych, ale poziom ich faktycznego zatrudnienia niekorzystnie odbiega od „średniej europejskiej”. Cztery artykuły z trzeciej części tomu ogniskują się wokół „Problemów dzieci i młodzieży”. I tak, Magdalena Arczewska podejmuje zagadnienia dobra dziecka, analizując je z perspektywy prawnej i socjologicznej. Podkreś- la, że prawne przesłanki wskazują na konieczność traktowania dobra dziec- ka jako wartości podstawowej. Dobro dziecka jest przedmiotem ochrony ze strony prawa rodzinnego i jest ważną wartością społeczną, tak deklarowaną, jak uznawaną przez Polaków. Niestety, badania socjologiczne wskazują, że praktyka społeczna odbiega od założeń i często interesy różnych instytucji i służb zaangażowanych w ochronę dziecka i rodziny przedkładane są nad samo dobro dziecka. Wielisława Warzywoda-Kruszyńska omawia zagadnienia biedy, wy- kluczenia społecznego, deprywacji materialnej i mieszkaniowej wśród dzie- ci i młodzieży w Polsce. Przypomina, że inwestowanie w dzieci uznane jest w Unii Europejskiej za najefektywniejszy sposób przeciwdziałania struktural- nym wyzwaniom wynikającym ze starzenia się społeczeństw. Można wręcz powiedzieć, że polityka inwestycji społecznych staje się istotnym instrumentem rekonstrukcji europejskiego modelu społecznego. Ewa Giermanowska podejmuje kwestię bezrobocia młodzieży, porównu- jąc sytuację młodych ludzi na rynku pracy w II i III Rzeczypospolitej. Wskazuje, że dla polityków społecznych i socjologów dawna i nowa kwestia społeczna są istotnymi tematami do analizy i refl eksji nad społecznymi skutkami zmian, ciągłością i transformacją procesów społecznych. Kontekst gospodarczy i po- lityczny funkcjonowania rynku pracy w Polsce międzywojennej i potransfor- macyjnej różnią się, ale ekonomiczne i psychospołeczne skutki bezrobocia dla osób nim dotkniętych i ich rodzin są zasadniczo podobne. Przedmiotem analizy Jolanty Grotowskiej-Leder jest status NEET (an- gielski akronim od Not in Education, Employment, or Training). Autorka kreśli portret polskich NEET-sów, jaki wyłania się z badań i analiz jakościowych. 12 Ewa Giermanowska, Mariola Racław, Marek Rymsza Wskazuje, że ryzyko bycia NEET-sem łączy się przede wszystkim z: przerwaną lub zakończoną przedwcześnie edukacją, brakiem zainteresowania pracą za- robkową ze względu na niepowodzenia na rynku pracy (niestała praca, niskie wynagrodzenie) oraz trudnym rynkiem pracy dla ludzi młodych. Czwarta część tomu, pt. „Problemy osób starszych. Wyzwania polityki społecznej ze względu na starzenie się ludności” jest najobszerniejsza i za- wiera sześć artykułów. Barbara Gałązka-Petz omawia konstrukcję systemu emerytalnego w Polsce międzywojennej. Próby wprowadzenia systemu po- wszechnego, jednolitego na terenie całego kraju, w dwudziestoleciu między- wojennym były poprzedzone wprowadzaniem odrębnych, opartych na różnych zasadach systemów emerytalno-rentowych dla poszczególnych grup zawo- dowych. W latach 30. XX w. w ramach reformy scaleniowej podjęto próbę uspójnienia systemu ubezpieczeń społecznych, ale prace w tym zakresie nie zostały zakończone. Mirosław Księżopolski zastanawia się nad aktywnością zawodową osób w wieku emerytalnym – czy jest to prawo, przywilej czy obowiązek. Autor prezentuje hipotezę, że w Polsce w kilkudziesięcioletniej perspektywie nawet obecne wydłużenie wieku emerytalnego do 67 lat nie daje pewności zacho- wania dotychczasowego standardu życia po zakończeniu pracy zarobkowej i że utrzymanie tego poziomu będzie wymagało kontynuowania aktywności zawodowej praktycznie do końca życia. Zaznaczmy jednak, że prawny wiek emerytalny nie jest jedynym narzędziem oddziaływania na zachowania pracow- ników. Wielu Polaków wydaje się zwolennikami rozwiązania: uzyskać prawa emerytalne najwcześniej jak to możliwe i… pracować dalej. Tematyki emerytalnej dotyczy też trzeci tekst. Krzysztof Kiciński rozwa- ża w nim funkcjonowanie współczesnych systemów emerytalnych z perspekty- wy socjologicznej. Podejmuje problem rozwoju ludności w związku z procesami globalnymi, takimi jak niemająca precedensu w dziejach eksplozja demografi cz- na i jej konsekwencje dla środowiska naturalnego. Tekst kończą rekomendacje, z których ostatnia dotyczy konieczności „odpolitycznienia” debat i procesu tworzenia systemów emerytalnych. Autor podkreśla, że jest to postulat, który może być spełniony tylko w ograniczonym zakresie, ponieważ stosunek do problematyki emerytalnej stanowi tradycyjny element programów politycznych partii w systemach demokratycznych, jednak pewne pole porozumień musi być osiągnięte ze względu na stabilność i bezpieczną egzystencję państwa. Gertruda Uścińska analizuje prawo do opieki długoterminowej w kon- tekście zasady swobodnego przemieszczania się obywateli na terenie państw członkowskich Unii Europejskiej. Zgodnie z przyjętymi w Unii, a wynikającymi także z przepisów prawa międzynarodowego, zasadami koordynacji krajowych systemów zabezpieczenia społecznego opieka długoterminowa ma wymiar po- nadnarodowy w zakresie skutków prawnych i fi nansowych. Wyzwanie, przed jakim staje Unia Europejska, nie jest związane z treścią przyjętych rozwiązań (są one racjonalne), ale skalą migracji ludnościowych. Słowo wstępne 13 Mariola Racław podejmuje problematykę opieki nad osobami star- szymi w kontekście zmian dyskursu i samej polityki państwa wobec osób starszych i wobec starzenia się populacji. Zaznacza, że zmianie ulega zarów- no rozumienie opieki (w tym jej legalna defi nicja), jak i jej pozycjonowanie w strategiach polityki społecznej. Autorka podkreśla, że postuluje się obec- nie upowszechnianie tak zwanej opieki aktywnej (nie zważając, że jest to w pewnym sensie oksymoron), a sektor usług opiekuńczych ma być częścią „społecznych inwestycji”. Raz jeszcze powraca więc temat polityki inwestycji społecznych. Z kolei Elżbieta Bojanowska zastanawia się nad znaczeniem i rolą ro- dziny w życiu człowieka starego. We wszystkich minionych epokach rodzina stanowiła podstawę społeczeństwa i jego najważniejszą grupę społeczną (grupę pierwotną) i instytucję. Problemy współczesnych rodzin są wypadkową wielu nakładających się na siebie zjawisk i procesów: społecznych, ekonomicznych, kulturowych i demografi cznych. W piątej, zamykającej tom części „Interdyscyplinarne spojrzenie na pro- blemy społeczne”, mieszczą się cztery opracowania. Jacek Kurczewski wska- zuje, że stosowane nauki społeczne jako podejście badawcze do zagadnień społecznych jest kontynuacją socjotechniki – propozycji przedstawionej przez Adama Podgóreckiego, w świecie anglosaskim rozwijanej pod nazwą social engineering (dosłownie: inżynieria społeczna). Autor podkreśla uniwersalizm tego podejścia. Obejmuje ono analizy dotyczące nie tylko problemów spo- łecznych, ale i w gruncie rzeczy wszystkich zjawisk społecznych. Co więcej, uznaje on, że praktycznie każde wartościowe ustalenie badawcze socjologii da się przełożyć na praktykę społeczną w postaci socjotechnicznej rekomendacji. Stąd można mówić o socjologii stosowanej. Małgorzata Fuszara podejmuje problem obecności (a precyzyjniej: niskiego poziomu obecności) kobiet w środowiskach decydenckich w Polsce. Przedstawia dane porównawcze odnośnie do Polski, krajów postkomunistycz- nych i w skali globalnej dotyczące udziału kobiet w parlamentach krajowych. Prezentuje także wyniki własnych badań porównawczych obejmujących siedem państw o różnych tradycjach politycznych i na różnym poziomie rozwoju spo- łeczno-ekonomicznego. Wskazuje przy tym, że analiza porównawcza powinna obejmować nie tylko dane ilościowe, lecz także aspekt jakościowy związany z dominującym typem reprezentacji. Grażyna Romańczuk-Woroniecka podejmuje problem mieszkalnictwa z perspektywy socjologicznej. Przed socjologią mieszkalnictwa stoi zadanie sporządzenia takiego opisu zmiany kulturowej, który mógłby stać się podstawą skonstruowania realizowanej w skali kraju polityki mieszkaniowej o więk- szym stopniu adekwatności (trafności), a mniejszym ideologizacji – wraz z jej niezbędnym zróżnicowaniem regionalnym. Józef Oleński weryfi kuje zaś tezę, że w otwartej gospodarce rynkowej opartej na wiedzy rozwój i konkurencyjność gospodarek regionów mogą być 14 Ewa Giermanowska, Mariola Racław, Marek Rymsza zapewnione dzięki zorganizowaniu branż ekonomicznych w tych regionach w struktury klastrów. Weryfi kuje ją pozytywnie, a jako obszar empirycznego potwierdzenia tezy o determinującej roli, jaką mogą odegrać klastry w gospo- darce regionalnej opartej na wiedzy, wybiera i analizuje – na zasadzie studium przypadku – Podkarpacki Klaster Lotniczy. Pragniemy podziękować wszystkim osobom i instytucjom, które zaanga- żowały się w przygotowanie tomu jubileuszowego. Szczególne podziękowa- nia kierujemy do Autorów tekstów za ich rozważania nad kwestią społeczną i problemami społecznymi na przełomie XX i XXI wieku oraz do Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego za dbałość o staranne wydanie publikacji. Ewa Giermanowska, Mariola Racław, Marek Rymsza
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kwestia społeczna u progu XXI wieku
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: