Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00086 008633 11204022 na godz. na dobę w sumie
Kwestia społeczna u progu XXI wieku - ebook/pdf
Kwestia społeczna u progu XXI wieku - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron:
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-235-2097-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> socjologia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Kompendium wiedzy na temat wymagających pilnego rozwiązania aktualnych problemów społecznych w Polsce. Tom składa się z pięciu części poświęconych kolejno: polityce społecznej Polski oraz kluczowym kwestiom, takim jak sytuacja demograficzna Polski i polityka prorodzinna; problemom pracy we współczesnej Polsce; problematyce dzieci i młodzieży; problemom osób starszych i wyzwaniom jakie stawia polityce społecznej starzejące się społeczeństwo. Tom kończy część poświęcona interdyscyplinarnemu spojrzeniu na problemy społeczne.

Teksty zostały napisane przez ekspertów, uczniów i przyjaciół Jubilatki. Praca zainteresuje osoby zajmujące się polityką społeczną, pracowników akademickich, a także studentów wielu kierunków.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Kwestia społeczna u progu XXI wieku Księga jubileuszowa dla Profesor Józefiny Hrynkiewicz ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Kwestia społeczna u progu XXI wieku Księga jubileuszowa dla Profesor Józefiny Hrynkiewicz ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Kwestia społeczna u progu XXI wieku Księga jubileuszowa dla Profesor Józefiny Hrynkiewicz Ewa Giermanowska, Mariola Racław, Marek Rymsza Redakcja naukowa: Warszawa 2015 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Recenzje Prof. dr hab. Zofi a Kawczyńska-Butrym Prof. dr hab. Jolanta Kulpińska Redaktor prowadząca Kaja Kojder Redakcja Elwira Wyszyńska Korekta Zofi a Wieluńska Projekt okładki, stron tytułowych i działowych Elżbieta Chojna Skład i łamanie Marcin Szcześniak Kodry łowickie na stronach działowych zostały dobrane specjalnie do księgi jubileuszowej dla Profesor Józefi ny Hrynkiewicz. Użyczyło ich Muzeum w Łowiczu, któremu składamy serdeczne podziękowania. ISBN 978-83-235-2097-9 (PDF) © Copyright by Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2015 Publikacja dofi nansowana z przychodów własnych UW oraz ze środków Instytutu Stosowanych Nauk Spo łecznych UW Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 00-497 Warszawa, ul. Nowy Świat 4 e-mail: wuw@uw.edu.pl Księgarnia internetowa: www.wuw.pl/ksiegarnia Wydanie 1 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Profesor Józefi na Hrynkiewicz ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis treści Słowo wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Profesor Józefi na Hrynkiewicz – przebieg życia zawodowego . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 Ważniejsze publikacje z dorobku naukowego prof. dr hab. Józefi ny Hrynkiewicz . . 19 Część I Polityka społeczna i społeczeństwo: teorie, wartości, idee i kwestia społeczna Marek Rymsza, Polityka społeczna wobec kwestii społecznej w XXI wieku . . . . . . . . . . . 27 Zbigniew Strzelecki, Współczesne wyzwania demografi czne dla Europy i Polski . . . . . . . . 42 Anna Kwak, Rodzina i społeczeństwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 Ks. Janusz Mariański, Godność osoby ludzkiej w nauczaniu społecznym papieża Jana Pawła II . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77 Iwona Jakubowska-Branicka, O dobroczynności i społeczeństwie obywatelskim . . . . . . . 95 Problemy pracy we współczesnej Polsce Część II Michał Seweryński, Zasada poszanowania pokoju społecznego w zbiorowych sporach pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 Jerzy Wratny, Czy własność pracownicza ma przyszłość? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 Izabela Szczygielska, W trosce o jaką pracę? Kierunki reform polskiego prawa pracy na początku XXI wieku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135 Elżbieta Zakrzewska-Manterys, Polityka zatrudnienia osób niepełnosprawnych intelek- tualnie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 8 Spis treści Część III Problemy dzieci i młodzieży Magdalena Arczewska, Dobro dziecka w perspektywie socjologicznej i prawnej . . . . . . . 173 Wielisława Warzywoda-Kruszyńska, Bieda, wykluczenie społeczne, deprywacja materialna i mieszkaniowa wśród dzieci i młodzieży w Polsce (w dziesięciolecie przynależności do Unii Europejskiej) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184 Ewa Giermanowska, Bezrobocie młodzieży. Dawna i nowa kwestia społeczna w Polsce . . 197 Jolanta Grotowska-Leder, Status NEET w doświadczeniu młodych Polaków w świetle analiz jakościowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 219 Problemy osób starszych. Wyzwania polityki społecznej ze względu na starzenie się ludności Część IV Barbara Gałązka-Petz, Budowa systemu emerytur w Polsce międzywojennej: trudne scalanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239 Mirosław Księżopolski, Nieograniczona górną granicą wieku aktywność zawodowa: prawo, konieczność czy obowiązek? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 Krzysztof Kiciński, Spór o wiek emerytalny a wyobraźnia socjologiczna . . . . . . . . . . . . . 282 Gertruda Uścińska, Prawo do opieki długoterminowej a swoboda przemieszczania się w Unii Europejskiej. Analiza prawna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303 Mariola Racław, Kwestia opieki nad osobami starszymi a zaufanie społeczne . . . . . . . . . 312 Elżbieta Bojanowska, Rodzina w życiu człowieka starego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 329 Interdyscyplinarne spojrzenie na problemy społeczne Część V Jacek Kurczewski, Uwagi o socjotechnice i socjotechnikach stosowanych . . . . . . . . . . . . . . 343 Małgorzata Fuszara, Kobiety w polskiej polityce A.D. 2015 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 358 Grażyna Romańczuk-Woroniecka, Współczesna polityka mieszkaniowa a przemiany kultury zamieszkiwania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 370 Józef Oleński, Klastry jako determinanty rozwoju regionalnego w gospodarce opartej na wiedzy (na przykładzie Podkarpackiego Klastra Lotniczego) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 383 Noty o autorach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 406 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Słowo wstępne Niniejszy tom zawiera artykuły dedykowane Profesor Józefi nie Hrynkie- wicz z okazji Jej Jubileuszu. Autorami tekstów są badacze, akademicy i eksperci, z którymi Profesor Józefi na Hrynkiewicz współpracowała i współpracuje na różnych polach i w różnych instytucjach. Tom został przygotowany w Insty- tucie Stosowanych Nauk Społecznych, gdzie Józefi na Hrynkiewicz od ponad ćwierćwiecza pracuje naukowo i wykłada oraz gdzie przeszła zasadniczą część swej drogi akademickiej: od adiunkta do profesora zwyczajnego. Grupowym inicjatorem i koordynatorem prac nad publikacją jest zespół pracowników Zakładu Profi laktycznych Funkcji Polityki Społecznej, którym Pani Profesor od wielu lat kieruje. Publikacja składa się z pięciu części. Pierwsza – „Polityka społeczna i spo- łeczeństwo: teorie, wartości, idee i kwestia społeczna” – zawiera pięć opra- cowań. Zagadnienie kwestii społecznej w XXI w. podejmuje Marek Rymsza. Przypomina on, że rozwiązanie XIX-wiecznej kwestii robotniczej dało początek europejskiej polityce społecznej, a stworzone wówczas systemy zabezpiecze- nia społecznego stały się podstawą współczesnych państw dobrobytu. Autor, przywołując prace Józefi ny Hrynkiewicz, zaznacza jednak, że europejska poli- tyka społeczna znalazła się w kryzysie i jesteśmy prawdopodobnie świadkami – tak w Polsce, jak w innych państwach naszego kontynentu – wyłaniania się nowej kwestii społecznej, której symptomami są między innymi: niepewność zatrudnienia i wykluczenie społeczne. O współczesnych wyzwaniach demografi cznych dla Europy i Polski pi- sze Zbigniew Strzelecki. Autor wskazuje na konsekwencje przemian ludno- ściowych, z których najważniejszą jest starzenie się populacji w skali świata, Europy i Polski. Omawia następnie uwarunkowania spadku dzietności w spo- łeczeństwach z różnych regionów świata i o różnym poziomie rozwoju oraz przedstawia prognozy demografi czne w perspektywie długookresowej. Z kolei Anna Kwak podejmuje temat relacji między rodziną a społeczeń- stwem i państwem. Zobowiązania państwa wobec rodziny (w Polsce zapisane ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 10 Ewa Giermanowska, Mariola Racław, Marek Rymsza w ustawie zasadniczej) obligują do jej wspierania i wprowadzania rozwiązań mających na uwadze dobro jej członków oraz stwarzanie warunków dla jej prawidłowego rozwoju. Autorka wskazuje jednak na aktywną rolę nie tylko państwa i jego służb, ale i społeczeństwa w procesie wspierania rodzin. Warto więc zauważyć, że obserwujemy organizowanie się w ramach sektora obywa- telskiego sieci stowarzyszeń rodzinnych podejmującej rzecznictwo w obszarze polityki rodzinnej. Wymiernym rezultatem owego rzecznictwa są, wzorowane na rozwiązaniach francuskich, Karty Dużych Rodzin. Janusz Mariański podejmuje kwestię godności człowieka jako kategorii aksjologicznej i praktycznej, nawiązując do nauczania Jana Pawła II. Artykuł skrótowo ujmuje najważniejsze treści społecznego nauczania Papieża na temat godności osoby ludzkiej i sytuacji naruszających tę godność. Dodajmy, że god- ność człowieka jest podstawową wartością w europejskiej tradycji polityki spo- łecznej, a chrześcijańska nauka społeczna, rozwijana zwłaszcza w państwach niemieckojęzycznych, miała istotny wpływ na uznanie tej wartości. Wreszcie Iwona Jakubowska-Branicka analizuje dobroczynność w społe- czeństwie polskim. Zauważa, że z badań socjologicznych jasno wynika, iż goto- wość do podejmowania takich działań i angażowania się w akcje charytatywne jest wskaźnikiem poziomu rozwoju społeczeństwa obywatelskiego i wielkości kapitału społecznego. Autorka podkreśla przy tym, że poziom zaufania w re- lacjach interpersonalnych oraz między ludźmi a instytucjami, który jest jedną z miar kapitału społecznego, w jest w Polsce stosunkowo niski. Druga część tomu, zatytułowana „Problemy pracy we współczesnej Pol- sce”, zawiera cztery opracowania. Michał Seweryński omawia zasadę posza- nowania pokoju społecznego w zbiorowych sporach pracy. Autor podkreśla, że szczególną rolę w zachowaniu pokoju społecznego może (i powinien) odgry- wać dialog społeczny jako negocjacyjna metoda rozwiązywania spraw spornych nieuchronnie powstających między stronami stosunków pracy: pracodawcami i pracownikami. Wnioski i rekomendacje autora warto wykorzystać zwłaszcza w Polsce – uwiąd prac Komisji Trójstronnej w ostatnich latach jest bowiem sy- gnałem, że rozwój dialogu społecznego w naszym kraju niestety się zatrzymał. Jerzy Wratny w swoim tekście zastanawia się, czy własność pracownicza ma przyszłość. Koncentruje się na problematyce akcjonariatu pracownicze- go  w spółkach kapitałowych. W Polsce udostępnienie pracownikom akcji prywatyzowanych przedsiębiorstw nie doprowadziło do powstania trwałego akcjonariatu pracowniczego. Nie przesądza to jednak o braku perspektyw dla jego rozwoju w naszym kraju. Warto w tym miejscu przypomnieć, że akcjo- nariat pracowniczy był akcentowany w programie Samorządnej Rzeczpospoli- tej z 1981 r. i jako taki podnoszony przez część działaczy solidarnościowych u progu transformacji ustrojowej. Postulat ten został jednak zarzucony przez architektów reform gospodarczych. Z kolei Izabela Szczygielska koncentruje się na aktualnych zmianach przepisów prawa pracy, odwołując się do przykładów reform trzech aspektów ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Słowo wstępne 11 tego działu prawa: czasu pracy, umów terminowych oraz uprawnień rodziciel- skich pracowników. Autorka zestawia czynniki sprzyjające liberalizacji przepi- sów prawa pracy i ograniczające jego funkcję ochronną z tymi, które sprzyjają zachowaniu szczególnego charakteru zatrudnienia w ramach stosunku pracy na tle innych form zatrudnienia. Można więc mówić o ścieraniu się w pracach le- gislacyjnych nad prawem pracy dwóch odwrotnie ukierunkowanych tendencji. Część drugą tomu zamykają rozważania Elżbiety Zakrzewskiej-Mante- rys nad polityką integracji i zatrudnienia osób niepełnosprawnych intelektual- nie. Na przykładzie warsztatów terapii zajęciowej pokazuje ona brak skutecznej aktywizacji zawodowej tej kategorii osób niepełnosprawnych, co – jak uzna- je – wynika z uwarunkowań strukturalnych, gdyż jest konsekwencją wadli- wej konstrukcji zapisów prawnych. Polska ma, zaznaczmy, rozbudowany pod względem instytucjonalnym system rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych, ale poziom ich faktycznego zatrudnienia niekorzystnie odbiega od „średniej europejskiej”. Cztery artykuły z trzeciej części tomu ogniskują się wokół „Problemów dzieci i młodzieży”. I tak, Magdalena Arczewska podejmuje zagadnienia dobra dziecka, analizując je z perspektywy prawnej i socjologicznej. Podkreś- la, że prawne przesłanki wskazują na konieczność traktowania dobra dziec- ka jako wartości podstawowej. Dobro dziecka jest przedmiotem ochrony ze strony prawa rodzinnego i jest ważną wartością społeczną, tak deklarowaną, jak uznawaną przez Polaków. Niestety, badania socjologiczne wskazują, że praktyka społeczna odbiega od założeń i często interesy różnych instytucji i służb zaangażowanych w ochronę dziecka i rodziny przedkładane są nad samo dobro dziecka. Wielisława Warzywoda-Kruszyńska omawia zagadnienia biedy, wy- kluczenia społecznego, deprywacji materialnej i mieszkaniowej wśród dzie- ci i młodzieży w Polsce. Przypomina, że inwestowanie w dzieci uznane jest w Unii Europejskiej za najefektywniejszy sposób przeciwdziałania struktural- nym wyzwaniom wynikającym ze starzenia się społeczeństw. Można wręcz powiedzieć, że polityka inwestycji społecznych staje się istotnym instrumentem rekonstrukcji europejskiego modelu społecznego. Ewa Giermanowska podejmuje kwestię bezrobocia młodzieży, porównu- jąc sytuację młodych ludzi na rynku pracy w II i III Rzeczypospolitej. Wskazuje, że dla polityków społecznych i socjologów dawna i nowa kwestia społeczna są istotnymi tematami do analizy i refl eksji nad społecznymi skutkami zmian, ciągłością i transformacją procesów społecznych. Kontekst gospodarczy i po- lityczny funkcjonowania rynku pracy w Polsce międzywojennej i potransfor- macyjnej różnią się, ale ekonomiczne i psychospołeczne skutki bezrobocia dla osób nim dotkniętych i ich rodzin są zasadniczo podobne. Przedmiotem analizy Jolanty Grotowskiej-Leder jest status NEET (an- gielski akronim od Not in Education, Employment, or Training). Autorka kreśli portret polskich NEET-sów, jaki wyłania się z badań i analiz jakościowych. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 12 Ewa Giermanowska, Mariola Racław, Marek Rymsza Wskazuje, że ryzyko bycia NEET-sem łączy się przede wszystkim z: przerwaną lub zakończoną przedwcześnie edukacją, brakiem zainteresowania pracą za- robkową ze względu na niepowodzenia na rynku pracy (niestała praca, niskie wynagrodzenie) oraz trudnym rynkiem pracy dla ludzi młodych. Czwarta część tomu, pt. „Problemy osób starszych. Wyzwania polityki społecznej ze względu na starzenie się ludności” jest najobszerniejsza i za- wiera sześć artykułów. Barbara Gałązka-Petz omawia konstrukcję systemu emerytalnego w Polsce międzywojennej. Próby wprowadzenia systemu po- wszechnego, jednolitego na terenie całego kraju, w dwudziestoleciu między- wojennym były poprzedzone wprowadzaniem odrębnych, opartych na różnych zasadach systemów emerytalno-rentowych dla poszczególnych grup zawo- dowych. W latach 30. XX w. w ramach reformy scaleniowej podjęto próbę uspójnienia systemu ubezpieczeń społecznych, ale prace w tym zakresie nie zostały zakończone. Mirosław Księżopolski zastanawia się nad aktywnością zawodową osób w wieku emerytalnym – czy jest to prawo, przywilej czy obowiązek. Autor prezentuje hipotezę, że w Polsce w kilkudziesięcioletniej perspektywie nawet obecne wydłużenie wieku emerytalnego do 67 lat nie daje pewności zacho- wania dotychczasowego standardu życia po zakończeniu pracy zarobkowej i że utrzymanie tego poziomu będzie wymagało kontynuowania aktywności zawodowej praktycznie do końca życia. Zaznaczmy jednak, że prawny wiek emerytalny nie jest jedynym narzędziem oddziaływania na zachowania pracow- ników. Wielu Polaków wydaje się zwolennikami rozwiązania: uzyskać prawa emerytalne najwcześniej jak to możliwe i… pracować dalej. Tematyki emerytalnej dotyczy też trzeci tekst. Krzysztof Kiciński rozwa- ża w nim funkcjonowanie współczesnych systemów emerytalnych z perspekty- wy socjologicznej. Podejmuje problem rozwoju ludności w związku z procesami globalnymi, takimi jak niemająca precedensu w dziejach eksplozja demografi cz- na i jej konsekwencje dla środowiska naturalnego. Tekst kończą rekomendacje, z których ostatnia dotyczy konieczności „odpolitycznienia” debat i procesu tworzenia systemów emerytalnych. Autor podkreśla, że jest to postulat, który może być spełniony tylko w ograniczonym zakresie, ponieważ stosunek do problematyki emerytalnej stanowi tradycyjny element programów politycznych partii w systemach demokratycznych, jednak pewne pole porozumień musi być osiągnięte ze względu na stabilność i bezpieczną egzystencję państwa. Gertruda Uścińska analizuje prawo do opieki długoterminowej w kon- tekście zasady swobodnego przemieszczania się obywateli na terenie państw członkowskich Unii Europejskiej. Zgodnie z przyjętymi w Unii, a wynikającymi także z przepisów prawa międzynarodowego, zasadami koordynacji krajowych systemów zabezpieczenia społecznego opieka długoterminowa ma wymiar po- nadnarodowy w zakresie skutków prawnych i fi nansowych. Wyzwanie, przed jakim staje Unia Europejska, nie jest związane z treścią przyjętych rozwiązań (są one racjonalne), ale skalą migracji ludnościowych. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Słowo wstępne 13 Mariola Racław podejmuje problematykę opieki nad osobami star- szymi w kontekście zmian dyskursu i samej polityki państwa wobec osób starszych i wobec starzenia się populacji. Zaznacza, że zmianie ulega zarów- no rozumienie opieki (w tym jej legalna defi nicja), jak i jej pozycjonowanie w strategiach polityki społecznej. Autorka podkreśla, że postuluje się obec- nie upowszechnianie tak zwanej opieki aktywnej (nie zważając, że jest to w pewnym sensie oksymoron), a sektor usług opiekuńczych ma być częścią „społecznych inwestycji”. Raz jeszcze powraca więc temat polityki inwestycji społecznych. Z kolei Elżbieta Bojanowska zastanawia się nad znaczeniem i rolą ro- dziny w życiu człowieka starego. We wszystkich minionych epokach rodzina stanowiła podstawę społeczeństwa i jego najważniejszą grupę społeczną (grupę pierwotną) i instytucję. Problemy współczesnych rodzin są wypadkową wielu nakładających się na siebie zjawisk i procesów: społecznych, ekonomicznych, kulturowych i demografi cznych. W piątej, zamykającej tom części „Interdyscyplinarne spojrzenie na pro- blemy społeczne”, mieszczą się cztery opracowania. Jacek Kurczewski wska- zuje, że stosowane nauki społeczne jako podejście badawcze do zagadnień społecznych jest kontynuacją socjotechniki – propozycji przedstawionej przez Adama Podgóreckiego, w świecie anglosaskim rozwijanej pod nazwą social engineering (dosłownie: inżynieria społeczna). Autor podkreśla uniwersalizm tego podejścia. Obejmuje ono analizy dotyczące nie tylko problemów spo- łecznych, ale i w gruncie rzeczy wszystkich zjawisk społecznych. Co więcej, uznaje on, że praktycznie każde wartościowe ustalenie badawcze socjologii da się przełożyć na praktykę społeczną w postaci socjotechnicznej rekomendacji. Stąd można mówić o socjologii stosowanej. Małgorzata Fuszara podejmuje problem obecności (a precyzyjniej: niskiego poziomu obecności) kobiet w środowiskach decydenckich w Polsce. Przedstawia dane porównawcze odnośnie do Polski, krajów postkomunistycz- nych i w skali globalnej dotyczące udziału kobiet w parlamentach krajowych. Prezentuje także wyniki własnych badań porównawczych obejmujących siedem państw o różnych tradycjach politycznych i na różnym poziomie rozwoju spo- łeczno-ekonomicznego. Wskazuje przy tym, że analiza porównawcza powinna obejmować nie tylko dane ilościowe, lecz także aspekt jakościowy związany z dominującym typem reprezentacji. Grażyna Romańczuk-Woroniecka podejmuje problem mieszkalnictwa z perspektywy socjologicznej. Przed socjologią mieszkalnictwa stoi zadanie sporządzenia takiego opisu zmiany kulturowej, który mógłby stać się podstawą skonstruowania realizowanej w skali kraju polityki mieszkaniowej o więk- szym stopniu adekwatności (trafności), a mniejszym ideologizacji – wraz z jej niezbędnym zróżnicowaniem regionalnym. Józef Oleński weryfi kuje zaś tezę, że w otwartej gospodarce rynkowej opartej na wiedzy rozwój i konkurencyjność gospodarek regionów mogą być ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 14 Ewa Giermanowska, Mariola Racław, Marek Rymsza zapewnione dzięki zorganizowaniu branż ekonomicznych w tych regionach w struktury klastrów. Weryfi kuje ją pozytywnie, a jako obszar empirycznego potwierdzenia tezy o determinującej roli, jaką mogą odegrać klastry w gospo- darce regionalnej opartej na wiedzy, wybiera i analizuje – na zasadzie studium przypadku – Podkarpacki Klaster Lotniczy. Pragniemy podziękować wszystkim osobom i instytucjom, które zaanga- żowały się w przygotowanie tomu jubileuszowego. Szczególne podziękowa- nia kierujemy do Autorów tekstów za ich rozważania nad kwestią społeczną i problemami społecznymi na przełomie XX i XXI wieku oraz do Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego za dbałość o staranne wydanie publikacji. Ewa Giermanowska, Mariola Racław, Marek Rymsza ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Profesor Józefi na Hrynkiewicz – przebieg życia zawodowego Józefi na Hrynkiewicz (właściwie Józefa Hrynkiewicz) urodziła się 7 paź- dziernika 1945 r. w Daniuszewie na Wileńszczyźnie, gdzie jej rodzina mieszkała od wieków (w powiatach Oszmiana i Wilejka). W latach 1945–1946 Hrynkie- wiczowie zostali wysiedleni na Warmię. Szkołę średnią (Liceum Pedagogiczne) ukończyła w Lidzbarku Warmiń- skim w 1964 r. Przez rok pracowała w szkole podstawowej na wsi w woje- wództwie olsztyńskim jako nauczycielka. W 1965 r. podjęła studia dzienne na Wydziale Psychologii i Pedagogiki w Uniwersytecie Warszawskim. Ukończyła je w 1970 r. Podczas studiów pracowała w internacie przy 39 Liceum Ogól- nokształcącym w Warszawie jako wychowawczyni. Pozostała w Warszawie. W latach 1970–1976 pracowała w Międzyuczel- nianym Zakładzie Badań nad Szkolnictwem Wyższym. Początkowo wykonywała prace pomocnicze dla Komitetu Ekspertów ds. Opracowania Raportu o Stanie Oświaty (przygotowanie opracowań statystycznych, przegląd publikacji i badań itp.). Po zakończeniu działalności Komitetu (od 1973 r.) pracowała nad rozpra- wą doktorską. Stopień doktora nauk humanistycznych uzyskała w Instytucie Polityki Naukowej i Szkolnictwa Wyższego w 1976 r. na podstawie rozprawy ukończonej w 1975 r. pt. Społeczno-ekonomiczne uwarunkowania karier młodzieży pod kierunkiem doc. dr hab. Heleny Izdebskiej (wydana drukiem w 1979 r. w PWN). Praca przedstawia m.in. problem warunków kształcenia oraz zróżni- cowania szans edukacyjnych młodzieży ze względu na cechy przypisane dziecku (miejsce zamieszkania, poziom zamożności rodziny i poziom wykształcenia rodziców). W pracy wykorzystano m.in. wyniki badań terenowych wykonanych w obecnym województwie świętokrzyskim. Pracując w Międzyuczelnianym Zakładzie Badań nad Szkolnictwem Wyższym, publikowała artykuły naukowe dotyczące problematyki kształce- nia, edukacji i polityki oświatowej. W latach 1977–1978 pracowała w In- stytucie Organizacji Przemysłu Maszynowego, gdzie pod kierunkiem prof. Janusza Tymowskiego prowadziła badania socjologiczne dotyczące pozycji ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 16 Profesor Józefi na Hrynkiewicz – przebieg życia zawodowego inżynierów w przemyśle oraz struktur zatrudnienia w nim. Dzięki współpra- cy z wybitnymi inżynierami miała okazję poznać ważne problemy polskiej gospodarki, przemysłu i zatrudnienia kadr kwalifi kowanych. Badania realizo- wała w największych zakładach przemysłu maszynowego (m.in. w Stalowej Woli, Zakładach im. Cegielskiego w Poznaniu, Zakładach „Zgoda”, FSM Biel- sko-Biała – Tychy i wielu innych). Niewielka tylko część wyników tych prac została opublikowana. W listopadzie 1978 r. objęła stanowisko adiunkta w Instytucie Polity- ki Społecznej Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie pracowała do roku 1987. Prowadziła wówczas badania dotyczące problematyki demografi cznej, polity- ki ludnościowej i rodzinnej, a także ruchów i inicjatyw obywatelskich. Była sekretarzem dużego zespołu badawczego podejmującego kwestie społeczne w Polsce. Z prac badawczych opublikowała kilkanaście artykułów, zredagowała kilka prac zbiorowych. Wydała dwie książki autorskie (Zieloni. Studia nad ruchem ekologicznym w Polsce 1980–1989, IS UW, 1990 oraz Kwestia społeczna w pracach Ludwika Krzywickiego, UW, 1988; drugie wydanie tej pracy, uzupełnione, popra- wione i rozszerzone, ukazało się w roku 2010 w WUW). Publikacja Kwestia społeczna w pracach Ludwika Krzywickiego stała się podstawą habilitacji (1990) na Wydziale Filozofi i i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego; otrzymała tytuł dr. hab. nauk humanistycznych w dziedzinie fi lozofi i i socjologii. Zainteresowa- nia myślą Krzywickiego znalazły kontynuację w publikacji zbiorowej pod redak- cją Jubilatki pt. Wizjoner i realista – szkice o Ludwiku Krzywickim (WUW, 2012). W 1987 r. podjęła pracę w Instytucie Profi laktyki Społecznej i Resocjaliza- cji UW, w Zakładzie Profi laktycznych Funkcji Polityki Społecznej kierowanym przez prof. Andrzeja Tymowskiego – najpierw jako adiunkt, a od 1993 r. jako profesor nadzwyczajny. Rok później (1994) została kierownikiem Zakładu, który od 1990 r. funkcjonował już w strukturach Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych w ramach Wydziału Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjaliza- cji UW. Tytuł profesora nauk humanistycznych otrzymała z rąk Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego 17 maja 2006 r. Od 2011 r. jest profesorem zwyczajnym. Jest cenionym wykładowcą akademickim, promotorem licznych prac magi- sterskich i doktorskich, kierownikiem ścieżek specjalizacyjnych cieszących się dużym zainteresowaniem studentów ISNS. Głównym przedmiotem prac badawczych, dydaktycznych i eksperckich, które podejmuje w ramach pracy w ISNS UW, są problemy społeczne współ- czesnej Polski oraz ich rozwiązywanie. Jest autorką, współautorką i redaktorką licznych publikacji naukowych z dziedziny polityki społecznej. W dorobku naukowym ma łącznie ponad 100 publikacji1. Specjalizuje się w uwarunkowaniach strategii rozwoju polityki społecznej, uwarunkowaniach społecznych rozwoju demografi cznego, problemach poli- tyki rodzinnej, rozwoju samorządów, ruchów i inicjatyw obywatelskich oraz 1 Por. spis publikacji, s. 19. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Profesor Józefi na Hrynkiewicz – przebieg życia zawodowego 17 w historii myśli społecznej. Jest autorką książek i artykułów, a także ekspertyz, opinii i projektów badawczych z zakresu polityki społecznej. Odbyła staże na- ukowe w: Wielkiej Brytanii, Szwecji, Bułgarii i Republice Federalnej Niemiec. Podczas pracy w Uniwersytecie Warszawskim zaangażowała się w dzia- łania Sekcji Polityki Społecznej w Zarządzie Głównym Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego. W 1981 r. powierzono jej funkcję sekretarza Sekcji Polityki Społecznej. Praca Sekcji koncentrowała się na prowadzeniu studiów i badań eksperckich dotyczących takich zagadnień, jak: warunki pracy, wynagrodzenia oraz zagrożenia pracowników w związku z warunkami pracy, rola ruchu związ- kowego, dochody, wydatki, konsumpcja, warunki życia ludności, problematy- ka ubóstwa, zagadnienia nierówności społecznych, problemy demografi czne, zagadnienia rozwoju społeczno-ekonomicznego. W działalność Sekcji zaanga- żowanych było około 250 osób. Sekcja organizowała seminaria, konferencje, wydawała publikacje. Wnioski z badań, studiów, debat nad zagadnieniami polityki społecznej i gospodarczej były cennym materiałem diagnostycznym i programowym. Jubilatka starała się o ich upowszechnienie. Najważniejsze wnioski z tych prac publikowała w prasie podziemnej, a także przekazywała do Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” (do Lecha Kaczyńskiego). Stosowała w swoich działaniach zasadę stałego i nieustępliwego poszerzania pola działal- ności legalnej. W działania w PTE były zaangażowane duże grupy eksperckie, głównie pracowników uczelni z całego kraju. Od początku zaangażowała się w ruch społeczny „Solidarność” w Uniwersytecie Warszawskim. Współpraco- wała z Ośrodkiem Prac Społeczno-Zawodowych przy Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”. Uczestniczyła jako ekspert w I Zjeździe NSZZ „Solidarność” w listopadzie 1981 r. w Gdańsku jako sekretarz Zespołu 8 do spraw Polityki Społecznej. Przygotowywała materiały badawcze i analityczne, współdziałała z szerokim gronem ekspertów. Po zmianie ustroju współpracowała z Biurem Studiów i Analiz Kancelarii Senatu (1990–2009). Pracowała na stanowisku głównego specjalisty w Biurze Studiów i Ekspertyz Kancelarii Sejmu (1990–1995). Była doradcą Premiera RP Jana Olszewskiego do spraw polityki społecznej (1991–1992). W latach 1992–2002 była członkiem i wiceprzewodniczącą Rady Społeczno-Ekonomicz- nej przy Rządowym Centrum Studiów Strategicznych. W latach 1994–1996 pełniła funkcję sekretarza Rady Nadzorczej Polskiego Radia SA. Przez 11 lat była Rektorem Wyższej Szkoły Ekonomiczno-Humanistycznej w Skierniewi- cach (1996–2006). W latach 1997–1999 przewodniczyła Radzie Nadzorczej II Oddziału ZUS w Warszawie. Od 1999 roku jest Wiceprzewodniczącą Rządo- wej Rady Ludnościowej. Kierowała programem polityki społecznej w Instytucie Spraw Publicznych (2000–2002). Była członkiem Rady Społecznej Episkopatu Polski (2001–2006). W latach 2006–2008 piastowała stanowisko dyrektora Krajowej Szkoły Administracji Publicznej. W latach 2007–2008 była członkiem Rady Nadzorczej ZUS. Od 2007 do 2009 roku była członkiem Rady Służby Publicznej przy Prezesie Rady Ministrów. Była także członkiem Narodowej ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 18 Profesor Józefi na Hrynkiewicz – przebieg życia zawodowego Rady Rozwoju przy Prezydencie RP Lechu Kaczyńskim (2010 r.). W wyborach parlamentarnych w 2011 r. została wybrana do Sejmu RP jako bezpartyjna kan- dydatka i liderka listy Prawa i Sprawiedliwości w okręgu rzeszowskim (zdobyła 17 039 głosów). Od 2013 r. jest zastępcą przewodniczącego w Komisji Admi- nistracji i Cyfryzacji Sejmu RP, a od 2014 – również sejmowej Komisji Polityki Senioralnej. Zaangażowana jest ponadto w prace dwóch innych sejmowych komisji: Komisji Zdrowia (od 2011 r.) i Komisji Polityki Społecznej i Rodzi- ny (2011–2013). Jest również wiceprzewodniczącą Parlamentarnego Zespołu ds. Energii Wiatrowej Bezpiecznej dla Ludzi i Środowiska (od 2012 r.) oraz Parlamentarnego Zespołu ds. Obrony Ideałów „Solidarności” (od 2014 r.). ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Ważniejsze publikacje z dorobku naukowego prof. dr hab. Józefi ny Hrynkiewicz Książki autorskie • J. Hrynkiewicz, Kwestia społeczna w pracach Ludwika Krzywickiego, Wydawnictwa Uniwer- sytetu Warszawskiego, Warszawa 2010 (wyd. 1 1988). • J. Hrynkiewicz, Odrzuceni. Analiza procesu umieszczania dzieci w placówkach opieki, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2006. • J. Hrynkiewicz, Zieloni. Studia nad ruchem ekologicznym w Polsce 1980–1989, Uniwersytet Warszawski, Instytut Socjologii, Warszawa 1990. • J. Hrynkiewicz, Społeczno-ekonomiczne uwarunkowania karier szkolnych młodzieży, Państwo- we Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1979. • J. Hrynkiewicz, Egalitaryzm a ruchliwość społeczna: analiza tworzenia się nierówności w dzie- dzinie ruchliwości społecznej, Warszawa 1979. Redakcje naukowe prac zbiorowych • J. Hrynkiewicz (red.), Praca i płaca. Państwo i rynek, Instytut Stosowanych Nauk Spo- łecznych Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2014. • J. Hrynkiewicz (red.), Wizjoner i realista – szkice o Ludwiku Krzywickim, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2012. • J. Hrynkiewicz (red.), O sytuacji ludzi w starszym wieku, Rządowa Rada Ludnościowa, Warszawa 2012. • J. Hrynkiewicz (red.), Ubezpieczenia społeczne w Polsce. 10 lat reformowania, Instytut Sto- sowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2011. • J. Hrynkiewicz (red.), Strategiczne programowanie rozwoju – doświadczenia europejskie: kon- ferencja absolwentów XVI promocji „Stanisław Staszic” (2006–2008), Krajowa Szkoła Ad- ministracji Publicznej, Warszawa 2009. • J. Hrynkiewicz (red.), Współdziałanie administracji publicznej z instytucjami społeczeństwa obywatelskiego, Krajowa Szkoła Administracji Publicznej, Warszawa 2008. • J. Hrynkiewicz (red.), Przeciw ubóstwu i bezrobociu. Lokalne inicjatywy obywatelskie, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2002. • J. Hrynkiewicz (red.), Zadania samorządów lokalnych w rozwoju demografi cznym, Rządowa Rada Ludnościowa, Wyższa Szkoła Ekonomiczno-Humanistyczna w Skierniewicach, Skierniewice 2002. • J. Hrynkiewicz (red.), Decentralizacja funkcji społecznych państwa, Instytut Spraw Publicz- nych, Warszawa 2001. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 20 Ważniejsze publikacje z dorobku naukowego prof. dr hab. Józefi ny Hrynkiewicz • J. Hrynkiewicz (red.), Mierniki i wskaźniki w systemie ochrony zdrowia, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2001. • J. Hrynkiewicz (red.), „Prace Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych”, nr 1 [numer ofi arowany profesorowi Andrzejowi Tymowskiemu z okazji jubileuszu], Instytut Sto- sowanych Nauk Społecznych UW, Warszawa 1997. • J. Hrynkiewicz (red.), Polityka społeczna wobec struktur społeczeństwa polskiego, Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, Warszawa 1985. • J. Hrynkiewicz (red.), Problemy strategii rozwoju społecznego, Polskie Towarzystwo Eko- nomiczne, Warszawa 1983. Artykuły w książkach • J. Hrynkiewicz, Praca socjalna wobec nowej kwestii społecznej, w: E. Bojanowska, M. Ka- wińska (red.), Praca socjalna wobec wyzwań współczesności, KONTRAST, Warszawa 2015. • J. Hrynkiewicz, Tworzenie warunków sprzyjających integracji w starzejącym się społeczeństwie – zmniejszenie skali zagrożenia wykluczeniem społecznym ludzi starszych, niesamodzielnych i nie- pełnosprawnych, w: B. Balcerzak-Paradowska, A. Potrykowska, Z. Strzelecki, J. Szymborski (red.), Rekomendacje Rządowej Rady Ludnościowej w zakresie polityki ludnościowej Polski, Rządowa Rada Ludnościowa, Warszawa 2014. • J. Hrynkiewicz, Problem pracy kluczem do rozwiązania kwestii społecznej, w: J. Hrynkiewicz (red.), Praca i płaca. Państwo i rynek, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych Uniwer- sytetu Warszawskiego, Warszawa 2014. • J. Hrynkiewicz, „Praca jest biletem wstępu do świata zasobów”. Praca i płaca – państwo i ry- nek, w: J. Hrynkiewicz (red.), Praca i płaca. Państwo i rynek, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2014. • J. Hrynkiewicz, Nierówności społeczne. Uwagi o polskiej transformacji, w: Idee, historia, społe- czeństwo. Księga pamiątkowa z okazji jubileuszu 70-lecia urodzin profesora Marcina Króla, red. M. Fuszara. W. Pawlik, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2014. • J. Hrynkiewicz, Od socjalistycznej do liberalnej utopii społecznej. Czy programy polskiej polityki społecznej to projekty utopijne?, w: O społeczeństwie, prawie i obyczajach. Księga pamiątkowa ofi arowana Profesorowi Jackowi Kurczewskiemu, oprac. Katedra Socjologii i Antropologii, Obyczajów i Prawa, ISNS UW, Słowo/obraz/Terytoria, Gdańsk 2013. • J. Hrynkiewicz, „Los starca zależy od kontekstu społecznego” – Wprowadzenie, w: J. Hrynkiewicz (red.), O sytuacji ludzi w starszym wieku, Rządowa Rada Ludnościowa, Warszawa 2012. • J. Hrynkiewicz, O Ludwiku Krzywickim w 150. rocznicę urodzin, w: J. Hrynkiewicz (red.), Wizjoner i realista – szkice o Ludwiku Krzywickim, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszaw- skiego, Warszawa 2012. • J. Hrynkiewicz, Ludwik Krzywicki o służbie społecznej, w: J. Hrynkiewicz (red.), Wizjoner i realista – szkice o Ludwiku Krzywickim, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2012. • J. Hrynkiewicz, Wartości, cele i zasady ubezpieczenia społecznego. Perspektywa historyczna i współczesna, w: J. Hrynkiewicz (red.), Ubezpieczenia społeczne w Polsce. 10 lat reformowania, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2011. • J. Hrynkiewicz, Reformowanie systemu zabezpieczenia społecznego w Polsce po 1989 roku, w: J. Hrynkiewicz (red.), Ubezpieczenia społeczne w Polsce. 10 lat reformowania, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2011. • J. Hrynkiewicz, E. Bojanowska, Ubezpieczenie społeczne rolników. Zmiana czy kontynuacja?, w: J. Hrynkiewicz (red.), Ubezpieczenia społeczne w Polsce. 10 lat reformowania, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2011. • J. Hrynkiewicz, Poland, w: T. Fitzpatrick, H.-J. Kwon, N. Manning, J. Midgley, G. Pascall (red.), International Encyclopedia of Social Policy, t. 2, Routledge, Abingdon – New York 2010. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Ważniejsze publikacje z dorobku naukowego prof. dr hab. Józefi ny Hrynkiewicz 21 • J. Hrynkiewicz, Ład społeczny wobec wyzwań demografi cznych XX wieku, w: W. Pawlik, E. Zakrzewska-Manterys (red.), O społeczeństwie, moralności i nauce. Miscellanea, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2008. • J. Hrynkiewicz, Opinie lekarzy orzeczników ZUS oraz pracowników ZUS o kształtowaniu absencji chorobowej pracowników, w: E. Giermanowska, M. Racław-Markowska (red.), Absencja chorobowa w Polsce, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2004. • J. Hrynkiewicz, Propozycje zmian w systemie orzekania o niezdolności do pracy z powodu cho- roby, w: E. Giermanowska, M. Racław-Markowska (red.), Absencja chorobowa w Polsce, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2004. • J. Hrynkiewicz, System ubezpieczeń społecznych a procesy starzenia się ludności w Polsce, w: D. Graniewska (red.), Sytuacja rodzin i polityka w Polsce. Uwarunkowania demografi czne i społeczne. I Kongres Demografi czny w Polsce, Rządowa Rada Ludnościowa, Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, Warszawa 2004. • J. Hrynkiewicz, Zakres i kierunki zmian w pomocy społecznej, w: M. Rymsza (red.), Reformy społeczne. Bilans dekady, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2004. • J. Hrynkiewicz, Powiat Lidzbark Warmiński, w: E. Giermanowska, M. Racław-Markowska (red.), Społeczności lokalne wobec problemu bezrobocia młodzieży, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2003. • J. Hrynkiewicz, Polityka społeczna wobec procesu starzenia się ludności, w: J. Balicki i in. (red.), Wybrane problemy współczesnej demografi i, Zakład Demografi i Uniwersytetu Łódz- kiego, Łódź 2003. • J. Hrynkiewicz, Państwo. Rynek. Społeczeństwo obywatelskie, w: B. Rysz-Kawalczyk, B. Sza- tur-Jaworska (red.), Wokół teorii polityki społecznej: szkice i studia dedykowane Profesorowi Janowi Daneckiemu na Jubileusz siedemdziesiątych piątych urodzin, Instytut Polityki Społecznej Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2003. • J. Balicki, J. Hrynkiewicz, A. Ochocki, Procesy demografi czne – polityka społeczna Polska– Europa, w: Z. Strzelecki (red.), Procesy demografi czne u progu XX wieku, Rządowa Rada Ludnościowa, Warszawa 2003. • J. Hrynkiewicz, Zadania samorządów terytorialnych w rozwoju demografi cznym i polityce lud- nościowej, w: Z. Strzelecki (red.), Problemy demografi czne Polski przed wejściem do Unii Europejskiej, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2004. • J. Hrynkiewicz, Zadania samorządów lokalnych w rozwoju demografi cznym, w: J. Hrynkiewicz (red.), Zadania samorządów lokalnych w rozwoju demografi cznym, Rządowa Rada Ludnościo- wa, Wyższa Szkoła Ekonomiczno-Humanistyczna w Skierniewicach, Skierniewice 2002. • J. Hrynkiewicz, Koncepcja polityki społecznej i polityki ludnościowej w zreformowanym systemie administracyjnym kraju, w: J. Hrynkiewicz (red.), Zadania samorządów lokalnych w rozwoju demografi cznym, Rządowa Rada Ludnościowa, Wyższa Szkoła Ekonomiczno-Humani- styczna w Skierniewicach, Skierniewice 2002. • J. Hrynkiewicz, Rola organizacji obywatelskich w polityce społecznej, w: J. Hrynkiewicz (red.), Przeciw ubóstwu i bezrobociu: lokalne inicjatywy obywatelskie, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2002. • J. Hrynkiewicz, Lokalne inicjatywy przeciwdziałające ubóstwu i bezrobociu. Analiza wybranych wyników, w: J. Hrynkiewicz (red.), Przeciw ubóstwu i bezrobociu: lokalne inicjatywy obywa- telskie, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2002. • J. Hrynkiewicz, Próba podsumowania, w: J. Hrynkiewicz (red.), Przeciw ubóstwu i bezrobociu: lokalne inicjatywy obywatelskie, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa, 2002. • J. Hrynkiewicz, Ludwik Krzywicki, ps K.R. Żywicki (1859–1941), w: L. Frąckiewicz (red.), Prze- szłość dla przyszłości, Polskie Towarzystwo Polityki Społecznej w Warszawie, Katowice 2001. • J. Hrynkiewicz, Podsumowanie, w: J. Hrynkiewicz (red.), Decentralizacja funkcji społecznych państwa, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2001. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 22 Ważniejsze publikacje z dorobku naukowego prof. dr hab. Józefi ny Hrynkiewicz • J. Hrynkiewicz, Lidzbark Warmiński, w: J. Hrynkiewicz (red.), Decentralizacja funkcji społecznych państwa, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2001. • J. Hrynkiewicz, Implementacja reform społecznych, w: L. Kolarska-Bobińska (red.), Cztery reformy. Od koncepcji do realizacji, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2000. • J. Hrynkiewicz, From Socialist to Liberal Utopia: Changes in Poland’s, w: A. Kwak, R. Ding- wall (red.), Social Change, Social Policy and Social Work in the New Europe, Ashgate, Great Britain 1998. • J. Hrynkiewicz, E. Giermanowska, Changes in the Polish Labour Market During the Period of Transformation, w: A. Kwak, R. Dingwall (red.), Social Change, Social Policy and Social Work in the New Europe, Ashgate, Great Britain 1998. • J. Hrynkiewicz, Polityka społeczna wobec ubóstwa w okresie transformacji, w: Katolicyzm spo- łeczny a Polska współczesna [praca zbiorowa], Wydawnictwo Sióstr Loretanek, Łódź 1997. • J. Hrynkiewicz, Kształtowanie zasobów intelektualnych społeczeństwa polskiego, w: Habitat a rozwój społeczny – Polska ’96, United Nations Development Programme, Warszawa 1996 (wersja polska i angielska). • J. Hrynkiewicz, Raport o rozwoju społecznym Polski 1996. Jaka polityka społeczna?, w: Habi- tat a rozwój społeczny – Polska ’96, United Nations Development Programme, Warszawa 1996 (wersja polska i angielska). • J. Hrynkiewicz, Społeczne zasoby w rozwoju regionalnym, w: Regionalne i lokalne uwarunkowa- nia i czynniki restrukturyzacji gospodarki Polski [praca zbiorowa], Akademia Ekonomiczna, Kraków 1996. • J. Hrynkiewicz, Kształtowanie potencjału intelektualnego społeczeństwa (system edukacji, nauki), w: Raport o rozwoju społecznym – Polska ’95, United Nations Development Programme, Warszawa 1995 (wersja polska i angielska). • J. Hrynkiewicz, Social ecological movements in Międzyrzecz Wielkopolski: (1983–1987), w: T. Deelstra, O. Yanitsky (red.), Cities of Europe: the public’s role in shaping the urban envi- ronment: essays and case studies, International Foundation „Cultural Initiative”, UNESCO „Man and the Biosphere” Programme [druga edycja], Mezhdunarodnye otnoshenya Publ., Moscow 1991 (wyd. 1 – 1990). • J. Hrynkiewicz, Ruchy i inicjatywy społeczne w sferze socjalnej, w: J. Kwaśniewski, R. Sobiech, J. Zamecka (red.), Zaradność społeczna: z badań nad społecznymi inicjatywami w dziedzinie rozwiązywania problemów Polski lat osiemdziesiątych, Wrocław 1990. • J. Hrynkiewicz, Dylematy sprawiedliwości, w: A. Piekara, J. Supińska (red.), Polityka spo- łeczna w okresie przemian. Część I, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1985. • J. Hrynkiewicz, Nierówności w dostępie do wykształcenia, w: A. Piekara, J. Supińska (red.), Polityka społeczna w okresie przemian. Część I, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, War- szawa 1985. • J. Hrynkiewicz, Cechy edukacyjne i demografi czne, w: A. Jawłowska, B. Gotowski (red.), Młodzież w procesie przemian, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1977. • J. Hrynkiewicz, Statystyczny obraz przepływu populacji uczniowskiej przez kolejne szczeble kształ- cenia, w: A. Józefowicz (red.), Planowanie kadr: studia i materiały. Część 1, Warszawa 1973. Artykuły w czasopismach fachowych, publikowane raporty i ekspertyzy • J. Hrynkiewicz, Koniec Kresowego Świata, „Arcana” (Kraków) 2012, nr 3. • J. Hrynkiewicz, Instytut Gospodarstwa Społecznego: działalność w latach 1920–1941, „Trzeci Sektor” 2011, nr 23. • J. Hrynkiewicz [i in.], Dostęp do funduszy publicznych kosztem niezależności: w kierunku upaństwowienia organizacji pozarządowych [głos w debacie eksperckiej], „Trzeci Sektor” 2010, nr 20. • J. Hrynkiewicz, Jest nas coraz mniej…, „Głos dla Życia” 2010, nr 6, dodatek. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Ważniejsze publikacje z dorobku naukowego prof. dr hab. Józefi ny Hrynkiewicz 23 • J. Hrynkiewicz, Polityka społeczna wobec sytuacji demografi cznej kraju, Rządowa Rada Lud- nościowa, „Biuletyn” 2009, nr 54. • J. Hrynkiewicz, Rodzina i ekonomia, „Znaki Nowych Czasów” 2004, nr 11. • J. Hrynkiewicz, Praca i strach, „Res Publica Nowa” 2003, nr 7. • J. Hrynkiewicz, Sytuacja dzieci w Polsce. Uwarunkowania demografi czne, w: Polska dla dzieci. Ogólnopolski Szczyt w Sprawach Dzieci, Warszawa 23–24 maja 2003: materiały i dokumenty, Biuro Rzecznika Praw Dziecka, Warszawa 2003. • J. Hrynkiewicz, Zmiany demografi czne a zapotrzebowanie na usługi społeczne, „Gospodarka Narodowa” 2000, nr 11/12. • J. Hrynkiewicz, Wybrane aspekty społeczne i ekonomiczne reformy ubezpieczeń społecznych, „Gospodarka Narodowa” 1999, nr 3. • J. Hrynkiewicz, Życie żołnierza, obywatela, uczonego, „Prace Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych” 1997, nr 1 [numer ofi arowany prof. Andrzejowi Tymowskiemu z okazji jubileuszu pod redakcją J. Hrynkiewicz]. • J. Hrynkiewicz, Od socjalistycznej do liberalnej utopii społecznej – kierunki zmian polityki spo- łecznej w Polsce po 1989 r., „Prace Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych” 1997, nr 1 [numer ofi arowany prof. Andrzejowi Tymowskiemu z okazji jubileuszu pod redakcją J. Hrynkiewicz]. • J. Hrynkiewicz, Opinia o pilnym rządowym projekcie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o zmianie niektórych ustaw, „Zeszyty Biura Studiów i Analiz Kancelarii Senatu” 1996, nr 288. • J. Hrynkiewicz, Fundusz ubezpieczeń społecznych, w: Fundusze celowe, Kancelaria Sejmu, Biuro Studiów i Ekspertyz, Warszawa 1995. • J. Hrynkiewicz, Fundusz pracy, w: Fundusze celowe, Kancelaria Sejmu, Biuro Studiów i Ekspertyz, Warszawa 1995. • J. Hrynkiewicz, Synteza raportu, w: Raport o rozwoju społecznym – Polska ’95, United Na- tions Development Programme, Warszawa 1995 (wersja polska i angielska). • J. Hrynkiewicz, Średniookresowa strategia zmian polityki społecznej. Synteza raportu z badań, Instytut Rozwoju i Studiów Strategicznych, Warszawa 1994. • J. Hrynkiewicz, Polityka społeczna wobec ochrony pracy, w: R. Szpor (red.), Ochrona pracy a przemiany społeczno-ekonomiczne w Polsce: materiały z konferencji dla posłów Sejmu II kadencji (19 V 1994 r.), Biuro Studiów i Ekspertyz Kancelarii Sejmu, Warszawa 1994. • J. Hrynkiewicz, T. Krynicka, Ubezpieczenia społeczne, w: J. Głowacki (red.), Polska w okresie przemian, Kancelaria Sejmu, Biuro Studiów i Ekspertyz, Warszawa 1993. • J. Hrynkiewicz, Koncepcje polityki społecznej w Polsce w latach 1989–1992, „Gospodarka Narodowa” 1992, nr 7–8. • J. Hrynkiewicz, E. Sierzputowska, Ubóstwo w Polsce w 1992 roku, Kancelaria Sejmu, Biuro Studiów i Ekspertyz, Warszawa 1992. • J. Hrynkiewicz, Koordynacja pomocy społecznej w środowiskach lokalnych, Ministerstwo Pracy i Polityki Socjalnej, Warszawa 1992. • J. Hrynkiewicz, Polityka społeczna w Polsce w latach 1989–1991, Kancelaria Sejmu, Biuro Studiów i Ekspertyz, Warszawa 1992. • J. Hrynkiewicz, T. Krynicka, Ubezpieczenia społeczne, w: J. Głowacki (red.), Polska w okresie przemian, Kancelaria Sejmu, Biuro Studiów i Ekspertyz, Warszawa 1993. • J. Hrynkiewicz, Polska Partia Zielonych, „Państwo i Kultura Polityczna” 1990, nr 9. • J. Hrynkiewicz, Państwo i społeczeństwo w polityce społecznej: konferencja naukowa w Łucznicy [26–28.IX.1988 r.], „Polityka Społeczna” 1989, nr 1. • J. Hrynkiewicz, Społeczny ruch ekologiczny w Międzyrzeczu Wielkopolskim, „Państwo i Kul- tura Polityczna” 1988, vol. 5. • J. Hrynkiewicz, Jakość pracy: Jabłonna, 26–28.IV.1984, „Polityka Społeczna” 1984, nr 8. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 24 Ważniejsze publikacje z dorobku naukowego prof. dr hab. Józefi ny Hrynkiewicz • J. Hrynkiewicz, Polityka społeczna a struktura społeczeństwa polskiego, „Polityka Społeczna” 1984, nr 11/12. • J. Hrynkiewicz, Uwagi o rozwoju polityki społecznej, „Polityka Społeczna” 1983, nr 9. • J. Hrynkiewicz, Konferencja polityki społecznej, „Polityka Społeczna” 1981, nr 7. • J. Hrynkiewicz, Uwarunkowania procesów selekcyjnych młodzieży chłopskiej w systemie szkol- nym, Ośrodek Badań Naukowych, Białystok 1981. • J. Hrynkiewicz [i in.], Polityka społeczna a polityka ludnościowa, „Biuletyn Rządowej Komisji Ludnościowej” 1980/1981. • J. Hrynkiewicz, J. Łopato, Problematyka demografi czna w zakładowych, terenowych i central- nych planach społeczno-gospodarczych, Ośrodek Badań Naukowych, Białystok 1980. • J. Hrynkiewicz, Aktualne problemy polityki społecznej (sprawozdanie), „Polityka Społeczna” 1980, nr 7. • J. Hrynkiewicz, Nierówności społeczne w Polsce, „Polityka Społeczna” 1979, nr 11/12. • J. Hrynkiewicz, Potrzeby kadrowe, „Życie Gospodarcze” 1977, nr 6. • J. Hrynkiewicz, Wybrane czynniki wpływające na kształtowanie się zbioru studentów, „Pro- blemy Studenckiego Ruchu Naukowego” 1976, nr 6. • J. Hrynkiewicz, Funkcje wykształcenia szkolnego [w opiniach młodzieży], „Przegląd Huma- nistyczny” 1976, nr 8. • J. Hrynkiewicz, W niezgodzie z dyplomem, „Kadry. Innowacje” 1976, nr 45. • J. Hrynkiewicz, Kształcenie kadr w nowoczesnym zakładzie [Zespół Szkół Zawodowych przy Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku Białej i Tychach], „Życie Gospodarcze” 1976, nr 31. • J. Hrynkiewicz, Młodzi pracownicy bez kwalifi kacji, „Życie Gospodarcze” 1976, nr 29. • J. Hrynkiewicz, Propozycje nie do odrzucenia [współpraca Politechniki Świętokrzyskiej z prze- mysłem], „Życie Gospodarcze” 1976, nr 40. • J. Hrynkiewicz, Nie chcą czy nie mogą [udział młodzieży chłopskiej w studiach wyższych], „Politechnik” 1976, nr 23. • J. Hrynkiewicz, Jak wychowywać? [VI Plenum Ogólnopolskiej Rady Młodych Pracowników Nauki], „Student” 1976, nr 18. • J. Hrynkiewicz, Nie pracują, bo nikomu to niepotrzebne [Prace naukowo-badawcze w instytu- tach], „Politechnik” 1976, nr 11. • J. Hrynkiewicz, W niezgodzie z dyplomem: kadry, „Innowacje” 1976, nr 45. • J. Hrynkiewicz, Iluzje i grymasy [o zajęciach w uczelni i pracownikach naukowo-dydaktycznych], „Politechnik” 1974, nr 30. • J. Hrynkiewicz, Kogo, jak i po co? [dobór na studia], „Politechnik” 1974, nr 27. • J. Hrynkiewicz, O ruchu naukowym [studentów], „Politechnik” 1974, nr 4. • J. Hrynkiewicz, Jak u cioci na imieninach [egzaminy i oceny w szkole wyższej], „Politechnik” 1973, nr 21. • J. Hrynkiewicz, Aspiracje młodzieży wiejskiej (rec. M. Łoś, Aspiracje a środowisko, PWN, Warszawa 1972), „Kultura i Społeczeństwo” 1973, nr 2. • J. Hrynkiewicz, Rekrutacja na studia wyższe, „Politechnik” 1972, nr 33. • J. Hrynkiewicz, Wyniki doboru na I rok studiów dziennych na Uniwersytecie Warszawskim w latach 1967/68–1969/70: kadry dla przyszłości, „Problemy Studenckiego Ruchu Nauko- wego” 1972, maj. • J. Hrynkiewicz, Społeczno-ekonomiczne aspekty doboru studentów studiów dziennych Uniwer- sytetu Warszawskiego w latach 1965–1970, „Problemy Studenckiego Ruchu Naukowego” 1971, nr 2. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== I Polityka społeczna i społeczeństwo: teorie, wartości, idee i kwestia społeczna ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Marek Rymsza Instytut Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytet Warszawski Polityka społeczna wobec kwestii społecznej XXI wieku Streszczenie: Punktem wyjścia rozważań jest wskazanie dwóch ujęć polityki społecznej: jako ogółu działań na rzecz urzeczywistnienia określonej wizji ładu społecznego oraz ogółu działań ukierunkowanych na rozwiązywanie problemów społecznych. Podejścia te nakładają się na siebie, gdy przed decydentami staje zadanie rozwiązania kwestii społecznej jako wiązki sprzężonych ze sobą problemów społecznych, co pociąga za sobą konieczność zasadniczej reorganizacji funkcjonowania instytucji publicznych oraz ingerencji w imponderabilia ładu zbiorowego. W XIX-wiecznej Europie po rewolucji przemysłowej była to kwestia robotnicza, a jej rozwiązanie stworzyło podwaliny pod współczesne państwa dobrobytu. Jak się wydaje, obecnie wyłania się nowa XXI-wieczna kwestia społeczna, której symptomami są pogarsza- jące się stosunki pracy (niepewność zatrudnienia) i narastająca skala zjawiska wykluczenia społecznego. Rozwiązanie tego problemu wymagać będzie zasadniczego przeorientowania polityki społecznej przy wydatnym wzmocnieniu jej funkcji więziotwórczych. Dwie wizje polityki społecznej Politykę społeczną można defi niować na dwa zasadnicze sposoby. Zgod- nie z pierwszym z nich polityka społeczna to ogół działań podejmowanych na rzecz urzeczywistnienia określonej wizji ładu społecznego. Działania te, podejmowane w różnych obszarach szeroko rozumianej sfery społecznej, obej- mujących takie dziedziny szczegółowe jak zabezpieczenie społeczne, ochrona zdrowia, warunki pracy, edukacja, mieszkalnictwo itp., siłą rzeczy prowadzone są przez różne instytucje i służby. Niemniej jednak charakteryzuje je wyso- ki poziom uspójnienia – czynnikiem integrującym jest właśnie wspomniana ogólna koncepcja ładu społecznego, którą wszystkie te działania powinny urze- czywistniać. Innymi słowy, narzędzia (środki działania) polityki społecznej nie mogą naruszać stawianych przed tą polityką celów i tym samym mają pozostawać w zgodzie z wartościami, które są istotnym elementem składowym ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 28 Marek Rymsza każdej całościowej wizji ładu społecznego2. Tak defi niowana polityka społeczna z założenia jest więc nie tylko spójna, ale i aksjonormatywnie dookreślona. Najbardziej podstawową wartością tak pojmowanej polityki społecznej jest w tradycji europejskiej godność człowieka, a na nieco niższym poziomie „ope- racjonalizacji” sytuuje się triada: solidaryzm, wolność i równość3. Ramy ustrojowe demokracji politycznej zakładają pluralizm ideowy w życiu społecznym, co przekłada się na funkcjonowanie w państwach de- mokratycznych swoistego rynku idei, niejako uzupełniających rozstrzygnięcia ustrojowe zapisane w konstytucji. Idei uzasadniających interwencję państwa w życie społeczne jest więc wiele (por. Goodin 1988), ale w ustabilizowanych demokracjach zostają one uporządkowane w ten sposób, że określone progra- my polityki społecznej zazwyczaj korespondują z uformowanymi ideologiami społecznymi (por. George, Wilding 1992, 1994). W ujęciu politologicznym kluczowe znaczenie ma to, że zbiorowymi reprezentantami poszczególnych ideologii są określone partie polityczne. Porównawcza polityka społeczna jako subdyscyplina akademicka nie uporządkowała jednak owych ideologicznych podejść według klucza politycznego, ale zagregowała je w trzy oderwane od bieżącej gry politycznej konkurencyjne ideologiczne modele polityki społecznej: liberalny, konserwatywny i socjaldemokratyczny. Opis tych modeli w konwencji wyabstrahowanych Weberowskich typów idealnych (por. Weber 1985) wszedł do kanonu wiedzy z zakresu nauki o pracy i polityce społecznej. W ostat- nich dwóch dekadach najczęściej modele te są przedstawiane z przywołaniem charakterystyki dokonanej przez duńskiego badacza Gostę Esping-Andersena (Esping-Andersen 1990), bazującej na wcześniejszej trójdzielnej typologii Ri- charda Titmussa (Titmuss 1974)4. Akceptując ochronę godności człowieka jako najważniejszą aksjologiczną „rację” dla interwencji państwa w życie społeczne (a także wyznaczającą granice tej interwencji), każdy z ideologicznych modeli polityki społecznej eksponuje inną z wartości ze wspomnianej aksjologicznej triady. I tak: model konserwatywny ma jednoznaczną orientację solidarystycz- ną, w liberalnym akcentuje się wolność wyboru jednostek, a podejście socjal- demokratyczne charakteryzuje silna tendencja egalitarystyczna (por. Rymsza 1998: 53–78). Co ważne, w projektowaniu i urzeczywistnianiu tak defi niowanej po- lityki społecznej w dużej mierze korzysta się z dorobku teorii społecznej, zwłaszcza zaś z teorii socjologicznych rozwijanych w ramach paradygmatu 2 Porządkująco-legitymizującą rolę odgrywa tu konstytucja jako ustawa zasadnicza; zapisane są w niej wartości, a także ustrojowe rozstrzygnięcia kształtujące ład zbiorowy w państwie. 3 Wszystkie te wartości są zapisane w Konstytucji RP z 1997 r. 4 Konstruowane są wciąż nowe typologie modeli polityki społecznej – stosunkowo naj- pełniejszy ich wybór jest przedstawiony w pracy Schröder 2013. Niemniej jednak w dużej mie- rze bazują one na wyjściowym rozróżnieniu Titmussa i późniejszej propozycji klasyfi kacyjnej Esping-Andersena – por. Hay, Wincott 2012. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Polityka społeczna wobec kwestii społecznej XXI wieku 29 funkcjonalno-strukturalnego, zarówno w ujęciu Parsonsowsko-Mertonowskim, jak i w wersji konfl iktowej (por. Pinker 1971). Ale nie tylko. Przykładem nie- malże „zszycia” analiz stricte socjologicznych i projekcji polityko-społecznych jest Aktywne społeczeństwo Amitaia Etzioniego (Etzioni 2012). Z klasycznego dorobku polskiej socjologii warto zaś przywołać charakterystykę koncepcji ładu społecznego pióra Stanisława Ossowskiego (Ossowski 1967), a z nowszych polskich prac – koncepcję socjologii życia publicznego autorstwa zmarłego niedawno Edmunda Wnuka-Lipińskiego (Wnuk-Lipiński 2005). Zgodnie z drugim podejściem, polityka społeczna zogniskowana jest wokół rozwiązywania problemów społecznych. Problemów społecznych w społeczeństwach – tak wczesnej, jak i późnej nowoczesności – było i jest wiele. Teoria społeczna, rozwijana zwłaszcza w ramach subdyscypliny o na- zwie socjologia problemów społecznych, próbowała wyznaczyć wspólne cechy zjawisk określanych jako problemy społeczne (por. Frysztacki 2009). Ujmu- jąc to najkrócej (i w sporym uproszczeniu), problemy społeczne to zjawiska (1) o charakterze masowym (dotykające w sposób bezpośredni znaczną część społeczeństwa, a w sposób pośredni oddziaływujące na wszystkich jej człon- ków), (2) naruszające przy tym ważne wartości (normy) społeczne, (3) mają- ce charakter strukturalny (tkwiący w systemie społecznym, a nie np. będące efektem oddziaływania sił natury, jak klęski żywiołowe), (4) co do których nie można liczyć na to, że rozwiążą się samoistnie, a tym samym (5) ograniczanie ich skali czy skutków wymaga zorganizowanych działań ze strony państwa. Niemniej jednak socjologowie praktycznie nigdy nie zdołali uzyskać konsensu co do listy desygnatów tak zdefi niowanej kategorii problemów, nawet w odnie- sieniu do relatywnie wąskiej grupy społeczeństw dobrobytu (przykładowa ich lista – por. Lauer 1989). Co więcej, z czasem w socjologicznej teorii problemów społecznych przenoszono nacisk z prób określania istoty problemów społecz- nych czy ich obiektywnej „natury” na społeczny proces ich konstruowania i legitymizacji (społecznego uznawania „istotności”), co – dodajmy – odzwier- ciedlało rosnące wpływy w samej socjologii interakcjonizmu symbolicznego i związanego z nim podejścia konstruktywistycznego (por. Miś 2007). Praktyka społeczna podążała jednak odmiennymi torami niż rozwój teorii problemów społecznych. Zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych silna okazała się tendencja do separowania poszczególnych problemów społecznych i two- rzenia odrębnych programów ich rozwiązywania. I tak, gdy wobec jednych problemów stosowano strategię „zero tolerancji”, wobec innych testowano podejście „abolicjonistyczne”5. Jest to możliwe w sytuacji, gdy nie dąży się do urzeczywistnienia jednej, spójnej wizji ładu społecznego, a jedynie próbuje 5 Interesujące są też zmiany podejścia do tego samego problemu społecznego, czego przykładem może być przeciwdziałanie problemowi uz
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Kwestia społeczna u progu XXI wieku
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: