Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00654 010860 7479386 na godz. na dobę w sumie
Leki z ogrodu - ebook/pdf
Leki z ogrodu - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 136
Wydawca: Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7250-843-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zdrowie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

 

Dr Jadwiga Górnicka opisuje lecznicze właściwości produktów, które znajdujemy na co dzień w sklepie, spiżarni, lodówce czy we własnym ogródku. Autorka odkrywa przed czytelnikiem niezwykłe tajemnice popularnych warzyw, owoców, przypraw i ziół. Tłumaczy, jak dawkować i podawać preparaty ziołowe oraz podaje przeciwwskazania do ich stosowania. Radzi także, jak zbierać, suszyć i przechowywać zioła.

W książce między innymi:

Dbaj o siebie... naturalnie!

 

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

© Copyright for the text by Jadwiga Górnicka, Warszawa 2013 © Copyright by Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski, 2013 Zdjęcie na okładce © Andrejs Pidjass/Fotolia.com Redakcja Monika Marczyk Koordynacja Martyna Maroń Korekta Zespół redakcyjny AWM Skład HAPPY Studio DTP Projekt okładki i rysunki Piotr Kozera Zdjęcia © Panthermedia (str. 99, 106, 110) © Shutterstock (str. 97, 107, 112, 114, 119, 121, 128) Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za efekty stosowania porad zawartych w niniejszej książce. Prosimy pamiętać o tym, że żaden poradnik nie zastąpi diagnozy lekarskiej. Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski Janki k. Warszawy, ul. Wspólna 17a, 05-090 Raszyn tel. +48 22 720 35 99, faks +48 22 720 34 91 e-mail: awm@morex.com.pl www.awm.waw.pl ISBN 978-83-7250-843-0 Spis treści ZIOŁA I ZIÓŁKA, CZYLI ZIOŁOLECZNICTWO W PIGUŁCE . . . . . . .9 Działanie lecznicze ziół . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 Na surowo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 Napary, odwary i proszki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 Dawkowanie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 Zioła przez skórę – okłady i kąpiele . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 Jak zbierać i suszyć zioła? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 A jednak... uwaga na zioła! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 Które zioła na co? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 ZIOŁA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 Aloes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 Babka lancetowata . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 Bobrek trójlistkowy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 Brzoza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 Chmiel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 Czarny bez. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 Dziewanna. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 Dzika róża . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 Dziurawiec. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 Głóg . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 Jemioła . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 Kasztanowiec . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 Kozłek lekarski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 Krwawnik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 Lawenda . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 44 Lipa. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Lucerna polna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 Melisa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 Mięta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 Mniszek lekarski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 Nagietek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 52 Perz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Piołun . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 Pokrzywa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 Rumianek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 Rzepik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 57 Skrzyp polny. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Słonecznik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58 Szałwia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60 Świetlik lekarski. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 Tatarak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 Żywotnik (tuja) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65 WARZYWA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 Brokuły. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 Brukselka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68 Buraki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69 Cebula . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 Chrzan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 Cykoria. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 Czarna rzepa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75 Czosnek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 Dynia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 Kapusta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 81 Kukurydza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Marchew . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 Ogórek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83 Papryka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 Por . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 Pietruszka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 Rzeżucha. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 Rzodkiewka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 Sałata . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 Seler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 Szpinak. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 Ziemniaki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93 OWOCE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 Agrest . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 Cytryna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96 98 Czarna jagoda . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Czarna porzeczka. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99 Czereśnia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 Czerwona porzeczka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 Jabłko . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 Jeżyna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 Malina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 Orzechy włoskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 Poziomka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 Truskawka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 PRZYPRAWY. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 Anyż . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 Bazylia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 Cynamon . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 Cząber ogrodowy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 Estragon . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 Gorczyca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 Goździki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 Imbir . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 Jałowiec . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121 Kminek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 Kolendra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 Koper . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 Lubczyk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 Majeranek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 Pieprz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 Tymianek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 Wanilia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 Jadwiga Górnicka – lekarz medycyny, wybitna specjalistka chorób wewnętrznych i medycyny naturalnej w Polsce. W swojej ponad 60-letniej praktyce zawodowej wyleczyła metodami naturalnymi tysiące pacjentów, w tym wielu takich, których dolegliwości uważa- no za nieuleczalne. Popularyzatorka wiedzy o medycynie naturalnej i potrzebie życia w zgodzie z naturą. Autorka książek publikowanych nakładem AWM: Apteka natury – poradnik zdrowia, Na zdrowie. Po- rady dr Górnickiej, Zdrowie przez dotyk, Bądź zdrowa. Poradnik dla kobiet, Bądź zdrowy. Rady dla niego, przewodnik dla niej oraz licznych artykułów w prasie branżowej i popularnej. OBJAŚNIENIA ZNAKÓW s. 23 s. 32 ODNOŚNIK Więcej informacji szukaj na stronach podanych na strzałce RECEPTURA/PRZEPIS UWAGA! Ważne lub szczególnie ciekawe informacje 9 Odkrycie Funka Niezbędne substancje ZIOŁA I ZIÓŁKA, CZYLI ZIOŁOLECZNICTWO W PIGUŁCE Jeszcze nie tak dawno temu zwolennicy ziołolecznictwa mieli prawo odczuwać, że zioła są traktowane nieco lekce- ważąco, jako „babcina farmacja” – nie zaszkodzi, ale i nie pomoże, a prawdziwe leczenie działa tylko, gdy wspierane jest przez farmakologię. Ostatnimi czasy jednak chemia przynosi nam coraz więcej zawodów i rozczarowań, a nawet szkód – warto zatem odkurzyć ziołolecznictwo i w miarę możliwości włączyć do „krwiobiegu” medycyny. Poza katedrą medycyny powstają nowe nauki, któ- rym początek, jak to często bywa – dają Polacy. Kazi- mierz Funk w laboratorium Państwowego Instytutu Higieny odkrył pierwszą witaminę, ustalił nazwę tego mikroskopijnego czynnika o olbrzymim znaczeniu. Niemal wiek później nie mówimy już tylko o witami- nach syntetycznych, ale o całej ogromnej nauce, zwanej w skrócie witaminologią, o gospodarce witaminami naturalnymi w organizmie ludzkim i ich znaczeniu. Jerzy Fragner już w 1968 roku wyliczył aż 172 choro- by związane z niedoborem witamin (awitaminozy) – i to biorąc pod uwagę tylko nasz klimat. I gdzież się taka nauka miała zakotwiczyć, jak nie przy ziołolecznictwie? Zastosowanie witamin syntetycznych nie spełniło nigdy pokładanych w nich nadziei, a prze- cież stężenie prawie każdej witaminy w takiej czy innej pigułce było wielokrotnie większe niż w jakimkolwiek produkcie naturalnego pochodzenia. W dodatku wita- 10 Pochodzenie ziół miny nigdzie w naturze nie występują pojedynczo (jak w pigułkach) i samodzielnie, bez towarzystwa innych związków chemicznych, które dla wygody nazwaliśmy mikroelementami. Są to więc minerały – wyliczmy naj- ważniejsze i najczęściej spotykane: żelazo, miedź, cynk, fosfor, mangan, kobalt, magnez, sód, potas, fluor, jod, wapń i chlorki. Oprócz nich – aminokwasy: izoleucyna, leucyna, walina, metionina, cysteina, fenyloalanina, ty- rozyna, treonina, tryptofan, lizyna, histydyna i arginina, a ponadto kwasy tłuszczowe, których jest też kilkana- ście. Każdy z tych mikroelementów odgrywa ważną rolę w organizmie ludzkim, w prawidłowym działaniu poszczególnych organów wewnętrznych, we właściwym składzie i działaniu krążących w organizmie hormonów czy poszczególnych składników naszej krwi. Działanie lecznicze ziół Jeśli chodzi o działanie, nie ma granicy między ziołami leczniczymi a podawanymi samodzielnie leczącymi potrawami, względnie surowcami typowo kuchennymi. Lecznicze działanie pietruszki, selera, pieczarki, czar- nuszki – w sprawach reumatycznych, czy cebuli, czosn- ku, cytryny – w nadciśnieniu tętniczym, a wreszcie kminku, majeranku, pieprzu i kilkudziesięciu innych przypraw trawiennych – jest tak wyraźne, że nie wolno nam tego nie doceniać. Wykorzystując w lecznictwie zioła, powinniśmy zwracać uwagę na to, skąd pochodzą ich uprawy. Na ich właściwości ma bowiem ogromny wpływ klimat. Najpo- Leki z ogrodu 11 s. 42 „Adres” zioła s. 117 Wędrówka mięty s. 47 Zioła i ziółka, czyli ziołolecznictwo w pigułce spolitsze chyba ziele polskie – krwawnik – na Południu jest tzw. zielem alkaloidowym, podobnie jak nasza naparstnica, i musi być ostrożnie dawkowane do celów wewnętrznych, bo achilleina, którą zawiera, jest alkaloi- dem bardzo mocnym. W naszym krwawniku natomiast achilleiny nie ma i możemy napar z łyżki ziela na szklan- kę wrzątku pijać bez obawy nawet 3 razy dziennie. Tojad jest u nas zielem trującym – w Szwecji już nie ma w nim akonityny, nie truje więc ani ludzi, ani zwierząt. Równie ważne jest występowanie rośliny, czyli jej „adres”. Występowanie „na poboczach dróg”, „na nie- użytkach”, „na polach” nic nie mówi poszukującemu, bo roślina rośnie na takiej lub innej glebie, a nie na ta- kiej lub innej konfiguracji terenu. Każdy rolnik to po- twierdzi. Istotne są warunki ekologiczne rośliny, a więc w pierwszej kolejności glebowe. Weźmy dla przykładu białą gorczycę. Promieniowanie molekularne nasion białej gorczycy, wyraźnie pomagające w schorzeniach reumatycznych, trwa zazwyczaj 4 lata, ale na niektórych gatunkach gleby nawet do 10 lat. Inny przykład? Od wielu lat człowiek uprawia miętę. Ale mało który rolnik zwraca uwagę na jej migrację: mięta po 2–3 latach „opuszcza” plantację i „wędruje” w różne strony. Powstaje pytanie, czy ta „wędrująca” mięta ma większą wartość od uprawianej, czy mniejszą? Otóż dużo większą! I wiele badań należałoby jeszcze przeprowadzić, żeby odpowiedzieć na pytanie, w jakich warunkach ziele uprawiane jest lepsze od ziela dziko rosnącego. Tendencja przenoszenia do uprawy ziół za- grożonych wytępieniem jest oczywiście ze wszech miar mądra, ale czy uzyskamy to samo? Trudno przewidzieć, 12 Jedzenie a leczenie Zapach leczy Uwaga na słońce bywa różnie. Jedno jest natomiast pewne - zioła, warzy- wa i owoce rosnące na glebie nawożonej naturalnym nawozem mają niemal dwukrotnie więcej składników odżywczych i leczniczych niż te, które rosną na glebach nawożonych sztucznymi nawozami. W ziołolecznictwie trudno o wyraźną granicę, przy której można byłoby powiedzieć, że dokładnie tu się kończy leczenie, a zaczyna żywienie. Działanie lecznicze wielu artykułów kuchennych jest tak wyraźne, że nie spo- sób nie brać go pod uwagę. Warto więc zgłębiać wiedzę na temat ich właściwości i świadomie ją wykorzystywać. Należy też pamiętać, że to, co pachnie, bez względu na to, czy jest to seler, pietruszka, rumianek czy mięta, jest zdrowe – zapach jest lekiem. Kiedy więc kminek zmielony razem z majerankiem (najlepszy środek prze- ciw wzdęciom) traci zapach po jakimś czasie – traci również swoje działanie. Żadnych pachnących środków ziołowych czy spo- żywczych nie należy zatem przechowywać w nieszczel- nych opakowaniach, a i w szczelnych nie za długo. Nie powinno się też za długo ich gotować, ponieważ przez gotowanie „wypędzamy” lek z naszej potrawy. A więc wszystkie pachnące przyprawy (majeranek, kminek, kolendra itp.) dodajemy albo pod koniec gotowania, albo po ugotowaniu lub upieczeniu danej potrawy. Warto tę zasadę zapamiętać i sumiennie ją stosować. Kolejna zasada dotyczy nasłonecznienia. W czym- kolwiek domyślamy się witamin, tego nie trzymamy na świetle, a tym bardziej na słońcu. Nie ma ono do- brego wpływu zarówno na świeżo zerwane, jak i na suszone zioła i owoce. Leki z ogrodu Zioła i ziółka, czyli ziołolecznictwo w pigułce 13 Na surowo Często spotykany błąd to gotowanie lub pieczenie tych produktów, które dają się zjeść na surowo, i nie są przez to ani mniej smaczne, ani ciężej strawne. Weźmy np. szpinak. Są ludzie, którzy za nic nie zjedzą surowego szpinaku, przyzwyczajeni do gotowania zamieniającego go w mało apetyczną, zieloną papkę. I przez to tracą dużo środków leczących i odżywczych. Drobno pokrojony szpinak z małym dodatkiem miodu lub cukru, a bezwarunkowo pieprzu, jest znakomitą surówką dla rekonwalescentów, a także bezcennym lekiem dla dzieci i młodzieży w wieku rozwojowym, a więc od 2. do 20. roku życia. W ten sam sposób przyrządzona surówka z selera, pietruszki, kalafiora, pieczarek czy czerwonych bura- ków (oczywiście, nie wszystkie te produkty na raz – wystarczy jeden lub dwa) będzie najlepszym środkiem leczniczym przy kłopotach z nerkami. Marchew, która w naszym wyżywieniu powinna występować możliwie często, przez gotowanie traci bar- dzo wiele, a jednocześnie nie zyskuje lekkostrawności, jak to się ogólnie sądzi. Gotując marchew, rozbijamy jej cały, bardzo bogaty zestaw witaminowy, zostaje nam tylko kaloryczna wartość tego produktu, a to już bardzo mało. Takim samym nonsensem jest pieczenie lub gotowa- nie jabłek, gotowanie śliwek i innych owoców, obieranie pomidorów ze skórki… Jeżeli chodzi o ten ostatni za- bieg, warto pamiętać: w kalafiorze i innych kapustnych najwięcej witamin jest w głąbie, zaś we wszystkich owo- s. 92 s. 82 Owoce ze skórką 14 Napar, odwar i macerat Zioła w proszku cach okrytych jakąkolwiek skórką – najwięcej witamin gromadzi się w skórce i tuż pod nią. Te kilka ostatnich akapitów można by streścić na- stępująco: co tylko można zjeść na surowo, należy zdecydowanie jeść na surowo. Napary, odwary i proszki Jeśli chodzi o właściwe zioła lecznicze, nie parzymy ich i nie gotujemy. Przygotowujemy z nich napary, odwary, maceraty albo je proszkujemy. Istnieją oczywiście wyjątki. Ziele świetlika i ziele dziurawca pijamy tylko parzone, a korzeń arcydzięgla tylko gotowany. Zażywane w postaci proszku środki te mają niekorzystne uboczne działanie. Napar to łyżka drobno pociętego zioła na szklankę wrzątku, a więc coś w rodzaju herbatki. Odwar to w tej samej proporcji krótsze lub dłuższe zagotowanie wska- zanego dla danej choroby zioła. Najrzadziej – zalewa- my łyżkę ziela szklanką zimnej przegotowanej wody na kilka godzin, np. na noc, i tak otrzymujemy macerat. Ostatni wreszcie sposób to zażywanie sproszkowa- nych ziół, co trzeba omówić dokładniej. Zioła wska- zane dla danej dolegliwości można niekiedy proszko- wać i zażywać przy zachowaniu następujących zasad bezpieczeństwa: należy pamiętać, że szklanka odwaru lub naparu, jeżeli chodzi o siłę działania, odpowiada mniej więcej jednemu gramowi sproszkowanego zie- la, a więc ilości, która zmieści się na końcu okrągło zakończonego noża. Leki z ogrodu
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Leki z ogrodu
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: