Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00103 009832 7505977 na godz. na dobę w sumie
Leksykon analizy aktywności. Konceptualizacje zwyczajowych pojęć - ebook/pdf
Leksykon analizy aktywności. Konceptualizacje zwyczajowych pojęć - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 290
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8088-268-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> edukacja >> socjologia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Prezentowany leksykon zawiera pojęcia kluczowe dla refleksji nad aktywnością człowieka, w tym nad jego działaniem profesjonalnym. Autor wychodzi od oczywistego, zwyczajowego znaczenia terminu, by w toku syntetycznie przedstawionej refleksji dojść często do znaczeń nowych, nieoczywistych. Leksykon jest z założenia propozycją dynamiczną, której dalszy rozwój podjęty zostałby przez środowisko naukowców oraz refleksyjnych praktyków – zamiar autora polega na dostarczeniu badaczom narzędzia teoretycznego odpornego na skostnienie. Książka zainteresuje nie tylko badaczy zajmujących się pracą socjalną, nauczaniem, edukacją, doradztwem i doskonaleniem zawodowym, zarządzaniem, metodologią badań nad aktywnością i działaniem, lecz także refleksyjnych praktyków z tych obszarów, zwłaszcza przygotowujących plany, koncepcje, strategie rozwoju czy oceniania. Leksykonowi towarzyszy – oprócz tekstów wstępnych autora (w tym listu do polskich czytelników) – cenne posłowie pióra tłumaczki, Ewy Marynowicz-Hetki, prezentujące oryginalną koncepcję Jeana-Marie Barbiera, zorientowaną na doskonalenie warsztatu badacza i kształtowanie myślenia o aktywności w polu praktyki. 
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

PRZEKŁAD Z ORYGINAŁU FRANCUSKIEGO Jean-Marie Barbier, Vocabulaire d’analyse des activités. Penser les conceptualisations ordinaires – Essai, 2ème édition, Presses Universitaires de France Paris 2016, Collection: „Formation et Pratiques professionnelles” Dirigée par Jean-Marie Barbier Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk o Wychowaniu, Katedra Pedagogiki Społecznej PRZEKŁAD I OPRACOWANIE Ewa Marynowicz-Hetka 91-408 Łódź, ul. Pomorska 46/48 KONSULTACJA PRZEKŁADU Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO Grażyna Karbowska RECENZENCI Lech Witkowski, Piotr Łukowski REDAKTOR INICJUJĄCY Urszula Dzieciątkowska REDAKTORZY WYDAWNICTWA UŁ Dorota Stępień, Katarzyna Gorzkowska SKŁAD I ŁAMANIE Munda – Maciej Torz PROJEKT OKŁADKI Katarzyna Turkowska Książka powstała w rezultacie współpracy naukowej między Katedrą Pedagogiki Społecznej UŁ a Katedrą UNESCO Kształcenia i Praktyk Profesjonalnych CNAM w Paryżu © Copyright by Presses Universitaires de France, Paris 2011, 2016 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2016 © Copyright for Polish translation by Ewa Marynowicz-Hetka, Łódź 2016 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.07418.16.0.M Ark. wyd. 9,7; ark. druk. 18,125 ISBN 978-83-8088-267-6 e-ISBN 978-83-8088-268-3 Spis treści List do polskich czytelników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Podziękowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Słowo wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wprowadzenie w problematykę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wstęp do drugiego wydania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Konceptualizacje zwyczajowych pojęć . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wykaz pojęć . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Posłowie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 9 11 15 31 41 261 271 5 7 List do polskich czytelników Odczuwam radość i zaszczyt, iż dzięki staraniom profesor Ewy Marynowicz-Hetki Leksykon analizy aktywności będzie udo- stępniony polskim czytelnikom. Adresowany on jest do dwu zbiorowości czytelników. Jedną z nich są ci badacze i nauczyciele akademiccy, którzy dostrzegają w transwersalnym i dynamicznym podejściu do aktywności szczególnie owocną drogę, przydatną zarówno do działalności badawczej, kształcenia, jak i kształtowania profe- sjonalnego działania i jego doskonalenia. Drugą kategorią adresatów są ci z profesjonalistów i prakty- ków, którzy podejmują wysiłek refleksji nad doświadczeniem, jego opracowaniem i podzielaniem z innymi oraz dzięki niemu i poprzez nie kształtują się w wymiarze indywidualnym oraz zbiorowym. Głównym celem leksykonu jest konceptualizacja zwycza- jowych ram myślenia i werbalizacji działania, będąca następ- stwem dyskusji toczącej się w obrębie szerokiej wspólnoty za- wodowej i naukowej, która jest źródłem wyzwań naukowych, profesjonalnych oraz społecznych. Wraz ze wszystkimi, którzy przyczynili się do sfinalizowa- nia tego przedsięwzięcia, gorąco pragnę, aby opublikowanie polskiej wersji Leksykonu analizy aktywności wzbogaciło fran- cusko-polską wymianę intelektualną. Paryż, 8 lutego 2016 r. Jean-Marie Barbier 9 Podziękowania Na wstępie bardzo serdeczne podziękowania kieruję do tych wszystkich, którzy w sposób bezpośredni lub pośredni uczest- niczyli w dyskusji nad zawartością tego leksykonu. W pierwszej kolejności słowa podziękowania adresuję do członków dru- giego zespołu badawczego Centrum Badań nad Kształceniem w Consevatoire National des Arts et Métiers w Paryżu, pracującego nad zagadnieniem: Analiza aktywności, nauczanie, doświadczenie. Dziękuję także wszystkim kolegom, badaczom i praktykom oraz przyjaciołom i bliskim, zainteresowanym tym projektem, którzy w taki czy inny sposób reagowali na powstawanie leksykonu. Są to w szczególności: Luc Albarello, Brigitte Albero, Sandra Alvear, Martha Arciniegas, Cécile Barbier, Anne Bationo, Emmanuelle Betton, Séphora Boucenna, Étienne Bour geois, Magali Crochard, Françoise Cros, Marc Durand, Martine Dutoit, Marie-Thérèse Even, Olga Galatanu, Marie-Hélène Gagneaux, Angelo Greco, Jérôme Guérin, Maude Hatano, Anne Jorro, Chantal Lebouffant, Gaëlle Lemeur, Ewa Marynowicz-Hetka (odpowiedzialna za pol- ską edycję leksykonu), Sylviane Martin, Patrick Mayen, Christophe Morace, Emeric Offenstein, Paul Olry, Guy Pelletier, Sonia Penin, Long Pham Quang, Vanessa Remery, Daniela Rodriguez, Pascal Roquet, José Rose, Fabienne Saboya, Frédéric Saussez, Emmanuel Sanders, Cyril Seguin, Catherine Sicalidou, Joris Thievenaz, Anto- nio Tomasi, Nicole Topin, Claire Tourmen, Dominique Toussaint, Françoise de Viron, Anne-Lise Ulmann, Lucia Villas Boas, Marie- -Laure Vitali, Kim Vu, André Zeitler. Jean-Marie Barbier Gracias a la vida Merci à la vie, Qui m’a tant donné. Elle m’a donné la voix, Elle m’a donné les lettres Avec lesquelles je pense les mots. Gracias a la vida Dziękuję życiu, które tyle mi dało, Dało mi brzmienie i alfabet Z wyrazami, którymi myślę i mówię. Merci à la vie, qui m’a tant donné; elle m’a donné le rire, et m’a donné les pleurs. Ainsi je distingue Le bonheur d’une perte, Les deux matières qui forment mon chant; Et votre chant, Qui est le même chant; Et le chant de tous, Qui est mon propre chant. Dziękuję życiu, które tyle mi dało, Dało mi śmiech i dało mi płacz. I w ten sposób odróżniam szczęście od zmartwienia, Dwie materie, które tworzą mój śpiew, I wasz śpiew, który jest tym samym śpiewem, I śpiew wszystkich, który jest moim własnym śpiewem. Violeta Parra (Chili) Violeta Parra1 (Chili) 10 1 Tłumaczenie z jęz. hiszp. Łukasz Szkopiński. Leksykon analizy aktywności 11 Słowo wstępne Przedstawiana wersja Leksykonu analizy aktywności ma status propozycji. Według sformułowania jednej z doktorantek kształ- cenia dorosłych w Conservatoire National des Arts et Métiers w Paryżu stanowi jedynie „propozycję do przemyślenia”. Praca nad leksykonem nie ograniczała się jedynie do zaangażowania autora. Treść była wielokrotnie przedmiotem życzliwej, ale kry- tycznej dyskusji w różnych środowiskach kolegów, przyjaciół, czytelników, bliskich, badaczy, praktyków. Wszystkim tym osobom należą się podziękowania za ich cenny wkład w osta- teczną wersję leksykonu, będący rezultatem reakcji na te uwagi. W pewnym sensie publikacja ta stanowi więc jedynie uzupełnie- nie czy przedłużenie dyskusji trwającej w społeczności nauko- wej i profesjonalnej. Jest to leksykon dynamiczny i rozwojowy. Był tworzony przy okazji badań w szczególności dotyczących edukacji, kształcenia, prowadzenia działania i konstruowania podmiotów usytuowanych w obszarach edukacji i kształcenia. Jest tak skonstruowany, aby nie był odbierany w kategoriach encyklopedycznych. Jego intencją jest wpisanie się w tradycję akademicką systematycznego wzbogacania odniesień teore- tycznych w ujęciu krytycznym. Naszym zamiarem było przede wszystkim zwrócenie uwagi na ogromne możliwości, jakie daje wstępne sformułowanie spójnych narzędzi teoretycznych, które odnosiłyby się do tego, co można by określić jako „odkrycie aktywności”. Są to narzędzia użyteczne zarówno dla profe- sjonalistów, jak i badaczy zainteresowanych analizą aktyw- ności, która zyskuje obecnie coraz większe znaczenie w życiu 12 profesjonalnym, społecznym i naukowym. Leksykon został zbudowany w taki sposób, aby jego treść mogła ewoluować, nie tracąc przy tym spójności. Zgodnie z zamysłem autora, z chwi- lą podjęcia prac nad innymi obszarami badań, w następnych wydaniach będzie mógł być pogłębiany i wzbogacany o nowe znaczenia wpisujące się w transwersalną koncepcję analizy aktywności. Intencją autora leksykonu jest w szczególności, uświadomie- nie czytelnikowi typowych, zwykle stosowanych ram myślenia i werbalizacji działania. W szerokim zakresie są one wspólne zarówno dla języka „naukowego” (savant), jak i języka potocz- nego (profane), wpisują się w kultury, w których żyjemy. Są do- świadczane przez nas jako oczywistość i z tego powodu mogą niekiedy być postrzegane jako przeszkoda dla innego myśle- nia. Widać to doskonale chociażby na przykładzie znanych opozycji: teoria–praktyka, przedmiot–podmiot. Leksykon analizy aktywności zachęca do zaakceptowania pewnego „przesunięcia” typowego myślenia o pojęciach. Na- biera sensu w perspektywie pojmowalności zwyczajowych ram werbalizacji działania, proponując nadanie zwyczajo- wym określeniom znaczeń o intencji naukowej. W tym sensie wyraża się jego wymiar epistemologiczny, w który wpisuje się w problematyka teoretyczna, zasygnalizowana we wprowa- dzeniu. Do czytelników należy ocena jego przydatności i spój- ności przekazu. Nie jest to „zwykły” naukowy słownik językowy działania. Jest to raczej narzędzie, dające możliwość tym wszystkim, którzy stosują terminologię dotyczącą działania w znaczeniu profesjonalnym czy też nie, do zastanowienia się nad narzę- dziami, których używają. Celem podjętej pracy nad pojęciami i konceptami było udostępnienie profesjonalistom i refleksyj- nym praktykom propozycji analizy ich własnej aktywności, która odzwierciedla się w reprezentacjach oraz komunikacji Leksykon analizy aktywności z innymi. Proponowane definicje są w większej mierze narzę- dziami, które mogą generować wiedzę niż są samą wiedzą. Ich przystępność powoduje, że mogą być stosowane przez rozmai- tych aktorów. Leksykon został przygotowany w sposób ekonomiczny, czyli mówiąc precyzyjnie – łatwy do stosowania. Teksty są krótkie, cytowania z zamierzenia nieliczne, często powszechnie znane z przekazów ustnych, obliczone na ułatwienie czytelnikowi pracy w odtwarzaniu wcześniejszych przekazów kulturowych. Zawiera stosunkowo niewiele powtórzeń. Hasła są ułożone w porządku alfabetycznym, mimo iż mogłyby być pogrupo- wane, co jednak wpłynęłoby na spójność całości i wymagałoby licznych odniesień w samym tekście. Autor nie mógłby zakończyć tej przedmowy bez podkreśle- nia, że poza własnym wkładem w przygotowanie tego leksykonu – niezmiernie ważne bogactwo wiedzy wpisanej w konstruk- cje epistemologiczne – zapomniane tropy konceptualizacji pojęć odnalazł w nadal niezastąpionym Słowniku krytycznym i technicznym filozofii, opublikowanym w roku 1926, pod re- dakcją André Lalanda (Vocabulaire critique et technique de la philosophie, Paris 2002, PUF). Praca Lalanda jest regularnie wznawiana i stanowi wkład podstawowy w usytuowanie filo- zoficzne ram ogólnych myślenia o działaniu. Jean-Marie Barbier 13 Słowo wstępne 15 Wprowadzenie w problematykę Leksykon analizy aktywności jest także efektem aktywności. Dbając o to, by był dobrze odebrany przez czytelników warto omówić jego usytuowanie w stanowiskach epistemologicznych, teoretycznych, metodologicznych i społecznych, wziętych pod uwagę przy jego tworzeniu. Analiza aktywności jest „żywotnym” zagadnieniem społecznym Analiza aktywności interesuje środowiska zawodowe, w sposób bezpośredni zwłaszcza specjalistów „zawodów o zawodach”, działających w obszarach: kształcenia, towarzyszenia, do- radztwa, inżynierii, audytu, coachingu, doskonalenia kom- petencji, analizy pracy, zarządzania wiedzą, historii zawodów, organizacji, ekspertyz. Zawody te aktualnie odpowiadają na silne zapotrzebowanie społeczne przygotowania do posiada- nia najlepszej wiedzy i to nie tylko w postaci ogólnych wska- zówek, lecz także konkretnych sposobów postępowania, to znaczy tego, co odnosi się do faktycznej aktywności. To za- potrzebowanie, zgłaszane raz po raz przez różne organizmy społeczne, może być z jednej strony postrzegane jako pewien sposób dbałości o rozwój ich działalności i jej optymalizację. Z drugiej zaś – może stanowić możliwość kształtowania przez podmioty zaangażowane w aktywność ich tożsamości i pozio- mu profesjonalności. Dokonuje się to poprzez konstruowanie 16 reprezentacji siebie i dyskursu, który rozwijają zarówno dla nich samych, jak i dla innych. Problematyka analizy aktywności może też interesować bezpośrednio środowiska kształcenia zawodowego na po- ziomie wyższym, gdzie już dostrzega się rozwój nowych pól badawczych, kształcenia i działania, odpowiadających takim polom aktywności, jak: badania nad zarządzaniem, ergono- mia, praca socjalna, terapia, zdrowie, aktywność fizyczna i sportowa czy na przykład „nauki inżynieryjne”. Analiza ak- tywności może być ujmowana dwoiście – raz jako narzędzie badań, innym razem jako narzędzie kształcenia (na przykład kształcenie poprzez analizę zdarzeń doświadczanych w hi- storii życia), czy też jako narzędzie transformacji i doskona- lenia działania. Problematyka analizy aktywności interesuje także pewną liczbę aktorów ze środowisk badawczych uwrażliwionych na zmiany mentalne, wynikające ze zmiany paradygmatycznej, polegającej na odejściu od postrzegania badań jako „produk- cji wiedzy” o funkcjonowaniu świata i pojmowania działania jako jej aplikacji do przyjęcia paradygmatu ujmującego bada- nie jako towarzyszące procesom transformacji i analizujące je. Ten proces zmiany paradygmatycznej nie dotyczy jedynie nauk humanistycznych, dostrzega się go na przykład także w zainteresowaniu społecznym teorią dynamiki systemów, pozwalającą na analizowanie zmian i ewolucji procesów spo- łecznych. W rezultacie tego zainteresowania uzasadnienie znajdują koncepcje całościowej analizy. Autor tego leksykonu od dłuższego już czasu uważa, że można mówić o antropolo- gii praktyki, a przede wszystkim o antropologii praktyk profe- sjonalnych, co oznacza, że szerokiemu zakresowi pól praktyki odpowiada wspólna dla różnych pól badawczych struktura konceptualna. Leksykon analizy aktywności Zainteresowanie autora analizą aktywności wynika z połączenia wielu doświadczeń Są to w pierwszej kolejności bezpośrednie doświadczenia wy- nikające z prowadzenia badań indywidualnych i zespołowych nad pojmowalnością aktywności kształcenia i badawczej, pro- wadzenia działania, a ostatnio nad pojmowalnością aktywno- ści opiekuńczych i aktywności kierowania, czyli badań nad pojmowalnością problematyki profesjonalnej, która bardziej stanowi przedmiot dyskursu o intencji dyrektywnej, organi- zacyjnej niż naukowej. Są to także doświadczenia wynikające z kształcenia osób związanych profesjonalnie z obszarem edukacji, kształcenia i rozwoju kompetencji, które pozwalają na sformułowanie przypuszczenia, że analiza własnej aktywności dokonywana przez praktyków może stanowić mocne narzędzie profesjo- nalizacji. Istotne są doświadczenia nabywane w kierowaniu zakła- dem badawczym, który realizując kształcenie na poziomie magisterskim (master europejski) i doktorskim, określa swój przedmiot zainteresowań badawczych w odniesieniu do pól aktywności, a zwłaszcza kształcenia dorosłych oraz kształce- nia badaczy. Ważnym polem aktywności sprzyjającym nabywaniu do- świadczeń jest uczestnictwo autora i bezpośrednie kierowa- nie przez niego licznymi inicjatywami instytucjonalnymi (wydawnictwa, wydarzenia naukowe i profesjonalne, udział i organizacja sieci naukowych, zwłaszcza Biennale Edukacji, Kształcenia i Praktyk Profesjonalnych oraz propozycja stwo- rzenia Katedry UNESCO pod nazwą: Kształcenie i Praktyki Profesjonalne), których intencją, najogólniej rzecz ujmując, jest podkreślenie wzajemnych związków między badaniami a profesjonalizacją. 17 Wprowadzenie w problematykę 18 Szczególne znaczenie mają doświadczenia związane z re- fleksją epistemologiczną na temat związków między kon- strukcjami mentalnymi i dyskursywnymi podmiotów a pewną „zwyczajnością” ich aktywności. Zakres przedmiotu analizy aktywności zasadniczo określają jej aktorzy Jak wiadomo, nic nie gwarantuje pojawienia się procesu tworze- nia nowych potencjałów i możliwości ani ich transferu do innej przestrzeni aktywności. Ma to miejsce, na przykład, w czynnoś- ciach terapeutycznych, które analizuje się jako oddziaływanie na procesy życiowe, ale nie należałoby ich mylić z tymi procesami. Podobnie jest w przypadku aktywności komunikacyjnych. Mogą one być analizowane jako propozycja znaczeń, których intencją jest wpływ na postępowanie drugiego, ale te znaczenia mogą różnicować konstrukcje sensu zbudowane przez odbiorców. Przedmiotem analizy aktywności jest z pewnością pojęcie działania, definiowane w tym leksykonie jako to, co w odczuciu podmiotu konstytuuje znaczącą jedność jego aktywności. Tak for- mułowany przedmiot analizy z trudnością pomija problem tego, co stanowi o jego charakterze niepowtarzalnym i jednostkowym, syngularnym. Ukazanie usytuowanych czynności, nadawanego im przez podmioty sensu lub znaczenia, wymaga wzięcia pod uwagę jednostkowości czynności oraz zmobilizowania w tym celu całej aparatury analizy, umożliwiającej dokonanie skumu- lowanego rozpoznania regularności i jednostkowości działania, co właśnie ma miejsce w przypadku niektórych pojęć znajdu- jących się w leksykonie. Przykładem tychże mogą być pojęcia: konfiguracji, rozumianej jako organizacja jednostkowa form regularnych, czy trajektorii bądź też ścieżki biograficznej. Tych przedmiotów analizy nie można izolować z kontekstu i otoczenia. Niezależnie od uwarunkowań pojawiania się aktyw- ności (emocji, poziomu zaangażowania w proces działania), sytu- Leksykon analizy aktywności acji konstruowanych przez podmioty oraz związków między nimi a otoczeniem, można mówić o relacjach między podmiotem, ak- tywnością a otoczeniem. Stanowi to część integralną aktywności. Analiza aktywności jest aktywnością Często myli się aktywność, która jest problemem, pytaniem badawczym, z kategorią aktywności. Reprezentacje aktywności, jej werbalizowanie, są innymi aktywnościami niż te, których dotyczą. Odmienne są nie tylko uwarunkowania ich pojawie- nia się, zaangażowanie podmiotów czy poszczególne epizody aktywności, lecz także ich rezultaty i efekty. W stosunku do kategorii aktywności analiza aktywności jest dodatkowym elementem procesu. Zwykle jest ukierunkowana w zależności od dominującej intencji podmiotu, np.: badawczej, kształcenia, profesjonalizacji czy też optymalizacji działania. To oczywiście nie wyklucza kumulowania intencji uzyskania ocze- kiwanych efektów, poza polem intencji dominującej. Istotne jest uznanie, że sam przebieg analizy jest aktywnoś- cią. Intencją analizy aktywności jest tworzenie wiedzy, które odbywa się w wymiarze historycznym i społecznym, w sposób procesualny i konstruktywistyczny. Stanowi ona jedynie pe- wien sposób aktywności ludzkiej i nie ma żadnego szczególne- go statusu. Poza tym, że jej przedmiotem i celem jest poznanie innych aktywności ludzkich. Zasługuje na refleksję epistemo- logiczną dokonywaną z pewnego oddalenia. Analiza jest produkcją wiedzy, to znaczy stanowieniem związków między istniejącymi elementami Pojęcie analizy jest często dość nieostre. Przy okazji pracy nad aktywnością ewaluacji autor tego leksykonu doprowadził do dość wyraźnego wyodrębnienia jej od aktywności analizy. Produktem ewaluacji jest nadanie wartości i określenie rela- 19 Wprowadzenie w problematykę 20 cji między tym, co oczekiwane a tym, co istnieje. Produktem analizy jest wiedza, którą można scharakteryzować jako wy- powiedź stanowiącą przedmiot poznania społecznego, odno- szącą do związków między wieloma istniejącymi elementami rzeczywistości lub lepiej ich reprezentacjami. Z tego procesu analizy wyodrębnia się postępowanie intelektualne, którego intencją dominującą jest pojmowalność aktywności, to znaczy konstruowanie reprezentacji związków między zjawiskami od- krywanymi w aktywnościach, których intencją dominującą jest konstruowanie reprezentacji na temat możliwych transformacji. Mówimy o aktywności pojmowalności, aby zaakcentować związki między istniejącymi elementami, które charakteryzują to, co nazywamy „pracą nad analizą”. Analiza aktywności wymaga specyficznego słownictwa Często myli się także kategorię pojmowalności aktywności i inne kategorie spontanicznie stosowane przez jednostki w my- śleniu lub w mówieniu o swoich aktywnościach. Na przykład to, co podmioty nazywają praktyką, jest jedynie dyskursem na temat ich własnej aktywności. Funkcją nauk społecznych jest konstrukcja innych znaczeń niż te, które jednostki nadają swoim czynom w sposób spon- taniczny. Analiza aktywności ma zdać relację z tego, co czynią podmioty, z ich myśli i z tego co mówią, o tym, co czynią. To prowadzi nas do wyodrębnienia dwu konceptów. Pierwszym są pojęcia mobilizujące, które sprzyjają zaangażowaniu pod- miotów w ich aktywność. Drugim – pojęcia analizy lub pojmo- walności, umożliwiające tworzenie wiedzy nad temat aktyw- ności. Tym samym można wyodrębnić słownictwo działania i słownictwo pojmowalności działania. Słownictwo działania jest stosowane przez podmioty za- angażowane w działanie, w ich komunikację między nimi Leksykon analizy aktywności i partnerami, w zakresie tego, co odnosi się do zrealizowania celów finalnych ich działania. Pojęcia, które podmioty tworzą, sytuują się równolegle w trzech rejestrach znaczeń: wyobra- żeniowym, afektywnym i poznawczym. Są one naznaczone aksjologicznie i odgrywają rolę funkcjonalną w stanowieniu związków między reprezentacjami istniejącymi i reprezenta- cjami życzeniowymi. W wypowiadanych sformułowaniach pojęcia te są nośnikami ocen i są używane do celów mobili- zujących podjęcie działania. Są stymulatorami zainteresowań aktorów, sytuując się w przestrzeni oczekiwań, wpisują się w ramy dynamiki różnych aktorów, co nadaje im różnorodne sensy i znaczenia. Pojęć tych podmioty używają do stanowie- nia związków między przestrzeniami lub polami działań. Po- jęcia te tworzą też związki międzyznaczeniowe i funkcjonalne. Ta sieć konceptualna, oparta na świadomym założeniu aktora, tworzy znaczącą całość, zdolną do ciągłego przekształcania się. W działaniach badawczych podejmujących zagadnienie „pojmowalności” słownictwo działania może być postrzegane jedynie jako materiał dla badań, w żadnym zaś wypadku jako ich rama konceptualna. Charakterystyka słownictwa odnoszącego się do pojmo- walności działania może być rozpoznana, zwłaszcza w odnie- sieniu do podejść poznania typu historycznego, klinicznego lub też w tych podejściach do analizy, których precyzyjnym przedmiotem są działania „usytuowane”, o wymiarze dyna- micznym. Pojęcia pojmowalności działania są jednoznaczne w sferze, w której są stosowane. Ponadto są ujmowane w od- niesieniu do tego, co istnieje, pomijając to, co byłoby pożąda- ne i oczekiwane. Umożliwiają także stanowienie wzajemnych związków wpływu i zależności pomiędzy wieloma elemen- tami. Istotnym walorem pracy nad pojmowalnością jest sta- nowienie związków, które wcześniej nie miały miejsca i które sprzyjają „przemieszczaniu myślenia”. 21 Wprowadzenie w problematykę
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Leksykon analizy aktywności. Konceptualizacje zwyczajowych pojęć
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: