Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00485 011688 7455544 na godz. na dobę w sumie
Leksykon prawa i protokołu dyplomatycznego 100 podstawowych pojęć - ebook/pdf
Leksykon prawa i protokołu dyplomatycznego 100 podstawowych pojęć - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 384
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-2879-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Leksykon prawa i protokołu dyplomatycznego został przygotowany przez pracowników naukowych Uniwersytetu Gdańskiego, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Mikołaja Kopernika oraz Akademii Marynarki Wojennej w Gdyni. Z uwagi na fakt, iż stanowi on syntetyczną prezentację najbardziej podstawowych pojęć używanych w stosunkach dyplomatycznych i konsularnych oraz w ramach protokołu dyplomatycznego, jego krąg adresatów został zakreślony bardzo szeroko. Są nimi bowiem zarówno studenci politologii, prawa, stosunków międzynarodowych, jak również pracownicy służby zagranicznej. Autorzy poszczególnych haseł koncentrują się bowiem nie tylko na obowiązujących normach prawa międzynarodowego (ius gentium), lecz także na regułach kurtuazji międzynarodowej (comitas gentium). Prezentowany Leksykon ma do pewnego stopnia charakter popularyzatorski – zakładamy, że wiedza o instytucjach prawa dyplomatycznego i konsularnego oraz protokołu dyplomatycznego może stanowić przedmiot zainteresowania także osób niezwiązanych zawodowo z omawianą w nim problematyką.

 

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Leksykon prawa i protokołu dyplomatycznego 100 podstawowych pojęć Redakcja Sebastian Sykuna Jerzy Zajadło Wydawnictwo C.H. Beck Leksykon prawa i protokołu dyplomatycznego 100 podstawowych pojęć W sprzedaży z tej serii: red. E. Bagińska LEKSYKON PRAWA CYWILNEGO CZĘŚĆ OGÓLNA red. K. Zeidler, P. Rybiński LEKSYKON RETORYKI PRAWNICZEJ red. Jakub Stelina LEKSYKON PRAWA PRACY. 100 PODSTAWOWYCH POJĘĆ, 2 wydanie red. A. Powałowski LEKSYKON PRAWA KONKURENCJI red. A. Powałowski LEKSYKON PRAWA OCHRONY KONSUMENTÓW red. K. Zeidler LEKSYKON PRAWA OCHRONY ZABYTKÓW www.sklep.beck.pl Leksykon prawa i protokołu dyplomatycznego 100 podstawowych pojęć Redakcja Sebastian Sykuna Jerzy Zajadło Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2011 Redakcja: Joanna Ablewicz Projekt okładki: Robert Rogiński © Wydawnictwo C.H. Beck 2011 Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: Krzysztof Biesaga Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN 978-83-255-2878-2 ISBN e-book 978-83-255-2879-9 SpiS treści Słowo wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Lista autorów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . IX XI XIII AGENT KONSULARNY . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . AGRÉMENT . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . AIDE MÉMOIRE (PRO MEMORIA) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . AKREDYTACJA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ALKOHOLE W DYPLOMACJI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . AMBASADA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . AMBASADOR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . APLIKACJA DYPLOMATYCZNO-KONSULARNA . . . . . . . . . . . ATTACHÉ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . AZYL DYPLOMATYCZNY . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . BILETY WIZYTOWE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . CEREMONIAŁY . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . CEREMONIAŁ MORSKI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . CEREMONIAŁ WOJSKOWY . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . CHARGÉ D’AFFAIRES . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . CZYNNOŚCI DYPLOMATYCZNE I KONSULARNE . . . . . . . . . . DOBRE USŁUGI (GOOD OFFICES) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . DYPLOMACJA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . DYPLOMACJA GOSPODARCZA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . DYPLOMACJA KULTURALNA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . DZIEKAN KORPUSU DYPLOMATYCZNEGO . . . . . . . . . . . . . . . ETYKIETA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . EUROPEJSKA OPIEKA KONSULARNA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . EXEQUATUR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . FLAGA PAŃSTWOWA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . FUNKCJE DYPLOMATYCZNE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . FUNKCJE KONSULARNE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . FUNKCJE KONSULARNE W POSTĘPOWANIU SĄDOWYM . . GŁOWA PAŃSTWA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . IMMUNITETY I PRZYWILEJE DYPLOMATYCZNE . . . . . . . . . . . IMMUNITETY KONSULARNE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 3 5 6 9 15 18 24 26 27 33 35 43 46 51 52 57 60 63 69 72 73 76 82 83 90 92 96 99 105 109 V SPIS TREŚCI JĘZYK CIAŁA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . JĘZYK DYPLOMATYCZNY . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . JURYSDYKCJA KONSULARNA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . KLASY SZEFóW MISJI DYPLOMATYCZNEJ . . . . . . . . . . . . . . . . KLASY KIEROWNIKóW URZĘDóW KONSULARNYCH . . . . . KONFERENCJA MIĘDZYNARODOWA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . KONGRES WIEDEŃSKI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . KONSUL . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . KONSUL HONOROWY . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . KONWENCJE KONSULARNE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . KORESPONDENCJA DYPLOMATYCZNA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . KORPUS DYPLOMATYCZNY . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . KORPUS KONSULARNY . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . KURIER DYPLOMATYCZNY . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . KURTUAZJA MIĘDZYNARODOWA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . LISTY KOMISYJNE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . LISTY UWIERZYTELNIAJĄCE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . LISTY WPROWADZAJĄCE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . MINISTER SPRAW ZAGRANICZNYCH . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . MISJA DYPLOMATYCZNA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . MISJE PRZY ORGANIZACJACH MIĘDZYNARODOWYCH . . . MISJE QUASI-DYPLOMATYCZNE I QUASI-KONSULARNE . . MISJE SPECJALNE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . MISJE WOJSKOWE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . NEGOCJACJE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . NIETYKALNOŚĆ OSOBISTA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . NIETYKALNOŚĆ POMIESZCZEŃ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . NOTY DYPLOMATYCZNE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . NUNCJUSZ APOSTOLSKI (PAPIESKI) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ODPOWIEDZIALNOŚĆ PAŃSTWA ZA NARUSZENIE PRAWA DYPLOMATYCZNEGO I KONSULARNEGO . . . . . . . . . . . . . . . . OPIEKA DYPLOMATYCZNA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . OPŁATY KONSULARNE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ORDERY I ODZNACZENIA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . PAŃSTWO PRZYJMUJĄCE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . PAŃSTWO WYSYŁAJĄCE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . PASZPORTY DYPLOMATYCZNE I PASZPORTY SŁUŻBOWE . PEŁNOMOCNICTWA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 121 127 132 135 136 141 145 148 151 156 161 163 165 168 172 174 177 177 183 184 186 190 191 193 197 199 201 204 206 213 221 225 232 233 235 238 VI redaktOrzy Dr Sebastian Sykuna, Katedra Teorii i Filozofii Państwa i Prawa WPiA UG Prof . zw . dr hab . Jerzy Zajadło, Katedra Teorii i Filozofii Państwa i Prawa WPiA UG, Zakład Praw Człowieka WPiA UG autOrzy Dr Michał Balcerzak [M .B .], Katedra Praw Człowieka WPiA UMK Dr Dariusz Bugajski [D .B .], Wydział Dowodzenia i Operacji Morskich AMW w Gdyni Dr Wojciech Burek [W .B .], Instytut Europeistyki UJ Mgr Nicholas Cieslewicz [N .C .], Katedra Teorii i Filozofii Państwa i Prawa WPiA UG Dr Agnieszka Czubik [A .Cz .], Instytut Nauk Politycznych UJ, Katedra Europej- skiej Integracji Gospodarczej UEK w Krakowie Dr Paweł Czubik [P .Cz .], Instytut Europeistyki UJ Mgr Magdalena Glanc [M .G .], Katedra Teorii i Filozofii Państwa i Prawa WPiA UG Dr Marcin Kałduński [M .Kałd .], Katedra Prawa Międzynarodowego WPiA UMK Dr Michał Kowalski [M .K .], Zakład Prawa Międzynarodowego Publicznego WPiA UJ Dr Janusz Sibora [J .S .], Instytut Filozofii, Socjologii i Dziennikarstwa UG Dr Magdalena Sykulska-Przybysz [M .S .-P .], Zakład Praw Człowieka WPiA UG Dr Sebastian Sykuna [S .S .], Katedra Teorii i Filozofii Państwa i Prawa WPiA UG Dr Tomasz Widłak [T .W .], Katedra Teorii i Filozofii Państwa i Prawa WPiA UG Dr Marcin Michał Wiszowaty [M .M .W .], Katedra Prawa Konstytucyjnego i In- stytucji Politycznych WPiA UG Prof . zw . dr hab . Jerzy Zajadło [J .Z .], Katedra Teorii i Filozofii Państwa i Pra- wa WPiA UG, Zakład Praw Człowieka WPiA UG XI SŁOWO WStĘpNe W założeniu prezentowany leksykon powinien być lekturą pomocniczą i uzupełniającą – nie może więc zastępować podręczników dotyczących ani protokołu dyplomatycznego, ani tym bardziej prawa międzynarodowego czy prawa dyplomatycznego i konsularnego . Krąg adresatów naszego opra- cowania zakreślamy jednak bardzo szeroko – są to zarówno studenci poli- tologii, prawa czy stosunków międzynarodowych oraz pracownicy służby zagranicznej, jak i czytelnicy niemający na co dzień styczności z omawia- ną problematyką . Trudno go też traktować w kategoriach wyczerpującego kompendium wiedzy na temat różnych aspektów funkcjonowania służby zagranicznej w obszarze norm prawnych i norm kurtuazyjnych . Chodziło nam przede wszystkim o krótką i syntetyczną prezentację najbardziej pod- stawowych, naszym zdaniem, pojęć funkcjonujących w stosunkach dyplo- matycznych i konsularnych . W tym sensie to opracowanie, jak zakładamy, może mieć pewne walory popularyzatorskie w zakresie wiedzy o podsta- wowych instytucjach prawa dyplomatycznego i konsularnego oraz proto- kołu dyplomatycznego . Pewnego wyjaśnienia wymagają tytuł i podtytuł leksykonu . Przede wszystkim ze względów stylistycznych operujemy skrótowym pojęciem „prawo dyplomatyczne”, chociaż zawarte hasła mają znacznie szerszy wy- miar i obejmują także m .in . „prawo konsularne”, „prawo dyplomatyczne organizacji międzynarodowych”, „prawo misji specjalnych” czy, last but not least, „prawo wewnętrzne służby zagranicznej” . Ponadto, pojęcia „protokół dyplomatyczny” używamy w sensie bardzo szerokim i obejmujemy nim m .in . „normy kurtuazji międzynarodowej” i „ceremoniały państwowe”, a także pragmatykę służbową, np . w zakresie organizacji „przyjęć dyplo- matycznych”, „organizacji wizyt oficjalnych i spotkań nieoficjalnych” czy „reguł i zasad korespondencji dyplomatycznej” . Koncentrujemy się przede wszystkim na prawie i normach protokolarnych, natomiast wiele istotnych problemów z dziedziny szeroko pojętych stosunków międzynarodowych i ich historii pozostaje poza kręgiem omawianych tu zagadnień . Pod tym względem prezentowane opracowanie różni się od innych pozycji dostęp- nych na rynku księgarskim (np . Leksykonu dyplomatycznego autorstwa J. Sutora, Warszawa 2010) . Przyjęty podtytuł leksykonu – „100 podstawo- wych pojęć” – tłumaczy, dlaczego określone hasła zostały omówione, a inne pominięte . IX SŁOWO WSTĘPNE Już w tytule naszego leksykonu łączymy wyraźnie ze sobą normy praw- ne i normy kurtuazyjne występujące w szeroko pojętej działalności dyplo- matycznej . W istniejących na rynku księgarskim pozycjach najczęściej jest tak, że są one poświęcone prawu dyplomatycznemu i konsularnemu, ale za- wierają jednocześnie elementy protokołu dyplomatycznego (tak np . J. Sutor, Prawo dyplomatyczne i konsularne, Warszawa 2008) . Bądź odwrotnie – ich głównym przedmiotem jest protokół dyplomatyczny, ale jednocześnie oma- wiają podstawowe instytucje prawa dyplomatycznego i konsularnego (tak np . T. Orłowski, Protokół dyplomatyczny . Ceremoniał i etykieta, Warszawa 2010) . Wychodzimy z założenia, że te dwa systemy normatywne wzajem- nie się przecinają . W związku z tym trudno analizować protokół dyploma- tyczny w oderwaniu od prawa międzynarodowego i odwrotnie . Protokół dyplomatyczny nie jest bowiem wartością samą w sobie, w stosunkach mię- dzynarodowych jest raczej pewnym narzędziem optymalizującym właści- we relacje pomiędzy państwami, a te w ostatecznej instancji powinny być jednak zdeterminowane normami prawnymi (ius gentium), a nie normami kurtuazyjnymi (comitas gentium) . Gdańsk, sierpień 2011 r . Sebastian Sykuna i Jerzy Zajadło X redaktOrzy Dr Sebastian Sykura [S .S .], Katedra Teorii i Filozofii Państwa i Prawa WPiA UG Prof . zw . dr hab . Jerzy Zajadło [J .Z .], Katedra Teorii i Filozofii Państwa i Pra- wa WPiA UG, Zakład Praw Człowieka WPiA UG autOrzy Dr Michał Balcerzak [M .B .], Katedra Praw Człowieka WPiA UMK Dr Dariusz Bugajski [D .B .], Wydział Dowodzenia i Operacji Morskich AMW w Gdyni Dr Wojciech Burek [W .B .], Instytut Europeistyki UJ Mgr Nicholas Cieslewicz [N .C .], Katedra Teorii i Filozofii Państwa i Prawa WPiA UG Dr Agnieszka Czubik [A .Cz .], Instytut Nauk Politycznych UJ, Katedra Europej- skiej Integracji Gospodarczej UEK w Krakowie Dr Paweł Czubik [P .Cz .], Instytut Europeistyki UJ Mgr Magdalena Glanc [M .G .], Katedra Teorii i Filozofii Państwa i Prawa WPiA UG Dr Marcin Kałduński [M .Kałd .], Katedra Prawa Międzynarodowego WPiA UMK Dr Michał Kowalski [M .K .], Zakład Prawa Międzynarodowego Publicznego WPiA UJ Dr Janusz Sibora [J .S .], Instytut Filozofii, Socjoligii i Dziennikarstwa UG Dr Magdalena Sykulska-Przybysz [M .S .-P .], Zakład Praw Człowieka WPiA UG Dr Sebastian Sykuna [S .S .], Katedra Teorii i Filozofii Państwa i Prawa WPiA UG Dr Tomasz Widłak [T .W .], Katedra Teorii i Filozofii Państwa i Prawa WPiA UG Dr Marcin Michał Wiszowaty [M .M .W .], Katedra Prawa Konstytucyjnego i In- stytucji Politycznych WPiA UG Prof . zw . dr hab . Jerzy Zajadło [J .Z .], Katedra Teorii i Filozofii Państwa i Pra- wa WPiA UG, Zakład Praw Człowieka WPiA UG XI LISTA AUTORóW Mgr Paulina Zajadło-Węglarz [P .Z .-W .], Katedra Prawa Międzynarodowego Publicznego WPiA UG Dr Kamil Zeidler [K .Z .], Katedra Teorii i Filozofii Państwa i Prawa WPiA UG XII Wykaz SkrótóW Źródła prawa KWPT . . . . . . . . . . Konwencja wiedeńska o prawie traktatów z 23 .5 .1969 r . (Dz .U . z 1990 r . Nr 74, poz . 439) KWSD . . . . . . . . . . Konwencja wiedeńska o stosunkach dyplomatycznych z 18 .4 .1961 r . (Dz .U . z 1965 r . Nr 37, poz . 232) KWSK . . . . . . . . . . Konwencja wiedeńska o stosunkach konsularnych SłZagrU . . . . . . . . . ustawa z 27 .7 .2001 r . o służbie zagranicznej (Dz .U . z 24 .4 .1963 r . (Dz .U . z 1982 r . Nr 13, poz . 98) TfUE . . . . . . . . . . . Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja Nr 128, poz . 1403 ze zm .) TWE . . . . . . . . . . . . Traktat o Wspólnotach Europejskich (wersja z Ma- z Lizbony) astricht) czasopisma Dz .U . . . . . . . . . . . Dziennik Ustaw Dz .Urz . . . . . . . . . . Dziennik Urzędowy EPS . . . . . . . . . . . . Europejski Przegląd Sądowy KPP . . . . . . . . . . . . Kwartalnik Prawa Prywatnego NP . . . . . . . . . . . . . Nowe Prawo PiP . . . . . . . . . . . . . Państwo i Prawo SM . . . . . . . . . . . . . Sprawy Międzynarodowe Inne art . . . . . . . . . . . . . . artykuł cyt . . . . . . . . . . . . . cytowany (-a, -e) ds . . . . . . . . . . . . . . do spraw ETS . . . . . . . . . . . . . Europejski Trybunał Sprawiedliwości ESDZ . . . . . . . . . . . Europejska Służba Działań Zewnętrznych ew . . . . . . . . . . . . . . ewentualnie kan . . . . . . . . . . . . . kanon KNP . . . . . . . . . . . Komitet Narodowy Polski KNU . . . . . . . . . . . klauzula najwyższego uprzywilejowana KPM . . . . . . . . . . . Komisja Prawa Międzynarodowego MON . . . . . . . . . . . Ministerstwo Obrony Narodowej XIII WYKAZ SKRóTóW MSZ . . . . . . . . . . . . Ministerstwo Spraw Zagranicznych MTPC . . . . . . . . . . Międzyamerykański Trybunał Praw Człowieka MTS . . . . . . . . . . . . Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości n . . . . . . . . . . . . . . . następny (-a, -e) niepubl . . . . . . . . . niepublikowany (-a, -e) Nr . . . . . . . . . . . . . numer ok . . . . . . . . . . . . . . około ONZ . . . . . . . . . . . Organizacja Narodów Zjednoczonych opr . . . . . . . . . . . . . opracowanie par . . . . . . . . . . . . . paragraf PISM . . . . . . . . . . . Polski Instytut Spraw Międzynarodowych poz . . . . . . . . . . . . . pozycja przyp . . . . . . . . . . . przypis red . . . . . . . . . . . . . redakcja RM . . . . . . . . . . . . Rada Ministrów RP . . . . . . . . . . . . . . Rzeczpospolita RR KP . . . . . . . . . . Rada Regencyjna Królestwa Polskiego RSO . . . . . . . . . . . . Regulamin Służby na okrętach Marynarki Wojennej Rzeczypospolitej Polskiej s . . . . . . . . . . . . . . . strona SN . . . . . . . . . . . . . Sąd Najwyższy STSM . . . . . . . . . . Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej t .j . . . . . . . . . . . . . . tekst jednolity TK . . . . . . . . . . . . . Trybunał Konstytucyjny tł . . . . . . . . . . . . . . . tłumaczenie uchw . . . . . . . . . . . uchwała UE . . . . . . . . . . . . . Unia Europejska w . . . . . . . . . . . . . . . wiek w zw . . . . . . . . . . . w związku WP . . . . . . . . . . . . Wojsko Polskie ze zm . . . . . . . . . . . ze zmianami zob . . . . . . . . . . . . . zobacz XIV aGeNt kONSuLarNy Jest to najniższa (czwarta) → klasa kierowników urzędów konsularnych, nazywanej w tym przypadku – agencją konsularną . Z punktu widzenia pierwszeństwa protokolarnego agenci konsularni zostali zrównani rangą z III sekretarzem . Wspomnieć również należy, że niekiedy tytuł agenta kon- sularnego noszą → konsulowie honorowi . Osoby mianowane na stanowisko agenta konsularnego muszą spełniać takie same warunki, jakie są stawiane przed innymi szefami placówek kon- sularnych, a które w sposób szczegółowy określa art . 2 ustawy z 13 .2 .1984 r . o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej (t .j . Dz .U . z 2002 r . Nr 215, poz . 1823 ze zm .) . Stosownie do treści wskazanego artykułu, agentem kon- sularnym może zostać osoba będąca obywatelem polskim i korzystająca z pełni praw publicznych oraz posiadającą pełną zdolność do czynności prawnych . Ponadto musi posiadać tytuł magistra bądź równorzędny, nie może być karana za przestępstwo popełnione z winy umyślnej, być nieska- zitelnego charakteru, a także – z uwagi na posiadane kwalifikacje i praktykę zawodową, winna dawać rękojmię należytego wykonywania obowiązków służbowych . Agenci konsularni mogą zostać powołani na dwa sposoby i w konse- kwencji, mogą pełnić dwie nieco odmienne role . Przede wszystkim agenci są mianowani tzw . brewetem przez → konsu- la, należącego do wyższej klasy szefów placówek konsularnych (np . przez konsula generalnego) . Wówczas wykonują swoje obowiązki pod kierownic- 1 aGeNt kONSuLarNy twem tych, którzy ich powołali i w istocie są jedynie delegatami konsulów do części ich własnych okręgów konsularnych . Na podstawie art . 69 Kon- wencji wiedeńskiej o stosunkach konsularnych z 24 .4 .1963 r . (Dz .U . z 1982 r . Nr 13, poz . 98) agent konsularny mianowany w ten sposób może obecnie wykonywać swoje uprawnienia i korzystać z odpowiednich przywilejów konsularnych tylko na podstawie dwustronnego porozumienia, zawartego pomiędzy państwem wysyłającym a państwem przyjmującym . Z drugiej strony, agentów konsularnych mianuje Minister Spraw Zagra- nicznych (lub inny właściwy organ) państwa wysyłającego w ten sposób, że udziela im stosownych listów komisyjnych, w których są szczegółowo określone kompetencje rzeczowe danego agenta oraz jego okręg konsularny, zaś władze państwa goszczącego w odpowiedzi udzielają → exequatur . Tak powołany agent konsularny jest samodzielnym i pełnoprawnym kierowni- kiem placówki konsularnej . Choć we współczesnej praktyce konsularnej agencje konsularne są za- zwyczaj tworzone w mniej istotnych miejscach z punktu widzenia interesu państwa wysyłającego, to i tak ma to miejsce stosunkowo rzadko . Z tych też względów w toku prac Komisji Prawa Międzynarodowego ONZ doty- czących projektu → konwencji konsularnych pojawiły się nawet głosy za całkowitym zlikwidowaniem tej klasy (J. Sutor, Prawo…, s . 307) . Ostatecz- nie jednak uznano, że każde z państw ma swobodę decydowania o usta- nawianiu i prowadzeniu placówek tego typu . Stąd też niekiedy przyjmuje się, że mianem agentów konsularnych określa się urzędników konsularnych w randze poniżej wicekonsula i o ograniczonym zakresie obowiązków, na- tomiast ich szczegółowy status prawny określają odpowiednie przepisy szczebla krajowego (R.G. Feltham, Diplomatic…, s . 55) . Literatura: A.W. Bortnowski, Protokół dyplomatyczny i savoir-vivre dla każdego, Ciechanów 2003; R.G. Feltham, Diplomatic Handbook, Londyn 1993; S.E. Nahlik, Agent konsularny, [w:] Encyklopedia prawa międzynarodowego i stosunków międzynarodowych, Warszawa 1976; S. Sawicki, Prawo konsularne . Studium prawno-międzynarodowe, Warszawa 1998; J. Sutor, Leksykon dyplomatyczny, Warszawa 2005; J. Sutor, Prawo dyplomatyczne i konsularne, Warszawa 1982 . [M .G .] 2 AGRÉMENT AGRÉMENT (fr . zezwolenie) oznacza udzielenie wstępnej zgody przez → państwo przyj- mujące na kandydata na szefa misji dyplomatycznej w tym państwie, przed- stawionego drogą dyplomatyczną przez → państwo wysyła jące . Wybór określonej osoby na szefa misji dyplomatycznej w innym pań- stwie należy do wyłącznej kompetencji państwa wysyłającego i odbywa się według ustawodawstwa wewnętrznego tego państwa . Jednak, aby pra- widłowo wykonywać swoje funkcje, szef misji musi cieszyć się zaufaniem i życzliwością państwa przyjmującego . Dodatkowo instytucja → persona non grata potwierdza pełną swobodę państwa przyjmującego do decy- dowania, kogo nie życzy sobie na swoim terytorium jako przedstawiciela dyplomatycznego obcego państwa . Osoba szefa misji, dzięki jego pozycji i umocowaniu w państwie przyjmującym, w szczególności wymaga akcep- tacji i zgody państwa wysyłającego . W związku z licznymi przypadkami publicznego nieakceptowania kandydatów innych państw na → ambasado- rów, które nierzadko doprowadzały do napięć dyplomatycznych, a przede wszystkim wiązały się z nieprzyjemnościami dla zainteresowanej osoby, od XIX w . ustaliła się praktyka dokonywania poufnych sondaży odnośnie stosunku państwa przyjmującego do kandydata na najwyższe stanowisko dyplomatyczne w tym państwie . Praktyka ta została potwierdzona w pod- stawowym → źródle współczesnego prawa dyplomatycznego – Konwencji wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych z 18 .4 .1961 r . (Dz .U . z 1965 r . Nr 37, poz . 232) . Artykuł 4 KWSD nakłada na państwo wysyłające obowią- zek upewnienia się, „że osoba, którą zamierza akredytować jako szefa mi- sji w państwie przyjmującym, otrzymała agrément tego państwa” . W art . 4 ust . 2 KWSD zwalnia państwo przyjmujące z obowiązku uzasadniania de- cyzji odmownej . Uzyskanie agrément jest wymagane dla pierwszych dwóch klas szefów misji dyplomatycznej, a w związku z prawie całkowitym zani- kiem we współczesnej praktyce dyplomatycznej drugiej klasy szefów misji dyplomatycznej, dziś wymagane jest jedynie w stosunku do pierwszej klasy, czyli do ambasadorów i → nuncjuszy . O agrément występuje zwykle opuszczający misję ambasador lub kierują- cy nią → chargé d’affaires ad interim w formie → noty dyplomatycznej skie- rowanej do ministerstwa spraw zagranicznych państwa przyjmującego, do której załączony jest skrócony życiorys wytypowanego kandydata (demande d’agréation) . Inne sposoby występowanie o agrément (przekazanie noty do ambasady państwa przyjmującego w państwie wysyłającym, przekazanie 3 AGRÉMENT noty za pośrednictwem państwa trzeciego lub bezpośrednie wystąpienie ministra spraw zagranicznych lub głowy państwa w państwie wysyłającym do ministerstwa spraw zagranicznych państwa przyjmującego) również są dopuszczalne i praktykowane . Odpowiedź udzielana jest w ciągu ok . mie- siąca . Odpowiedź odmowna lub rażąco przedłużający się brak jakiejkolwiek odpowiedzi oznacza konieczność wyboru i przedstawienia innego kandy- data . W każdym z takich przypadków przynosi to zwykle wzrost napięcia i zadrażnienie we wzajemnych stosunkach dyplomatycznych . W przeszłości przyczynami nieakceptacji kandydata i to zarówno poprzez odmowę jego akredytacji w czasach przed wykształceniem się omawianej instytucji, jak i przez odmowę udzielenia agrément w ostatnich dwóch stuleciach, były między innymi względy rasowe oraz negatywne wypowiedzi kandydata odnośnie do państwa przyjmującego . Brak obowiązku uzasadniania decyzji odmownych nie zwalnia jednak z pewnej dyskrecji w tym temacie . Znany jest przypadek z praktyki radzieckiej, gdzie publiczne wypowiedzi Nikity Chruszczowa w 1962 r ., oczerniające niedoszłych ambasadorów Republiki Federalnej Niemiec w Rosji Radzieckiej, były uznane za naruszające zasady → kurtuazji międzynarodowej . Natomiast udzielenie agrément jest równo- znaczne z udzielaniem wstępnej zgody na kandydata i stanowi podstawę do publicznego ogłoszenia jego nazwiska oraz podejmowania dalszych kroków zmierzających do dokonania → akredytacji ambasadora w państwie przej- mującym . Ostateczną zgodą na kandydata jest jednak dopiero przyjęcie od niej → listów uwierzytelniających . W związku z tym, z formalnego punk- tu widzenia dopuszczalna jest sytuacja, że osoba, która uzyskała agrément ostatecznie nie została zaakceptowana na stanowisku ambasadora . W przy- padku takiej zmiany zdania, państwo przyjmujące może wycofać udzielone agrément lub skorzystać z instytucji persona non grata . I takie przypadki spo- radycznie miały miejsce, jak np . w 1968 r ., kiedy to król Arabii Saudyjskiej wycofał agrément udzielone kandydatowi na ambasadora Wielkiej Brytanii w tym państwie, w związku z informacjami zamieszczonymi w prasie bry- tyjskiej o jego żydowskim pochodzeniu . W przypadku powoływania tej samej osoby na stanowiska szefa misji w dwóch lub więcej państwach (art . 5 KWSD), konieczne jest uzyskanie agrément w każdym z tych państw . Uzyskanie agrément nie jest wymagane w stosunku do szefów stałych przedstawicielstw państw przy organizacjach międzynarodowych . Z same- go faktu bycia członkiem organizacji międzynarodowej wynika prawo do mianowania stałego przedstawiciela przy takiej organizacji . 4 AIDE MÉMOIRE (PRO MEMORIA) Odrębnie uregulowana jest kwestia udzielania uprzedniej zgody pań- stwa przyjmującego na stanowiska → attachés wojskowych, morskich i lot- niczych . Konwencja wiedeńska o stosunkach dyplomatycznych w art . 7 je- dynie uprawnia państwo przyjmujące do żądania uprzedniego wskazania kandydata celem akceptacji . Dla odróżnienia z instytucją agrément zarezer- wowaną dla szefów misji dyplomatycznych zgodę np . na attaché wojskowe- go określą się, jako ang . approval lub fr . approbation . Również fakultatywnie Konwencja traktuje żądanie uzyskania uprzedniej zgody na innych przedsta- wicieli dyplomatycznych, którzy posiadają obywatelstwo państwa trzeciego i nie są zarazem obywatelami państwa wysyłającego (art . 8 ust . 3 KWSD) . Każdorazowo zgodę państwa przyjmującego trzeba natomiast zdobyć przy powoływaniu przedstawiciela dyplomatycznego posiadającego obywa- telstwo państwa przyjmującego (art . 8 ust . 2 KWSD) . Jednak są to sytuacje wyjątkowe, ponieważ zasadą powinno być mianowanie własnych obywa- teli na stanowiska dyplomatyczne w innym państwie (art . 8 ust . 1 KWSD) . Odnośnie do pozostałych osób zatrudnianych w placówce dyplomatycznej państwo wysyłające posiada pełną swobodę ich wyboru, a ewentualna nie- akceptacja państwa przyjmującego może nastąpić na podstawie przepisów o persona non grata i osobach niepożądanych . Literatura: E. Denza, Diplomatic Law . A Commentary on the Vienna Convention on Diplomatic Rela- tions, Oxford 2008; M.J. Gamboa, Elements of Diplomatic and Consular Practice . A Glossary, Quezon City 1966; M. Gąsiorowski, Dyplomaci i konsulowie, Warszawa 1966; E.M. Satow, Satow’s Guide to Diplomatic Practice, London 1979; J. Sutor, Prawo dyplomatyczne i konsularne, Warszawa 2010 . [W .B .] AIDE MÉMOIRE (PRO MEMORIA) Jest to jedno z pism dyplomatycznych, którego celem jest oświadczenie, do- tyczące oceny stanu faktycznego sprawy lub wyjaśnienie omawianego pro- blemu . Wręczane osobiście podczas lub po zakończeniu rozmowy, ewen- tualnie przesyłane w formie załącznika do → not dyplomatycznych, ma służyć usunięciu rozbieżności i nieporozumień co do przedmiotu dyskusji, rzadziej korespondencji, a niekiedy jest traktowane jako jej podsumowanie czy uzupełnienie . 5
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Leksykon prawa i protokołu dyplomatycznego 100 podstawowych pojęć
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: