Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00342 008000 15717058 na godz. na dobę w sumie
Lektyny - toksyny ukryte w popularnych warzywach i owocach - ebook/pdf
Lektyny - toksyny ukryte w popularnych warzywach i owocach - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 201
Wydawca: Vital Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8168-234-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zdrowie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

 

Rośliny nas nie lubią! Jeśli żyłeś w przekonaniu, że jest inaczej, to pora otworzyć oczy. Aby zapewnić sobie przeżycie mają do dyspozycji bogaty arsenał broni biologicznych. Wśród nich jedną z najgroźniejszych są lektyny, toksyczne białka, które chronią je przed drapieżnikami. Dzięki tej książce dowiesz się, w których popularnych warzywach i owocach występują, poznasz całe spektrum dolegliwości, jakie wywołują, a także nauczysz się technik eliminowania ich z ulubionych jarzyn. Autorzy odpowiadają również na pytanie czy w produktach ekologicznych jest mniej lektyn oraz czy odżywianie zgodne z grupą krwi uchroni Cię przed niebezpieczeństwem związanym z ich spożywaniem. Lektyny – niebezpieczna broń roślin!

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Miriam Schaufler Walter A. Drössler LEKTYNY toksyny ukryte w popularnych warzywach i owocach Jak bezpiecznie jeść produkty roślinne i usunąć przyczynę chorób autoimmunologicznych oraz stanów zapalnych Redakcja: Ewelina Kuryłowicz Skład: Emilia Dajnowicz PRojekt okładki: Emilia Dajnowicz tłumaczenie: Kamila Wysocka Wydanie I BIAŁYSTOK 2019 ISBN 978-83-8168-128-5 Tytuł oryginału: Lektine - das heimliche Gift: Wie Obst, Gemüse, Hülsenfrüchte und Getreide uns dick und krank machen - und wie wir uns davor schützen können Mit 4-Wochen-Plan Copyright © 2018 by riva Verlag, Münchner Verlagsgruppe GmbH, München © Copyright for the Polish edition by Wydawnictwo Vital, Białystok 2018 All rights reserved, including the right of reproduction in whole or in part in any form. Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej publikacji nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych bez pisemnej zgody posiadaczy praw autorskich. Książka ta zawiera porady i informacje odnoszące się do opieki zdrowotnej. Nie powinny one jednak zastępować porady lekarza ani dietetyka. Jeśli podejrzewasz u siebie problemy zdrowotne lub wiesz o nich, powinieneś skonsultować się z lekarzem, zanim rozpoczniesz jakikolwiek program poprawy zdrowia czy leczenia. Dołożono wszelkich starań, aby informacje zaprezentowane w tej książce były rzetelne i aktualne podczas daty jej publikacji. Wydawca ani autor nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek skutki dla zdrowia mogące wystąpić w wyniku stosowania zaprezentowanych w książce metod. 15-762 Białystok ul. Antoniuk Fabr. 55/24 85 662 92 67 – redakcja 85 654 78 06 – sekretariat 85 653 13 03 – dział handlowy – hurt 85 654 78 35 – www.vitalni24.pl – detal strona wydawnictwa: www.wydawnictwovital.pl Więcej informacji znajdziesz na portalu www.odzywianie24.pl PRINTED IN POLAND SPIS TREŚCI Lektyny – gorąca dyskusja  ...............................................   9 ROŚLINY NAS NIE LUBIĄ .............................................. 15 Tak rośliny chronią się przed swoimi wrogami  ............  16 Kolory, włoski, goryczka i inne mechanizmy  obronne .....................................................................  16 Również rośliny się komunikują  ................................  17 Znaczenie wtórnych substancji roślinnych  ....................  18 Złe dla zwierząt, dobre dla nas?  .................................  20 Przegląd składników antyodżywczych  .....................  20 Lektyny i ich działanie  ......................................................  24 Jak lektyny oddziałują na organizmy  ........................  25 Mdłości, gorączka i inne objawy zatrucia  .................  28 Jakie choroby powodują lektyny  ................................  30 Bariera jelitowa i zespół nieszczelnego jelita  ............  34 Choroby autoimmunologiczne i ich związek  z lektynami  ...............................................................  37 Życie wolne od lektyn – tak czy nie?  ..............................  42 Pozytywne opisy doświadczeń pozostawiają  nadzieję ......................................................................  43 LEKTYNY W NASZYCH PRODUKTACH SPOŻYWCZYCH ........................................................... 47 Wolne od lektyn i zawierające lektyny produkty  spożywcze  ......................................................................  48 Warzywa i rośliny strączkowe  .....................................  52 Soja i produkty sojowe  ..................................................  55 Samodzielnie przygotowane chipsy z pasternaku .............  57 Sałata  ................................................................................  59 Algi  ...................................................................................  60 Owoce  ..............................................................................  60 Zboża i produkty zbożowe  ...........................................  62 Orzechy i nasiona  ...........................................................  68 Mięso, ryby i owoce morza  ...........................................  70 Mleko i produkty mleczne  ............................................  71 Samodzielnie przygotowany jogurt kokosowy ..................  74 Zioła i przyprawy  ..........................................................  76 Tłuszcze i oleje  ................................................................  77 Dodatki, słodycze, cukier i słodziki  ............................  80 W ten sposób można unieszkodliwić lektyny  ...............  83 Możliwość 1. Namaczanie  ...........................................  84 Możliwość 2. Gotowanie w szybkowarze  .................  84 Możliwość 3. Wystarczająco długie gotowanie  ........  85 Możliwość 4. Pozwolenie na kiełkowanie  .................  85 Możliwość 5. Obieranie  ................................................  86 Możliwość 6. Fermentowanie  .....................................  86 Tak samodzielnie sfermentujesz warzywa .......................  88 PLAN 4-TYGODNIOWY ................................................... 91 Przygotowanie na wolny od lektyn plan żywienia  ......  92 Protokół żywienia  ..............................................................  95 Produkty spożywcze i napoje  .....................................  96 Wskazówki na temat podanych ilości ........................  97 Objawy, dolegliwości i odczucia  ................................  99 Twój osobisty protokół żywienia  ................................  100 Plan 4-tygodniowy i jego zastosowanie  ..........................  103 Tydzień 1.  .......................................................................  104 Tydzień 2.  .......................................................................  105 Tydzień 3.  .......................................................................  106 Tydzień 4.  .......................................................................  107 PRZEPISY .................................................................................... 111 Śniadanie  .............................................................................  112 Obiad  ....................................................................................  127 Kolacja  ..................................................................................  166 O Autorach  ..........................................................................  200 LEKTYNY – GORĄCA DYSKUSJA A ktualnie wokół lektyn toczą się bardzo kontrowersyjne  dyskusje, nawet jeśli te substancje nie są nowością w ba- daniach.  Nasilają  się  przypuszczenia,  że  lektyny  przyczy- niają się do coraz bardziej rozpowszechniających się chorób  autoimmunologicznych i ogromnej liczby chorób zapalnych.  Ponieważ przyczyny chorób autoimmunologicznych są do  tej pory w znacznym stopniu nieznane, świat nauki jest bar- dzo zainteresowany tym, żeby w końcu znaleźć rozwiązania.  Jak dotąd, stosuje się głównie terapie medykamentami, któ- re wprawdzie prowadzą do zmniejszenia objawów, ale nie  mogą wyleczyć choroby. Niestety w przypadku tych terapii  bardzo często dochodzi do skutków ubocznych, co jeszcze  bardziej obniża jakość życia pacjentów. 9 Jednak czym są w ogóle lektyny? Mówiąc krótko, lektyny  są bardzo łatwo wiążącymi molekułami białka zawartymi  w  roślinach,  zapewniającymi  im  ochronę  przed  roślino- żercami.  Gdy  spożywamy  te  zawierające  lektyny  rośliny,  molekuły białka przez jelita dostają się do naczyń krwiono- śnych i wiążą się z dowolnymi komórkami ciała. Ponieważ  organizm przestaje przez to rozpoznawać te komórki jako  własne, rozwija się reakcja autoimmunologiczna, która może  prowadzić do procesów zapalnych. To tyle, jeśli chodzi o teorię. Można myśleć, że w lekty- nach  znaleziono  wreszcie  sprawcę  zjawisk  autoimmuno- logicznych. Teoria nie została jednak dotąd udowodniona,  a stan badań nie jest niestety zaawansowany. Wielu lekarzy  traktuje te założenia jako bzdury i przypisuje je do medy- cyny alternatywnej. Jednak przypomnijmy sobie dyskusję  na temat glutenu, która toczy się od kilku lat: podczas gdy  od dziesięcioleci wiadomo, że pacjenci z celiakią powinni  unikać  tego  tak  zwanego  klejącego  białka,  kilka  lat  temu  stwierdzono, że istnieje bardzo wiele osób, u których poja- wiają się podobne objawy jak przy celiakii, chociaż nie da  się u nich stwierdzić uszkodzenia jelita. Tak powstał nowy  i niedawno uznany obraz chorobowy z nazwą, którą cięż- ko jest zapamiętać: „niezwiązana z celiakią ani z alergią na  pszenicę nadwrażliwość na gluten”. Gluten poza tym rów- nież jest lektyną. Zasadnicze pytanie brzmi zatem: Czy lektyny są rzeczy- wiście  kluczem  do  reakcji  zapalnych  w  organizmie?  Przy  wielu chorobach cywilizacyjnych, takich jak choroby serca  i  układu  krążenia,  wysokie  ciśnienie  krwi  czy  nadwaga,  a także przy różnych nietolerancjach unikanie określonych  10 LEKTYNY LEKTYNY – GORĄCA DYSKUSJA produktów  spożywczych  może  pomóc  złagodzić  objawy  i wyleczyć choroby. Czy w związku z tym również odżywia- nie wolne od lektyn może wpłynąć pozytywnie na zjawiska  autoimmunologiczne w organizmie? Na nasze pytanie nie  będziemy mogli odpowiedzieć jednoznacznie również w ni- niejszym poradniku. Jednak istnieje wielu lekarzy i naukow- ców, którzy mierzą się z tym tematem i stosują różne metody.  Jednym z nich jest dr Steven Gundry ze Stanów Zjednoczo- nych. Dzięki wieloletniej pracy ze swoimi pacjentami stwo- rzył formę żywienia, która celuje właśnie w to: życie wolne  od lektyn, aby być zdrowym. Dr Gundry zaleca jednak, żeby  wykreślić z codziennego jadłospisu wiele produktów roślin- nych  uznawanych  za zdrowe, lecz zawierających  lektyny,  takich jak warzywa strączkowe i psiankowate, na przykład  pomidory, bakłażany i ogórki. Jego plan żywienia przypomi- na trochę dietę niskowęglowodanową i wysokotłuszczową,  z niewielką, prawie znikomą ilością węglowodanów ze zbóż,  ale za to z dużą ilością wartościowych tłuszczów roślinnych  z orzechów i różnych olejów, wieloma wolnymi od lektyn  rodzajami warzyw, ale też rybami i mięsem. Oferuje też roz- wiązanie dla wegetarian i wegan. Jednak właśnie dlatego, że  dr Gundry odrzuca wiele klasycznych zaleceń, a do tego nie  ma żadnych badań, które podbudowałyby naukowo wyniki  jego pracy, jego książka „Roślinne kłamstwo”, która ukazała  się w 2017 roku, była oczywiście gorąco dyskutowana. Co  ciekawe jednak, wielu jego pacjentów – a mowa tu o kilku  tysiącach ludzi – w jego metodzie znalazło sposób żywienia,  który uwolnił ich od dolegliwości. Opłaca się zatem zająć się dokładniej lektynami i przyj- rzeć się ich funkcjom oraz sposobom działania. Na kolejnych  11 stronach zdobędziesz pakiet wielu informacji na temat lek- tyn, ich pochodzenia i funkcji, a także ich sposobów oddzia- ływania na ludzki organizm. W rozdziale 1. zagłębimy się  trochę w biologię i zajmiemy się niezwykle interesującymi  metodami, za pomocą których świat roślin chroni się przed  wrogami. W związku z tym poznamy wtórne substancje ro- ślinne i funkcje składników antyodżywczych w roślinach.  Poza tym przyjrzymy się szczegółowo lektynom, ich wystę- powaniu,  botanicznemu  zróżnicowaniu  i  właściwościom.  Dzięki wyposażeniu w te biologiczne podstawy będziemy  mogli przejść do działania lektyn na ludzki organizm. Przy  tym zastanowimy się, na czym opierają się przypuszczenia,  że lektyny są tak znaczącą częścią różnych obrazów choro- bowych. Ogólnie ten rozdział jest poświęcony kwestii, jak  sensowne jest w rzeczywistości odżywianie wolne od lektyn. W rozdziale 2. skierujemy naszą uwagę na grupy pro- duktów spożywczych i weźmiemy pod lupę główne źródła  lektyn, a zatem zboża, rośliny strączkowe, warzywa i owo- ce. Jednak sprawdzimy też orzechy i nasiona, mięso, ryby  i owoce morza oraz zioła, przyprawy, tłuszcze i oleje, cukier  i słodziki, ponieważ w ramach zdrowego, zrównoważone- go i wolnego od lektyn pożywienia wszystkie grupy pro- duktów spożywczych mają wyjątkowe znaczenie. W tym  szczegółowym rozdziale dostaniesz do ręki wiele wskazó- wek,  jak  można  zastosować  wolne  od lektyn  odżywianie  w ramach zrównoważonego żywienia. Zaliczają się do tego  również proste, ale bardzo skuteczne metody, które mogą  pozwolić na prawie całkowitą redukcję lektyn w naszych  produktach spożywczych. 12 LEKTYNY LEKTYNY – GORĄCA DYSKUSJA Abyś mógł odkryć, czy występuje u ciebie nietolerancja  lektyn, w rozdziale 3. oferujemy ci 4-tygodniowy plan, dzię- ki któremu możesz przeżyć kilka tygodni bez lektyn. Prowadzenie  dziennika  żywienia,  za  pomocą  którego  możesz udokumentować samoobserwację, pomoże ci zająć  się zmianą w żywieniu i udokumentować postępy. Liczne  przepisy na smaczne i proste w przygotowaniu potrawy do- pełnią 4-tygodniowy plan. Właśnie dlatego, że stan badań jest jeszcze bardzo skrom- ny, nie pozostaje nam ostatecznie nic innego niż wypróbowa- nie zmiany odżywiania na wolne od lektyn. A jeśli unikanie  lektyn pomoże nam doprowadzić do poprawy naszych do- legliwości w jakiejkolwiek formie i zmniejszenia nasze sa- mopoczucie, będzie to krok we właściwym kierunku. Bo na  koniec dnia – niezależnie od zdania naukowców – ważne jest  tylko jedno: twoje zdrowie! Miriam Schaufler i Walter A. Drössler 14 LEKTYNY ROŚLINY NAS NIE LUBIĄ C zy  ten  nagłówek  wzbudza  twoją  ciekawość?  To  logiczne, że rośliny nas nie lubią, w końcu my, lu- dzie, jesteśmy ich największymi wrogami. Co ciekawe,  rośliny  dysponują  bardzo  sprytnymi  metodami,  aby  zapewnić sobie przeżycie i przekazać swoje geny możli- wie licznemu potomstwu. Dlatego korzystają z różnych  broni biologicznych, żeby chronić się przed roślinożer- cami – czy to ludźmi, insektami czy innymi zwierzętami. 15 TAK ROŚLINY CHRONIĄ SIĘ PRZED SWOIMI WROGAMI Jeśli się trochę zastanowisz, z pewnością przypomnisz sobie  kilka trujących roślin, których spożycie prowadzi do silnych  wymiotów i mdłości, a nawet może skończyć się śmiercią.  Pomyśl  o  różnych  grzybach,  konwalii  majowej,  pokrzyku  wilczej jagodzie, pestkach moreli, liściach rabarbaru, suro- wych i niedojrzałych owocach czarnego bzu, ale też zielo- nych częściach pomidorów, bakłażanów czy ziemniaków.  Kolory, włoski, goryczka i inne mechanizmy obronne Rośliny  są  prawdziwymi  mistrzami  przetrwania.  Chronią  się na przykład już za pomocą swojego wyglądu – odstra- szających kolorów, nieprzyjemnych powierzchni, takich jak  kolce, jak na przykład w przypadku agrestu czy jeżyn, kleją- cej żywicy, twardych łupin jak u orzechów kokosowych lub  grubej warstwy okrywających je liści jak karczoch. Również  parzące włoski pokrzywy z pewnością są ci dobrze znane.  Przy najlżejszym dotyku łamią się główki włosów i powstaje  szpic, który wkłuwa się w skórę. Równocześnie sprawiający  ból sok pokrzywy wsącza się do rany.  Obok tych tak zwanych mechanicznych metod wiele ro- ślin chroni się ponadto chemią, na przykład różnymi gorz- kimi  substancjami,  toksynami  czy  wydzielaniem  różnych  hormonów.  Dynie  i  ogórki,  które  również  zaliczają  się  do  dyniowatych,  zawierały  na  przykład  w  swojej  pierwotnej  formie goryczkę. W naszych dzisiejszych rodzajach upraw- nych pozbyto się jej jednak, żeby z jednej strony warzywa  16 LEKTYNY ROŚLINY NAS NIE LUBIĄ były smaczniejsze, z drugiej – bo przy dużym spożyciu mogła  prowadzić do biegunek i wymiotów u wrażliwszych osób.  Kiedy  wprowadzano  ziemniaki  w  Europie  w  XVI  wieku,  bardzo wiele osób ciężko chorowało, bo zamiast bulw jadło  trujące liście i łodygi rośliny. Jednak również bulwa może być  trująca, mianowicie wtedy, gdy ma jeszcze zielone fragmen- ty. Ta zieleń wskazuje bowiem na zawartość trującej solaniny.  Po spożyciu może dojść do silnego podrażnienia, takiego jak  drapanie i palenie w gardle, kaszlu, kichania, napływu śliny  i łez, ale też mdłości i wymiotów. To samo dotyczy pomi- dorów – one mają dodatkowo jeszcze drobne włoski gruczo- łowe na górnej stronie swoich liści. Gdy wgryzie się w nie  na przykład mszyca, liść wydziela jasnozieloną wydzielinę,  w której mszyca zostaje uwięziona i ginie z głodu. Ta wydzie- lina jest poza tym odpowiedzialna za typowy zapach rośliny.  Niektóre szkodniki, na przykład bielinka kapustnika, pchełki  ziemne czy komary, odstrasza zapach pomidorów. Również rośliny się komunikują Rośliny mogą nawet komunikować się ze sobą, i to przez  uwalnianie różnych hormonów. Naukowcy odkryli, że te  hormony  są  wydzielane,  gdy  roślinożerca  zaczyna  pod- gryzać roślinę. Weźmy jako przykład raz jeszcze ziemniak:  roślina  wysyła  sygnały,  gdy  zostanie  zaatakowana  przez  swojego głównego wroga, larwy stonki ziemniaczanej. Inne  rośliny rozpoznają te sygnały i zaczynają z kolei produko- wać  inne  rodzaje  chemikaliów,  które  mają  uniemożliwić  zwierzętom ich zjedzenie. Może być tak, że roślina tworzy  określone substancje, które w żołądku zwierzęcia produku- 17 ją substancje drażniące, żeby nie miało ono już ochoty jeść  dalej. Niektóre rośliny są nawet w stanie schwytać swojego  wroga, sparaliżować go lub nawet śmiertelnie zatruć, jeśli  zechce pożreć roślinę. Również  zawartość  lektyn  w  roślinie  należy  do  jednej  z wielu możliwości obrony chemicznej w świecie roślin. Po- nieważ lektyny występują w bardzo wielu roślinach wyko- rzystywanych przez nas jako produkty spożywcze, często są  określane jako „składniki antyodżywcze”. W nauce mówi się  o „antynutrientach”, które są podgrupą tak zwanych wtór- nych substancji roślinnych. ZNACZENIE WTÓRNYCH SUBSTANCJI ROŚLINNYCH Aby wyjaśnić znaczenie składników antyodżywczych czy  antynutrientów, musimy nieco bardziej zagłębić się w bio- logię.  Krótka  definicja  na  początek  powinna  już  rzucić  trochę  światła  na  sprawę:  składnikami  antyodżywczymi  nazywa  się  wtórne  substancje  roślinne,  które  ogranicza- ją  maksymalne  wykorzystanie  składników  odżywczych.  Obok antywitamin wyróżnia się jeszcze antyenzymy i inhi- bitory enzymów. Antywitaminy to substancje, które osłabia- ją lub uniemożliwiają działanie określonych witamin. Takie  substancje znajdują się na przykład w alkoholu czy kawie,  których  spożycie  bezpośrednio  przed  posiłkiem,  w  jego  trakcie lub po nim może utrudnić wchłanianie witaminy B1 w organizmie. Antagonistą witaminy A jest na przykład wi- tamina D, co ma wpływ na przemianę materii w kościach.  18 LEKTYNY ROŚLINY NAS NIE LUBIĄ Zwykle  witamina  D  jest  odpowiedzialna  za  odkładanie  wapnia w kościach i przez to – za gęstość kości. Jeśli jednak  na przykład przyjmujemy tabletki z wysokimi dawkami wi- taminy A i mamy jej za wiele, może to negatywnie oddzia- ływać na gęstość kości. Witamina A blokuje funkcjonowanie  witaminy D, więc wapń nie może się odkładać. Antyenzy- my to antyciała lub białka, które mogą hamować aktywność  enzymów. Enzymy napędzają wiele ważnych biochemicz- nych reakcji w organizmie. Usuwają substancje odpadowe  lub  rozbijają  duże  molekuły.  Są  potrzebne  do  trawienia,  wzrostu i oddychania, a także do przekazywania bodźców  oraz wielu innych procesów. Te procesy mogą być hamowa- ne przez antyenzymy, jednak jest to zależne od dawki, więc  zdrowy człowiek z normalnymi nawykami żywieniowymi  nie musi obawiać się żadnych szkodliwych dla zdrowia od- działywań. Naturalne antyenzymy znajdziemy na przykład  w soi, dyni, ziemniakach czy pszenicy. Również inhibitory  enzymów hamują aktywność enzymów, wiążąc się z nimi.  Są zazwyczaj wykorzystywane w medykamentach, takich  jak leki obniżające ciśnienie krwi, hamujące stany zapalne  czy stosowane przy wirusie HIV. Jednakże większość wtórnych substancji roślinnych ma  również  istotne  znaczenie  dla  leczniczego  działania  owo- ców i warzyw. Dla roślin działają jako substancje chroniące  przed chorobami i szkodnikami, grzybami i wirusami. Są to  barwniki i substancje zapachowe lub regulujące wzrost ro- śliny. Mówiąc krótko, wszystko, co tworzy roślinę, jej kolor,  zapach, smak, pochodzi z wtórnych substancji roślinnych.  Pomyśl o specyficznym zapachu czosnku, palącym aromacie  cebuli, który wyciska nam łzy z oczu, czy jaskrawym czerwo- 19 nopomarańczowym kolorze papryki czy marchwi. Wszystko  to powodują wtórne substancje roślinne. Łącznie w świecie  roślin istnieje około 100 000 różnych wtórnych substancji ro- ślinnych, z których do dziś zbadano dopiero kilka tysięcy. Złe dla zwierząt, dobre dla nas? Dostatecznie wiadomo jest, że my, ludzie, możemy wyko- rzystać  pozytywne  oddziaływanie  roślin,  ponieważ  to,  co  pomaga roślinom, również w przypadku ludzi sprzyja zdro- wiu. Wtórne substancje roślinne chronią na przykład przed  nowotworami, służą do obrony przed infekcjami, działają  antyoksydacyjnie, wspierają trawienie, działają antymikro- bowo, hamują stany zapalne, obniżają poziom cholesterolu  czy wpływają na układ immunologiczny. Barwniki roślinne  wprawdzie nie mają żadnej funkcji odżywczej, to znaczy nie  mają żadnego wspierającego zdrowie działania, jednak dzia- łają  „odżywczo”  w  rozszerzonym  sensie,  ponieważ  przez  swoją różnorodność barw pobudzają apetyt i dzięki temu –  przyjmowanie  pożywienia.  Zaliczają  się  do  nich  na  przy- kład nadające żółtoczerwoną barwę karotenoidy z licznych  rodzajów owoców i warzyw, nadające barwę od żółtej po  niebieską antocyjany, występujące na przykład w czarnych  jagodach, czy zielony chlorofil w warzywach liściastych. Przegląd składników antyodżywczych Wróćmy do składników antyodżywczych. Ponieważ wtórne  substancje roślinne mają też funkcję ochronną, wśród nich  znajdują się niestety również już wspomniane niepożądane  20 LEKTYNY
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Lektyny - toksyny ukryte w popularnych warzywach i owocach
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: