Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00635 011327 20235884 na godz. na dobę w sumie
Lider charyzmatyczny - ebook/pdf
Lider charyzmatyczny - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 217
Wydawca: CKL Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-88094-30-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biznes >> poradniki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Z fascynacją patrzę na ludzi, którzy swoją postawą, zaangażowaniem i niezidentyfikowaną siłą potrafią pociągnąć za sobą innych. Skąd czerpią tą wewnętrzną energię, dzięki której skupiają wokół siebie tak wielu, różnych ludzi, wydobywają z nich największy potencjał i dokonują rzeczy, które dla większości śmiertelników po prostu wydają się nierealne?
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

(cid:2)(cid:3)(cid:4)(cid:1)(cid:5)(cid:6)(cid:1)(cid:7)(cid:8)(cid:9)(cid:10)(cid:11)(cid:12) (cid:13)(cid:14)(cid:15)(cid:11)(cid:12) (cid:16)(cid:17)(cid:3)(cid:12) (cid:4)(cid:18)(cid:19)(cid:3)(cid:20)(cid:4)(cid:21)(cid:18)(cid:9)(cid:4) (cid:22)(cid:1)(cid:23)(cid:3)(cid:24)(cid:14)(cid:1)(cid:25)(cid:26)(cid:8)(cid:25)(cid:27)(cid:28)(cid:1)(cid:18)(cid:28)(cid:14)(cid:27)(cid:12)(cid:1)(cid:18)(cid:3)(cid:21)(cid:17)(cid:8)(cid:29)(cid:3)(cid:30)(cid:1)(cid:25)(cid:20)(cid:29)(cid:3)(cid:12)(cid:18)(cid:3)(cid:1)(cid:26)(cid:11)(cid:12)(cid:21)(cid:11)(cid:26)(cid:21)(cid:23)(cid:31)(cid:1)(cid:21)(cid:17)(cid:3)(cid:12) (cid:4)(cid:18)(cid:19)(cid:4)(cid:1)(cid:14)(cid:1)(cid:23)(cid:3)(cid:24)(cid:14)(cid:1)(cid:29)(cid:4)(cid:29)(cid:14)(cid:11)(cid:12)(cid:3)(cid:1) (cid:29)(cid:26)(cid:32)(cid:4)(cid:29)(cid:1)(cid:9)(cid:3)(cid:1)(cid:18)(cid:29)(cid:8)(cid:33)(cid:11)(cid:9)(cid:9)(cid:14)(cid:24)(cid:27)(cid:29)(cid:1)(cid:33)(cid:14)(cid:15)(cid:11)(cid:12)(cid:3)(cid:1)(cid:21)(cid:17)(cid:3)(cid:12) (cid:4)(cid:18)(cid:19)(cid:3)(cid:20)(cid:4)(cid:21)(cid:18)(cid:9)(cid:11)(cid:10)(cid:8) (cid:34) (cid:3)(cid:23)(cid:11)(cid:19)(cid:9)(cid:14)(cid:21)(cid:3)(cid:1)(cid:21)(cid:17)(cid:3)(cid:12) (cid:4)(cid:18)(cid:19)(cid:4) (cid:35) (cid:11)(cid:17)(cid:3)(cid:29)(cid:14)(cid:8)(cid:12)(cid:3)(cid:33)(cid:9)(cid:4)(cid:1)(cid:29)(cid:4)(cid:19)(cid:14)(cid:3)(cid:12)(cid:1)(cid:21)(cid:17)(cid:3)(cid:12) (cid:4)(cid:18)(cid:19)(cid:4) (cid:16) (cid:14)(cid:11)(cid:19)(cid:9)(cid:3)(cid:1)(cid:25)(cid:20)(cid:12)(cid:8)(cid:9)(cid:3)(cid:1)(cid:33)(cid:14)(cid:15)(cid:11)(cid:12)(cid:3)(cid:1)(cid:21)(cid:17)(cid:3)(cid:12) (cid:4)(cid:18)(cid:19)(cid:3)(cid:20)(cid:4)(cid:21)(cid:18)(cid:9)(cid:11)(cid:10)(cid:8) (cid:36) (cid:8)(cid:18)(cid:29)(cid:14)(cid:23)(cid:3)(cid:9)(cid:14)(cid:11)(cid:1)(cid:29)(cid:4)(cid:23)(cid:37)(cid:20)(cid:24)(cid:8)(cid:29)(cid:11)(cid:10)(cid:8)(cid:1)(cid:26)(cid:12)(cid:18)(cid:4)(cid:29)(cid:27)(cid:15)(cid:18)(cid:20)(cid:29)(cid:3)(cid:1) Jay A.Conger Lider charyzmatyczny CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA 2008 Tytuł oryginału: The Charismatic Leader Copyright © Jossey-Bass Publishers San Francisco USA Tłumaczenie: Beata Berholdt Polish Edition Copyright © Centrum Kreowania Liderów SA Wydanie II polskie Skład i łamanie, korekta językowa, przygotowanie do druku: Agencja Wydawnicza Sygnatura sp. z o.o. www.sygnatura.net Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metoda kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie ksiązki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Centrum Kreowania Liderów SA nie bierze żadnej odpowiedzialności ani za wykorzystanie zawartych w tej książce informacji, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Centrum Kreowania Liderów SA nie ponosi również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Redaktor wydania: Centrum Kreowania Liderów S.A. Ul. Waryńskiego 1 96-300 Żyrardów e-mail: ckl@ckl.com.pl www.ckl.com.pl ISBN: 978-83-88094-30-9 Zamówienia od hurtowni i księgarń oraz instytucji, firm, szkół, ośrodków szkoleniowych i osób indywidualnych prosimy kierować na adres Centrum Kreowania Liderów SA Rok wydania 2008 Printed in Poland Cena detaliczna: 79,00 zł SPIS TREŚCI PRZEDMOWA DO WYDANIA POLSKIEGO ............................................. 9 Potrzeba przywództwa ........................................................................ 9 Przywództwo na światowym poziomie ................................................ 10 PRZEDMOWA ..................................................................................... 11 Zaniedbany przedmiot badań ............................................................ 12 Przeznaczenie publikacji ................................................................... 14 Źródła danych ................................................................................. 15 Przegląd treści ................................................................................. 16 Podziękowania ................................................................................. 18 O AUTORZE ....................................................................................... 19 I. Dwa oblicza lidera charyzmatycznego .................................................21 Profil lidera charyzmatycznego........................................................... 23 Potrzeba wielu zmian ........................................................................ 27 Mentalność biurokratyczna ................................................................ 29 Odpowiednia kultura w firmie ............................................................ 32 Umiejętności przywódcze dzisiaj ........................................................ 34 Na scenie pojawia się lider charyzmatyczny ......................................... 35 II. Czym jest charyzma? .........................................................................41 Tajemnica charyzmy ......................................................................... 41 W jaki sposób przypisujemy charyzmę innym? ..................................... 43 CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA 6 Lider charyzmatyczny Behawioralny wymiar charyzmy .......................................................... 45 Konstelacja zachowań ....................................................................... 53 III. Wychodzenie poza granice rzeczywistości ...........................................55 Aspekty wizji .................................................................................. 56 Wizja jako rodzaj parasola strategicznego .......................................... 58 Wizja jako bodziec .......................................................................... 60 Typologia wizji ................................................................................ 61 Wizje charyzmatyczne i niecharyzmatyczne ........................................ 63 Formułowanie wizji .......................................................................... 66 Demistyfikacja wizji ......................................................................... 79 IV. Komunikowanie wizji, która inspiruje ...................................................83 Istotna rola języka ........................................................................... 85 Wykorzystanie retoryki ..................................................................... 87 Pojęcie tworzenia ram ...................................................................... 98 Od wizji do charyzmy .....................................................................105 V. Budowanie wrażenia wiarygodności i doświadczenia ............................107 Budowanie zaufania poprzez demonstrowanie doświadczenia ..............108 VI. Dawanie siły innym, aby mogli realizować swoje marzenia ...................119 Tamowanie energii motywacyjnej ......................................................120 Nadawanie władzy poprzez realizowanie osiągnięć .............................121 Władza poprzez werbalną perswazję ................................................125 Władza poprzez narastanie emocji ...................................................128 Dawanie siły poprzez zastępcze doświadczenie .................................129 Lider charyzmatyczny jako nauczyciel ...............................................131 VII. Zachęcanie zwolenników do podejmowania nadzwyczajnych poświęceń .....................................................................................135 Profil zwolennika ............................................................................136 Związki charyzmatyczne .................................................................137 VIII. Ciemna strona funkcjonowania lidera charyzmatycznego w przedsiębiorstwie ........................................................................147 Problemy z wizją lidera ...................................................................148 Manipulacja poprzez umiejętności komunikacyjne ..............................157 CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA Spis tre(cid:264)ci 7 Praktyki sterowania dysfunkcjonalnego ..............................................160 Sterowanie innymi .........................................................................161 IX. Rozwijanie wyjątkowego przywództwa w organizacjach ........................165 Rozwijanie liderów ..........................................................................167 Sterowanie liderem charyzmatycznym ................................................177 Lekcje dla lidera charyzmatycznego ...................................................179 Lekcje dla organizacji .......................................................................180 WNIOSKI KOŃCOWE ..........................................................................183 MATERIAŁY ŹRÓDŁOWE ....................................................................185 BIBLIOGRAFIA ...................................................................................197 CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA PRZEDMOWA DO WYDANIA POLSKIEGO „W rozpoczynającym się stuleciu nic nie będzie miało większego znaczenia niż kształcenie przyszłych liderów.” Lawrance Summers, rektor Uniwersytetu Harvarda Podobne stwierdzenie można odnaleźć w opublikowanym w 2002 roku Kodek- sie Wartości Uniwersytetu Harvarda, gdzie znalazł się m.in. zapis, że uczelnia „chce (…) przygotować studentów do życia, pracy i przywództwa”. Nie ma większego absurdu i gorszej przysługi dla ludzkości, niż uparte twier- dzenie, że wszyscy ludzie są równie uzdolnieni, a wszelkie demokratyczne koncep- cje, zdążające do zrównania wszystkich ludzi, są tylko wysiłkiem ku zatamowaniu postępu. Ludzie nie mogą być jednakowo użyteczni. Ludzie o większych zdolnoś- ciach są mniej liczni, niż mniej uzdolnieni; tłum mniejszych ludzi może powalić większych, ale, czyniąc to, powala samych siebie. Właśnie ludzie więksi dają spo- łeczności przywództwo i umożliwiają mniejszym życie z mniejszym wysiłkiem.1 POTRZEBA PRZYWÓDZTWA Przywództwo określa się na ogół jako zdolność do „prowadzenia działalno- ści, zadania lub realizacji czegoś” (jak na przykład dyrygowanie orkiestrą) oraz „doprowadzania do określonego wniosku lub uwarunkowania” (na przykład do- prowadzenie do zmiany przekonań). W odniesieniu do organizacji i społeczeństw pojęcie „przywództwa” przeciwstawia się często pojęciu „kierowania”. Kierowa- nie definiuje się zwykle jako „zrobienie czegoś poprzez innych”, a przywódz- two jako „skłonienie innych by chcieli coś zrobić” z naciskiem na słowo „chcieli” w opozycji do słowa „musieć”. 1 H. Ford, Moje (cid:298)ycie i dzia(cid:225)o, Warszawa, 1925 CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA 10 Lider charyzmatyczny Kierowaniu towarzyszy ogólny wzrost produktywności, uporządkowanie i sta- bilne otoczenie oraz efektywny i płynny przebieg działań. Przywództwo niezbędne jest w czasach niepokojów, przeobrażeń społecznych, zmian i w konsekwencji jest katalizatorem rozwoju. Angielskie słowa leading oraz leadership wywodzą się od staroangielskiego lithan oznaczającego „podążać”. Lead był czasownikiem kauzatywnym od lithan oznaczają- cym „spowodować/sprawić by ktoś podążał”. Jakże ciekawe i istotne do odnotowania jest zatem to, że termin przywództwo nie pochodzi ani od „władzy”, ani od „rozka- zu”, ani od „hierarchii”. U podstaw znaczeniowych tego terminu leży słowo mówiące o sprawianiu, by ktoś podążał. W języku polskim etymologia jest podobna: przywódz- two i przywódca pochodzą od wieść/wodzić, czyli sprawiać, by ktoś podążał. Według definicji Merriam-Webster’s Dictionary, przywództwo oznacza „wska- zywanie drogi, zwłaszcza stając na czele, pociągając innych za sobą”. Dlatego przy- wództwo wymaga często wyprzedzania innych i wpływania na nich w równej mierze poprzez swoje czyny jak i słowa. W najszerszym znaczeniu tego terminu, przywództwo można postrzegać jako zdolność do angażowania innych w proces realizacji celu w ramach większego sy- stemu lub otoczenia. Innymi słowy, lider prowadzi lub nakierowuje współpracow- nika bądź grupę na osiągnięcie określonego rezultatu w określonym kontekście. W związku z tym przywództwo można zdefiniować jako zdolność do „wyrażenia wizji, wpływania na osiąganie wyników przez innych, zachęcania do współpracy i dawania przykładu.” PRZYWÓDZTWO NA ŚWIATOWYM POZIOMIE Organizacje i społeczeństwa światowej klasy opierają swą siłę na fascynującej wizji i wspólnych wartościach łączących wszystkich członków. W nowej atmosferze przywódcy nie są „szefami”, „dowódcami”, „wodzami” a raczej ludźmi mającymi ciekawą wizję i zdolnymi do zainteresowania tą wizją innych. Można powiedzieć, że są w stanie „kreować rzeczywistość, której częścią chcą zostać ludzie” oraz po- trafią opisywać zmieniającą się rzeczywistość. Przywództwo na światowym poziomie nie opiera się na władzy i sile, ale na moż- liwości wywierania wpływu związanej z kompetencjami, adekwatnością i prawością. Obejmuje zarządzanie relacjami oraz wzajemne oddziaływania i komunikację w ra- mach organizacji, grupy lub systemu społecznego zmierzające do realizacji wizji satys- fakcjonującej przyszłości. Przywództwo na światowym poziomie wymaga skuteczne- go połączenia wiedzy zawodowej, umiejętności behawioralnych i wartości osobistych, które są dostosowane do kierunku, w jakim zmierza organizacja lub społeczeństwo. dr Bogusław J. Feder, Prezes i Założyciel Centrum Kreowania Liderów SA b.feder@ckl.com.pl CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA PRZEDMOWA Większość z nas poznała już w pracy, w społeczności, w rządzie liderów, którzy podbili naszą wyobraźnię swoją pasją dla idei — własnej wizji przy- szłości, którą można zrealizować. Kiedy mówią, jesteśmy oczarowani ich słowami i pociąga nas ich poczucie naglącej potrzeby działania. Wydaje się, że posiadają pewną niemożliwą do opisania energię, która inspiruje i motywuje, a także po- ruszają nasze emocje bardziej niż nasz racjonalny umysł. Rzeczy po prostu stają się, kiedy liderzy są wśród nas. Zachodzą zmiany. Bardzo często znajdujemy się w sytuacji, całkiem dobrowolnie zresztą, która pochłania nas bez reszty. Może- my również znaleźć się w warunkach, w których będziemy podejmować działa- nia, o jakie nigdy byśmy siebie nie podejrzewali i co więcej, osiągamy zamierzone cele. Najbardziej jednak poruszają nas oni — i nader często jesteśmy zbyt „wy- trąceni z równowagi” ich postawą, aby za nimi podążyć. W czym tkwi natura ich siły? Charyzma to jedyne słowo, które przychodzi nam do głowy. Ale gdyby poproszono nas o opisanie, czym jest charyzma, więk- szość miałaby kłopoty i przez chwilę musiałaby zastanowić się nad definicją. Moż- na podsumować w jednym lub dwóch zdaniach to, co mamy na myśli, ale w jakiś sposób wyjaśnienie nasze tak naprawdę nie ujmuje dokładnie tej ulotnej cechy. Nawet socjologowie, którzy poświęcili całe dziesięciolecia na odkrywanie tajemni- cy przywództwa, nie posiadają odpowiedniej definicji. Dlaczego niektórzy ludzie noszą miano liderów charyzmatycznych — jest dla nas sprawą niewiadomą. Mam nadzieję, że uda mi się wykazać, iż charyzma oraz charyzmatyczne przywództwo nie muszą pozostawać na wieki owiane nimbem tajemnicy. Mam nadzieję, że na kolejnych stronach uda mi się uchylić nieco rąbka tej tajemnicy. Czerpiąc dane z najnowszych badań, będę starał się wyjaśnić siły, które są od- powiedzialne za posiadanie tej niezwykłej cechy. Programy owe nie tylko posze- rzyły nasze zrozumienie tej pełnej siły formy przywództwa, ale umożliwiły rów- CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA 12 Lider charyzmatyczny nież nowe odkrycia, wskazując, że charyzmatyczne przywództwo może nas wiele nauczyć na temat przedsiębiorczości, sterowania zmianami, wizji strategicznej, motywacji oraz innych istotnych dziedzin zarządzania. Z uwagi na to, że liderzy mogą nas wiele nauczyć, napisałem niniejszą książkę, mając na uwadze szerokie grono czytelników i potencjalne korzyści, jakie mogą odnieść w trakcie jej lektury. Kierownicy, menedżerowie, konsultanci do spraw rozwoju organizacji i firm, szko- leniowcy w zakresie zarządzania, profesorowie, studenci — krótko mówiąc wszy- scy zainteresowani tematem — powinni znaleźć w tej książce wiele ciekawych i interesujących spostrzeżeń. ZANIEDBANY PRZEDMIOT BADAŃ Liderzy charyzmatyczni jako przedmiot poważnych badań byli w dużym stop- niu ignorowani. Jest kilka przyczyn leżących u podłoża tej sytuacji. Po pierwsze, termin „charyzma” jest sam w sobie trochę dwuznaczny. Państwo i ja możemy tym samym słowem opisać kogoś o czarującej osobowości w jednej chwili, aby już w następnej wyjaśniać inspirującą moc Johna F. Kennedy’ego. Nawet prezydent Stanów Zjednoczonych Lyndon Johnson narzekał, że jego problemem był brak charyzmy. (Wymawiał to słowo z bardzo lekkim „ch”1) — (Burns, 1978, s. 244.) Jest to termin, który w opinii publicznej obejmuje szeroki zakres cech ludzkich. Jednocześnie dochodzimy do wniosku, iż opisanie źródła czyjejś charyzmy jest za- daniem niemal niemożliwym. Podobnie jak ogół ludzi, akademicy również przypi- sują charyzmie pewne znamię tajemniczości. Zakładają oni, że coś tak nieuchwyt- nego jest z punktu widzenia metodologii trudne do objęcia badaniem naukowym. Ponadto liderzy charyzmatyczni, zwłaszcza w biznesie, niemal do tej pory raczej bywali przypadkami wyizolowanymi. Były to przypadki tak niezwykłe, a ich cechy były tak nieuchwytne, że niewiele przemawiało za ich studiowaniem. Brak zainteresowania tym tematem mógłby trwać dalej, gdyby nie zaistniało kilka sił, które wspólnie przyczyniły się do zwrócenia naszej uwagi na tę kwestię. Pierwszym czynnikiem była ogromna zmiana, jaka pojawiła się w środowisku kon- kurencji panującej w przemyśle amerykańskim. W latach 70. i 80. firmy, które sta- ły się molochami i uległy dużej biurokratyzacji, stanęły nagle w obliczu koniecz- ności wprowadzenia zmian i unowocześnień. Zamiast tego wiele z nich zaczęło kuleć. Ich udział w rynku uległ znacznej erozji, a zwolnienia stały się nagminne. W odpowiedzi na te problemy eksperci zaczęli poszukiwać nowych rozwiązań. Opublikowano serię książek propagujących zalety opracowywania konkurencyjnej strategii, przedsiębiorczości, podnoszenia jakości życia w pracy, kultury firm oraz organizacji, przywództwa transformacyjnego, zwiększania udziału pracowników w życiu firm. Poszukiwania zmierzały do odkrycia nowych idei, nowych procesów 1 W języku angielskim słowo charyzma wymawia się przez „k”, dlatego autor podkreśla szczególny rodzaj wymowy prezydenta [przyp.tłum.]. CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA Przedmowa 13 zarządzania, które mogłyby dopomóc w przejściu do bardziej konkurencyjnego środowiska. Głównym ogniskiem tego poszukiwania stała się rola przywództwa. Na rynku pojawiła się zadziwiająca liczba książek na ten temat. Argument był prosty: bardziej wydajne przywództwo było niezbędne dla ożywienia przemysłu północnoamerykańskiego (zob. np. Bass, 1985; Bennis and Nanus, 1985; Kot- ter, 1988; Lamb, 1987; Tichy i Devanna, 1986). Drugim katalizatorem było pojawienie się artysty od dokonywania zwrotów w firmach: Lee Iacocca z Chryslera oraz przedsiębiorców takich jak Steven Jobs z Apple Computer. Ludzie ci oraz ich historie zdawały się porywać wyobraźnię opinii publicznej, tęskniącej do jakichkolwiek oznak witalności tak charaktery- stycznej dla Ameryki. Ich zawadiacki urok oraz pełen gotowości do podejmowa- nia ryzyka heroizm przemawiały do wyobraźni. Stali się oni bohaterami biznesu lat 80. Stanowili również odmianę liderów, którzy w sposób znaczący różnili się od tych z wcześniejszych okresów. W odróżnieniu od przywódców z rodziny: Henry’ego Forda, Williama Vanderbilta lub Johna D. Rockefellera, którzy byli postrzegani jako twardzi baronowie przemysłu z wizją personalnego wywyższa- nia się, ta nowa rasa liderów mówiła o wkładzie w społeczeństwo, o ożywieniu przemysłu, o tworzeniu znaczących produktów oraz usług. Posiadała zdolności inspirowania oraz motywowania na wielką skalę. Bardzo często liderzy byli uta- lentowanymi mówcami i, w przeciwieństwie do swoich poprzedników, posiada- li talenty marketingowe — zwłaszcza jeżeli chodzi o marketing samych siebie. Bardzo szybko słowo „charyzmatyczny” zaczęło pojawiać się przy ich nazwi- skach. Po raz pierwszy przywódcy biznesu pojawili się w świetle reflektorów tuż obok wielkich przywódców politycznych. Przy tej publicity oraz uwadze, którą im poświęcono, przekonanie, że lidera charyzmatycznego można znaleźć także w świecie biznesu zaczęło się zakorzeniać na dobre. Tym samym zainteresowanie przywództwem zaczęło rosnąć — zwłaszcza wśród badaczy zajmujących się zarządzaniem. Mimo że nowa publicity stanowi ożywienie zainteresowań badawczych rozpoczętych dziesiątki lat wcześniej, jej natura jest bardzo głęboka. Mając swój początek w latach 70. i wchodząc z impe- tem w lata 80., zaczęło pojawiać się rosnące rozwijanie złudzeń (odczarowywanie) wcześniejszego skupienia na tym, co dziś nazywamy „menedżeryzmem”(z ang. managership). Ówcześni badacze chcieli dociec, w jakim stopniu menedżerowie byli zorientowani na zadanie lub na ludzi oraz w jakim stopniu angażowali in- nych w podejmowanie decyzji. Teoretycy zarządzania, tacy jak Henry Mintzberg (1973, 1982), dowodzili, że takie badanie nie mogło uzasadnić różnicy między przywództwem a zarządzaniem. Zbyt dużo badań, twierdził, zajmowało się co- dziennymi nadzorującymi lub zarządzającymi rolami, zamiast wpływem przywód- ców na strategiczny kierunek oraz zmiany zachodzące w organizacji. W efekcie zainteresowanie liderami jako źródłem wizji strategicznej oraz czynnikami przy- spieszającymi wprowadzanie zmian wzrosło (zob. Bass, 1985; Bennis i Nanus, 1985; Tichy i Devanna, 1986). Ciężar uwagi przesunął się z piramidy organi- CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA 14 Lider charyzmatyczny zacyjnej i skoncentrował się na samej firmie (zob. np. Kotter, 1982; Levinson i Rosenthal, 1984). W rezultacie działania tych sił pojawiło się zainteresowanie przywództwem cha- ryzmatycznym. Zaintrygowani jego związkami z innowacjami oraz zmianami socjo- lodzy, tacy jak ja, zaczęli badać to nieuchwytne zjawisko. Staramy się zrozumieć ce- chy, które sprawiają, że kogoś postrzegamy jako osobę charyzmatyczną, oraz nauki i wnioski, jakie można z tego wyciągnąć dla realizowania skutecznego i efektywnego przywództwa. I mimo że nasze badania są wciąż w stadium rozwoju, znacząca por- cja wiedzy zaczyna kształtować to, co zdaje się niemal mistycznym tematem. PRZEZNACZENIE PUBLIKACJI Pewne elementy dążenia do poznania przywódców charyzmatycznych są oparte na poczuciu, że posiadają oni sobie tylko znane klucze do procesów transforma- cyjnych, mających miejsce w organizacjach, a co za tym idzie, w całym przemy- śle i społeczeństwie. Z pewnością istnieją uchwytne różnice pomiędzy wpływem, jaki wywierają liderzy charyzmatyczni i niecharyzmatyczni. W przedsiębiorstwach, w których przeprowadzałem badania na temat przywództwa, widziałem znaczne różnice w poziomie kreatywności, motywacji, oddania, a nawet osobistego zaan- gażowania się, jaki podwładni liderów charyzmatycznych wnosili do swojej pracy. Jak zamierzam to wykazać, nie wszystkie z tych różnic są pozytywne. Przy pisaniu tej książki moim celem było spenetrowanie tajemnicy charyzmy oraz pomoc w ujrzeniu jej kształtu oraz formy. Mówiąc bardziej precyzyjnie, mam nadzieję, że uda mi się zrealizować następujące cele: • naszkicowanie zachowań, które wydają się odróżniać liderów charyzmatycz- nych od innych, • zbadanie, w jaki sposób ten zbiór zachowań, zebrany razem, stwarza per- cepcję charyzmy oraz jaki wpływ wywiera na swoich zwolenników oraz orga- nizacje, • wyjaśnienie roli przywódców charyzmatycznych we wprowadzaniu zmian oraz innowacji, • zbadanie szkodliwości i wpływu tych liderów na organizacje, • zasugerowanie, w jaki sposób menedżerowie oraz organizacje mogą dopo- móc tym liderom lub rozwinąć pewne ich cechy w celu podniesienia wydaj- ności organizacji. Jest to ambitne i być może nieco zuchwałe przedsięwzięcie, ponieważ nasze odpowiedzi wynikające z zajmowania się tą problematyką są wciąż w fazie opra- cowywania. Czytelnik musi zatem mieć na uwadze to, że znakomita większość tej dyskusji ma w dalszym ciągu charakter spekulacyjny. Moją intencją jest wykaza- nie skomplikowanej istoty tego zjawiska oraz podkreślenie wartości przywództwa charyzmatycznego dla wydajności organizacji. CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA Przedmowa 15 ŹRÓDŁA DANYCH Wiele z podstaw konceptualnych niniejszej książki jest zaczerpniętych z ba- dania przeprowadzonego w latach 1984–1985 oraz z ustaleń biograficznych i innych z tego okresu. Moje działanie początkowo było zaplanowane tak, aby po- równywać grupę kierowników w biznesie opisywanych jako charyzmatyczni z in- nymi kierownikami, którzy za takich nie byli uznawani. Aby uniknąć pomylenia wydajności z charyzmą, postanowiłem zająć się jedynie efektywnymi liderami. W celu zapoznania się z informacjami na temat metodologii, należy zajrzeć do części „Materiały źródłowe” na końcu książki. Zasadniczo projekt był badawczym programem zorientowanym na postawie- nie hipotezy dla późniejszej weryfikacji: w związku z tym wnioski są dyskusyjne. Niniejsze badanie dostarczyło behawioralnych komponentów odnoszących się do liderów charyzmatycznych opisanych w niniejszej publikacji. Koncepcje oparte na tych odkryciach zostały w dalszej części zmienione w procesie pracy z moim ko- legą — Rabindrą Kanungo. Efekt naszej współpracy (zob. np. Conger i Kanungo, 1987, 1988) tworzy istotną podstawę tej książki. Każdy wymiar behawioralny jest również wsparty literaturą — na przykład cechy takie jak wizja, artykulacja umiejętności, dawanie władzy oraz niekonwen- cjonalność, a także podejmowanie ryzyka są umieszczone również w innych ba- daniach (zob. np. Bass, 1985; Roberts, 1984; Wilner, 1984; Saleznik i Kets de Vries, 1975). Ponadto wiele zespołów behawioralnych obserwowanych wśród zwolenników zostało zbadanych przez Avolio oraz Bassa (1985), Bassa (1985), Congera oraz Kanungo (1988b, 1988c), House’a (1985), Howella (1985), Smitha (1982) oraz Yukla i van Fleeta (182). Mimo że przedstawiam w tekście komentarz na temat sfer, co do których badacze są zgodni oraz na temat tych zagadnień, co do których mają odmienne zdanie, czytelnicy, którzy zechcą nieco głębiej za- poznać się z tematem, powinni odwołać się do Congera (1988) oraz Congera i Kanungo (1988d). To, co jest wyjątkowe w przedstawianym tu materiale to fakt, że jest to po- dejście systematyczne do kwestii współpracy i sposobów współpracy tych kompo- nentów behawioralnych w celu stworzenia percepcji charyzmy. Z wyjątkiem mojej pracy z Kanungo, wcześniejsze badania, generalnie rzecz biorąc, nie wykazały wzajemnej zależności związków pomiędzy zachowaniem liderów oraz postrze- ganiem tego zachowania przez zwolenników samych liderów lub ich charyzmy. Ponadto niniejsza książka bada bardziej szczegółowo takie sprawy, jak zakres odpowiedzialności liderów charyzmatycznych, tworzenie wizji oraz jej efektyw- ne artykułowanie, a więc zagadnienia, które badania przeprowadzone do dzisiaj zaledwie musnęły. Oprócz całości badań opisanych powyżej korzystałem również z materiałów biograficznych poświęconych charyzmatycznym przywódcom w biznesie. Poszu- kiwałem artykułów oraz książek poświęconych kadrom kierowniczym, które okre- CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA 16 Lider charyzmatyczny ślano mianem charyzmatycznych — były to postaci takie jak Donald Burr z Pe- ople Express, Jan Carlzon ze Scandinavian Airlines, John DeLorean z General Motors, Dee Hock z Visa International, Lee Iacocca z Chryslera, Steven Jobs z Apple Computer, Mary Kay Ash z Mary Kay Cosmetics, Edwin Land z Polaro- idu, Bob Lipp z Chemical Bank, Don Massaro z Xerox, Arenie McGill z Ameri- can Telephone and Telegraph, Ross Perot z Electronic Data Systems i Fred Smith z Federal Express. Celowość wykorzystywania tego materiału była dwojaka. Po pierwsze, bada- nia moje i innych osób skupiały się na krótkoterminowym lub statycznym badaniu liderów. Nie istnieje zbyt wiele synchronicznych lub historycznych materiałów poświęconych liderom charyzmatycznym. Jednakże aby zrozumieć jakąkolwiek formę przywództwa, konieczne jest przyjrzenie się mu na przestrzeni dłuższego czasu. Materiały biograficzne umożliwiają to w bardzo dużym stopniu. Po drugie zaś, zorientowałem się, że materiały biograficzne, zwłaszcza jeśli zebrane z kilku źródeł, mogą nadać wrażenie pewnego bogactwa szczegółów, które trudno jest uzyskać w drodze zwykłych terenowych badań klinicznych. Z tych też przyczyn dla celów ilustrujących moje założenia wybrałem również anegdotyczny materiał ze źródeł biograficznych. Mimo że istnieją pewne problemy inherentne dla materiałów biograficznych i dziennikarskich, takie jak na przykład potrzeba napisania „dobrej historii” lub zniekształcenie pewnych wydarzeń, lub też retrospekcyjne spojrzenie, wybrałem materiał dotyczący tego samego lidera opracowany przez kilku autorów i poprzez szerokie sprawdzenie danych podjąłem starania w celu zmniejszenia zniekształ- ceń. Szukałem również materiałów, które przedstawiały zarówno pozytywne, jak i negatywne oblicza kierowników. W końcu wybrałem materiał, który opisuje lidera w różnych momentach, z różnych perspektyw, dając tym samym uporządkowaną chronologicznie i obiektywną informację. Uzupełniając dane korzystałem również z ekstensywnych i różnorodnych ba- dań w ramach nauk socjologicznych, aby podjąć próby wyjaśnienia przywódz- twa charyzmatycznego na jego głębszym i nieco bardziej złożonym poziomie. W każdym możliwym przypadku, materiał jest wspierany badaniami w zakresie zarządzania, psychologii, socjologii oraz nauk politycznych. Nie wystarczy li tylko określić, które zachowanie prowadzi do postrzegania kogoś jako charyzmatycz- nego. Musimy również zrozumieć, dlaczego tak się dzieje. Nauki behawioralne są tutaj bardzo pomocne. PRZEGLĄD TREŚCI Rozpoczynam swoją książkę od zastanowienia się w rozdziale I, jakie są pod- stawowe przyczyny, dla których powinniśmy zrozumieć przywództwo charyzma- tyczne. Zajmuję się tutaj badaniem indywidualnych przypadków jednego z liderów CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA Przedmowa 17 charyzmatycznych spośród tych, którzy odnieśli sukces, a ten ostatecznie załamał się u szczytu swojej kariery. Jego historia naświetla wiele możliwości — oraz zakres odpowiedzialności — kojarzonych z przywództwem charyzmatycznym, również nakreśla scenę dla reszty treści zawartej w niniejszej książce. Odkrywając po ko- lei poszczególne komponenty charyzmy, zaczynamy dostrzegać siłę tych liderów oraz rozumieć elementy ich osobowości. To badanie indywidualnego przypadku wskazuje najważniejsze skutki dla rozwoju, szkolenia oraz zarządzania liderami charyzmatycznymi — kwestie, które omawiam nieco później. W rozdziale I opi- suję również przyczyny, dla których przywództwo charyzmatyczne jest tak waż- ne dla dzisiejszych organizacji oraz podkreślam wiele dziedzin, w których liderzy charyzmatyczni mogą odegrać wielką rolę i wywrzeć głęboki wpływ — dlatego też ci liderzy i ich wyjątkowe umiejętności są zasadniczymi elementami w zarządzaniu zmian na wielką skalę w organizacjach współczesnych. W rozdziale II zaczynam określać podstawowe wymiary, które odróżniają li- derów charyzmatycznych od liderów niecharyzmatycznych. Ponadto zajmuję się psychologicznymi aspektami tego, dlaczego jednemu liderowi przypisuje się cha- ryzmę, a drugiemu nie. W rozdziale III zaczynamy dogłębną analizę indywidualnych komponentów, które składają się na charyzmę liderów. Zaczynamy tutaj dyskusję od wizji strate- gicznej. Wykorzystując badania indywidualnych przypadków, możemy zajmować się badaniem generalnych procesów „wizjonerstwa”. Rozdział IV zajmuje się sprawami blisko związanymi z interesującym nas za- gadnieniem — sztuką komunikowania wizji. Pod wieloma względami umiejętno- ści komunikacji są równie ważne jak treść samej wizji. Tutaj analizujemy, w jaki sposób liderzy charyzmatyczni komunikują własne cele organizacyjne, osiągając tylu zwolenników. Rozdział V zawiera analizę sposobu, w jaki lider charyzmatyczny buduje za- ufanie i oddanie dla siebie samego i swoich wizji. Zamiast stosować przymus lub inne środki, liderzy ci umiejętnie budują wyjątkowe zaufanie i wiarę dla swoich z pozoru niemożliwych do realizacji celów. W rozdziale V zapoznamy się ze spo- sobami działania liderów charyzmatycznych. Rozdział VI poddaje analizie sposób, w jaki liderzy charyzmatyczni motywują swoich podwładnych i jak demonstrują swoje ścieżki do sukcesu firm i organiza- cji, dla których pracują. Ich wyjątkowe podejście zawiera w sobie proces zwany przekazywaniem władzy, który sprawia, że podwładni czują się pewni siebie oraz są otwarci na ponoszenie ryzyka. W wyniku takiej postawy produktywność pod wodzą tych liderów bardzo często zdaje się wyjątkowa. W rozdziale VII zajmujemy się z kolei kwestią zwolenników. Liderzy chary- zmatyczni są powszechnie uważani za wszechmocnych czarodziejów. W rzeczy samej ich zwolennicy często posuwają się do ekstremum w swojej lojalności oraz wysiłkach czynionych na rzecz swoich liderów. Dynamika tych bardzo silnych związków jest omawiana w tym właśnie rozdziale. CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA 18 Lider charyzmatyczny Rozdział VIII z kolei zwraca naszą uwagę na zasadnicze kwestie — zakres odpowiedzialności liderów charyzmatycznych. Mimo że dane te mają już swo- je uznanie na świecie, wynik niektórych można zakwestionować. Ponadto pewne elementy ich stylu przywódczego mogą być dla firm problematyczne. Rozdział IX kończy książkę, przedstawiam w nim spojrzenie na to, co organizacje mogą zro- bić, aby rozwinąć cechy kojarzone z liderami charyzmatycznymi. PODZIĘKOWANIA Zagadnienie przywództwa charyzmatycznego od wielu już lat było domeną moich zainteresowań. Bez konieczności popadania w nadmierny freudyzm, mogę prześledzić pierwsze iskierki swego zainteresowania tym tematem już w dzieciń- stwie. Moi rodzice wykazywali wielkie zainteresowanie polityką oraz politycznymi liderami, a stół i kolacja były zawsze okazją do stworzenia forum dla wielkich de- bat. Swoim rodzicom muszę więc spłacić dług wdzięczności za zachęcanie mnie do angażowania się w kwestie przywództwa. Ich wsparcie doprowadziło mnie do osobistego zaangażowania w politykę i w końcu doprowadziło do tego najważ- niejszego pytania: dlaczego jeden lider może okazać się o wiele bardzie efektywny niż inny w zdobywaniu wsparcia społecznego i wdrażaniu zmian. Ostatnio nawet kilku nauczycieli odegrało znaczącą rolę w zachęcaniu mnie do zbadania tego tematu: Jack Gabarro, John Kotter oraz Vijay Sathe byli moimi doradcami w Harvard Business School. Dla absolwentów temat taki jak lider cha- ryzmatyczny jest uważany za ryzykowne przedsięwzięcie — tak naprawdę wielu z nich może je nawet uważać za wręcz szaleńcze. Niemniej ludzie ci mieli prze- konanie, że w jakiś sposób być może będą mogli wnieść do całej sprawy ważne ustalenia. Ich wsparcie było nieocenione. Nauczyli mnie, że osiągnięcia wymagają również ponoszenia ryzyka. Inna osoba, która odegrała szczególnie ważną rolę w pogłębieniu mojego zrozumienia przywództwa charyzmatycznego, to mój kolega z McGill Univers- ity — Rabindra Kanungo. W trakcie naszych wspólnych badań oraz debat Rabi odegrał ważną rolę w moim dochodzeniu do tego, czym jest przywództwo. Je- stem mu niezmiernie wdzięczny. Chciałbym także podziękować kilku osobom, które zapoznały się z wcześniejszymi wersjami niniejszej książki: Warren Bennis, Lee Bolman, Ann Feyerhen, Ian Mitroff, Charkes i Dale Scarkletyrt oraz Edgsrt Schein. Ich komentarze były szczególnie cenne. I w końcu przepisywała te róż- ne wersje Jean Hepworth, której optymizm oraz nieustanna zachęta utrzymywały mnie w dobrym nastroju oraz sprawiały, że pracowałem terminowo. Montreal, Quebec w styczniu 1989 roku CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA O AUTORZE Jay A. Conger jest młodszym profesorem behiawioryzmu organizacyjnego na Wydziale Zarządzania McGill University w Montrealu. Otrzymał tytuł bakałarza z antropologii, wyróżnienie (1974) Dartmouth College, stopień MA (1997) na University of Virginia, a po stażu jako kierownik marketingu międzynarodowego otrzymał tytuł doktora nauk administracyjnych (1985) Harvard University Gra- duate School of Business Administration. Badania Congera koncentrują się na charyzmie, przywództwie, sterowaniu zmianami oraz na szkoleniu i rozwoju liderów. Jest on szczególnie zainteresowany rolą, jaką liderzy odgrywają w ożywianiu organizacji, które przechodzą trudności oraz mają kłopoty z przedsiębiorczym przywództwem. Jego prace poświęcone tej tematyce były już opublikowane w licznych artykułach i gazetach. Jego najnowsza praca to Przywództwo charyzmatyczne. Ulotny czynnik wydajności firm (wydany wspólnie z Rabindrą N. Kanungo). Jest on również czynnym konsultantem wielu dużych firm w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA CENTRUM KREOWANIA LIDERÓW SA
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Lider charyzmatyczny
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: