Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00379 007050 15376201 na godz. na dobę w sumie
Linux. Leksykon kieszonkowy. Wydanie II - książka
Linux. Leksykon kieszonkowy. Wydanie II - książka
Autor: Liczba stron: 216
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-5602-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> systemy operacyjne >> linux
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Niezbędny pomocnik każdego użytkownika Linuksa!

Linux to najczęściej wybierany system operacyjny dla instalacji serwerowych. Jego wydajność, stabilność i możliwości nie mają sobie równych. Te atuty zostały dostrzeżone również przez użytkowników domowych. System ten jest coraz częściej instalowany na ich komputerach. Graficzne środowisko pracy, takie jak GNOME czy KDE, robi świetne wrażenie na użytkownikach systemu operacyjnego głównego konkurenta. Jednak wielu z wielbicieli Linuksa wciąż najbardziej ceni konsolę - ona kryje w sobie prawdziwą siłę!

'Linux. Leksykon kieszonkowy' to książka dla tych, których do Linuksa zniechęca konieczność zapamiętania niezliczonej ilości poleceń i parametrów, oraz dla tych, którzy pracują z nim na co dzień i potrzebują podręcznej ściągi. Znajdziesz tu zestawienie poleceń najczęściej używanych w codziennej pracy. Ponadto dowiesz się, jak dopasować system do własnych potrzeb oraz jak programować skrypty powłoki. W trakcie lektury przekonasz się, że wiele zadań szybciej wykonasz w trybie tekstowym niż graficznym. Książka ta jest nieocenionym pomocnikiem każdego użytkownika systemu Linux, dlatego warto mieć ją pod ręką!

Dowiedz się:

Książka, którą musisz mieć zawsze pod ręką!

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Tytuł oryginału: Linux Pocket Guide, Second Edition Tłumaczenie: Adam Bąk ISBN: 978-83-246-5602-8 © 2012 Helion S.A. Authorized Polish translation of the English edition of Linux Pocket Guide, 2nd Edition ISBN 9781449316693 © 2012 Daniel Barrett. This translation is published and sold by permission of O’Reilly Media, Inc., which owns or controls all rights to publish and sell the same. All rights reserved. No part of this book may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying, recording or by any information storage retrieval system, without permission from the Publisher. Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniej-szej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficz-ną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autor oraz Wydawnictwo HELION dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Wydawnictwo HELION nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Wydawnictwo HELION ul. Kościuszki 1c, 44-100 GLIWICE tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63 e-mail: helion@helion.pl WWW: http://helion.pl (księgarnia internetowa, katalog książek) Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://helion.pl/user/opinie/linlk2 Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Printed in Poland. • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! » Nasza społeczność Spis treļci Co zawiera ta ksiéŜka? ....................................................................................... 5 Gdzie szukaë pomocy?.......................................................................................10 Czym jest Linux?.................................................................................................12 System plików ....................................................................................................17 Powĥoka............................................................................................................. 26 Podstawowe operacje na plikach..................................................................... 41 Operacje na katalogach ....................................................................................45 Przeglédanie plików .........................................................................................48 Tworzenie i edytowanie plików.......................................................................58 Wĥaļciwoļci plików........................................................................................... 63 Lokalizacja plików............................................................................................. 74 Manipulowanie plikami tekstowymi ...............................................................82 Kompresowanie i pakowanie plików...............................................................94 Porównywanie plików......................................................................................99 Drukowanie..................................................................................................... 104 Sprawdzanie pisowni ......................................................................................106 Dyski i systemy plików.....................................................................................107 Kopie bezpieczeħstwa i zdalne przechowywanie ......................................... 112 Przeglédanie procesów.................................................................................... 117 Kontrola procesów...........................................................................................122 Planowanie zadaħ............................................................................................125 3 Logowanie, wylogowanie i koħczenie pracy..................................................130 UŜytkownicy i ich ļrodowisko ......................................................................... 131 Zarzédzanie kontami uŜytkowników .............................................................135 Jak zostaë superuŜytkownikem?.....................................................................139 Zarzédzanie grupami.......................................................................................141 Informacje o komputerze ............................................................................... 143 Umiejscowienie komputera............................................................................ 146 Poĥéczenia sieciowe.........................................................................................150 Poczta elektroniczna....................................................................................... 154 Przeglédanie stron WWW ...............................................................................159 Grupy dyskusyjne.............................................................................................163 Komunikatory...................................................................................................165 Pisanie na ekranie ............................................................................................167 Obliczenia matematyczne ...............................................................................172 Czas i data ........................................................................................................175 Grafika i wygaszacze ekranu ..........................................................................178 Audio ............................................................................................................... 182 Wideo............................................................................................................... 185 Instalowanie oprogramowania.......................................................................187 Programowanie skryptów powĥoki.................................................................191 Posĥowie ..........................................................................................................204 Skorowidz........................................................................................................205 4 _ Linux. Leksykon kieszonkowy mogñ go odczytaè i wykonaè; pozostali uĔytkownicy nie majñ do niego dostöpu. Polecenie ls zostanie dokäadniej opisane w rozdziale „Podstawowe operacje na plikach”. Aby zmieniè wäaĈciciela, grupö wäaĈciciela lub uprawnienia do pliku, naleĔy uĔyè poleceþ chown, chgrp i chmod. Zostanñ one opisane w podrozdziale „WäaĈciwoĈci plików”. Powĥoka Aby mieè moĔliwoĈè wydawania Linuksowi poleceþ, bödziemy potrze- bowali miejsca, w którym moĔna by je wpisywaè. To miejsce nazy- wane jest powäokñ, która w Linuksie speänia rolö interfejsu uĔytkownika wiersza poleceþ. Polecenia sñ w niej wpisywane, a po naciĈniöciu klawisza Enter powäoka uruchamia program (lub programy) podany w powäoce (informacje o tym, jak uruchomiè powäokö, zamieszczono w sekcji „Uruchamianie powäoki”). Na przykäad w celu sprawdzenia, kto jest zalogowany do systemu, moĔna w powäoce uruchomiè nastöpujñce polecenie: $ who kowalski :0 Wrz 23 20:44 nowak pts/0 Wrz 15 12:51 malinowski pts/1 Wrz 22 21:15 kowalski pts/2 Wrz 22 21:18 Znak dolara jest znakiem zachöty powäoki i oznacza, Ĕe jest ona gotowa do pracy i czeka na wprowadzenie polecenia. Pojedyncze polecenie moĔe teĔ uruchomiè jednoczeĈnie wiele programów, a nawet poäñ- czyè je w taki sposób, aby ze sobñ wspóäpracowaäy. Oto polecenie przekierowujñce wyjĈcie programu who i podäñczajñce je do wejĈcia pro- gramu wc, który zajmuje siö zliczaniem wierszy w pliku tekstowym. W efekcie otrzymamy liczbö wierszy w tekĈcie wygenerowanym przez program who: $ who | wc -l 4 informujñcñ, ile osób jest zalogowanych w systemie5. Poäñczenie miödzy programami who i wc wykonuje pionowa kreseczka, która nazywana jest potokiem. 5 Tak naprawdö dowiemy siö, ile powäok zostaäo uruchomionych przez uĔytkowników. JeĔeli jeden uĔytkownik bödzie miaä uruchomionych kilka powäok, jak w naszym przykäadzie uĔytkownik kowalski, na liĈcie pojawi siö on kilka razy. 26 _ Linux. Leksykon kieszonkowy Sama powäoka tak naprawdö równieĔ jest zwykäym programem, a w Linuksie dostöpnych jest kilka róĔnych powäok. W tej ksiñĔce skoncentrujemy siö na powäoce bash (Bourne-Again Shell), która znaj- duje siö w katalogu /bin/bash i która w systemach Linux najczöĈciej jest powäokñ domyĈlnñ. Powĥoka a programy Polecenie w momencie uruchomienia moĔe wywoäaè jakiĈ program (na przykäad who), ale moĔe teĔ ono byè tak zwanym poleceniem wbu- dowanym (ang. built-in command), czyli funkcjñ wykonywanñ przez samñ powäokö. Takie polecenia moĔna odróĔniaè za pomocñ polecenia type: $ type who who is /usr/bin/who $ type cd cd is shell builtin Dobrze jest wiedzieè, jakie funkcje udostöpnia sama powäoka, a jakie sñ czöĈciñ Linuksa. W kilku kolejnych punktach bödziemy opisywaè wyäñcznie funkcje powäoki. Wybrane funkcje powĥoki bash Powäoka ma znacznie wiöcej funkcji niĔ tylko umoĔliwienie urucho- mienia poleceþ. Potrafi teĔ bardzo uäatwiè tö pracö: nazwy wielo- znaczne (wildcards), pozwalajñce na dopasowanie nazw plików; „histo- ria poleceþ” do szybkiego przywoäywania wykonanych uprzednio poleceþ; potoki umoĔliwiajñce poäñczenie wyjĈcia jednego programu z wejĈciem drugiego; zmienne przechowujñce wartoĈci wykorzysty- wane przez powäokö i wiele innych funkcji. PoĈwiöcenie nieco czasu na naukö tych funkcji pozwoli szybciej i wydajniej pracowaè w Linu- ksie. Ta krótka prezentacja przedstawiäa zaledwie uäamek moĔliwo- Ĉci powäoki, czas dowiedzieè siö wiöcej (peänñ dokumentacjö powäoki moĔna wyĈwietliè za pomocñ polecenia info bash). Nazwy wieloznaczne Nazwy wieloznaczne to swego rodzaju skrót do grupy plików o podob- nych nazwach. Na przykäad a* oznacza wszystkie pliki, których nazwy zaczynajñ siö od litery „a”. Nazwy wieloznaczne sñ „rozwijane” przez powäokö w nazwy rzeczywistych plików, pasujñcych do podanego wzorca. Wobec czego, jeĔeli wpiszemy polecenie: Powĥoka a programy _ 27 $ ls a* powäoka najpierw rozwinie parametr a* w nazwy plików rozpoczy- najñcych siö na literö „a”, znajdujñcych siö w aktualnym katalogu roboczym, tak jakby zostaäo wpisane polecenie: $ ls andrychow ametyst agrest Polecenie ls nigdy nie dowie siö, Ĕe uĔytkownik stosowaä nazwy wie- loznaczne, zawsze otrzyma tylko listö nazw plików przygotowanñ przez powäokö. WaĔne, aby zapamiötaè, Ĕe kaĔde polecenie Linuksa, niezaleĔnie od jego pochodzenia, moĔe byè uĔywane z nazwami wie- loznacznymi i innymi funkcjami powäoki shell. W nazwach wieloznacznych nigdy nie wolno stosowaè dwóch zna- ków: myĈlnika na poczñtku oraz ukoĈnika (/); znaki te muszñ byè zawsze uĔywane w ich oryginalnym znaczeniu, co oznacza, Ĕe do wyszukania pliku o nazwie .profile trzeba uĔyè nazwy wieloznacznej .pro*, a aby wyĈwietliè wszystkie pliki w katalogu /etc z koþcówkñ conf, naleĔy wpisaè /etc/*conf. Pliki z kropké Pliki, których nazwa jest poprzedzona kropkñ, zwane po prostu plikami z kropkñ, to specjalne pliki w Linuksie. Takie pliki nie sñ wyĈwietlane w nie- których programach: x polecenie ls nie wyĈwietli ich, chyba Ĕe zostanie wykonane z opcjñ -a; x nazwy wieloznaczne powäoki równieĔ ich nie uĔywajñ. W praktyce oznacza to, Ĕe sñ one niewidoczne do czasu, aĔ uĔytkownik wprost nie zaĔñda ich wyĈwietlenia. Dlatego czasem okreĈla siö je jako „ukryte pliki”. Nazwa wieloznaczna * ? [zbior] [^zbior] [!zbior] Znaczenie Zero lub wiýcej kolejnych znaków Dowolny pojedynczy znak Dowolny pojedynczy znak z podanego zbioru. Najczýļciej zapisywane sé tutaj sekwencje znaków, takie jak [aeiouAEIOU], oznaczajéca wszystkie samogĥoski, lub zakresy definiowane za pomocé myļlnika, takie jak [A-Z], oznaczajécy wszystkie wielkie litery Dowolny pojedynczy znak nie znajdujécysiý w podanym zbiorze (wczeļniejszy przykĥad) To samo, co ^zbior. 28 _ Linux. Leksykon kieszonkowy JeĔeli w podawanym zbiorze znaków chcielibyĈmy umieĈciè znak myĈlnika, trzeba zapisaè go jako pierwszy lub ostatni znak zbioru. Aby w zbiorze umieĈciè znak zamykajñcego nawiasu kwadratowego (]), naleĔy umieĈciè go na pierwszej pozycji w zbiorze. Aby w zbio- rze umieĈciè znak ^ lub wykrzyknika (!), nie naleĔy umieszczaè go na pierwszej pozycji w zbiorze. Rozwijanie nawiasów klamrowych Podobnie jak nazwy wieloznaczne, wyraĔenia zamkniöte w nawiasach klamrowych równieĔ rozwijane sñ w wiele parametrów przekazywa- nych poleceniom. WyraĔenie rozdzielane przecinkami: {X,YY,ZZZ} zostanie rozwiniöte najpierw do X, nastöpnie do YY, a w koþcu do ZZZ w postaci: $ echo kan{X,Y,ZZZ}apka kanXapka kanYapka kanZZZapka Nawiasy klamrowe moĔna stosowaè z dowolnymi ciñgami znaków, natomiast nazwy wieloznaczne moĔna stosowaè tylko do okreĈlania nazw plików. PowyĔszy przykäad dziaäa niezaleĔnie od tego, jakie pliki znajdujñ siö w aktualnym katalogu roboczym. Zmienne powĥoki Zmienne powäoki i ich wartoĈci moĔna zdefiniowaè poprzez operacjö przypisania: $ MOJAZMIENNA=3 Aby odwoäaè siö do wartoĈci przechowywanej w zmiennej, wystarczy umieĈciè znak dolara przed nazwñ zmiennej: $ echo $MOJAZMIENNA 3 Niektóre zmienne sñ standardowe i najczöĈciej definiowane sñ przez samñ powäokö w momencie logowania do systemu. Zmienna DISPLAY HOME LOGNAME Znaczenie Nazwa wyļwietlacza systemu okien X Nazwa katalogu domowego uŜytkownika, na przykĥad /home/kowalski Nazwa uŜytkownika stosowana w czasie logowania, na przykĥad kowalski Wybrane funkcje powĥoki bash _ 29 Zmienna MAIL OLDPWD PATH PWD SHELL TERM USER Znaczenie ĻcieŜka do katalogu z poczté przychodzécé, na przykĥad /var/spool/mail/kowalski Poprzedni katalog roboczy powĥoki, uŜywany przed ostatnim poleceniem cd ĻcieŜka przeszukiwania powĥoki; katalogi sé rozdzielane dwukropkami Aktualny katalog roboczy powĥoki ĻcieŜka do powĥoki uŜytkownika, na przykĥad /bin/bash Typ wykorzystywanego terminala, na przykĥad xterm lub vt100 Nazwa uŜytkownika Aby zobaczyè wszystkie zmienne powäoki, naleĔy wydaè polecenie: $ printenv Zakres zmiennej (to znaczy zbiór programów, które wiedzñ o jej ist- nieniu) domyĈlnie definiowany jest jako powäoka, w której zostaäa ona zdefiniowana. Aby udostöpniè zmiennñ i jej wartoĈè innym pro- gramom wywoäywanym z powäoki (na przykäad podpowäokom), naleĔy uĔyè polecenia export: $ export MOJAZMIENNA albo jej skrótu: $ export MOJAZMIENNA=3 Taka zmienna nazywana jest wtedy zmiennñ Ĉrodowiskowñ, ponie- waĔ dostöpna jest teĔ z innych programów w „Ĉrodowisku” powäoki. W powyĔszym przykäadzie wyeksportowana zmienna MOJAZMIENNA jest dostöpna dla wszystkich programów dziaäajñcych w tej samej powäoce (dotyczy to równieĔ skryptów powäoki; wiöcej informacji w sekcji „Zmienne”). Aby pewnemu programowi jednokrotnie udostöpniè wartoĈè zmiennej, wystarczy nadaè jej tymczasowñ wartoĈè, wpisujñc zmienna=wartoĂÊ w powäoce tuĔ przed samym poleceniem: $ echo $HOME /home/kowalski $ HOME=/home/nowak echo Mój katalog domowy to $HOME Mój katalog domowy to /home/nowak $ echo $HOME /home/kowalski Oryginalna wartoĈè zmiennej nie zmienia siö 30 _ Linux. Leksykon kieszonkowy ĻcieŜka wyszukiwania Programy sñ porozrzucane po caäym systemie plików Linuksa, kata- logach takich jak /bin czy /usr/bin. W jaki sposób powäoka odnajduje program uruchamiany z linii poleceþ? Krytyczne znaczenie ma zmien- na PATH, która przekazuje powäoce informacje, gdzie moĔna znaleĒè programy. Gdy wpiszemy w wierszu poleceþ dowolne polecenie: $ who powäoka musi odnaleĒè program who w katalogach Linuksa. Spraw- dza wiöc zawartoĈè zmiennej PATH, w której zapisana jest sekwencja katalogów rozdzielanych dwukropkami: $ echo $PATH /usr/local/bin:/bin:/usr/bin:/home/kowalski/bin Nastöpnie powäoka sprawdza, czy program who nie znajduje siö w jed- nym z katalogów zapisanych w zmiennej PATH. JeĔeli powäoce uda siö znaleĒè program who (na przykäad /usr/bin/who), wtedy zostanie on uruchomiony. W przeciwnym wypadku wyĈwietlony zostanie jedynie komunikat: bash: who: command not found Aby tymczasowo dodaè katalogi do ĈcieĔki wyszukiwania powäoki, moĔna zmodyfikowaè zmiennñ PATH. Na przykäad poniĔsze polecenie do ĈcieĔki wyszukiwania dodaje katalog /usr/sbin: $ PATH=$PATH:/usr/sbin $ echo $PATH /usr/local/bin:/bin:/usr/bin:/home/kowalski/bin:/usr/sbin Zmiana zostanie wprowadzona tylko w bieĔñcej powäoce. Aby wpro- wadziè jñ na staäe do ĈcieĔki wyszukiwania, naleĔy zmodyfikowaè wartoĈè zmiennej PATH w pliku ~/.bash_profile, co zostanie opisane w podrozdziale „Dostosowywanie zachowaþ powäoki”. Trzeba siö tylko wylogowaè i ponownie zalogowaè. Aliasy Wbudowane polecenie alias pozwala na definiowanie wygodnych skrótów däuĔszych poleceþ, co wydatnie zmniejsza liczbö wpisywa- nych znaków. Na przykäad polecenie: $ alias ll= ls -l Wybrane funkcje powĥoki bash _ 31 definiuje nowe polecenie ll, które uruchamia polecenie ls -l. $ ll razem 436 -rw-r--r-- 1 kowalski 3584 paz 11 14:59 plik1 -rwxr-xr-x 1 kowalski 72 sie 6 23:04 plik2 ... Aby aliasy byäy dostöpne po kaĔdym logowaniu do systemu, naleĔy je zdefiniowaè w pliku ~/.bashrc (proszö zobaczyè podrozdziaä „Dosto- sowywanie zachowaþ powäoki”)6. Aby wypisaè wszystkie zdefinio- wane aliasy, naleĔy uruchomiè polecenie alias. JeĔeli aliasy nie wydajñ siö byè wystarczajñcym narzödziem (nie przyjmujñ parametrów i nie pozwalajñ na wykonywanie rozgaäözieþ), proszö przeczytaè podroz- dziaä „Programowanie skryptów powäoki”, uruchomiè polecenie info bash i przeczytaè sekcjö „FUNCTIONS”. Przekierowanie wejļcia i wyjļcia W powäoce moĔliwe jest przekierowanie standardowego wejĈcia, standardowego wyjĈcia i standardowego strumienia bäödów progra- mów do i z plików. Innymi säowy, za pomocñ operatora moĔna spowodowaè, Ĕe kaĔdy program, odczytujñcy dane ze standardowego wejĈcia, moĔe je otrzymaè z podanego pliku: $ mojepolecenie plik_wejsciowy Podobnie kaĔde polecenie, zapisujñce wyniki do standardowego wyj- Ĉcia, moĔe zapisywaè je do podanego pliku: $ mojepolecenie plik_wyjsciowy Utworzenie lub nadpisanie pliku wyjĈciowego $ mojepolecenie plik_wyjsciowy Dopisanie danych na koþcu pliku Polecenie zapisujñce cokolwiek do standardowego strumienia bäödów równieĔ moĔe zostaè przekierowane tak, Ĕeby zapisywaè do pliku, podczas gdy dane na standardowym wyjĈciu wciñĔ bödñ wyĈwietlane na ekranie: $ mojepolecenie 2 plik_bledow Aby przekierowaè do plików zarówno strumieþ bäödów, jak i standar- dowe wyjĈcie: $ mojepolecenie plik_wyjsciowy 2 plik_bledow Dwa osobne pliki $ mojepolecenie plik_wyjsciowy 2 1 Do tego samego pliku 6 W niektórych konfiguracjach wykorzystuje siö do tego osobny plik ~/.bash_ aliases. 32 _ Linux. Leksykon kieszonkowy Potoki Za pomocñ operatora potoku (|) moĔliwe jest takie przekierowanie standardowego wyjĈcia jednego programu, aby staäo siö ono standar- dowym wejĈciem innego. Na przykäad polecenie: $ who | sort przesyäa wyjĈcie programu who do wejĈcia programu sort, wypisujñc posortowanñ listö zalogowanych w systemie uĔytkowników. Potoków moĔna uĔywaè wielokrotnie. Dane wyjĈciowe polecenia who zostaäy posortowane (polecenie sort). Nastöpnie za pomocñ programu awk zostaä wyodröbniony pierwszy wiersz, a zastosowanie polecenia less pozwoliäo wyĈwietliè te dane na pojedynczej stronie (ekranie): $ who | sort | awk {print $1} | less Ĥéczenie poleceħ Aby w wierszu poleceþ wywoäaè kilka poleceþ jedno za drugim, naleĔy rozdzielaè je znakiem Ĉrednika (;): $ polecenie1 ; polecenie2 ; polecenie3 Aby wykonaè powyĔszñ sekwencjö poleceþ, a jednoczeĈnie zatrzymaè wykonywanie kolejnych, jeĔeli jedno z nich nie wykona siö prawi- däowo, naleĔy polecenia rozdzielaè znakami : $ polecenie1 polecenie2 polecenie3 Aby wykonaè powyĔszñ sekwencjö poleceþ, a jednoczeĈnie zatrzy- maè wykonywanie kolejnych, jeĔeli jedno z nich wykona siö prawi- däowo, naleĔy polecenia rozdzielaè znakami ||: $ polecenie1 || polecenie2 || polecenie3 Cytowanie Powäoka traktuje standardowo znaki biaäe jako znaki rozdzielajñce säowa w wierszu poleceþ. JeĔeli polecenie wymaga, aby któreĈ ze säów zawieraäo w sobie takie znaki (na przykäad nazwa pliku zawie- rajñca w sobie spacje), naleĔy zamknñè je wewnñtrz pojedynczych lub podwójnych cudzysäowów. Tak oznaczone säowa powäoka bödzie traktowaè jako niepodzielnñ caäoĈè. Säowa zamkniöte w pojedynczych cudzysäowach nie ulegajñ Ĕadnym zmianom, natomiast säowa zam- kniöte w podwójnych cudzysäowach pozwalajñ na przetworzenie zawartych w nich konstrukcji powäoki, takich jak zmienne. Wybrane funkcje powĥoki bash _ 33 $ echo Zmiennej HOME przypisano wartoĂÊ $HOME Zmiennej HOME przypisano wartoĂÊ $HOME $ echo Zmiennej HOME przypisano wartoĂÊ $HOME Zmiennej HOME przypisano wartoĂÊ /home/kowalski Cudzysäowy odwrócone powodujñ, Ĕe zawarty w nich tekst trakto- wany jest jako polecenie powäoki; tekst ten zamieniany jest standar- dowym wyjĈciem tego polecenia: $ /usr/bin/whoami Program wyĈwietli nazwö uĔytkownika kowalski $ echo Nazywam siÚ `/usr/bin/whoami` Nazywam siÚ kowalski Znaki specjalne JeĔeli znak ma znaczenie specjalne, ale istnieje potrzeba uĔycia bezpo- Ĉredniego (na przykäad znaku gwiazdki (*) jako rzeczywistej gwiazdki, a nie znaku nazwy wieloznacznej), naleĔy poprzedziè go znakiem ukoĈnika (\). $ echo a* Jako nazwa wieloznaczna, nazwy plików rozpoczynajñce siö literñ „a” andrychow ametyst agrest $ echo a\* Jako bezpoĈredni znak gwiazdki a* $ echo Po angielsku DOM to $HOME Znak dolara oznacza wartoĈè zmiennej Po angielsku DOM to /home/kowalski $ echo Po angielsku DOM to \$HOME Po prostu symbol dolara Po angielsku DOM to $HOME Podobny mechanizm moĔna stosowaè ze znakami sterujñcymi (tabu- lacje, nowe wiersze, ^D itd.), aby stosowaè je w wierszu poleceþ. Wystarczy umieĈciè przed nimi znak ^V. Ta metoda przydaje siö szczególnie w przypadku znaków tabulacji (^I), które normalnie zosta- äyby uĔyte przez powäokö do uzupeänienia nazwy pliku (zobacz pod- rozdziaä „Uzupeänianie nazw plików”). $ echo Tabulacja rozciÈga siÚ odtÈd^V^IdotÈd Tabulacja rozciÈga siÚ odtÈd dotÈd Edycja w wierszu poleceħ Powäoka bash pozwala na edytowanie wiersza poleceþ za pomocñ kombinacji klawiszy wywodzñcych siö z edytorów emacs i vi (proszö zobaczyè podrozdziaä „Tworzenie i edytowanie plików”). Aby wäñ- czyè w edycji wiersza poleceþ kombinacje klawiszy edytora emacs, naleĔy uruchomiè nastöpujñce polecenie (umieszczenie go w pliku ~/.bash_profile uruchomi ten tryb na staäe): $ set -o emacs 34 _ Linux. Leksykon kieszonkowy Aby uzyskaè kombinacje klawiszy edytora vi, naleĔy uruchomiè polecenie: $ set -o vi Kombinacje klawiszy edytora Emacs ^P lub klawisz strzaĥki w górý ^N lub klawisz strzaĥki w dóĥ ^F lub klawisz strzaĥki w prawo ^B lub klawisz strzaĥki w lewo ^A ^E ^D ^U Kombinacje klawiszy edytora vi (najpierw naleŜy nacisnéë klawisz ESC) k j l h 0 $ x ^U Znaczenie Powrót do poprzedniego wiersza polecenia Przejļcie do nastýpnego wiersza polecenia Przejļcie o jeden znak do przodu Przejļcie o jeden znak do tyĥu Przejļcie na poczétek wiersza Przejļcie na koniec wiersza Usuniýcie nastýpnego znaku Usuniýcie caĥego wiersza Historia poleceħ MoĔliwe jest przywoäanie poprzednio uruchomionych poleceþ (czyli historii powäoki), edytowanie ich i ponowne uruchomienie. PoniĔej podano kilka przydatnych poleceþ zwiñzanych z historiñ powäoki. Polecenie history history N history -c !! !N !-N !$ Znaczenie Wypisuje historiý powĥoki Wypisuje ostatnich N poleceħ z historii powĥoki Usuwa historiý powĥoki Ponownie uruchamia poprzednie polecenie Ponownie uruchamia polecenie numer N w historii powĥoki Ponownie uruchamia polecenie wpisane N poleceħ wczeļniej Ostatni parametr poprzedniego polecenia; doskonale nadaje siý do sprawdzania, przed usuwaniem plików, czy one rzeczywiļcie istniejé: $ ls a* acorn.txt affidavit $ rm !$ Wybrane funkcje powĥoki bash _ 35 Polecenie !* Znaczenie Wszystkie parametry poprzedniego polecenia $ ls a b c a b c $ wc !* 103 252 2904 a 12 25 384 b 25473 65510 988215 c 25588 65787 991503 total Uzupeĥnianie nazw plików Po naciĈniöciu klawisza TAB w czasie wpisywania polecenia w wierszu poleceþ powäoka automatycznie uzupeäni wpisywanñ nazwö pliku. JeĔeli do wpisanej do tej pory czöĈci nazwy pasuje kilka nazw plików, powäoka sygnaäem dĒwiökowym poinformuje o tej wieloznacznoĈci. Szybkie ponowne naciĈniöcie klawisza TAB spowoduje, Ĕe powäoka wypisze na ekranie wszystkie dostöpne nazwy plików. Proszö spró- bowaè uruchomiè takie polecenia: $ cd /usr/bin $ ls un TAB TAB Powäoka wyĈwietli wszystkie pliki w katalogu /usr/bin/ rozpoczynajñce siö od un, takie jak unique, units, unzip. Aby zawöziè wyszukiwanie, naleĔy dodaè jeszcze kilka znaków i ponownie wcisnñè klawisz Tab. Kontrola zadaħ powĥoki jobs Wypisuje listý zadaħ. Uruchamia zadanie w tle. Wstrzymuje dziaĥanie aktualnego zadania. ^Z suspend Wstrzymuje dziaĥanie powĥoki. fg Wznowienie zadania i przeniesienie go na pierwszy plan. Sprawia, Ŝe wstrzymane zadanie wznawia pracý w tle. bg Wszystkie powäoki w Linuksie posiadajñ mechanizm kontroli zadaþ, czyli moĔliwoĈè uruchamiania programów w tle (dziaäajñ one bez kon- taktu z ekranem i klawiaturñ) i na pierwszym planie (aktywny pro- ces podäñczony do ekranu i klawiatury). Zadanie to po prostu czöĈè pracy powäoki. W momencie interaktywnego uruchomienia polecenia 36 _ Linux. Leksykon kieszonkowy powäoka zaczyna traktowaè je jak kolejne zadanie. Po zakoþczeniu dziaäania przez polecenie, zwiñzane z nim zadanie znika. Zadania to pojöcie wyĔszego poziomu niĔ procesy systemu Linux; sam system w ogóle nie zajmuje siö zadaniami, sñ one konstrukcjami stosowanymi wyäñcznie przez powäoki. Z kontrolñ zadaþ zwiñzanych jest kilka waĔnych pojöè: zadanie pierwszoplanowe Dziaäa w powäoce, zajmujñc jñ tak, Ĕe nie jest moĔliwe wydanie kolejnych poleceþ. zadanie w tle Dziaäa w powäoce, ale nie zajmuje jej, w zwiñzku z czym moĔ- liwe jest wydawanie kolejnych poleceþ w tej samej powäoce. zawieszenie Tymczasowe wstrzymanie dziaäania zadania pierwszoplanowego. wznowienie Powoduje wznowienie dziaäania wstrzymanego wczeĈniej zadania. jobs Wbudowane polecenie jobs wypisuje listö zadaþ dziaäajñcych aktu- alnie w powäoce. $ jobs [1]- Running emacs mojplik [2]+ Stopped su Liczba caäkowita z lewej strony to numer zadania, a znak dodawa- nia (+) oznacza domyĈlne zadanie, na które wpäyw bödñ miaäy pole- cenia fg (foreground — pierwszy plan) i bg (background — täo). Znak umieszczony na koþcu wiersza polecenia powoduje, Ĕe pole- cenie zostanie uruchomione jako zadanie w tle. $ emacs mojplik [2] 28090 Powäoka odpowie, wypisujñc numer zadania (2) i identyfikator pro- cesu polecenia (28090). Kontrola zadaħ powĥoki _ 37 ^Z NaciĈniöcie klawiszy ^Z w powäoce, w czasie gdy na pierwszym planie dziaäa jakieĈ zadanie, spowoduje wstrzymanie tego zadania. Zadanie przestaje dziaäaè, ale jego stan jest zapamiötywany. $ mojwielkiprogram ^Z [1]+ Stopped mojwielkiprogram $ Teraz moĔliwe jest wpisanie polecenia bg i odesäanie zadania w täo lub wpisanie fg i wznowienie zadania na pierwszym planie. suspend Wbudowane polecenie suspend, jeĔeli jest to moĔliwe, spowoduje wstrzymanie aktualnej powäoki, tak jakby zostaäy naciĈniöte klawi- sze ^Z w odniesieniu do samej powäoki. Na przykäad jeĔeli wpisane zostanie polecenie su, a nastöpnie uĔytkownik bödzie chciaä wróciè do pierwotnej powäoki: $ whoami kowalski $ su -l Password: ******* # whoami root # suspend [1]+ Stopped su $ whoami kowalski bg bg [ numer_zadania] Wbudowane polecenie bg odsyäa wstrzymane zadanie do pracy w tle. Wpisane bez Ĕadnych argumentów polecenie bg bödzie dziaäaè na ostatnio wstrzymanym zadaniu. Aby podaè konkretne zadanie (z listy podawanej przez polecenie jobs), naleĔy wpisaè numer tego zadania poprzedzony znakiem procenta ( ). $ bg 2 Niektóre rodzaje zadaþ interaktywnych nie mogñ dziaäaè w tle, na przykäad ze wzglödu na to, Ĕe oczekujñ na podanie danych. JeĔeli uĔytkownik bödzie próbowaä odesäaè takie zadanie w täo, powäoka wstrzyma je i wypisze na ekranie: 38 _ Linux. Leksykon kieszonkowy [2]+ Stopped zawartosc_wiersza_polecen Teraz moĔliwe jest tylko wznowienie zadania poleceniem fg. fg fg [ numer_zadania] Wbudowane polecenie fg przywraca na pierwszy plan zadanie dzia- äajñce w tle lub wstrzymane. Wpisane bez Ĕadnych argumentów wybiera zadanie ostatnio wstrzymane lub odesäane w täo. Aby podaè konkretne zadanie, naleĔy wpisaè numer tego zadania poprzedzony znakiem procenta ( ): $ fg 2 Zabijanie dziaĥajécego polecenia JeĔeli polecenie uruchomione w powäoce musi zostaè natychmiast zatrzymane, naleĔy nacisnñè klawisze ^C. Dla powäoki naciĈniöcie tych klawiszy oznacza: „Natychmiast zakoþcz dziaäanie zadania pierw- szoplanowego”. W zwiñzku z tym, jeĔeli wyĈwietlany jest bardzo duĔy plik (na przykäad poleceniem cat) i chcielibyĈmy zatrzymaè ten proces, wystarczy wcisnñè klawisze ^C: $ cat wielkiplik To jest bardzo duĝy plik z wieloma wierszami tekstu bla bla ´bla bla bla bla bla bla bla bla blablablabla ^C $ Aby zabiè zadanie dziaäajñce w tle, moĔna przywoäaè je na pierwszy plan poleceniem fg i nacisnñè klawisze ^C, moĔna teĔ zastosowaè polecenie kill (proszö zobaczyè podrozdziaä „Kontrola procesów”). Stosowanie klawiszy ^C to nie najlepszy sposób na koþczenie pracy programów. JeĔeli tylko program posiada wäasnñ procedurö zakoþ- czenia — naleĔy jñ wykorzystaè (wiöcej informacji w ramce na nastöp- nej stronie). Kombinacja klawiszy ^C dziaäa jedynie w powäoce. Najprawdopodob- niej nie bödzie miaäa Ĕadnego wpäywu na okna nie bödñce oknami powäoki. Dodatkowo niektóre programy pisane sñ tak, aby „prze- chwytywaè” tö kombinacjö klawiszy i ignorowaè jñ. Przykäadem takiego programu moĔe byè edytor tekstu emacs. Zabijanie dziaĥajécego polecenia _ 39 Jak przeŜyë zabicie Zabicie pierwszoplanowego programu za pomocñ klawiszy ^C moĔe spowodowaè, Ĕe powäoka bödzie dziaäaè w dziwnym trybie, moĔe nie wypisywaè na ekranie naciskanych klawiszy. Tak siö dzieje, poniewaĔ zabicie programu nie daje mu moĔliwoĈci „posprzñtania po sobie”. JeĔeli to siö zdarzy: 1. NaleĔy nacisnñè klawisze ^J. Daje to takie same efekty, jak klawisz Enter, ale zadziaäa na pewno nawet wtedy, gdy klawisz Enter nie dziaäa. 2. NaleĔy wpisaè polecenie reset (nawet jeĔeli litery nie pojawiajñ siö na ekranie w czasie wpisywania) i nacisnñè klawisze ^J w celu urucho- mienia tego polecenia. To powinno przywróciè powäokö do normal- nego stanu. Koħczenie dziaĥania powĥoki Aby zakoþczyè dziaäanie powäoki, naleĔy wpisaè polecenie exit lub nacisnñè klawisze ^D7. $ exit Dostosowywanie zachowaħ powĥoki Aby wszystkie powäoki uruchamiane w systemie dziaäaäy dokäadnie w ten sam sposób, naleĔy odpowiednio edytowaè pliki .bash_profile i .bashrc w swoim katalogu domowym. Te pliki uruchamiane sñ za kaĔdym razem, gdy uĔytkownik loguje siö do systemu (~/.bash_profile) lub otwiera powäokö (~/.bashrc). MoĔna w nich ustalaè zmienne i aliasy, uruchamiaè programy, drukowaè swój horoskop i wykonywaè dowolne inne operacje. Te dwa pliki sñ przykäadami skryptów powäoki: plików wykonywalnych, zawierajñcych polecenia powäoki. Na ten temat wiöcej informacji moĔna znaleĒè w podrozdziale „Programowanie skryptów powäoki”. To koniec krótkiego wprowadzenia do Linuksa i powäoki. W dalszej czöĈci zostanñ omówione wymienione i opisane najbardziej przydatne polecenia säuĔñce do pracy z plikami, procesami, uĔytkownikami, mul- timediami, w sieci i inne. 7 Znak Control+D dla kaĔdego programu odczytujñcego dane ze standardo- wego wejĈcia oznacza „koniec pliku”. W tym przypadku programem jest sama powäoka, która koþczy swoje dziaäanie. 40 _ Linux. Leksykon kieszonkowy Podstawowe operacje na plikach ls Wypisuje pliki z podanego katalogu. cp Kopiuje plik. Zmienia nazwý pliku („przesuwa” go). Usuwa podany plik. Tworzy dowiézania do plików (ich nazwy alternatywne). mv rm ln Jednymi z pierwszych operacji, jakie wykonujñ uĔytkownicy w sys- temie Linux, jest manipulowanie plikami: kopiowanie, zmiana nazw, usuwanie i tak dalej. ls ls [opcje] [pliki] stdin stdout -file --opt --help --version Polecenie ls (wymawia siö je el-es) wypisuje atrybuty plików i kata- logów. MoĔliwe jest wypisanie plików z aktualnego katalogu: $ ls z podanych katalogów: $ ls katalog1 katalog2 katalog3 lub poszczególnych plików: $ ls plik1 plik2 plik3 NajwaĔniejszymi opcjami tego polecenia sñ opcje -a, -l i -d. DomyĈlnie polecenie ls ukrywa wszystkie pliki, których nazwy rozpoczynajñ siö od kropki — zgodnie z informacjami zamieszczonymi w ramce „Pliki z kropkñ”. Zastosowanie opcji -a pozwala na wypisanie wszyst- kich plików. $ ls mojplik1 mojplik2 $ ls -a .ukryty_plik mojplik1 mojplik2 Opcja -l powoduje, Ĕe polecenie podaje wiöcej informacji o plikach: -rw-r--r-- 1 kowalski uzytkownicy 149 Paz 28 2002 moje.dane w których zawarte sñ od lewej do prawej: uprawnienia do pliku (-rw-r--r--), wäaĈciciel pliku (kowalski), grupa (uzytkownicy), rozmiar (149 bajtów), data ostatniej modyfikacji (28 paĒdziernika 2002 roku) i nazwa pliku. Dokäadniejsze informacje na ten temat moĔna znaleĒè w podrozdziale „Zabezpieczenia plików”. Dostosowywanie zachowaħ powĥoki _ 41 Opcja -d powoduje wyĈwietlenie informacji o samych katalogach, pomijane sñ informacje o plikach znajdujñcych siö w katalogu: $ ls -ld mojkatalog drwxr-xr-x 1 kowalski kowalski 4096 wrz 29 2011 mojkatalog Przydatne opcje -F -a Wypisuje wszystkie pliki, wĥécznie z tymi, których nazwy zaczynajé siý od kropki. DĥuŜszy wydruk, zawierajécy atrybuty plików. Dodanie opcji -h spowoduje, Ŝe wielkoļci -l plików býdé podawane w kilobajtach, megabajtach i gigabajtach, a nie w bajtach. Pewne nazwy plików uzupeĥniane sé specjalnymi symbolami, oznaczajécymi typy plików. Do nazw katalogów dodawany jest znak lewego ukoļnika (/), do plików wykonywalnych — znak gwiazdki (*), do dowiézaħ symbolicznych — znak (@), do potoków nazwanych — znak pionowej kreski — (|), a do gniazdek — znak równoļci (=). Sé to tylko graficzne oznaczenia typu plików przeznaczone dla uŜytkowników; nie sé one czýļcié nazw tych plików. Przed nazwami plików dodawane sé numery wýzĥów inode. Przed nazwami plików dodawane sé ich rozmiary, co bardzo przydaje siý przy sortowaniu plików wedĥug ich wielkoļci. -i -s $ ls -s | sort -n -R -d JeŜeli wypisywana jest zawartoļë katalogu, wypisywana jest teŜ zawartoļë jego podkatalogów. JeŜeli wypisywana jest zawartoļë katalogu, sama zawartoļë jest pomijania, a wypisywany jest sam katalog. cp cp [opcje] pliki (plik | katalog) stdin stdout -file --opt --help --version Polecenie cp normalnie wykonuje kopiowanie pliku: $ cp plik plik2 albo kopiuje wiele plików do jednego katalogu: $ cp plik1 plik2 plik3 plik4 katalog_docelowy Za pomocñ opcji -a moĔliwe jest teĔ rekursywne kopiowanie zawarto- Ĉci katalogów. Przydatne opcje -p Kopiowana jest nie tylko zawartoļë pliku, ale równieŜ wszystkie zwiézane z nim uprawnienia, znaczniki czasu, a jeŜeli pozwalajé na to uprawnienia uŜytkownika, takŜe dane jego wĥaļciciela i grupy. Normalnie wĥaļcicielem kopiowanych plików 42 _ Linux. Leksykon kieszonkowy staje siý kopiujécy je uŜytkownik, sé one oznaczane aktualnym czasem, a ich uprawnienia powstajé przez poĥéczenie wartoļci umask uŜytkownika z oryginalnymi uprawnieniami. Hierarchia katalogów jest kopiowana rekursywnie, z zachowaniem wĥaļciwoļci plików i dowiézaħ. Hierarchia katalogów jest kopiowana rekursywnie. Opcja ta nie zachowuje wĥaļciwoļci plików, takich jak uprawnienia czy oznaczenia czasowe. Zachowane zostajé dowiézania symboliczne. Tryb interaktywny. Przed usuniýciem plików docelowych uŜytkownik zostanie zapytany o pozwolenie. -a -r -i -f Wymuszenie wykonania kopiowania. JeŜeli plik docelowy juŜ istnieje, zostanie on bezwarunkowo usuniýty. mv mv [opcje] ěródïo cel stdin stdout -file --opt --help --version Polecenie mv (move — przenieĈ) pozwala na zmianö nazwy pliku: $ mv plik1 plik2 lub przeniesienie plików i katalogów do katalogu docelowego: $ mv plik1 plik2 katalog3 katalog4 katalog_docelowy Przydatne opcje -i Tryb interaktywny. Przed usuniýciem plików docelowych uŜytkownik zostanie zapytany o pozwolenie. -f Wymuszenie wykonania przeniesienia. JeŜeli plik docelowy juŜ istnieje, zostanie on bezwarunkowo usuniýty. rm rm [opcje] pliki | katalogi stdin stdout -file --opt --help --version Polecenie rm (remove — usuþ) umoĔliwia usuwanie plików: $ rm plik1 plik2 plik3 lub rekursywne usuwanie caäych katalogów: $ rm -r katalog1 katalog2 Przydatne opcje Tryb interaktywny. UŜytkownik jest pytany o pozwolenie na usuniýcie kaŜdego z plików. -i -f Wymuszenie usuniýcia. Wszystkie bĥýdy i ostrzeŜenia sé ignorowane. Dostosowywanie zachowaħ powĥoki _ 43 -r Rekursywne usuwanie katalogu i jego zawartoļci. Tej opcji naleŜy uŜywaë ostroŜnie, szczególnie w poĥéczeniu z opcjé -f, która moŜe spowodowaë usuniýcie wszystkich plików uŜytkownika. ln ln [opcje] ěródïo cel stdin stdout -file --opt --help --version Dowiñzanie (link) jest odnoĈnikiem do innego pliku, tworzonym przez polecenie ln. MoĔna powiedzieè, Ĕe dowiñzania umoĔliwiajñ nada- nie temu samemu plikowi wielu nazw, dziöki czemu moĔe on istnieè w co najmniej dwóch lokalizacjach jednoczeĈnie. Istniejñ dwa rodzaje dowiñzaþ. Dowiñzanie symboliczne odnosi siö do innego pliku poprzez jego ĈcieĔkö; podobnie dziaäajñ „skróty” w sys- temie Windows i „aliasy” w systemie Macintosh. Aby utworzyè dowiñ- zanie symboliczne, naleĔy uĔyè opcji -s: $ ln -s mojplik dowiazanie_symboliczne JeĔeli oryginalny plik zostanie usniöty, wtedy dowiñzanie symbo- liczne bödzie nieprawidäowe, wskazujñc na nieistniejñcy juĔ plik. Z dru- giej strony, dowiñzanie sztywne jest tylko innñ nazwñ tego samego pliku na jednym dysku. Mówiñc bardziej technicznie — wskazuje ono na ten sam wözeä inode. Usuniöcie pliku oryginalnego nie powo- duje uniewaĔnienia dowiñzania sztywnego. Na rysunku 5. przed- stawiono róĔnicö miödzy tymi typami dowiñzaþ. Aby utworzyè dowiñzanie sztywne, naleĔy wpisaè: $ ln mojplik dowiazanie_sztywne Dowiñzania symboliczne mogñ wskazywaè pliki na innych partycjach, poniewaĔ sñ odnoĈnikami do ĈcieĔki pliku. Dowiñzania sztywne nie mogñ wykroczyè poza granice partycji, poniewaĔ numer wözäa inode jednej partycji nie ma Ĕadnego znaczenia w innej. Poza tym dowiñzania symboliczne mogñ wskazywaè na katalogi, a dowiñzania sztywne — nie, chyba Ĕe utworzy je superuĔytkownik z wykorzystaniem opcji -d. Przydatne opcje -s -i Utworzenie dowiézania symbolicznego. Domyļlnie tworzone sé dowiézania sztywne. Tryb interaktywny. Przed usuniýciem plików docelowych uŜytkownik zostanie zapytany o pozwolenie. -f Wymuszenie utworzenia dowiézania. JeŜeli plik docelowy istnieje, zostanie on bezwarunkowo usuniýty. Tworzenie dowiézania sztywnego do katalogu (tylko dla superuŜytkownika). -d 44 _ Linux. Leksykon kieszonkowy Rysunek 5. Dowiñzania sztywne i symboliczne Za pomocñ jednego z poniĔszych poleceþ bardzo äatwo moĔna spraw- dziè, gdzie wskazuje dowiñzanie symboliczne: $ readlink nazwa_dowiazania $ ls -l nazwa_dowiazania Operacje na katalogach Zmiana aktualnego katalogu. Wypisanie aktualnego katalogu, tzn. okreļlenie „gdzie siý znajdujemy” w systemie plików. pwd cd basename Wypisanie ostatniej czýļci ļcieŜki pliku. Usuniýcie ostatniej czýļci ļcieŜki pliku. dirname Utworzenie katalogu. Usuniýcie pustego katalogu. Usuniýcie niepustego katalogu i caĥej jego zawartoļci. rm -r mkdir rmdir Dostosowywanie zachowaħ powĥoki _ 45 Skorowidz A adres IP, 145 MAC, 145 Advanced Packaging Tool, 190 aktualny katalog roboczy, 18 aliasy, 31 aplikacja w ĈcieĔce katalogu, 23 aplikacja, application, 20 argumenty wiersza poleceþ, 202 atrybuty, 72 audio, 182 B bity uprawnieþ, 69 C change attribute, 72 change directory, 46 change finger, 138 change group, 68 change mode, 69 change owner, 67 change shell, 139 cudzysäowy odwrócone, 79 czas, 129 czytnik grup dyskusyjnych, 163 D data systemu, 178 daty, 127 disk free, 109 disk usage, 65 dostöp do katalogu, 25 pliku, 25 dowiñzanie (link), 44 symboliczne, 44 sztywne, 44 drukowanie, 104 dyski, 107 dystrybucja, 6 dystrybucje Linuksa, 12 E edycja w wierszu poleceþ, 34 edytor emacs, 59 domyĈlny, 59 vim, 60 wideo, 186 Eye of Gnome, 179 F filesystem check, 111 table, 110 format daty, 176 GNU Zip, 95 Zip, 95 formatowanie, 169 formatowanie dysków, 109 formaty wyjĈciowe, 101 FTP, File Transfer Protocol, 153 funkcja printf(), 168 funkcje powäoki bash, 27 205 G GID, 132 Graficzny Interfejs UĔytkownika, 13 graficzny pulpit, 13, 14 grafika, 178 grupa, 141 grupa uĔytkowników, 25 grupy dyskusyjne, 163 GUI, Graphical User Interface, 13 H harmonogram zadaþ, 125 hasäo logowania, 138 historia poleceþ, 27, 35 I identyfikator grupy, 132 procesu, 118 uĔytkownika, 132 informacje o komputerze, 143 o uĔytkownikach, 134 o zuĔyciu zasobów, 121 instalowanie oprogramowania, 187 instrukcja if, 196 instrukcje warunkowe, 196 interfejs graficzny, 6, 15 tekstowy, 6 J jñdro (kernel), 12 jözyki skryptowe, 94, 203 K katalog /bin/bash, 27 /boot, 23 /dev, 108 /home, 19 206 _ Linux. Leksykon kieszonkowy /lost+found, 23 /proc, 23 /root, 19 /usr/bin/, 36 gäówny, 17 katalogi, 17, 20 domowe, 19 nadrzödne, 18 systemowe, 20 systemu operacyjnego, 23 kategoria, category, 20 kategorie dokumentacji, 21 konfiguracji, 21 plików czasu wykonania, 22 plików sieci WWW, 21 programowania, 21 programów, 21 sprzötu, 22 wyĈwietlania, 22 klawisz meta, 60 klawisze ^C, 39 ^D, 40, 140 ^Z, 38 kody bäödów, 193 powrotu, 193, 203 kombinacje klawiszy edytora, 35, 60 kompresowanie, 94 komunikatory, 165 komunikaty o bäödach, 16 konta uĔytkowników, 135 kontrola procesów, 122 kontrola zadaþ powäoki, 36 konwersja plików binarnych, 95 koþczenie dziaäania powäoki, 40 pracy, 130 kopie bezpieczeþstwa, 112 korzeþ, 17 L line printer, 105 line printer remove, 105 Linux, 6 dostarczone programy, 12 jñdro, kernel, 12 powäoka, shell, 13 system X, 13 list attributes, 73 litera g, 70 o, 70 u, 70 logowanie, 13, 130 lokalizacja plików, 74 Ĥ äamanie wierszy, 192 äñczenie i negowanie testów, 195 äñczenie poleceþ, 33 M magnetic tape, 117 makra, 94 man sshd, 150 manipulacja tekstem, 93 maski, 72 mechanizm kontroli zadaþ, 36 N nagäówek polecenia, 8 nagrywarka päyt, 185 nawiasy klamrowe, 29 kwadratowe, 8 nazwy katalogów, 20 wieloznaczne, wildcards, 27 numer PID, 123 O obliczenia matematyczne, 172 obsäuga poczty, 158 octal dump, 53 odtwarzacze audio, 182 odwrotna notacja polska, 174 okno powäoki, shell window, 15 opcja --help, 9, 11 --version, 9 operacje matematyczne, 173 na ciñgach znaków, 173 na katalogach, 45 na plikach, 41 operator potoku (|), 33 operatory, 173 P pakiet biurowy, 62 pakiety ICMP, 148 pakowanie plików, 94 partycje, 108 partycjonowanie dysków, 108 pötla for, 199 until, 198 while, 198 pötle, 198 pisanie na ekranie, 167 plik .bash_profile, 40 .bashrc, 40 .profile, 28 ~/.bash_profile, 34, 59 ~/.bashrc, 32 tar.bz2, 190 tar.gz, 190 pliki .bz2, 95 .deb, 187, 189 .rpm, 187 .tar.gz, 187 .Z, 98 .zip, 95, 98 binarne, 52 crontab, 128 JPEG, 99 tar, 97, 98 tekstowe, 82 z kropkñ, 28 Skorowidz _ 207 poczñtek nagäówka, 52 stopki, 52 wäaĈciwego tekstu, 52 poczta elektroniczna, 154 podröcznik man, 52 polecenia, 7 argumenty, 7 nagäówek, 8 opcje, 7 potoki, 7 wäaĈciwoĈci, 8 polecenie abiword, 58, 62 acroread, 56 alias, 32 aptitude, 189 aspell, 107 at, 126 audacity, 184 awk, 93 basename, 46 bg, 37, 38 break, 200 bunzip2, 97 bzip2, 97 cal, 175 case, 197 cat, 39, 48 cd, 17, 46 cdparanoia, 183 cdrecord, 115 chattr, 72 chfn, 138 chgrp, 68 chmod, 69 chown, 67 chsh, 139 cksum, 104 clear, 172 cmd, 6 cmp, 102 comm, 102 compress, 98 continue, 200 cp, 41, 42 crontab, 128 208 _ Linux. Leksykon kieszonkowy cut, 86 date, 176 dc, 174 df, 109 dia, 180 diff, 100, 101 dirname, 46 du, 65 dump, 113 echo, 10, 167 egrep, 85 emacs, 58 eog, 179 evolution, 155 exit, 40, 203 expr, 172, 174 false, 195 fdisk, 109 fetchmail, 158 fg, 37, 39 fgrep, 85 file, 66 find, 74 finger, 134 firefox, 159 floppy, 109 free, 122 fsck, 111 ftp, 153 gaim, 165 geeqie, 179 ghostview, 56 gimp, 180 gnumeric, 58, 62 gnuplot, 181 grep, 53, 82, 85 grip, 183 groupadd, 142 groupdel, 142 groupmod, 142 groups, 141 gunzip, 96 gv, 56 gxine, 186 gzip, 96 HandBrake, 186 head, 50 host, 147 hostname, 144 id, 132 id3tag, 184 ifconfig, 146 info, 11 info bash, 27 ip, 145 jobs, 37 k3b, 185 kill, 123 kino, 186 ksnapshot, 179 lame, 184 last, 134 less, 33, 49 ln, 41, 44 locate, 79 logname, 131 look, 106 lpr, 105 lprm, 105 ls, 8, 10, 25, 41 lsattr, 72, 73 lynx, 159, 160 m4, 94 mail, 157 mailq, 158 man, 10 md5sum, 103 mesg, 166 metamail, 99 mkdir, 47 mkfs, 109 mount, 110 mplayer, 185 mt, 117 mutt, 155 mv, 41, 43 nice, 124 nl, 48, 51 nslookup, 148 ntpdate, 178 od, 53 office, 62 oobase, 62 oocalc, 62 oodraw, 62 ooimpress, 62 oomath, 62 oowriter, 62 parted, 109 passwd, 138 paste, 87 pidof, 123 ping, 148 PowerShell, 6 printenv, 135 printf, 168, 170 ps, 118 pwd, 17, 46 read, 193 restore, 114 rm, 41, 43 rmdir, 47 rpm, 189 rscdiff, 101 rsync, 116 scp, 152 sed, 93 seq, 170 sfdisk, 109 sftp, 152, 154 shutdown, 130 sleep, 125 slrn, 163 soffice, 58 sort, 33, 89 spell, 107 ssh, 150 stat, 63 strings, 53 su, 38, 140 sudo, 140 suspend, 38 sync, 112 tail, 51 talk, 166 tar, 95 tee, 92 telnet, 151 test, 194, 195 thunderbird, 154 top, 120 Skorowidz _ 209 polecenie touch, 67 tr, 88 traceroute, 149 true, 195 tty, 167 type, 27, 81 umask, 71 umount, 111 uname, 143 uncompress, 98 uniq, 91 unzip, 98 updatedb, 80 uptime, 119 useradd, 136 userdel, 137 usermod, 137 users, 133 vim, 58 w, 119 watch, 126 wc, 65 wget, 161 whereis, 81 which, 80 who, 33, 133 whoami, 132 whois, 148 write, 166 xargs, 77 xcalc, 172 xclock, 175 xdvi, 57 xscreensaver, 181 xxd, 55 yes, 170 yum, 188 zip, 98 polecenie wbudowane, built-in command, 27 poäñczenia sieciowe, 150 pomoc dla GNOME, 12 KDE, 12 porównanie sum kontrolnych, 104 porównywanie plików, 99 porównywanie ze wzorcem, 93 210 _ Linux. Leksykon kieszonkowy potoki, pipes, 7, 33 powäoka (shell), 6, 13, 26 bash, 13, 202 tcsh, 74 proces, 117, 122 program abiword, 62 acroread, 56 audacity, 184 cdrecord, 116 dia, 180 ftp, 153 gaim, 165 geeqie, 179 GhostView, 56 GIMP, 180 gnumeric, 63 gnuplot, 181 grip, 183 gv, 57 k3b, 185 kill, 123 lynx, 159 mesg, 166 mkisofs, 115 mutt, 155 sftp, 152 slrn, 163 soffice, 62 ssh, 150 string, 52 talk, 166 tar, 95, 98 tty, 167 wc, 65 wget, 161 who, 26, 31 write, 166 xdvi, 57 xxd, 55 programy pocztowe, 99, 155 protokóä FTP, 153 SSH, 150 przeglñdanie plików, 48 procesów, 117 stron WWW, 159 przeglñdarki WWW, 159 przekazanie skryptu, 202 przekierowanie strumienia bäödów, 32 wejĈcia, 32 wyjĈcia, 32 przyznawanie uprawnieþ, 25 pulpit, 13, 14 R remove directory, 47 root, 139 root directory, 17 rozszerzenie .bz2, 95 .Z, 98 .zip, 95, 98 RPN, Reverse Polish Notation, 174 S secure copy, 152 secure shell, 150 serwer pocztowy, 158 serwery DNS, 148 skróty klawiaturowe, 10, 11 skrypty powäoki, 40, 191, 201 skrypty powäoki bash, 192 sortowanie, 89 specyfikatory formatu, 169 sprawdzanie pisowni, 106 ĈcieĔki sieciowej, 149 uprawnieþ, 25 standardowe wejĈcie, 16 standardowe wyjĈcie, 16 standardowy strumieþ bäödów, 16 status wyjĈcia, 193 stdin, 8 stdout, 9 struktura katalogów, 20 suma kontrolna CRC, 104 superuĔytkownik, 16, 139 system plików, 17, 72, 107 system X, 13 systemy drukowania, 104 szyfrowanie poäñczenia, 151 Ļ ĈcieĔka, path, 18 aktualnego katalogu, 9 katalogu, 21–23 wyszukiwania, 31 ĈcieĔki bezwzglödne, 129 Ĉrodowisko graficzne GNOME, 13 KDE, 13 Ĉrodowisko Kerberos, 151 T tabela systemów plików, 110 tekst sformatowany, 168 testy ciñgów znaków, 194 numeryczne, 195 plików, 194 tryb normalny, 60 wstawiania, 60 tworzenie lustra, 116 plików, 58 skryptów powäoki, 201 typy plików, 21 U UID, 132 umiejscowienie komputera, 146 uprawnienia, 24, 70 superuĔytkownika, 140 uprawnienia do odczytu (read), 25 uruchamiania (execute), 25 zapisu lub modyfikacji (write), 25 uruchamianie powäoki, 15 skryptu, 202 urzñdzenia, 108 uzupeänianie nazw plików, 36 uĔytkownik, 16 Skorowidz _ 211 zmienne, 192 powäoki, 29 standardowe, 29 Ĉrodowiskowe, 30 znacznik setgid, 70 setuid, 70 znak , 37 cudzysäowu, 33 cudzysäowu odwróconego, 79 daszku ^, 10 dodawania +, 70 dolara $, 7, 10, 26 gwiazdki *, 34, 149 koþca wiersza, 85 kropki, 18 krzyĔyka #, 10 myĈlnika -, 7, 9 nazwy wieloznacznej, 34 nowego wiersza, 85 nowej linii, 85 odejmowania -, 70 pionowej kreski, 8 podwójnego myĈlnika --, 9 podwójnej kropki, 18 powrotu karetki, 85 równoĈci =, 70 tyldy ~, 20 ucieczki, 19 ukoĈnika \, 34 ukoĈnika /, 17 zachöty #, 7, 9, 17 znaki biaäe, 192 specjalne, 34 zuĔycie pamiöci, 122 zwracanie kodów powrotu, 203 W wartoĈci logiczne, 193 wejĈcie, 16, 193 wideo, 185 wiersz poleceþ, 6 wäaĈciciel pliku, 25 wäaĈciwoĈci plików, 63 wygaszacze ekranu, 178 wyjĈcie, 16, 193 wyraĔenia logiczne, 173 regularne proste, basic, 82 rozszerzone, extended, 82 wyszukiwanie pliku, 75 wyĈwietlanie zmiennych, 30 wznowienie, 37 Z zaawansowane filtrowanie, 158 zabicie pierwszoplanowego programu, 40 zabijanie polecenia, 39 zadanie, 36 pierwszoplanowe, 37 w tle, 37 zakres, scope, 20 domyĈlny, 70 ĈcieĔki katalogu, 22 zarzñdzanie grupami, 141 kontami uĔytkowników, 135 zawieszenie, 37 zdalne logowanie, 13 zdalne przechowywanie, 112 zdalny komputer, 153 zmienna HOME, 19, 129 PATH, 31 specjalna $0, 202 212 _ Linux. Leksykon kieszonkowy
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Linux. Leksykon kieszonkowy. Wydanie II
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: