Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00777 012145 16991277 na godz. na dobę w sumie
Litwa. W krainie bursztynu. Wydanie 1 - ebook/pdf
Litwa. W krainie bursztynu. Wydanie 1 - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 264
Wydawca: Bezdroża Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-283-1988-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> fotografia
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).

Litwa – pod wieloma względami podobna do Polski - na każdym kroku zaskakuje swoim pięknem. Wilno i Kowno słyną z malowniczych starówek, Troki czarują wspaniałym zamkiem, pielgrzymów przyciąga Góra Krzyży - Żmudzka Kalwaria, a Druskieniki - jeden z najpopularniejszych kurortów w kraju - zachwycają nie tylko kuracjuszy. A przecież Litwa to nie tylko zabytki i pamiątki historii, ale też wspaniała przyroda - m.in. wpisana na listę UNESCO Mierzeja Kurońska ze wspaniałymi plażami czy Delta Niemna będąca spełnienie marzeń poszukiwaczy miejsc nieskażonych ingerencją człowieka.

Lubisz podróżować samodzielnie, chcesz poznać historię, kulturę i przyrodę odwiedzanych regionów i krajów? Seria Bezdroża Classic powstała z myślą o Tobie. Informacje praktyczne pomogą Ci zaplanować wyjazd i ułatwią zwiedzanie, a przejrzyste opisy i ciekawostki zapewnią ciekawą lekturę, nie tylko podczas podróży!

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

10 ZASAD ODPOWIEDZIALNEGO PODRÓŻOWANIA PODRÓŻUJ ODPOWIEDZIALNIE – DBAJ O ŚRODOWISKO I DZIEDZICTWO KULTUROWE KRAJÓW I REGIONÓW, KTÓRE ZWIEDZASZ 1 4 Zaplanuj swoją podróż i przygotuj się do niej. 3 Kupuj lokalne produkty i pamiątki. 2 Naucz się choćby kilku słów i zwrotów w języku kraju czy regionu, który odwiedzasz. Korzystaj z usług miejscowych ludzi, tak by jak najwięcej Twoich wydatków wspierało lokalną gospodarkę. 5 Kosztuj miejscowej kuchni, kupuj sezonowe produkty spożywcze na targach i jarmarkach. 6 Szanuj mieszkańców, ich kulturę i tradycje, staraj się nie zwracać na siebie uwagi strojem i zachowaniem zupełnie odmiennym od miejscowych zwyczajów, proś o zgodę, gdy chcesz zrobić komuś zdjęcie. 8 Dbaj o dziedzictwo kulturowe, nie zostawiaj po sobie śladu, zwiedzając obiekty zabytkowe i stanowiska archeologiczne. 7 Nie zostawiaj po sobie śmieci, szczególnie w miejscach cennych przyrodniczo i parkach narodowych. 9 Korzystaj z ekologicznych środków transportu i komunikacji publicznej. 10 Podróżuj aktywnie i poznawczo ! Propagując zasady odpowiedzialnego podróżowania, Wydawnictwo Bezdroża popularyzuje przyjazne środowisku formy turystyki, które przyczyniają się do aktywnej ochrony dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego, wspierają rdzennych mieszkańców regionów i krajów oraz uwrażliwiają turystów na • Księgarnia internetowa • Lubię to! • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę lokalne tradycje i ochronę środowiska naturalnego. Nasza społeczność Oprac. Dominika Zaręba, Wydawnictwo Bezdroża Rysunki i oprac. graficzne: Joanna Nowak Agnieszka Apanasewicz Andrzej Kłopotowski Michał Lubina Litwa W krainie bursztynu A czy znasz ty, bracie młody, Te pokrewne swoje rody? Tych Górali i Litwinów, I Żmudź świętą i Rusinów? Wincenty Pol, Pieśń o ziemi naszej Kup książkę Poleć książkę Niezbędnik turysty zawsze pod ręką Godło Litwy Flaga Litwy Polskie placówki dyplomatyczne na Litwie Ambasada Rzeczpospolitej Polskiej w Wilnie, ul. Smèlio 20a; ( +370 5 2709005, +370 5 2194700; @ www.wilno.msz.gov.pl Wydział Konsularny Ambasady Rzeczpospolitej Polskiej w Wilnie, ul. Smèlio 22a; ( +370 5 2709004, +370 5 2194700; @ www.wilno.msz.gov.pl Konsulat Rzeczpospolitej Polskiej w Kłajpedzie, ul. Kalvos 4; ( +370 46 310183, +370 614 53923; @ www. konsularrp-klajpeda.pl Instytut Polski w Wilnie, ul. Didžioji 23; ( +370 5 2649332, +370 5 2649334; @ www.lenkukultura.lt Kup książkę Ważne telefony Straż pożarna: ( 01 Policja: ( 02 Turystyczny savoir-vivre Ô Litwini witają się, podając rozmówcy rękę. Pogotowie ratunkowe: ( 03 Ô Rozpoczynając rozmo- Służby ratunkowe: ( 112 Numery kierunkowe Do Polski: +48 Na Litwę: +370 Strefa czasowa Czas lokalny na Litwie = czas polski + 1 godzina: - UTC+2 (czas zimowy) - UTC+3 (czas letni) Przydatne języki Rosyjski (głównie w kontaktach ze starszym pokoleniem) i angielski. wę, pozdrowienie najlepiej wypowiedzieć po litewsku, np. laba diena (dzień dobry). Ô Wchodząc do czyjegoś domu, należy zdjąć buty. Ô Przychodząc do kogoś z wizytą, najlepiej przynieść gospodarzom upominek, np. kwiaty. Ô Nie próbuj przekony- wać Litwinów, że Wilno i Wileńszczyzna to tereny rdzennie polskie i za takie powinny być uważane tak- że i dziś. Ô Nie domagaj się, by wszyscy dookoła mówili po polsku. Ô Nie nazywaj Litwinów „Ruskimi”. Ô Nie wchodź za ikonostas podczas zwiedzania cerkwi. Oznaczenia toalet Dla mężczyzn: V lub  Dla kobiet: M lub  Poleć książkę Przepisy drogowe Ô Dopuszczalne prędkości w terenie zabudowanym 50 km/godz., poza tere- nem zabudowanym 90 km/ godz., na autostradzie 130 km/godz. Litwa jest bezpiecznym krajem, wystarczy więc kierować się zdrowym rozsądkiem i m.in. Ô nie obnosić się z zasobnością portfela; Ô nocą unikać podejrzanych Ô Zawartość alkoholu we krwi: uliczek i knajp; 0,4‰ (kierowcy, którzy nie mają minimum 2-letniego doświadczenia – 0,2‰). Ô nie kąpać się w miejscach, gdzie jest to zabronione. Więcej zob. s. 41. Ô Wymagane wyposażenie samochodu: apteczka, trój- kąt ostrzegawczy, gaśnica i kamizelka odblaskowa. Więcej zob. s. 40. Zagrożenia Przydatne zwroty bilet – biletas lotnisko – oro uosta pociąg – traukinys dworzec autobusowy – autobusų stotis dworzec kolejowy – ggležinkelio stotis tanio – pigus drogo – brangus poczta – paštas proszę – prašom dziękuję – ačiū dobranoc – labanakt Mam na imię – Mano verdas Więcej zob. Słowniczek, s. 252 Jeśli lubisz stare zamczyska… Jeśli lubisz miejsca znane z literatury… …koniecznie odwiedź: …koniecznie odwiedź: Ô Czerwony Dwór (s. 183) Ô Neogotycki zamek w Raudaniu (s. 159) Ô Średniowieczny Zamek Górny w Wilnie (s. 76) Ô Zamek Giełgudów z XVII w. (s. 159) Ô Zamek księcia Witolda w Trokach (s. 120) Ô Zamek Radziwiłłów w Birżach (s. 220) Ô Zamek wielkich książąt litewskich w Miedni- kach Królewskich (s. 116) Jeśli lubisz nietypowe muzea… …koniecznie odwiedź: Ô Grūtas Park pod Druskienikami z m.in. dzie- siątkami socrealistycznych pomników (s. 142) Ô Muzeum Czekolady w Szawlach (s. 240) Ô Muzeum Diabłów w Kownie (s. 181) Ô Litewskie Muzeum Etnokosmologiczne w Kulionys (s. 114) Ô Muzeum Głazów w Masiadach (s. 201) Ô Muzeum Kotów w Szawlach (s. 240) Ô Muzeum Zimnej Wojny w Berżorach (s. 250) Ô Celę Konrada z Mickiewiczowskich Dziadów w wileńskim klasztorze Bazylianów (s. 89) Ô Dolinę Mickiewicza wzmiankowaną w Gra- żynie i Konradzie Wallenrodzie (s. 180) Ô Dolinę Niewiaży opisaną przez Miłosza w Dolinie Issy (s. 163) Ô Kiejdany, w których miał siedzibę książę Janusz Radziwiłł z Potopu Sienkiewicza (s. 160) Ô Taurogi, w których miał siedzibę książę Bogu- sław Radziwiłł z Potopu Sienkiewicza (s. 214) Ô Zamek Radziwiłów w Birżach, także znany z Sienkiewiczowskiej Trylogii (s. 220) Jeśli lubisz kurorty i uzdrowiska… …koniecznie odwiedź: Ô Birsztany – popularne uzdrowisko południowej Litwy (s. 132) Ô Druskieniki – najbardziej znany litewski kurort (s. 136) Ô Połągę – największy nadmorski kurort Litwy (s. 205) Kup książkę Poleć książkę Zobacz koniecznie 1 Stare Miasto w Wilnie Wileńska starówka – wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przy- rodniczego UNESCO – to miejsce, gdzie tętni serce Litwy. Znajdziemy tu zabytki z róż- nych epok, malownicze uliczki, gwarne place. Tu także znajduje się symbol Wilna: Ostra Brama. Więcej zob. s. 76. Wileńska katedra Kup książkę Poleć książkę . m o c s o t o h p t i s o p e D / g a d a g © m o c a . i l o t o F / h a l i n a © . m o c s o t o h p t i s o p e D / m e m o t o f © Cmentarz na Rossie 2 Cmentarz na Rossie w Wilnie To jedna z najważniejszych nekropolii dla Polaków, narodowy panteon. Pochowano tu m.in. poetę Władysława Syrokomlę, ojca i ojczyma Juliusza Słowackiego – Euzebiu- sza Tomasza Słowackiego i Augusta Bécu, a także matkę Marszałka Piłsudskiego – Marię z Billewiczów. Więcej zob. s. 99. 3 Zamek w Trokach Zamek na jeziorze Galwe był ulubioną siedzibą księcia Witolda. Do dziś – ze wzglę- du na położenie oraz imponujące mury z narożnymi wieżami – robi ogromne wrażenie na zwiedzających. Więcej zob. s. 120. Zamek w Trokach Kup książkę Poleć książkę . m o c s o t o h p t i s o p e D / z a t s k o B © Park Zdrojowy w Druskienikach 4 Druskieniki Jeden z najstarszych i najpopularniejszych kurortów na Litwie pełen jest też atrak- cji architektonicznych i pamiątek historycznych. Okolice miasta słyną zaś ze wspaniałej przyrody. Więcej zob. s. 136. 5 Kowno Kowno szczyci się najpiękniejszym – po wileńskim – zespołem zabudowy Starego Miasta w kraju (tu właśnie znajduje się największy i najpiękniejszy ratusz na Litwie, a tak- że Dom Perkuna – najpiękniejszy gotycki budynek świecki w kraju). W mieście znajdzie- my też jedne z nielicznych w Europie funikularów – przejażdżka taką kolejką to rzadka przyjemność. Więcej zob. s. 166. Kowieńskie Stare Miasto i t e n a d e m r e h t n a P / s i n v . i i r k © Kup książkę Poleć książkę . m o c s o t o h p t i s o p e D / z a t s k o B © Skansen Rumszyszki 6 Skansen Rumszyszki Zajmujące 175 ha muzeum etnograficzne to najciekawszy skansen na Litwie. Można tu zobaczyć przykłady zabudowy z różnych regionów Litwy, a także wziąć udział w roz- maitych warsztatach i np. samodzielnie ulepić garnek. Więcej zob. s. 185. 7 Mierzeja Kurońska Litewski Hel, wpisany na Listę Świato- wego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrod- niczego UNESCO, to jedna z największych atrakcji turystycznych Litwy. Oficjalnie ist- nieje tu jeden organizm miejski – Nerynga, ale w rzeczywistości znajdziemy tu cztery urokliwe miejscowości oddzielone od sie- bie kilometrami iglastego lasu i wędrujący- mi wydmami. Więcej zob. s. 201. . m o c s o t o h p t i s o p e D / a t i n o B _ a t i n A © 8 Park Regionalny Delty Niemna Delta Niemna to spełnienie marzeń poszukiwaczy miejsc nieskażonych inge- rencją człowieka, a zarazem jedna z naj- większych przyrodniczych atrakcji kraju. Park założono w  miejscu, gdzie główna rzeka Litwy wpada do Zalewu Kurońskie- go. Więcej zob. s. 211. m o c a . i l o t o F / e n e i i k e j i V e t u r i B © Wydmy na Mierzei Kurońskiej Przylądek Ventė Kup książkę Poleć książkę . m o c s o t o h p t i s o p e D / o t o f o m i r © m o c a . i l o t o F / s a d n u m a R © i Góra Krzyży k. Szawli Kaplica Objawienia w Szydłowie 9 Góra Krzyży Góra Krzyży, zwana też Żmudzką Kal- warią, to miejsce niezwykłe – symbol siły, wiary i oporu Litwinów przeciwko prześla- dowaniom. Widok kilkuset tysięcy krzyży przyniesionych w jedno miejsce przez rze- sze pielgrzymów robi niesamowite wraże- nie. Więcej zob. s. 241. 10 Sanktuarium w Szydłowie Tu, gdzie dziś istnieje najważniejsze sanktuarium Litwy, na początku XVII stule- cia Matka Boża objawiła się nie katolikom, lecz ewengelikom (!). Pielgrzymi od wieków przybywają do żmudzkiej Częstochowy, by pokłonić się przed obliczem Matki Bożej Szy- dłowskiej. Więcej zob. s. 242. 11 Żmudzki Park Narodowy W tym miejscu tradycja przeplata się z naturą, park zachwyci więc nie tylko przy- rodników, ale też miłośników architektury drewnianej. Więcej zob. s. 248. . l m o c s o t o h p t i s o p e D / e u a k a M © Jezioro Płotele w Żmudzkim Parku Narodowym Kup książkę Poleć książkę Zwiedzanie Litwy Szkudy Możejki Bauska Janiszki Birże Morze Morze Bałtyckie Bałtyckie Połąga Kretynga Kłajpeda Gorżdy Płungiany Telsze Retów Szawle Litwa Litwa północna północna Kielmy Radziwiliszki Poniewież ŁOTWA ŁOTWA Rakiszki Dyneburg Jeziorosy Wisaginia Uciana Ignalino Malaty Švenčionėliai Święciany Svir BIAŁORUŚ BIAŁORUŚ Mierzeja Mierzeja Kurońska Kurońska Litwa Litwa zachodnia zachodnia Taurogi Zalew Zalew Kuroński Kuroński Sowieck Szaki Rosienie Kowieńszczyzna Kowieńszczyzna Jurbork Wiłkomierz Janów Ażarele Kowno Wileńszczyzna Wileńszczyzna Kozłowa Ruda Kybartai Elektreny WILNO ROSJA ROSJA (cid:30)OBWÓD (cid:30)OBWÓD KALININGRADZKI(cid:29) KALININGRADZKI(cid:29) Volodino Wiłkowyszki Mariampol Preny Litwa Litwa Kalwaria południowa południowa Troki Ejszyszki Raduń POLSKA POLSKA Suwałki Merecz Druskieniki Niniejszy rozdział zawiera informacje przy- datne podczas podróżowania po Litwie. Kraj podzielono na sześć regionów: Wilno (opi- sano w nim także najbliższe okolice litew- skiej stolicy), Wileńszczyzna, Litwa połu- dniowa, Kowieńszczyzna, Litwa zachodnia oraz Litwa północna (obejmuje swym zasię- giem Żmudź i północną część Auksztoty). Opis każdego regionu poprzedzono mapą z zaznaczonymi na niej miejscowościami opisanymi w przewodniku. Nazwom miast, których plany znajdziemy w przewodniku, towarzyszy ramka z odsyłaczem do odpo- wiedniej strony. Kup książkę W  poszczególnych regionach przedsta- wiono atrakcje litewskich miast: kościo- ły, cerkwie, zamki, grodziska, muzea, gale- rie, zabytkowe kamienice i wiele interesu- jących obiektów. Rozdział ten prezentuje również inne miejsca – atrakcyjne zarów- no pod względem geograficznym, jak i historycznym. Podróż po ziemi litewskiej rozpoczyna- my od stolicy oraz jej starówki wpisanej na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowe- go i Przyrodniczego UNESCO, a kończymy na ziemi żmudzkiej – w sercu Sienkiewi- czowskiego Potopu. Poleć książkę Kup książkę Poleć książkę GudeliaiRzeszaRaudondvarisBiała WakaJašiūnaiTurgeliaiMerkinėBarkuškėsBezdanyMiškonysNemenčinėsMiestoSližiųnaiSuderwaAwiżenieČekoniškėsZujūnaiPaneriaiVaidotaiPogiryValčiūnaiSkurbutėnaiPapiškėsVarkalabiškėsRukainiaiVėliučionysDobromislėSkaisteriaiGrigaičiaiMickunyGalgiaiRudaminaSkojdziszkiNiemieżBorejkowszczyznaMariampolParudaminysWILNOs. 76-77, tylna okładkaWerkiNowa WilejkaWakaSorok-TataryGrigiškėsBazylika archikatedralnaZaułek BernardyńskiKlasztor BazylianówOstra BramaCmentarz na RossieKościółśw.św. Piotra i PawłaBaszta GiedyminaZamek Dolnys. 188s. 156s. 216s. 130s. 106Wilnoi okolice02,5 kmPLANY MIAST Zobacz koniecznieWarto zobaczyć Wilno i okolice Wilno to miasto niezwykłe. Z jednej stro- ny przepływającej przez środek litewskiej stolicy Wilii rozciąga się starówka – jedna z najpiękniejszych w północno-wschodniej części Europy, którą codziennie odwiedzają tysiące turystów. Z drugiej strony rzeki widzi- my tętniące życiem miasto z nowoczesny- mi centrami biznesowymi. O tym, że znaj- dujemy się w jednej z 28 stolic państw unij- nych, przypominają budynki rządowe, par- lament oraz przedstawicielstwa organiza- cji europejskich. Wędrując po starym mieście, będziemy natrafiać na tablice przypominające o Wil- nie litewskim, polskim, żydowskim, biało- ruskim, niemieckim czy rosyjskim. Wilno jest dziś bowiem miastem, z którym iden- tyfikują się przedstawiciele wielu narodów. W tym tkwi jego siła, co Litwini – po trud- nych latach 90. – wreszcie zrozumieli. Zupełnie inne są okolice litewskiej stolicy. Czas zdaje się płynąć tu wolniej. Podobnie jak w Wilnie, także i tu wyczuwalny jest wie- lokulturowy duch, szczególnie w dwóch wioskach tatarskich: w Sorok-Tatarach i Nie- mieżu, gdzie zachowały się drewniane świą- tynie muzułmańskie i gdzie działają mizary – cmentarze, na których do dziś grzebani są przedstawiciele społeczności tatarskiej. ™ Archikatedra św.św. Stanisława i Władysława (s. 79) – najważniejsza świątynia Wilna ™ Baszta Giedymina (s. 76) – jeden z najlepszych punktów widokowych w mieście ™ Cmentarz na Rossie (s. 99) – jedna z najważniejszych nekropolii dla Polaków ™ Klasztor Bazylianów (s. 89) – cela Konrada ™ Kościół św.św. Piotra i Pawła (s. 98) – jeden z najwybitniejszych przykładów sztuki barokowej ™ Ostra Brama (s. 90) – symbol Litwy ™ Zamek Dolny (s. 78) – zrekonstruowany Pałac Wielkich Książąt Litewskich z pamiątkami czasów Rzeczypospolitej Obojga Narodów ™ Zaułek Bernardyński (s. 86, 87) – znajduje się tam dom, w którym mieszkał Adam Mickiewicz ™ Niemież i Sorok-Tatary (s. 104) – wsie, w których wciąż mieszka społeczność tatarska ™ Suderwa (s. 103) – kościół w kształcie rotundy ™ Waka (s. 103) – rezydencja na obrzeżach Wilna Kup książkę Poleć książkę GudeliaiRzeszaRaudondvarisBiała WakaJašiūnaiTurgeliaiMerkinėBarkuškėsBezdanyMiškonysNemenčinėsMiestoSližiųnaiSuderwaAwiżenieČekoniškėsZujūnaiPaneriaiVaidotaiPogiryValčiūnaiSkurbutėnaiPapiškėsVarkalabiškėsRukainiaiVėliučionysDobromislėSkaisteriaiGrigaičiaiMickunyGalgiaiRudaminaSkojdziszkiNiemieżBorejkowszczyznaMariampolParudaminysWILNOs. 76-77, tylna okładkaWerkiNowa WilejkaWakaSorok-TataryGrigiškėsBazylika archikatedralnaZaułek BernardyńskiKlasztor BazylianówOstra BramaCmentarz na RossieKościółśw.św. Piotra i PawłaBaszta GiedyminaZamek Dolnys. 188s. 156s. 216s. 130s. 106Wilnoi okolice02,5 kmPLANY MIAST Zobacz koniecznieWarto zobaczyć 72 e c i l o k o i o n W l i Historia Powstanie pierwszej osady datuje się na ok. V w. Na przełomie XII i XIII w. uformował się już gród, którego władcą był książę Świn- toróg. U stóp dzisiejszej Góry Zamkowej wybudował on świątynię Perkuna – w wie- rzeniach słowiańskich pogan najpotęż- niejszego boga nieba i piorunów. W XIII w. władcą grodu został Mendog, który starał się połączyć rozproszone plemiona litew- skie. Według podań wcześniejszą siedzibą książąt miało być miejsce zwane Voruta, jed- nak do dziś nie jest znana jego lokalizacja. Nie wiadomo także, dlaczego przenoszo- no główną siedzibę – najpierw do Kierno- wa, później do Trok. Pewne jest jednak to, że Wilno było stolicą Litwy za panowania księcia Giedymina, który w 1315 r. doprowa- dził do zjednoczenia ziem litewskich. Siedzi- bą księcia był zamek obronny wzniesiony na Górze Zamkowej u zbiegu Wilii i Wilej- ki. Przypomina o tym nazwa usytuowanej tu baszty – noszącej imię Giedymina. Wład- ca, chcąc doprowadzić do rozwoju miasta, zaczął spraszać europejskich kupców i rze- mieślników. Na jego apel odpowiedzieli głównie Żydzi i Niemcy. Potwierdzeniem tamtych wydarzeń są pisemne wzmianki. Zachowały się także listy z 1323 r., wysyła- ne przez Giedymina do władz miast i klasz- torów niemieckich. Na tle ówczesnej Europy Wilno rozkwi- tało pod względem politycznym i gospo- darczym. Ponieważ leżało na przecinają- cych się szlakach handlowych, stanowiło łakomy kąsek dla Krzyżaków, tylko czeka- jących, by zagarnąć je pod pozorem krze- wienia nowej wiary – chrześcijaństwa. Gie- dymin był protoplastą dynastii Giedymino- wiczów (pol. Jagiellonowie), która odegrała ogromną rolę w dziejach Litwy i Polski, rzą- dząc rubieżami przez kolejne stulecia. Po jego śmierci tron objął jego syn, Olgierd. Kup książkę W tym czasie w Wilnie znajdowała się naj- większa w kraju świątynia Perkuna, o której zburzeniu marzyli Krzyżacy, a której zacie- kle – i z powodzeniem – bronił Olgierd. Śmierć Olgierda zapoczątkowała wal- ki o sukcesję między księciem Witoldem a  Władysławem Jagiełłą (zob. Historia – Litwa, s. 47). Zgodnie z prawem dziedzicze- nia Wilno otrzymał Władysław. Klęska skło- niła wielkiego księcia do szukania sojuszni- ków wśród Krzyżaków. W trakcie walk mię- dzy nimi a Jagiełłą miasto kilkakrotnie nisz- czono. W 1385 r. kuzyni doszli do porozumie- nia i Witold wyraził zgodę na podpisanie unii w Krewie, na mocy której Jagiełło stał się królem połączonej Polski i Litwy. Zmiana statusu państwa stała się przyczynkiem do jego ochrzczenia oraz nadania praw miej- skich, co miało miejsce w 1387 r. By ostatecz- nie położyć kres pogańskim kultom, na miej- scu świątyni Perkuna wzniesiono drewnia- ną katedrę św. Stanisława (Arkikatedra Bazi- lika). W 1401 r. Witold otrzymał tytuł wielkie- go księcia litewskiego. Za jego życia Wilno i okolice miasta zasiedlały kolejne narodo- wości – Tatarzy i Karaimi, a po nich także Polacy i Białorusini. W 1503 r. Wilno otoczono murami obron- nymi z  dziewięcioma bramami i  trzema basztami. Rozciągające się na powierzch- ni 100 ha fortyfikacje miały zapewnić bez- pieczeństwo miastu, do którego już wów- czas należały liczne dzielnice na przedmie- ściach: Antokol, Zarzecze, Łukiszki i Rossa. W XVI w. do aglomeracji przyłączono Śni- piszki i Zwierzyniec. Wilno liczyło wówczas ok. 75 tys. mieszkańców. Wkład w rozwój litewskiej stolicy miał także król Zygmunt August, który wraz ze swym dworem osiadł tu w 1544 r. Dzięki nie- mu w 1569 r. zawarto unię lubelską między Polską a Litwą. W jej wyniku powstał jeden polsko-litewski organizm państwowy, na skutek czego Wilno na 350 lat utraciło rolę Poleć książkę 73 e c i l o k o i o n W l i Oblicze miasta Pięć epok co najmniej – bo z najstarszego, litewskiego Wilna czasów Gedymina nie pozostało nic prócz ruin na Górze Zamkowej – składało się na niejednolite, a tak wyraziste właśnie dzię- ki tej niejednolitości, oblicze miasta. Stąd ta zdumiewająca rozmaitość kształtów, ta kapryśność wijących się jak ścieżki szlaków ulicznych, te kontrasty wyrafinowanej kultury z prymitywem ja- ko wyraz ciągłego pasowania się Zachodu ze Wschodem, ze zmiennością przewag jednej cy- wilizacji nad drugą. W rezultacie pracy wieków powstał mozaikowy, jedyny bodaj w swoim ro- dzaju obraz miasta, oprawiony w barokową fantastyczną ramę wzgórz. W łożysku doliny nad- wileńskiej, jak w olbrzymim kotle stopiły się na ogniu wspólnej historji elementy egzotyczne ze swojskiemi, dając bryłę, w której żywe żywioły złota połyskują obok zwykłego żwiru, a wy- polerowane, wypieszczone dłonią artysty kontury dotykają nieokrzesanych partyj i poszarpa- nych linii tworu samorodnego. Tadeusz Łopalewski, Między Niemnem a Dźwiną stolicy na rzecz Krakowa, a później War- szawy. Nowa sytuacja doprowadziła także do stopniowego spolszczania się litewskiej elity i upowszechnienia europejskiej kul- tury. Dla miasta zmiany te miały pozytyw- ny skutek, zwłaszcza w dziedzinie oświa- ty. Sprowadzeni do Wilna jezuici otworzy- li kolegium, które Stefan Batory przekształ- cił w Akademię Wileńską (1578), zwaną póź- niej Uniwersytetem Wileńskim. Pierwszym rektorem uczelni był ksiądz Piotr Skarga. Warto dodać, że to najstarszy uniwersy- tet w republikach nadbałtyckich. Jezuic- kie początki historii uniwersytetu sprawi- ły, że był on ośrodkiem walki z reformacją. Istotny wpływ na „duchową” historię Wilna miał kult św. Kazimierza (1458–84), patrona Litwy. Podobno zwycięstwo nad Rosją pod Połockiem w 1518 r. było wynikiem wyłącz- nie jego pieczy. Święto patrona Litwy przy- padające na dzień 4 marca obchodzi się do dziś. Organizowany jest wówczas wielki jar- mark znany jako Kaziuki. W 1610 r. Wilno strawił ogromny pożar. W latach 1655–60 strzegące spokoju miesz- kańców mury obronne skruszyły wojska moskiewskie. Oba wydarzenia znacząco zahamowały rozwój miasta. Kup książkę Spokój przywrócony przez hetmana Michała Kazimierza Paca nie trwał długo. W 1702 r. podczas wojny północnej Wilno zajęli Szwedzi. Kolejne lata znaczone były dalszą serią tragicznych pożarów i epidemii. Wystarczy wspomnieć, że z dziewięciu oka- załych bram wjazdowych do dziś ocalała tyl- ko jedna – Miednicka, zwana też Ostrą Bra- mą. Zabudowania zniszczone przez ogień rekonstruowano głównie w duchu panu- jącego wówczas baroku. Bardziej łaskawy był dla Wilna wiek XVIII, zwłaszcza czasy panowania Stanisła- wa Augusta Poniatowskiego. Dzięki niemu powstawały pierwsze gazety, np. „Kurier Litewski”. Był to także korzystny okres dla śro- dowiska żydowskich uczonych. Najwybit- niejszym ich przedstawicielem był Eliasz Ben Salomon Zalman (1720–97), zwany Gaonem Wileńskim – wielki znawca Tory, Talmudu, Kabały oraz gramatyki hebrajskiej. W  trakcie insurekcji kościuszkowskiej w 1794 r. miasto zaatakowali Rosjanie. Choć pierwszy atak udało się odeprzeć, następ- ny przyniósł druzgocącą klęskę i Wilno włą- czono do imperium rosyjskiego. Rok póź- niej z  miasta uczyniono stolicę guberni w zaborze rosyjskim. Tej trudnej sytuacji Poleć książkę 74 e c i l o k o i o n W l i Pieśń o Wilnie Nasze miłe miasto Wilno, Litwy stolico pra- dawna, między Wschodem i Zachodem Ty nam dzisiaj jesteś bramą Danuta Brodowska, Pieśń o Wilnie politycznej nie zmienił nawet Napoleon, który w  1812  r. zajął stolicę. Przegrawszy z carem Rosji, zmuszony był oddać mu Wil- no i opuścić miasto. Wiek XIX to z kolei czas rozbudzania świa- domości narodowej, który swoim rozma- chem objął całą Europę. Powstawały wów- czas liczne organizacje patriotyczne – m.in. filomaci, filareci czy promieniści. W poczet ich członków wchodzili głównie studenci uniwersytetu, wśród nich Adam Mickiewicz, Jan Czeczot, Joachim Lelewel oraz Tomasz Zan. Wielu z nich przypłaciło tę działalność zesłaniem w głąb Rosji. Pomimo represji ze strony caratu, Wilno pozostawało centrum litewskiego życia kulturalnego i naukowe- go. Obok Mickiewicza mieszkali tu i tworzyli tacy artyści, jak Juliusz Słowacki, Władysław Syrokomla, Józef Ignacy Kraszewski czy Sta- nisław Moniuszko. Zasługi na polu kultury położyli też rdzenni Litwini: historyk Simo- nas Daukantas, pisarz, folklorysta i historyk Simonas Stanevičius oraz etnograf Kiprijo- nas Nezabitauskas-Zabitis. Ważnym wydarzeniem w historii Wilna było powstanie listopadowe 1830 r. Fakt, że wzięła w nim udział spora część szlachty i chłopów, wywołał późniejsze represje ze strony caratu. Rozpoczęto politykę wyna- radawiania i intensywnej rusyfikacji. Jesz- cze drastyczniej władze zareagowały na wybuch powstania styczniowego (1863), któremu towarzyszyła fala nastrojów naro- dowowyzwoleńczych. Powstanie krwawo stłumiono – głównie za sprawą guberna- tora Michaiła Murawjowa („Wieszatiela”). Kup książkę Represje dotknęły wszystkich dziedzin życia społecznego. Dość dobrze rozwija- ła się za to gospodarka, prowadzona silną ręką cara. W  1862  r. uruchomiono połą- czenie kolejowe do Petersburga, Prus i Warszawy, dzięki czemu Wilno stało się ważnym węzłem komunikacyjnym. Pocią- gnęło to za sobą wybudowanie licznych fabryk, banków i sklepów. W latach 1915–18 Wilno okupowali Niem- cy. W tym czasie powstała również Lietuvių Taryba (Litewska Rada Narodowa), na któ- rej czele stanął działacz ruchu niepodległo- ściowego Antanas Smetona. 16 lutego 1918 r. rada proklamowała niepodległość Litwy. Niestety, na początku stycznia miasto zaję- ła Armia Czerwona i miesiąc później utwo- rzono Litewsko-Białoruską Republikę Socja- listyczną (tzw. Litbieł). W wyzwoleniu Wil- na pomogli Polacy. 19 kwietnia 1919 r. pod wodzą gen. Edwarda Rydza-Śmigłego zaję- li miasto. Marszałek Józef Piłsudski wygłosił wówczas słynną odezwę Do mieszkańców byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Rada Najwyższa na paryskiej konferencji pokojo- wej próbowała podzielić Wilno i Wileńsz- czyznę etnicznie, pozostawiając miasto po stronie polskiej (tzw. linia Focha). Woj- na polsko-bolszewicka doprowadziła do ponownego zajęcia Wilna przez Rosjan, jednak Piłsudski nie zamierzał się poddać. Naczelnik miał do miasta szczególny sen- tyment, co wyraził w słowach: „Miłe mia- sto. Miłe mury, co mnie dzieckiem niegdyś pieściły, co kochać wielkość prawdy uczy- ły, miłe miasto z tylu, tylu przeżyciami. Mia- sto – symbol i państwowej ongiś potęgi”. Niedługo potem gen. Lucjan Żeligow- ski wraz ze swymi oddziałami zajął mia- sto. Utrzymywano wówczas, że był to akt samowoli i buntu, choć faktycznie Żeligow- ski działał z polecenia Piłsudskiego. W ten sposób utworzono tzw. Litwę Środko- wą. Ponieważ na tym terenie dominowała Poleć książkę 75 e c i l o k o i o n W l i ludność polska, decyzją Sejmu przyłączo- no ją do Polski. Tego posunięcia z kolei nie wybaczyli marszałkowi Litwini, uznając Pola- ków za zdrajców, którzy skradli im stolicę. W okresie międzywojennym nową sto- licą litewską ustanowiono Kowno. W Wil- nie natomiast w tym czasie reaktywowa- no uniwersytet, któremu nadano imię Ste- fana Batorego, powstawały kolejne uczel- nie wyższe, wydawano prasę, odradzało się życie kulturalne miasta; powstała grupa lite- racka Żagary (działająca w latach 1931–34), która prezentowała postawę katastroficz- ną i krytykowała polski nacjonalizm. Nale- żeli do niej m.in. przyszły noblista Czesław Miłosz i Teodor Bujnicki. Rozwijały się tak- że kultury innych narodów zamieszkujących Wilno – powstał Instytut Badawczy Języka i Kultury Żydowskiej (YIVO) z filiami w War- szawie i Nowym Jorku, którego członkami byli m.in. Albert Einstein i Zygmunt Freud. Powoływano do życia teatry, grupy arty- styczne i muzea. Prężnie działały organi- zacje litewskie i żydowskie. Na mocy paktu Ribbentrop–Mołotow Litwa wraz z  Wilnem ponownie została włączona w strefę wpływów ZSRR. 18 wrze- śnia 1939 r. do miasta wkroczyła Armia Czer- wona. Rok później rozpoczęto deportacje ludności na Syberię, które łącznie obję- ły ponad 35 tys. osób. 21 lipca 1940 r. Sejm Ludowy proklamował powstanie Litewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, któ- ra z kolei w sierpniu „dobrowolnie” weszła w skład ZSRR. W czerwcu 1941 r., realizując plan „marszu na Wschód”, miasto ponow- nie zajęli Niemcy. Okres hitlerowskiej oku- pacji to czas krwawych represji i  ekster- minacji miejscowej ludności, zwłaszcza żydowskiej. Wspierani przez nacjonalistycz- ne litewskie jednostki Niemcy wymordowa- li ponad 90 litewskich Żydów. Głównym miejscem kaźni były podwileńskie Pona- ry (Paneriai). Zbrojny opór stawiała Armia Kup książkę Krajowa i oddziały żydowskiej Zjednoczo- nej Organizacji Partyzanckiej. Formacje litewskie walczyły głównie przeciw Armii Czerwonej (np. leśni bracia), choć okupa- cja przyniosła też bratobójcze walki mię- dzy narodami, które dotąd w mniejszej lub większej harmonii żyły obok siebie. W lipcu 1944 r. AK rozpoczęła powstanie w Wilnie, dzięki któremu objęła kontrolę nad mia- stem. Jednak wolnością nie cieszono się długo – wkrótce ponownie zajęli je Rosja- nie, a NKWD aresztowało wszystkich pol- skich żołnierzy i oficerów. Razem z Armią Czerwoną nadeszli przed- wojenni litewscy działacze komunistyczni z Antanasem Sniečkusem na czele. Tworze- nie nowego ustroju rozpoczęto od repatria- cji ludności polskiej do Polski (objęła ona ok. 170 tys. ludzi). Ruszyła też odbudowa Wilna, poddana duchowi radzieckiej „finezji” archi- tektonicznej. Pozostałością po niej jest pan- demonium blokowisk wokół centrum i na przedmieściach Wilna. Odwilż przyniósł dopiero koniec lat 80. W 1988 r. utworzono organizację Sąjūdis, któ- rej członkowie dążyli do odzyskania niepod- ległości Litwy. Jej liderem był prof. Vytautas Landsbergis. Stopniowo ruch zaczął osiągać sukcesy – pod presją społeczeństwa wła- dze komunistyczne zezwoliły na odprawia- nie nabożeństw w kościołach, przywróco- no litewską flagę (żółto-zielono-czerwoną) oraz godło państwowe. W Wilnie i innych miastach odbywały się wielotysięczne anty- radzieckie demonstracje. W 1991 r. Moskwa zdecydowała się użyć siły wobec zbunto- wanej republiki. Do Wilna ruszyła rosyjska armia (włącznie z czołgami). Przypuszczono atak na wieżę telewizyjną. Wojskowa okupa- cja trwała kilka miesięcy, jednak po puczu Janajewa w Moskwie żołnierzy wycofano. Od tego momentu kolejne państwa zaczę- ły oficjalnie uznawać istnienie Litwy na are- nie międzynarodowej. Poleć książkę 76 e c i l o k o i o n W l i Lata 90. XX w. to czas powrotu do daw- no utraconej równowagi. Zburzono pomni- ki bohaterów minionego ustroju, a miasto zaczęto stopniowo podnosić z ruin. Zgod- nie z  planami udało się zrekonstruować Zamek Dolny, który w 2013 r. udostępnio- no zwiedzającym. Dziś na baszcie Giedymi- na dumnie powiewa symbol niepodległo- ści – flaga litewska. Warto zobaczyć Wileńskie Stare Miasto Ľ w 1994 r. zosta- ło wpisane na listę UNESCO. Wokół Góry Zamkowej Zamek Górny Zamek Górny (Aukštutinė pilis) powstał już w czasach Giedymina, po przeniesieniu sto- licy – ze Starych Trok do Wilna – w 1323 r. Pierwsze zabudowania, które wyrosły na wznoszącej się 48 m ponad poziom tere- nu górze były drewniane. Murowane umoc- nienia zbudował dopiero na początku XV w. książę Witold. W efekcie powstał zamek oto- czony kamiennym murem o długości 320 m, z trzema wieżami. Zachodnia wieża – zwana Basztą Giedymina (Gedimino pilis; ) V–IX pn.–nd. 10.00–19.00, X–IV wt.–nd. 10.00–17.00; bilety: 2,03/1,01 EUR) – dotrwała do naszych czasów w doskonałym stanie. Jest to trzy- poziomowa budowla na rzucie ośmiokąta wzniesiona z czerwonej cegły. Wewnątrz umieszczono ekspozycję muzealną. Turyści wchodzą jednak na wieżę głównie z uwagi na niezwykłą panoramę rozciągającego się poniżej starego miasta (kto chce zaoszczę- dzić kilka euro, zadowoli się widokiem z tara- su u podnóża baszty). We wschodniej czę- ści wzgórza znajdują się częściowo zrekon- struowane fragmenty gotyckiej rezydencji władców. Na górę – od placu Katedralnego – prowadzi strome podejście. Wjechać moż- na tu także kolejką, kursującą z dziedzińca Kup książkę Dom handlowy braci Jabłkowskich . G S O L I A G O J A. Smetonos g. aikštė Vinco Kudirkos s a. o dirk u V. K GEDIMINO PR. Pocztowa Kasa Oszczędnościowa i Dawny Bank Polski Muzeum Pieniądza V i l i n a u s g . T o t o r i ų g . Islandijos g. P Y L I M O G . P a l a n g o s g . V i l n i a u s g . La bdarių g. T o t o r i ų g . g s k l o T o t o Prezidentūros skveras Liej y Kościół św. Ignacego r i ų g . Senamiestis Tilto g. Kawiarnia Rudnickiego i Siedziba Sajudis Litewski Narodowy Teatr Dramatyczny i rzeźba Trzy muzy Odminių skveras O d minių g. Kościół Świętego Krzyża i klasztor Bonifratrów k L i e j y Alumnat Kościół Świętego Ducha o m i n ik o D Pomnik Gaona Wileńskiego Žydų g. V o k i e č i ų g. Vokiečių g. skveras mieszczańskie V okiečių g. Geto Aukų a. ninkų g. d ū R Lazdynų Pelėdos skveras P Y LI M O G . G Ė L I Ų G . S. Moniuškos skveras Pomnik Stanisława Moniuszki Klaipėdos g. V il Šv. Ignoto g. Kościół św. Katarzyny n ia us g. Pałac Tyzenhauzów Dom Moniuszki k ų g . a r T Pranciškonų g. skveras K ė d ainių g. Kościół Wniebowzięcia NMP Kościół ewangelicko- -luterański Zabytkowa kamienica c P r a n i š k o n ų g. Šv. Mikalojaus g. Kościół św. Mikołaja L y d os g. Malkų turgaus skveras O G . Vingrių g. R K A U D P Y L I M O G . Žemaitijos g. P Y L I M O G . Kino Vin g rių g. G U A N Ligoninės g. Synagoga Chóralna Kruopų g. Pomnik Pisanki Šv. Stepono g. Raugyklos g. A g u o n ų g . i n i ų g . Š a l t Wilno Stare Miasto 100 m 0 Dworzec autobusowy, kolejowy (300 m) Poleć książkę Stary Arsenał i Muzeum Sztuki Użytkowej Stary Arsenał i Muzeum Sztuki Użytkowej Kawiarnia Rudnickiego GEDIMINO PR. i Siedziba Sajudis Litewski Muzeum Pieniądza Dramatyczny i rzeźba Narodowy Teatr Trzy muzy T o t o r i ų g Odminių skveras . Pomnik króla Mendoga LEVSKIO G. Tilto g. Kawiarnia Rudnickiego Muzeum Narodowe i Siedziba Sajudis LEVSKIO G. B U R T. V Dzwonnica Baszta B Giedymina U R T. V Zamek Dolny – Pałac Wielkich Książąt Litewskich Dzwonnica Zamek Muzeum Górny Narodowe Archikatedra Litewski Narodowy Teatr Archikatedra Dramatyczny i rzeźba Trzy muzy Płytka „Cud” Plac Katedralny ŠVENTA R A G I O G . O d minių g. Odminių skveras Płytka „Cud” Pomnik Giedymina Plac Katedralny A I T B . R A D V I L ŠVENTA R A G I O G . K K Pomnik króla Mendoga . Š k i r p o Baszta Giedymina s al. . Š k i r p o s al. Zamek Górny Zamek Dolny – Pałac Wielkich Książąt Litewskich W il e j k W il e j k a a Ė S G. A I T Bernardinų Muzeum Zabawek Park Serejkiski Bernardinų sodas 77 e c i l o k o i o n W l i Kościół Świętego Krzyża i klasztor Bonifratrów o T t o r i ų g . g l o s Plac Dowkonta Kościół Świętego Krzyża i klasztor Bonifratrów Zabytkowe kamienice S. Skapo g. g l o s L i e j y g Plac s Pilie Prezidentūros k . Prezidentūros g s k l o Kościół św. Ignacego r i ų g . T o t o skveras Pałac Prezydencki Uniwersytet Kościół św. św. Janów Senamiestis Alumnat Šv. Ignoto g. Sanktuarium Šv. Jon o g. Alumnat . g s e i l i Miłosierdzia Bożego Kościół św. Katarzyny Kościół g. o t e t i s r e v n U i . g o n o a G Dowkonta Muzeum A. Mickiewicza Pałac Prezydencki Forto Dvaras Zabytkowe kamienice Uniwersytet Kościół św. św. Janów Dom Sygnatariuszy g. o t e t i s r e v n U i Šv. Jon o g. Rusų g. o g . P Sanktuarium K. Sirvydo skv. . k Miłosierdzia Bożego L at a Cerkiew g Švarco g. o św. Paraskewy n o a G Pałac Chodkiewiczów S Cerkiew Stik św. Mikołaja li ų B o k š t g . o g . o o m i n ik Švarco g. D Świętego Ducha ų g . K. Sirvydo skv. Pilies g. n tiklių g. žioji g. Žydų g. Did Pomnik Gaona Wileńskiego k o Stik li V ų i e g . č i ų Ė S G. Muzeum Zabawek Pomnik Giedymina B . R A D V I L Park Serejkiski sodas M A I R O N O G I . Zabytkowe kamienice g s . Pilie S. Skapo g. Bernardin ų g. M A I R O N Muzeum O A. Mickiewicza G I . Bernardin ų g. Kościół św. Anny Klasztor Bernardynów Forto Dvaras Zabytkowe kamienice Pomnik Adama Mickiewicza Pomnik Adama Mickiewicza Kościół św. Michała Archanioła . Kościół św. Michała Archanioła Muzeum Dziedzictwa Kościelnego Dom Sygnatariuszy g Muzeum Dziedzictwa s e i l i Kościelnego P Pilies g. Rusų g. Tibeto skveras o g . L at a Cerkiew Przeczystej Bogurodzicy Cerkiew św. Paraskewy l M a k ū n ų g . Užupio kavinė Pałac Chodkiewiczów Anioł Zarzecza Užu p i o g . žioji g. Did M A I Cerkiew św. Mikołaja i l W O e R N j I k O a G g . . Sav i č i a u s Kościół św. Anny Klasztor Bernardynów Tibeto skveras Cerkiew Przeczystej Bogurodzicy M a l ū n ų g . U župio g. Užupio kavinė Zarzeczańska Wylęgarnia Sztuki M Anioł Zarzecza Užu p i o g . Zarzeczańska Wylęgarnia Sztuki U župio g. Užupio A I R Paupio g. W Respublika O N I O i l e j k a B o k š t o g . Užupio Respublika Paupio g. Świętego Ducha ų g . n S tiklių g. Pomnik Gaona Pałac Wileńskiego Tyzenhauzów Dom Moniuszki Žydų g. Vokiečių g. Amatininkų Užeiga Kościół ewangelicko- -luterański Zabytkowa kamienica Kamieniczki mieszczańskie ų g. okiečių g. skveras š k Šv. Mikalojaus g. n o Kościół św. Mikołaja Centrum Sztuki Współczesnej Žemaitijos g. Geto Aukų a. Ligoninės g. Kar m elitų g Arklių g. Synagoga Chóralna Lazdynų Pelėdos skveras Pomnik Pisanki Šv. Stepono g. Raugyklos g. G . g. Plac Vokiečių g. Ratuszowy skveras g . Sav i č i a u s Amatininkų Užeiga Plac Ratuszowy Rotušės a Ratusz V žioji g.. okiečių g. Did Kamieniczki mieszczańskie Gildia Kupiecka žioji g.. Did A u Rotušės a g u s t i j o n ų g . Ratusz Kościół św. Kazimierza Centrum Sztuki Współczesnej Kościół św. Kazimierza Gildia Kupiecka A u g Kūdrų g. u s t i j o n ų g . G . Aukštaičių g. drų g. ū K M AIRO Kūdrų g. NIO G. Basteja/Muzeum Fortyfikacji Wileńskich Aukštaičių g. drų g. ū K M AIRO NIO G. Arklių g. Geto Aukų a. j i o g D i d ž i . ninkų g. d ū R Filharmonia Šv. Kazim i e r o g . Arklių g. D i d ž i o j i g . Basteja/Muzeum Fortyfikacji Wileńskich B k o Šv. Kazim i e r o g . g o š t . B o k š t o g . Klasztor Misjonarzy i kościół Wniebowstąpienia Pańskiego Subači a u s g . Klasztor Misjonarzy i kościół Wniebowstąpienia Pańskiego Subači a u s g . Kar m elitų g Arklių g. o s a r t . V g ų A u šr Lazdynų Pelėdos skveras Subačiaus g. Gusto blyninė Filharmonia Subačiaus g. Gusto blyninė Kamienica gotycka Klasztor Bazylianów Cerkiew asios g. i cerkiew unicka v v. D Š Cela Konrada Kościół św. Teresy Świętego Ducha A u šr o s V Kamienica gotycka a r t ų g . asios g. v. D v Š Cerkiew Świętego Ducha M . D A U K Š O S G . K Kościół św. Teresy BAZILIJONŲ G. Ostra Brama . V a n a g ė Ostra Brama l i o Bazilijonų g. Hala targowa skveras Bazilijonų g. skveras g . Klasztor Bazylianów i cerkiew unicka P Cela Konrada Y LI M O G . G Ė L I Ų G BAZILIJONŲ G. Hala targowa . Kościół Serca Jezusowego Kościół Serca Jezusowego M . D A U K Š O S G . K . V a n a g ė l i o g . Kup książkę Poleć książkę
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Litwa. W krainie bursztynu. Wydanie 1
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: