Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00149 010992 7495880 na godz. na dobę w sumie
Logika dla prawników Wykłady. Ćwiczenia. Zadania - ebook/pdf
Logika dla prawników Wykłady. Ćwiczenia. Zadania - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 293
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-4307-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Repetytoria C. H. Beck adresowane są do studentów prawa oraz

aplikantów. Pomagają one w szybkim i skutecznym przygotowaniu się

do egzaminów i kolokwiów. Materiał poszczególnych pozycji, jego ujęcie

oraz układ porządkują i sprawdzają wiedzę z danej dziedziny prawa.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Filip Gołba Paulina Piękoś Piotr Turkowski Logika dla prawników wykłady • ćwiczenia • zadania REPETYTORIA C·H·BECK Logika dla prawników Polecamy w serii: Paweł Filipek, dr Brygida Kuźniak PRAWO MIĘDZYNARODOWE PUBLICZNE TESTY. KAZUSY. TABLICE. SŁOWNIK, wyd. 4 dr Jakub Biernat, dr Piotr Cybula PRAWO SPADKOWE PYTANIA. KAZUSY. TABLICE, wyd. 3 dr Agnieszka Kacprzak, dr Jerzy Krzynówek PRAWO RZYMSKIE PYTANIA. KAZUSY. TABLICE, wyd. 3 dr Wojciech Górecki, Kamil Grzesik, Marcin Hałgas, dr Piotr Kostański PRAWO RZECZOWE PYTANIA. KAZUSY. TABLICE, wyd. 3 dr Katarzyna Papke-Olszauskas, Piotr Rogoziński, dr Krzysztof Woźniewski PRAWO KARNE PROCESOWE PYTANIA. KAZUSY. TABLICE, wyd. 2 www.ksiegarnia.beck.pl Logika dla prawników wykłady • ćwiczenia • zadania Filip Gołba Paulina Piękoś Piotr Turkowski WYDAWNICTWO C. H. BECK WARSZAWA 2012 Wydawca: Aneta Flisek Złożono programem TEX. Opracowanie makiety: Włodzimierz Macewicz © Wydawnictwo C. H. Beck 2012 Wydawnictwo C. H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: Wydawnictwo C. H. Beck Druk i oprawa: P.W.P. INTERDRUK, Warszawa ISBN 978-83-255-4306-8 ISBN e-book 978-83-255-4307-5 Logika dla prawników Opracowanie redakcyjne: Filip Gołba Paulina Piękoś Piotr Turkowski Autorzy: Izabela Ciszek Kuba Gąsiorowski Filip Gołba Karolina Gorczyca Weronika Goszcz Agnieszka Guzik Tomasz Kyś Damian Łapka Marta Morawska Piotr Pietrołaj Paulina Piękoś Joanna Ptak Szymon Sieniewicz Karolina Strączek Michał Toruński Piotr Turkowski Justyna Wierzchucka – – – – – – – – – – – – – – – – – cz. B, rozdz. IV; cz. C, rozdz. IV cz. B, rozdz. VIII cz. A, rozdz. I; cz. A, rozdz. VI, podrozdz. 1–4; cz. C, rozdz. V; cz. C, rozdz. VI, podrozdz. 1–5 cz. B, rozdz. IV; cz. C, rozdz. I cz. B, rozdz. III cz. C, rozdz. III cz. B, rozdz. VI cz. C, rozdz. III cz. B, rozdz. IX cz. B, rozdz. VII; cz. C, rozdz. II cz. A, rozdz. IV; cz. A, rozdz. V; cz. A, rozdz. VI, podrozdz. 5; cz. A, rozdz. VII; cz. B, rozdz. IX; cz. B, rozdz. X; cz. B, rozdz. XI cz. B, rozdz. X cz. B, rozdz. V; cz. C, rozdz. VI, podrozdz. 6 cz. B, rozdz. III; cz. C, rozdz. I cz. B, rozdz. I; cz. C, rozdz. VI, podrozdz. 1–5 cz. A, rozdz. II; cz. A, rozdz. III; cz. B, rozdz. II; cz. B, rozdz. VIII cz. B, rozdz. VII; cz. C, rozdz. VI, podrozdz. 6 Spis treści Przedmowa Wykaz skrótów Część A. Wprowadzenie Rozdział I. Rys historyczny 1. Początki logiki jako nauki 2. Średniowiecze 3. Czasy nowożytne i współczesne Rozdział II. Podstawowe prawa myślenia Rozdział III. Funktory Rozdział IV. Logika i podział logiki Rozdział V. Teorie prawdy Rozdział VI. Język 1. Definicja 2. Podział języków 3. Stopnie języka 4. Funkcje języka 5. Gramatyka transformatywno-generatywna Noama Chomsky’ego i jej wykorzy- stanie Rozdział VII. Znaczenie logiki dla prawa i pracy prawnika 1. Zadania i odpowiedzi Część B. Wykłady Rozdział I. Wieloznaczność w języku 1. Informacje podstawowe 2. Rodzaje wieloznaczności I. Homonimia II. Zjawisko nieostrości III. Supozycje IV. Amfibolia V. Błąd figuratywnego myślenia VI. Otwarta tekstowość XIII XV 1 1 2 4 6 9 12 14 17 17 17 18 18 19 20 20 25 25 25 25 26 26 27 27 27 VIII Spis treści 3. Znaczenie wieloznaczności w języku dla prawa i pracy prawnika 4. Zadania i odpowiedzi Rozdział II. Logiczna teoria zdań 1. Informacje podstawowe 2. Zdanie w sensie gramatycznym i zdanie w sensie logicznym 3. Zdania analityczne, syntetyczne i kontradyktoryczne 4. Zdania proste i złożone 5. Znaczenie logicznej teorii zdań dla prawa i pracy prawnika 6. Zadania i odpowiedzi Rozdział III. Kategorie syntaktyczne 1. Informacje podstawowe 2. Pojęcie kategorii syntaktycznej 3. Rodzaje kategorii syntaktycznych I. Kategoria nazw II. Kategoria zdań III. Kategoria funktorów 4. Kategorie syntaktyczne na przykładach 5. Reguły logicznej teorii składni 6. Znaczenie kategorii syntaktycznych dla prawa i pracy prawnika 7. Zadania i odpowiedzi Rozdział IV. Logika erotetyczna 1. Informacje podstawowe 2. Logiczna analiza pytań I. Podziały pytań II. Założenia pytania – twierdzenia stanowiące podstawę rozumowania nadawcy komunikatu III. Odróżnienie pytań właściwie postawionych od pytań niewłaściwie posta- wionych i pytań obarczonych błędem podwójnego pytania 3. Charakterystyka odpowiedzi 4. Sposób rozwiązywania zadań 5. Znaczenie logiki erotetycznej dla prawa i pracy prawnika 6. Zadania i odpowiedzi Rozdział V. Logiczna teoria nazw 1. Informacje podstawowe 2. Supozycje nazwy 3. Treść nazwy 4. Podziały nazw 5. Znaczenie logicznej teorii nazw dla prawa i pracy prawnika 6. Zadania i odpowiedzi Rozdział VI. Stosunki zakresowe 1. Informacje podstawowe 2. Stosunek zakresowy między nazwami 3. Rodzaje stosunków zakresowych I. Stosunek podrzędności (podrzędność) II. Stosunek nadrzędności (nadrzędność) III. Stosunek równoważności (równoważność) IV. Stosunek niezależności (niezależność) 28 28 33 33 33 35 36 36 37 44 44 44 45 46 46 46 47 50 52 53 59 59 60 60 61 61 62 63 63 65 68 68 68 69 69 71 72 76 76 77 77 78 78 79 79 Spis treści V. Stosunek podprzeciwieństwa (podprzeciwieństwo) VI. Stosunek przeciwieństwa (przeciwieństwo) VII. Stosunek sprzeczności (sprzeczność) 4. Metoda rozwiązywania zadań ze stosunków zakresowych 5. Przykładowe zadania z rozwiązaniami 6. Znaczenie stosunków zakresowych dla prawa i pracy prawnika 7. Zadania i odpowiedzi Rozdział VII. Logiczna teoria definicji 1. Informacje podstawowe 2. Budowa definicji I. Definicje równościowe a definicje nierównościowe II. Definicje wyraźne a definicje kontekstowe III. Definicje klasyczne a definicje nieklasyczne IV. Definicje nierównościowe: indukcyjne, przez postulaty i cząstkowe 3. Stylizacje definicji 4. Funkcje definicji 5. Błędy w definiowaniu 6. Znaczenie logicznej teorii definicji dla prawa i pracy prawnika 7. Zadania i odpowiedzi Rozdział VIII. Logiczna teoria relacji 1. Informacje podstawowe 2. Pojęcie relacji 3. Relacje jako element teorii zbiorów 4. Działania na relacjach 5. Charakterystyka relacji 6. Relacje porządkujące zbiory 7. Funkcja przyporządkowująca relacji 8. Przykładowe sposoby rozwiązywania zadań 9. Znaczenie logicznej teorii relacji dla prawa i pracy prawnika 10. Zadania i odpowiedzi Rozdział IX. Podział logiczny 1. Informacje podstawowe 2. Rodzaje podziałów logicznych I. Podział logiczny ze względu na kryterium (warunek) podziału II. Podział logiczny ze względu na ilość członów podziału III. Podział logiczny ze względu na ilość stopni podziału 3. Klasyfikacja oraz pojęcia z nią związane 4. Typologia oraz pojęcia z nią związane 5. Podział logiczny a semantyka nazw 6. Znaczenie podziału logicznego dla prawa i pracy prawnika 7. Zadania i odpowiedzi Rozdział X. Uzasadnianie twierdzeń 1. Informacje podstawowe 2. Sposoby uzasadniania twierdzeń 3. Uzasadnianie bezpośrednie 4. Uzasadnianie pośrednie 5. Wnioskowanie IX 79 80 80 81 82 86 87 95 95 95 96 97 97 97 98 99 99 100 101 105 105 105 106 107 108 110 111 114 115 116 120 120 124 124 125 126 129 133 134 135 136 143 143 144 144 146 147 X Spis treści 6. Wnioskowanie dedukcyjne 7. Błędy wnioskowań na wnioskowania dedukcyjne i wnioskowania niededukcyjne 8. Wnioskowanie entymematyczne 9. Wnioskowania niededukcyjne, czyli wnioskowania uprawdopodobniające 10. Podsumowanie 11. Znaczenie uzasadniania twierdzeń dla prawa i pracy prawnika 12. Zadania i odpowiedzi Rozdział XI. Elementy metodologii nauk 1. Informacje podstawowe 2. Pojęcie nauki 3. Podział nauk 4. Pojęcie teorii 5. Metodologia nauk 6. Podziały metodologii nauk 7. Elementy metodologii nauk społecznych 8. Pojęcie prawniczej nauki o metodzie 9. Stanowisko naturalistów versus stanowisko antynaturalistów – spór o charakter metody 10. Metodologia nauk a filozofia analityczna 11. Znaczenie metodologii nauk dla prawa i pracy prawnika 12. Zadania i odpowiedzi Część C. Ćwiczenia Rozdział I. Sprawdzanie tautologiczności formuł Klasycznego Rachunku Zdań 1. Informacje podstawowe 2. Rodzaje funktorów prawdziwościowych I. Funktory jednoargumentowe II. Funktory dwuargumentowe 3. Sposoby rozwiązywania zadań 4. Znaczenie tautologiczności formuł dla prawa i pracy prawnika 5. Zadania i odpowiedzi Rozdział II. Zadania tekstowe 1. Informacje podstawowe 2. Przykładowy sposób rozwiązywania zadań tekstowych 3. Znaczenie zadań tekstowych dla prawa i pracy prawnika 4. Zadania i odpowiedzi Rozdział III. Dowody założeniowe 1. Informacje podstawowe 2. Przykłady zastosowań niektórych praw 3. Rozwiązywanie dowodów założeniowych wprost I. Dowód założeniowy wprost Nr 1 II. Dowód założeniowy wprost Nr 2 III. Dowód założeniowy wprost Nr 3 4. Rozwiązywanie dowodów założeniowych nie wprost I. Dowód założeniowy nie wprost Nr 1 II. Dowód założeniowy nie wprost Nr 2 148 149 150 150 155 156 156 163 163 164 166 167 168 170 172 173 173 175 176 177 181 181 182 182 183 185 189 189 194 194 194 200 200 206 206 209 209 209 212 214 215 215 216 Spis treści III. Dowód założeniowy nie wprost Nr 3 5. Znaczenie dowodów założeniowych dla prawa i pracy prawnika 6. Zadania i odpowiedzi Rozdział IV. Kwadraty logiczne 1. Informacje podstawowe I. Podział zdań ze względu na kryterium modalności II. Interpretacja konieczności i możliwości 2. Logika modalna I. Podstawowe pojęcia II. Kwadrat logiczny dla zdań modalnych 3. Logika deontyczna I. Podstawowe pojęcia II. Kwadrat logiczny dla zdań deontycznych 4. Klasyczne zdania kategoryczne I. Kwadrat logiczny dla zdań kategorycznych 5. Znaczenie kwadratu logicznego dla prawa i pracy prawnika 6. Zadania i odpowiedzi Rozdział V. Przekształcanie zdań kategorycznych 1. Informacje podstawowe 2. Podstawowe przekształcenia I. Obwersja II. Konwersja 3. Kontrapozycja zupełna 4. Rozwiązywanie zadań 5. Znaczenie przekształcenia zdań kategorycznych dla prawa i pracy prawnika 6. Zadania i odpowiedzi Rozdział VI. Sylogizm kategoryczny 1. Informacje podstawowe 2. Dyrektywy poprawności sylogizmu 3. Wyprowadzanie wniosku z podanych przesłanek 4. Uzupełnianie brakującej przesłanki w entymemacie 5. Znaczenie sylogizmu kategorycznego dla prawa i pracy prawnika 6. Zadania i odpowiedzi Indeks rzeczowy XI 217 218 219 225 225 225 225 226 226 227 229 229 229 230 231 234 234 240 240 240 240 241 241 242 243 244 248 248 249 251 254 257 258 269 Przedmowa W zamierzeniu Autorów, niniejsze opracowanie stanowić ma przystępne opracowanie i praktyczną pomoc dla osób zainteresowanych poznaniem zagadnień związanych z logi- ką dla prawników. Logika dla prawników jest cennym instrumentarium i znajduje zastosowanie zarówno w toku kolejnych lat studiów prawniczych, jak i w pracy prawnika-teoretyka i prawnika-praktyka, bowiem stanowi dziedzinę, która pobudza do myślenia. Repetytorium składa się z trzech części: Wprowadzenia, Części wykładowej i Części ćwiczeniowej i zostało pomyślane w ten sposób, aby każdy temat został omówiony w sposób możliwie jak najbardziej kompleksowy. Autorzy starali się zwięźle opisać daną tematykę i zastosować przejrzysty układ graficzny. Każde zagadnienie zostało wzbogacone literaturą fachową, która może ułatwić poszukiwania Czytelnikowi, który zechce poszerzyć jeszcze bardziej swoją wiedzę i pozyskać szczegółowe informacje dotyczące danej tematyki. Po każdym temacie zostały umieszczone zadania wraz z odpowiedziami, które ułatwiają sprawdzenie, czy wiedza zawarta w danym rozdziale Repetytorium została pomyślnie opanowana i czy może zostać później efektywnie wykorzystywana. Czytelnik winien jednak pamiętać, że publikacja, którą trzyma w ręku, może stanowić przydatną pomoc naukową przed przystąpieniem do egzaminu, ale chociaż zawiera szereg szczegółowych informacji, nie zastąpi ona systematycznej pracy umysłowej związanej z bezpośrednim uczestnictwem w wykładach i ćwiczeniach. Z oczywistych względów, Repetytorium nie powstałoby, gdyby nie wsparcie Pracowni- ków Naukowych z Katedry Teorii Prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, w szczególności Pana Profesora Tomasza Gizbert-Studnickie- go i Pana Profesora Andrzeja Grabowskiego. Pomoc Mentorów Naukowych na każdym etapie pracy była nieoceniona i miała kluczowy wpływ na finalny kształt książki. Autorzy mają nadzieję, że wiadomości przyswojone poprzez naukę z Repetytorium, będą przydatne dla Czy- telnika nie tylko na egzaminie i w pracy prawnika, ale i w życiu codziennym. Kraków, 30.08.2012 r. W imieniu Autorów Repetytorium, Paulina Piękoś Wykaz skrótów art. Dz.U. KC KK Konstytucja RP KRZ m.in. n.p.m. np. Nr p.n.e. poz. przeł. PWKC RM RP SPP sprost. t. tzn. UE UJ w. wg z. zd. ze zm. artykuł Dziennik Ustaw ustawa z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2.4.1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze sprost i ze zm.) Klasyczny Rachunek Zdań między innymi nad poziomem morza na przykład numer przed naszą erą pozycja przełożył ustawa z 23.4.1963 r. – Przepisy wprowadzajace Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 94 ze zm.) Rada Ministrów Rzeczpospolita Polska Studia Prawa Prywatnego sprostowanie tom to znaczy Unia Europejska Uniwersytet Jagielloński wiek według zeszyt zdanie ze zmianami Część A. Wprowadzenie Rozdział I. Rys historyczny Literatura: K. Ajdukiewicz, Logika pragmatyczna, Warszawa 1965; tenże, Zagadnienia i kierun- ki filozofii, Kęty 2003; tenże, Zmiana i sprzeczność, Myśl Współczesna 1948, Nr 8; Arystoteles, Metafizyka, przeł. K. Leśniak, Warszawa 2009; L. Borkowski, Logika formalna, Warszawa 1977; B. Brożek, J. Stelmach, Metody prawnicze, Kraków 2006; F. Coplestone, Historia filozofii, t. IV, War- szawa 2008; T. Czeżowski, Logika: podręcznik dla studiujących nauki filozoficzne, Warszawa 1968; T. Gizbert-Studnicki, Język prawny z perspektywy socjolingwistycznej, Zeszyty Naukowe Uniwer- sytetu Jagiellońskiego. Prace z nauk politycznych 1986, Nr 26; J. Kotarbińska, Spór o granice stosowalności metod logicznych, Studia Filozoficzne 1964, Nr 3; T. Kotarbiński, Logika Arysto- telesa a tak zwane najwyższe prawa myślenia, [w:] Wykłady z dziejów logiki, Warszawa 1985; T. Kwiatkowski, Prawo tożsamości u Arystotelesa, [w:] Szkice z historii logiki ogólnej, Lublin 1993; M. Lipczyńska, W. Wolter, Elementy logiki: wykład dla prawników, Warszawa 1980; A. Malinowski (red.), Logika dla prawników, Warszawa 2009; W. Marciszewski (red.), Mała encyklopedia logi- ki, Wrocław 1988; D. H. Mellor, Telling the truth, Cambridge 1990; O. Nawrot, Wprowadzenie do logiki dla prawników, Kraków 2007; P. F. Strawson, Analiza i metafizyka. Wstęp do filozofii, przeł. A. Grobler, Kraków 1994; tenże, Truth, [w:] P. F. Strawson, Logika i język, Warszawa 1956; A. Tarski, Pisma logiczno-filozoficzne, Warszawa 1995; J. Woleński, Koherencja, semantyka, praw- dziwość, [w:] Principia, t. II, Kraków1990; Z. Ziembiński, Logika praktyczna, Warszawa 1994; Stanford Encyclopedia of Philosophy, hasła: Wilhelm Gottfried Leibniz, John Stuart Mill, Principia Mathematica, Lvov-Warsaw School. 1. Początki logiki jako nauki Na wiele lat przed wykształceniem się logiki jako samodzielniej dyscypliny wiedzy, niektóre spośród zagadnień, jakie później zostały do niej włączone, obecne były w rozważaniach wczesnych filozofów greckich. Przedstawiciele szkoły eleackiej, jako pierwsi stosowali dedukcję, uogólnioną i rozwiniętą później przez Platona, Gołba, Piękoś, Turkowski, Logika dla prawników, Repetytoria C.H. Beck 2 Część A. Wprowadzenie którego nauczycielowi, Sokratesowi, zawdzięczamy z kolei metodę dialektyczną. Jednak rozważania nad logiką jako odrębną dziedziną wiedzy zostały zapoczątkowane przez Arystotelesa. Dopiero on prowadził badania nad zagadnieniami „logicznymi” w sposób systematyczny i niezależny od rozważań nad innymi problemami ówczesnej filozofii. Zob. T. Czeżowski, Logika, s. 213–215. Trzon arystotelesowskiej logiki zawarty jest w Organonie, wyodrębnionym przez Andronikosa z Rodos zbiorze pięciu traktatów poświęconych przede wszystkim zagad- nieniom logicznym. Zawarte tam rozważana dotyczą m.in. dowodzenia, odróżnienia zdań (wyrażeń, które mogą być prawdziwe albo fałszywe) od nazw, sylogizmu katego- rycznego oraz modalnego, wnioskowania z kwadratu logicznego czy teorii tzw. zdań modalnych, czyli zdań mówiących o konieczności i możliwości. Najważniejsze z wymienionych wyżej osiągnięć Arystotelesa, jak np. sylogizm czy kwadrat logiczny, zostaną omówione w sposób szczegółowy w rozdziałach tym zagadnieniom poświęconych. Ważny wkład w rozwój logiki wniosła też tzw. szkoła megarejska. Jej przedstawi- ciele Diodoros Kronos i Filon, zaproponowali rozumienie implikacji, które przetrwało do dnia dzisiejszego. Pierwszy z nich zdefiniował ją w sposób, w jaki dziś definiowana jest implikacja formalna, tzn. jako zdanie warunkowe, którego poprzednik nie może być prawdziwy, jeżeli fałszywy jest następnik. Tak, ibidem. Implikację materialną natomiast, uzyskuje się poprzez podstawienie stałych za zmienne implikacji formalnej. Zob. T. Kotarbiński, Elementy teorii poznania, s. 140–141. Przykładowo implikacją formalną jest formuła postaci (p ∧ q) → p, a implikacją materialną z niej otrzymaną jest zdanie złożone: „Jeżeli Jan jest adwokatem i narciarzem, to Jan jest adwokatem”. Przedstawiciele szkoły megarejskiej interesowali się również paradoksami logicz- nymi, takimi jak np. słynny „paradoks kłamcy”. Z Megarejczykami związana była szkoła stoików, która zasłużyła się m.in. dalszym rozwinięciem logiki zdań. Przez zdanie jej przedstawiciele rozumieli wyrażenie, któremu przysługuje prawdziwość albo fałszywość. Zwrócili oni też uwagę na łączenie zdań za pomocą koniunkcji, alternatywy, implikacji, dysjunkcji oraz na zależności pomiędzy ich prawdziwością bądź fałszywością, a wartością logiczną tworzących je zdań. 2. Średniowiecze I. Dalszy rozwój logiki W wiekach średnich logika w dalszym ciągu była przedmiotem zainteresowania wielu filozofów z tą różnicą, że w tym czasie inspiracją dla rozważania rozmaitych jej zagadnień stały się problemy powstające na gruncie teologii, której w tym czasie, w znacznej mierze, podporządkowana była filozofia. Niemniej jednak, logika w dalszym Gołba, Piękoś, Turkowski, Logika dla prawników, Repetytoria C.H. Beck Rozdział I. Rys historyczny 3 ciągu miała status samodzielnej dyscypliny, ponadto była jedną z siedmiu „sztuk wyzwolonych” będących podstawą średniowiecznego wykształcenia. Nazywana wtedy dialektyką, była częścią podstawowej grupy „sztuk” zwanej trivium. Spośród wielu osiągnięć logiki średniowiecznej szczególnie warte wspomnienia jest połączenie systemów logiki arystotelesowskiej i stoickiej, interpretacja sylogizmu kategorycznego jako implikacji, której poprzednikiem są przesłanki sylogizmu, a następnikiem jego wniosek oraz sformułowanie pewnego prawa logiki, zwanego od nazwiska jego twórcy, prawem Dunsa Szkota. Jego zapis symboliczny wygląda następująco: ∼p → (p → q) Fundamentalne znaczenie tego prawa polega na tym, iż pokazuje ono, że z fałszu można wyprowadzić dowolne zdanie. Zob. T. Kotarbiński, Elementy teorii poznania, s. 146–147. II. Spór o uniwersalia Jednym z najdonioślejszych zagadnień poruszanych przez filozofów wieków średnich był problem tzw. uniwersaliów. Uniwersaliami (lub powszechnikami) nazywamy tzw. przedmioty ogólne, takie jak np. „człowiek” rozumiany jako cały gatunek ludzki, a nie konkretna osoba, albo „krzesło” rozumiane jako pewien typ mebla, a nie konkretny przedmiot. Problem uniwersaliów nie jest zagadnieniem wyłącznie logicznym, ma doniosłe znaczenie dla całej filozofii teoretycznej. Pomocne w zrozumieniu, czym są przedmioty ogólne może być rozważenie na- stępujących dwóch zdań: „Każdy koń jest trawożerny” oraz „koń jest w Europie pospolity”. Zdanie pierwsze odnosi się do wszystkich poszczególnych koni i przy- pisuje im cechę trawożerności. Zdanie drugie natomiast, nie może odnosić się do żadnego poszczególnego konia, ponieważ pospolitość można orzec o całym gatun- ku, a nie o jednostkowym koniu. Przedmiotem ogólnym jest właśnie gatunek konia. Zob. K. Ajdukiewicz, Zagadnienia, s. 111. Już od starożytności, a dokładnie od czasów Platona toczy się spór o to, czy uniwersaliom można przypisywać rzeczywiste istnienie, takie, jakie przypisujemy przedmiotom jednostkowym czy też nie. Po upadku Starożytności, spór ten stał się jednym z najważniejszych problemów poruszanych w filozofii średniowiecznej, na gruncie której ostatecznie wykształciły się cztery główne stanowiska wobec powszechników: 1) skrajny realizm pojęciowy – jest to pogląd przyznający uniwersaliom istnienie rzeczywiste i samoistne. Zwolennikiem takiego poglądu był Platon, który uważał, że przedmioty ogólne są ideami, stanowiącymi „wzór” dla bytów jednostkowych. Nie tylko istnieją od tych bytów niezależnie, ale też to one, a nie przedmioty jednostkowe, stanowią „prawdziwą” rzeczywistość; Gołba, Piękoś, Turkowski, Logika dla prawników, Repetytoria C.H. Beck
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Logika dla prawników Wykłady. Ćwiczenia. Zadania
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: