Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00272 004993 14867499 na godz. na dobę w sumie
Logistyka w gospodarce światowej - ebook/pdf
Logistyka w gospodarce światowej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 346
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-0859-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Książka jest dziełem podsumowującym wieloletni dorobek Autorki od lat cieszącej się autorytetem w środowisku naukowym za wysokie kompetencje i wkład w rozwój logistyki w Polsce. Zawiera kompendium usystematyzowanej wiedzy o logistyce w wymiarze krajowym i międzynarodowym. Przedstawione w pracy zagadnienia teoretyczne są poparte licznymi przykładami z praktyki gospodarczej. Logiczny i spójny układ pracy, zbudowany od ogółu do szczegółu, umożliwia tak studentom, jak i menedżerom zrozumienie zasad tworzenia rozwiązań logistycznych i postrzeganie ich w szerokim kontekście nowoczesnego zarządzania firmą czy korporacją międzynarodową.

Autorka omawia m.in. takie zagadnienia, jak:

Publikacja jest podręcznikiem akademickim kierowanym do studentów, doktorantów, pracowników naukowych i słuchaczy studiów podyplomowych na kierunku logistyka oraz kierunków ekonomicznych i zarządzania. Będzie też pomocną lekturą dla praktyków – menedżerów i pracowników działów logistyki w przedsiębiorstwach krajowych i transnarodowych.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Logistyka w gospodarce Êwiatowej OGISTYKAL El˝bieta Go∏embska Logistyka w gospodarce Êwiatowej Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2009 Wydawca: Joanna Perzy(cid:312)ska Redaktor merytoryczny: Ewdokia Cydejko Projekt okładki i stron tytułowych: GRAFOS Ilustracje na okładce: ©iStockPhoto.com/Brytta ©iStockPhoto.com/Scott Barnes Seria: Zarz(cid:263)dzanie Podseria: Logistyka Recenzent: prof. zw. dr hab. Danuta Kempny © Wydawnictwo C.H. Beck 2009 Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: Studio Graficzne MIMO, Michał Moczarski, tel. (22) 642 01 18 Druk i oprawa: Studio Spartan, Gdynia ISBN 978-83-255-0859-3 Spis tre(cid:331)ci Wst(cid:277)p ........................................................................................................................................ 7 Rozdział 1. Geneza, cel i zakres logistyki ....................................................................... 9 1.1. Istota logistyki we współczesnej gospodarce ..................................................... 9 1.2. Wpływ logistyki na konkurencyjno(cid:331)ć przedsi(cid:277)biorstw ................................... 18 1.3. Towary i usługi jako produkty logistyczne ........................................................ 27 Rozdział 2. Zarz(cid:263)dzanie logistyczne w strategii przedsi(cid:277)biorstw ............................. 41 2.1. Miejsce logistyki w zarz(cid:263)dzaniu przedsi(cid:277)biorstwem ....................................... 41 2.2. Logistyka w strukturze organizacji przedsi(cid:277)biorstwa ..................................... 52 2.3. Koszty logistyki, controlling, audyt logistyczny ............................................... 64 Rozdział 3. Transport w logistyce ...................................................................................... 74 3.1. Polityka transportowa, infrastruktura komunikacyjna, proces transportowy ........................................................................................................... 74 3.2. Zadania gał(cid:277)zi transportu w polityce transportowej Unii Europejskiej ............................................................................................................. 85 3.3. Transport intermodalny w logistyce ................................................................... 98 Rozdział 4. Polityka tworzenia obsługi i magazynowania zapasów ......................... 105 4.1. Sterowanie zapasami, koszty obsługi zapasów ................................................. 105 4.2. Wa(cid:359)niejsze metody magazynowania i obsługi zapasów ................................. 116 4.3. Centra logistyczne .................................................................................................. 127 Rozdział 5. Ła(cid:312)cuch dostaw a ła(cid:312)cuch logistyczny ....................................................... 137 5.1. Zarz(cid:263)dzanie ła(cid:312)cuchem dostaw, szacowanie ryzyka ........................................ 137 5.2. Zaopatrzenie i produkcja jako ogniwa ła(cid:312)cucha logistycznego ..................... 151 5.3. Logistyka w dystrybucji i obsłudze klientów .................................................... 163 Rozdział 6. Konfigurowanie sieci logistycznej .............................................................. 175 6.1. Przestrzenne konfigurowanie sieci logistycznej ................................................ 175 6.2. Sieć logistyczna jako odmiana sieci gospodarczej ............................................ 181 6.3. Kierunki rozwoju logistyki miejskiej w sieciach logistycznych ..................... 191 6 Spis tre(cid:331)ci Rozdział 7. Logistyka w usługach ..................................................................................... 200 7.1. Nowy paradygmat logistyki w usługach ............................................................ 200 7.2. Zarz(cid:263)dzanie logistyczne usługami budowlanymi ............................................ 214 7.3. Procesy logistyczne w usługach medycznych, bankowych i turystycznych ........................................................................................................ 223 Rozdział 8. Eurologistyka .................................................................................................... 236 8.1. Geneza powstania i warunki rozwoju eurologistyki ........................................ 236 8.2. Zadania transportu w rozwoju eurologistyki .................................................... 247 8.3. Eurologistyka w euroregionach ........................................................................... 254 Rozdział 9. Logistyka mi(cid:277)dzynarodowa .......................................................................... 262 9.1. Integracja i internacjonalizacja w rozwoju logistyki mi(cid:277)dzynarodowej ................................................................................................... 262 9.2. Logistyka w mi(cid:277)dzynarodowej hiperkonkurencji ............................................ 274 9.3. Strategiczne metody zarz(cid:263)dzania logistyk(cid:263) mi(cid:277)dzynarodow(cid:263) ...................... 284 Rozdział 10. Logistyka globalna ........................................................................................ 294 10.1. Fenomen współczesnej globalizacji i logistyki globalnej ................................. 294 10.2. Logistykochłonno(cid:331)ć sektorów a bezpo(cid:331)rednie inwestycje zagraniczne w globalizacji logistyki ................................................................... 303 10.3. Logistyka globalna w korporacjach transnarodowych .................................... 313 Bibliografia ............................................................................................................................. 329 Indeks rzeczowy .................................................................................................................... 337 Wst(cid:277)p Gwałtowny wzrost znaczenia logistyki w gospodarce (cid:331)wiatowej XXI wieku mo(cid:359)na porównać jedynie z rewolucj(cid:263) informatyczn(cid:263) ko(cid:312)ca XX wieku. W odpo- wiedzi na pytanie, na czym polega fenomen tak szybkiego rozwoju logistyki, mo(cid:359)na odpowiedzieć, (cid:359)e biznes postrzega logistyk(cid:277) jako ostatni(cid:263) szans(cid:277) obni(cid:359)e- nia kosztów produkcji i obrotu towarowego w globalnej gospodarce. Co wi(cid:277)cej, procesy logistyczne umo(cid:359)liwiaj(cid:263) tak(cid:359)e ograniczanie turbulencji wywołanych zja- wiskiem asymetrii informacji rynkowych, tak istotnych w dobie hiperkonkurencji. W konsekwencji logistyk(cid:277) traktuje si(cid:277) dzi(cid:331) jako klucz do sukcesu, jedyn(cid:263) metod(cid:277) racjonalizowania procesów ekonomicznych, społecznych, i u(cid:359)ywa tego poj(cid:277)cia jako synonimu tego, co lepsze, bardziej doskonałe. Współcze(cid:331)nie do najbardziej cenionych nale(cid:359)(cid:263) wła(cid:331)nie kompetencje logistyczne w nauce i praktyce, trakto- wane jako gwarancja uzyskania przewagi konkurencji w gospodarce globalnej. Szybki rozwój logistyki spowodował zatem szerokie zainteresowanie t(cid:263) wa(cid:359)n(cid:263), profesjonaln(cid:263) dziedzin(cid:263) wiedzy, zarówno w(cid:331)ród naukowców czy studentów, jak i mened(cid:359)erów. W ksi(cid:263)(cid:359)ce przedstawiono logistyk(cid:277) jako interdyscyplinarn(cid:263) nauk(cid:277) o zarz(cid:263)dzaniu ła(cid:312)cuchem dostaw w przedsi(cid:277)biorstwie, pomi(cid:277)dzy przedsi(cid:277)biorstwami ró(cid:359)nych pa(cid:312)stw na ró(cid:359)nych kontynentach, w szerokim kontek(cid:331)cie globalnych ła(cid:312)cuchów logistycznych oraz biznesu mi(cid:277)dzynarodowego. Symetryczny układ tre(cid:331)ci ksi(cid:263)(cid:359)ki, od istoty logistyki do logistyki globalnej, pozwoli zrozumieć, dlaczego istnieje konieczno(cid:331)ć lokowania logistyki w strate- giach przedsi(cid:277)biorstw czy korporacji transnarodowych. W pierwszej cz(cid:277)(cid:331)ci pracy skupiono si(cid:277) na ukazaniu genezy, celu i zakresu logistyki w (cid:331)wietle zarz(cid:263)dzania logistycznego w strategii przedsi(cid:277)biorstwa. Kolejno transport i sterowanie pozio- mem zapasów w sposób szczególny wpływaj(cid:263) na metody budowania ła(cid:312)cucha logistycznego z uwzgl(cid:277)dnieniem szacowania ryzyka procesów logistycznych. Logistyka w produkcji i dystrybucji, tzn. w ogniwach tego ła(cid:312)cucha, została scharakteryzowana na tle najnowocze(cid:331)niejszych metod zarz(cid:263)dzania ła(cid:312)cuchem logistycznym. Warunkiem koniecznym skuteczno(cid:331)ci procesów logistycznych jest odpowiednia konfiguracja sieci logistycznej. St(cid:263)d zaprezentowano zasady 8 Wst(cid:277)p jej tworzenia w uj(cid:277)ciu statycznym i dynamicznym oraz wskazano na potrzeb(cid:277) rozwoju logistyki miejskiej w sieciach logistycznych. Pierwsz(cid:263) cz(cid:277)(cid:331)ć pracy ko(cid:312)- cz(cid:263) rozwa(cid:359)ania dotycz(cid:263)ce nowego paradygmatu logistyki w usługach, w tym medycznych, turystycznych i budowlanych. Druga cz(cid:277)(cid:331)ć pracy po(cid:331)wi(cid:277)cona jest eurologistyce oraz logistyce mi(cid:277)dzynarodowej i globalnej. Szczególne znaczenie przypisano tutaj eurologistyce w euroregionach, integracji i internacjonalizacji w rozwoju logistyki mi(cid:277)dzynarodowej oraz logi- stykochłonno(cid:331)ci sektorów i regionów. Stosownie do wzrostu znaczenia biznesu mi(cid:277)dzynarodowego, korporacji transnarodowych czy bezpo(cid:331)rednich inwestycji zagranicznych, ukazano role i zadania logistyki globalnej w post(cid:277)puj(cid:263)cej globa- lizacji gospodarki. Wszystkie problemy zwi(cid:263)zane z procesami logistycznymi zobrazowano przy- kładami z praktyki gospodarczej, co daje pogl(cid:263)d na zło(cid:359)ono(cid:331)ć zada(cid:312) logistycznych z jednej strony, a z drugiej – wskazuje drog(cid:277) do osi(cid:263)gania sukcesu w obni(cid:359)aniu kosztów działalno(cid:331)ci przedsi(cid:277)biorstw. (cid:330)wiatowe operacje logistyczne s(cid:263) dzi(cid:331) tak zdywersyfikowane, jak zró(cid:359)nicowany jest popyt na towary i usługi w skali naszego globu. Z tego wi(cid:277)c choćby wzgl(cid:277)du logistyka stanowi doskonałe narz(cid:277)dzie w walce konkurencyjnej i dlatego warta jest uwagi naukowców, studentów i mened(cid:359)erów. Rozdział 1 Geneza, cel i zakres logistyki 1.1. Istota logistyki we współczesnej gospodarce W globalizuj(cid:263)cej si(cid:277) gospodarce cel, zakres i zadania logistyki traktowane s(cid:263) przez biznes mi(cid:277)dzynarodowy jako szansa zminimalizowania kosztów przemiesz- czania towarów i usług – od miejsc pozyskiwania surowców do odbiorcy. Obecnie nikt ju(cid:359) nie pyta, co to jest logistyka, tylko, jak j(cid:263) racjonalnie wdra(cid:359)ać i rozwijać, zarówno w przedsi(cid:277)biorstwie, jak i pomi(cid:277)dzy firmami na całym (cid:331)wiecie. Rozwój logistyki po II wojnie (cid:331)wiatowej wymusiło przede wszystkim przej(cid:331)cie od rynku producenta do rynku konsumenta. Jak wiadomo, po spustoszeniach wojennych popyt na mało zdywersyfikowanym rynku producenta dotyczył zupełnie podstawowych towarów i usług. Stopniowo jednak, wraz ze zró(cid:359)nico- wanymi potrzebami klientów, nast(cid:277)powało zwi(cid:277)kszenie popytu konsumenckiego, i to nie tylko w odniesieniu do struktury, ale i w stosunku do jako(cid:331)ci produktów. Zmniejszona (cid:359)ywotno(cid:331)ć towarów i usług, powoduj(cid:263)ca skrócenie cykli produkcyj- nych, a tak(cid:359)e wzrastaj(cid:263)cy popyt na towary wysokowarto(cid:331)ciowe w konsekwencji doprowadziły do wykształcenia si(cid:277) rynku klienta. Zmiany te nigdzie nie były tak widoczne jak w szeroko poj(cid:277)tej logistyce, która przeszła od działa(cid:312) fragmentarycznych w latach pi(cid:277)ćdziesi(cid:263)tych i wczesnych sze(cid:331)ćdziesi(cid:263)tych, przez faz(cid:277) fizycznej dystrybucji w latach sze(cid:331)ćdziesi(cid:263)tych i siedemdziesi(cid:263)tych, do zintegrowanego działania w ła(cid:312)cuchach logistycznych w latach osiemdziesi(cid:263)tych i dziewi(cid:277)ćdziesi(cid:263)tych. Naukowcy w Polsce dopiero w latach dziewi(cid:277)ćdziesi(cid:263)tych opublikowali na ten temat pierwsze ksi(cid:263)(cid:359)ki [por. np. Abt, Wo(cid:357)niak, 1993; Gołembska, 1994; Beier, Rutkowski, 1995]. Znalazły si(cid:277) w nich wyniki bada(cid:312) teoretycznych i empirycznych dotycz(cid:263)ce istoty i zada(cid:312) logistyki, a tak(cid:359)e mo(cid:359)liwe kierunki jej rozwoju. 10 1. Geneza, cel i zakres logistyki z fr. z łac. z gr. logistique ‘kto logicznie my(cid:331)li’; logisticus ‘zrozumiały, racjonalny, zdolny do logicznego my(cid:331)lenia’; logistikos ‘my(cid:331)l(cid:263)cy zgodnie z regułami logicznymi’. Etymologia słowa „logistyka” jest najcz(cid:277)(cid:331)ciej wyja(cid:331)niana nast(cid:277)puj(cid:263)co: 1) 2) 3) Pierwszy pisemny zapis definicji logistyki znajdujemy w dziele cesarza bizantyj- skiego Lentosa VII (886–911) pt. Sumaryczne wyło(cid:359)enie sztuki wojennej, w którym uznał on logistyk(cid:277) obok strategii i taktyki za trzeci(cid:263) sztuk(cid:277) wojenn(cid:263). Cesarz napisał, (cid:359)e jest rzecz(cid:263) logistyki, aby (cid:359)ołd był wypłacany, wojsko odpowiednio uzbrojone i uszeregowane, wyposa(cid:359)one w działa i sprz(cid:277)t wojenny. Przestrze(cid:312) i czas winny być odpowiednio obliczone, a obszar oszacowany; zgodnie z tym nale(cid:359)y regulować ruchy i podział sił zbrojnych. W roku 1837 generał szwajcarski A.H. Jomini napisał ksi(cid:263)(cid:359)k(cid:277) pt. Zarys sztuki wojennej, w której opisał fundamentalne znaczenie logistyki dla działa(cid:312) wojen- nych. W praktyce gospodarczej z kolei in(cid:359)ynier francuski Jules Dupuit w roku 1844 wybudował magazyny przy kanałach reguluj(cid:263)cych zdolno(cid:331)ć przepustow(cid:263) dróg wodnych, co oznaczało wykorzystanie naturalnej konieczno(cid:331)ci magazynowania towarów w portach. Sprawne poł(cid:263)czenie ogniw magazynowania i transportu było wi(cid:277)c pocz(cid:263)tkiem ła(cid:312)cucha logistycznego. W roku 1885 do Akademii Marynarki Wojskowej wprowadzono przedmiot logistyka. W roku 1917 opublikowano prac(cid:277) George’a C. Thorpe’sa pt. Pure logistics The Science of War Preparations. Po wojnie, w roku 1948, American Association Mar- Po wojnie, w roku 1948, American Association Mar- keting opublikował definicj(cid:277) logistyki jako „ruch i operowanie produktami z miejsc wytworzenia do miejsc konsumpcji”. Za pierwsz(cid:263) ksi(cid:263)(cid:359)k(cid:277) o logistyce uwa(cid:359)a si(cid:277) wydan(cid:263) w roku 1961 prac(cid:277) autorstwa E.W. Smykaya, D.J. Bowersoxa, F.H. Mossmana pt. Physical Distribution Manage- ment: Logistics Problems of the Firm. W roku 1962 powstało Towarzystwo Logistyczne (Council of Logistics Manage- ment – CLM), którego członkowie zdefiniowali logistyk(cid:277) jako „proces planowania, sterowania i kontroli kosztów przepływu i magazynowania oraz informacji od (cid:357)ródeł wydobycia surowca a(cid:359) do miejsca konsumpcji produktu, zgodnie z (cid:359)ycze- niami klienta”. W roku 1974 w Berlinie odbył si(cid:277) I Europejski Kongres Przepływu Materiałów, dzi(cid:277)ki któremu w Europie upowszechnił si(cid:277) termin „logistyka”. W roku 1991 Komitet EWG oraz Brytyjski Instytut Logistyki i Zarz(cid:263)dzania Dystrybucj(cid:263) opracował definicj(cid:277) logistyki, według której logistyka jest metod(cid:263) zarz(cid:263)dzania całym ła(cid:312)cuchem dostaw. W latach dziewi(cid:277)ćdziesi(cid:263)tych XX wieku utworzono Europejskie Stowarzyszenie Logistyków (ELA), którego współzało(cid:359)yciel P. Bolt zdefiniował logistyk(cid:277) tak samo jak EWG, nazywaj(cid:263)c j(cid:263) procesem zarz(cid:263)dzania ła(cid:312)cuchem dostaw. Definicja Dzisiaj mo(cid:359)emy powiedzieć, i(cid:359) logistyka to metoda zarz(cid:263)dzania ła(cid:312)cuchem dostaw w przedsi(cid:277)biorstwie i pomi(cid:277)dzy przedsi(cid:277)bior- stwami, rozumiana jako planowanie, wdra(cid:359)anie i kontrola przepły- wu produktów wraz z przepływem informacji i finansów. Ła(cid:312)cuch dostaw za(cid:331) to zarówno techniczno-technologiczne poł(cid:263)czenie ogniw (firm producentów, dystrybutorów), jak i poł(cid:263)czenie procesów zarz(cid:263)- dzania realizowanych w tych ogniwach. Termin „zarz(cid:263)dzanie” ma, jak wiadomo, bardzo szeroki zakres poj(cid:277)ciowy, tworzony wiele lat w obr(cid:277)bie teorii organizacji i zarz(cid:263)dzania. 1.1. Istota logistyki we współczesnej gospodarce 11 Koniec XX wieku i pocz(cid:263)tek XXI wieku to czas rewolucji informatycznej. Dla rozwoju teorii i praktyki logistyki wdro(cid:359)enie nowoczesnych technologii informatycznych miało du(cid:359)e znaczenie. Nast(cid:277)powała dalsza integracja zarz(cid:263)- dzania logistycznego w przedsi(cid:277)biorstwach krajowych i mi(cid:277)dzynarodowych, w tym równie(cid:359) dzi(cid:277)ki zastosowaniu sztucznej inteligencji; obecnie du(cid:359)a cz(cid:277)(cid:331)ć procesów logistycznych obsługiwana jest komputerowo. Oznacza to zmian(cid:277) struktury operacji logistycznej, przejawiaj(cid:263)cej si(cid:277) w systematycznym ograni- czaniu pracy ludzkiej na rzecz wykorzystywania wyrafinowanych programów komputerowych. W rozwa(cid:359)aniach nad istot(cid:263) i znaczeniem logistyki nie sposób nie poł(cid:263)czyć jej rozwoju i znaczenia dla gospodarki z falami globalizacji. Warto w tym miejscu wskazać na istot(cid:277) zwi(cid:263)zku pomi(cid:277)dzy zadaniami i operacjami logistycznymi a procesami globalizacji gospodarki (cid:331)wiatowej. Geneza procesów globalizacji, jakie nast(cid:263)piły na przełomie XIX i XX wieku, wywodzi si(cid:277) z nastania ery wolnego handlu i tym samym zwi(cid:277)kszania si(cid:277) swobody przepływu towarów i zdwojonego wzrostu eksportu w (cid:331)wiatowym dochodzie [Balcerowicz, 2001]. Sytuacja ta doprowadziła do wzrostu powi(cid:263)za(cid:312) i zale(cid:359)no(cid:331)ci gospodarczych pomi(cid:277)dzy pa(cid:312)stwami, co uznano za przejaw globalizacji. Zwi(cid:277)kszenie mi(cid:277)dzynarodowej aktywno(cid:331)ci przedsi(cid:277)biorstw okre(cid:331)lano mia- nem pierwszej fali globalizacji, która charakteryzowała si(cid:277) wysokim stopniem integracji gospodarczej mi(cid:277)dzy głównymi pot(cid:277)gami (cid:331)wiatowymi [Gwiazda, 1998, s. 31–33]. Najwi(cid:277)kszy wpływ na globalizuj(cid:263)c(cid:263) si(cid:277) po II wojnie (cid:331)wiatowej gospo- dark(cid:277) wywierała zarówno dobra koniunktura gospodarcza w USA, jak i dalsza liberalizacja gospodarcza w Europie czy procesy transformacji gospodarczej i społecznej w krajach Europy (cid:330)rodkowej i Wschodniej. Wtedy to wła(cid:331)nie nast(cid:263)pił skokowy wzrost aktywno(cid:331)ci zagranicznej przedsi(cid:277)biorstw oraz zwi(cid:277)kszenie si(cid:277) globalnych przepływów handlowych i kapitałowych. Dotyczyło to zwłaszcza wzrostu przepływów inwestycyjnych [UNCTAD, 2002, s. 15] – w okresie 1990–2000 (cid:331)rednia roczna warto(cid:331)ć inwestycji wyniosła 500 mld USD, co skutkowało wzrostem skumulowanych warto(cid:331)ci zagranicznych inwestycji bezpo(cid:331)rednich w skali (cid:331)wiata z 1,7 bln USD w 1990 r. do 6,6 bln w roku 2000. W rezultacie powstała druga fala globalizacji. Druga fala globalizacji wi(cid:263)(cid:359)e si(cid:277) z tworzeniem prawdziwie globalnych za- le(cid:359)no(cid:331)ci i powi(cid:263)za(cid:312) pomi(cid:277)dzy gospodarkami poszczególnych pa(cid:312)stw. Zdaniem A. Jaraczewskiej-Romaniuk [2004, s. 36], druga fala globalizacji znacznie ró(cid:359)niła si(cid:277) od pierwszej, gdy(cid:359) obj(cid:277)ła swym zasi(cid:277)giem prawie wszystkie kraje (cid:331)wiata. Co wi(cid:277)cej, zwi(cid:277)kszył si(cid:277) tak(cid:359)e zakres oddziaływania tego zjawiska, które nie ograniczało si(cid:277) ju(cid:359) do integrowania gospodarki, kreowania globalnych rynków, globalnej poda(cid:359)y i popytu czy rozwijania globalnych sieci produkcji, ale obejmo- wało równie(cid:359) sfer(cid:277) polityczn(cid:263) i społeczn(cid:263). Zwi(cid:277)kszanie mi(cid:277)dzynarodowej aktywno(cid:331)ci przedsi(cid:277)biorstw, skutkuj(cid:263)ce zda- niem ekonomistów dwoma falami globalizacji gospodarki, uruchomiło proces globalizacji logistyki, wyst(cid:277)puj(cid:263)cy jak dot(cid:263)d w postaci dwóch fal. Fale te jednak 12 1. Geneza, cel i zakres logistyki charakteryzowały si(cid:277) przesuni(cid:277)ciem w czasie, pierwsza z nich wyst(cid:263)piła w po- łowie XX wieku. Warto wiedzieć, i(cid:359) długa droga do globalizacji logistyki rozpocz(cid:277)ła si(cid:277) praktycznie od wizyty synów Sakichiego Toyody w fabryce Forda. Jak wiadomo, w roku 1908 Henry Ford skonstruował pierwszy samochód, zaprojektował ta(cid:331)m(cid:277) produkcyjn(cid:263) oraz sformułował znany pogl(cid:263)d, (cid:359)e gromadzenie zapasów ponad bie(cid:359)(cid:263)ce potrzeby firmy jest bł(cid:277)dem. Synowie Toyody po powrocie do Japonii stworzyli filozofi(cid:277) just in time (JIT) – ‘dokładnie na czas’ – celem ograniczenia zapasów w produkcji. Kiichiro Toyoda, syn Sakichiego Toyody, wybudował w roku 1938 fabryk(cid:277) w Koromo, obecnie Toyota City, w której zastosował metod(cid:277) JIT, a tak(cid:359)e opart(cid:263) na niej japo(cid:312)sk(cid:263) metod(cid:277) kan-ban. Z biegiem lat zastosowanie tych metod rozpowszechniło si(cid:277) tak(cid:359)e w Eu- ropie i na (cid:331)wiecie. Wykorzystanie JIT w produkcji samochodów w Japonii skróciło konieczny czas z 15 dni do 24 godzin. W USA nast(cid:263)piło: ƒƒ ƒƒ ƒƒ ƒƒ ƒƒ W Europie za(cid:331) zanotowano: ƒƒ ƒƒ ƒƒ zwi(cid:277)kszenie obrotu dostaw zapasami z 16 do 20 razy, zredukowanie czasu dostaw z 15 do 1,5 dnia, zredukowanie zapasów w produkcji z 22 do 1 dnia, zredukowanie liczby wózków z 50 do 6, zredukowanie odpadów z produkcji z 2,5 do 0,9 . zmniejszenie zapasów o 50–70 , w tym wyrobów gotowych o 33 , zwi(cid:277)kszenie synchronizacji zaopatrzenia produkcj(cid:263) od 4 do 2 dni, skrócenie cykli produkcyjnych o 30–50 . Za pierwsz(cid:263) fal(cid:277) globalizacji logistyki mo(cid:359)na by wi(cid:277)c uznać te procesy, które przyczyniły si(cid:277) do szybkiego rozwoju logistyki w latach 1950–1990 i powodowały tworzenie si(cid:277) ła(cid:312)cuchów dostaw tak(cid:359)e w(cid:331)ród firm mi(cid:277)dzynarodowych, (cid:331)ci(cid:331)le ze sob(cid:263) współpracuj(cid:263)cych, od producenta do miejsca konsumpcji. Wzrost zaintereso- wania logistyk(cid:263) po II wojnie (cid:331)wiatowej wynikał przede wszystkim z konieczno(cid:331)ci skoordynowania ze sob(cid:263) ekonomicznych i technologicznych warunków produkcji i obrotu towarowego, a stymulowany był przez: wykorzystanie do(cid:331)wiadcze(cid:312) militarnych, zmian(cid:277) popytu zachowa(cid:312) konsumentów, presj(cid:277) na obni(cid:359)enie kosztów produkcji i obrotów, rozwój technologii komputerowych. ƒƒ ƒƒ ƒƒ ƒƒ W obr(cid:277)bie pierwszej fali globalizacji logistyki mieli(cid:331)my do czynienia z trzema etapami rozwoju logistyki, takimi jak: przed 1950 rokiem: lata „drzemi(cid:263)ce, u(cid:331)pione”, od 1951–1970: wdra(cid:359)anie logistyki do przedsi(cid:277)biorstw, od 1971–1990: okres gwałtownego rozwoju logistyki. 1) 2) 3) Co si(cid:277) tyczy lat „drzemi(cid:263)cych, u(cid:331)pionych”, to w okresie od roku 1908 a(cid:359) do lat pi(cid:277)ćdziesi(cid:263)tych XX wieku, poza rozwi(cid:263)zaniami ameryka(cid:312)sko-japo(cid:312)skimi, jedynie A. Shaw w roku 1912 i F. Clark w roku 1922 zdefiniowali istot(cid:277) fizycznej 1.1. Istota logistyki we współczesnej gospodarce 13 dystrybucji, a tak(cid:359)e scharakteryzowali zmiany wielko(cid:331)ci i struktur(cid:277) popytu w rozwijaj(cid:263)cej si(cid:277) gospodarce ameryka(cid:312)skiej. Od lat pi(cid:277)ćdziesi(cid:263)tych, w szczególno(cid:331)ci w latach 1951–1971, w przedsi(cid:277)bior- stwach zacz(cid:277)to intensywnie wdra(cid:359)ać zasady logistyki. Wynikało to m.in. z faktu, i(cid:359) tacy uczeni, jak J.F. Magee czy J. Bowersox [Ballou, 2004, s. 4–5] w tworzeniu podstaw nowoczesnego zarz(cid:263)dzania zacz(cid:277)li w wi(cid:277)kszym stopniu uwzgl(cid:277)dniać zmiany we wzorcach popytu konsumentów w (cid:331)wietle mo(cid:359)liwo(cid:331)ci rozwi(cid:263)za(cid:312) logistycznych. Powstały wtedy trzy najwa(cid:359)niejsze uwarunkowania skuteczno(cid:331)ci procesów logistycznych, do których zaliczano: uchwycenie zmian we wzorcach popytu, skokowo wzrastaj(cid:263)c(cid:263) liczb(cid:277) asortymentów produktów, rozwój technologii komputerowej. ƒƒ ƒƒ ƒƒ Trzeba dodać, (cid:359)e zmiany we wzorcach popytu, które nast(cid:263)piły w latach 1950– 1970, stanowiły głównie wynik migracji ludno(cid:331)ci z obszarów uprzemysłowionych, a tak(cid:359)e z du(cid:359)ych aglomeracji do przedmie(cid:331)ć. W konsekwencji zró(cid:359)nicowanie asortymentu produktów sprzedawanych w nowych centrach popytu wzrosło z kilku tysi(cid:277)cy do 12 tys., przy czym na rynku (cid:359)ywno(cid:331)ciowym z 3000 do 6000. Okazało si(cid:277), (cid:359)e wraz ze wzrostem licz- by asortymentów poziom zapasów w tym samym czasie wzrósł o 41 , nacisk za(cid:331) producentów na szersze wykorzystanie rozwi(cid:263)za(cid:312) logistycznych wynikał z potrzeby restrukturyzacji kosztów wytwarzania i przewo(cid:359)enia produktów. Do historycznych dzi(cid:331) stwierdze(cid:312) nale(cid:359)y powszechnie znana wypowied(cid:357) W.M. Stewarta, i(cid:359) „zarz(cid:263)dzanie patrzy na logistyk(cid:277) jako na ostatni(cid:263) szans(cid:277) redukcji kosztów w ameryka(cid:312)skim biznesie” [Stewart, 1965, s. 65–70]. Warto podkre(cid:331)lić, i(cid:359) w latach 1950–1970 zainwestowano w USA oraz zaktywizowano 13 siły roboczej zajmuj(cid:263)cej si(cid:277) logistyk(cid:263). Koszty indywidualnej ameryka(cid:312)skiej firmy poniesione na logistyk(cid:277) wyniosły od 4 warto(cid:331)ci sprzeda(cid:359)y wysokowar- to(cid:331)ciowych produktów do 32 warto(cid:331)ci sprzeda(cid:359)y niskowarto(cid:331)ciowych [Heskett, Glaskowsky, 1973, s. 14–21]. Ostatnim etapem pierwszej fali globalizacji logistyki s(cid:263) lata 1971–1990, okre(cid:331)lane mianem gwałtownego rozwoju logistyki. To jednocze(cid:331)nie okres zaostrzania si(cid:277) walki konkurencyjnej mi(cid:277)dzy producentami. W latach siedemdziesi(cid:263)tych rynek (cid:331)wiatowy aktywizował si(cid:277) jeszcze wolno, wzrosła inflacja, nast(cid:263)pił spadek wy- dajno(cid:331)ci. Nadto ceny paliw wzrastały od 2 do 4 szybciej ni(cid:359) dochody ludno(cid:331)ci. W konsekwencji zacz(cid:277)to intensyfikować i przyspieszać procesy integracji zarz(cid:263)- dzania półproduktów z fizyczn(cid:263) dystrybucj(cid:263) gotowych produktów. Wymagało to (tak w teorii, jak i praktyce) gwałtownego rozwoju metod i technik zarz(cid:263)dzania logistycznego, coraz cz(cid:277)(cid:331)ciej wspomaganego technologiami informatycznymi. Powstawały w tym okresie logistyczne metody planowania materiałowego zaopatrzenia produkcji oraz planowania wielko(cid:331)ci dystrybucji. Du(cid:359)(cid:263) wag(cid:277) przy- wi(cid:263)zywano do planowania racjonalnego poziomu zapasów we wszystkich firmach, ogniwach ła(cid:312)cucha logistycznego: od pozyskiwania surowców, poprzez producenta, dystrybutora, a(cid:359) do ostatecznego odbiorcy. Indywidualne procesy 1. Geneza, cel i zakres logistyki 14 logistyczne zacz(cid:277)to ł(cid:263)czyć w ła(cid:312)cuchy dostaw, nazywane zamiennie ła(cid:312)cuchami logistycznymi. W rezultacie tworzono metody zarz(cid:263)dzania całym ła(cid:312)cuchem dostaw, przy coraz szerszym wykorzystaniu techniki komputerowej. Druga fala globalizacji logistyki nast(cid:277)puje od 1990 roku i trwa nadal, a wi(cid:263)(cid:359)e si(cid:277) z rewolucj(cid:263) informatyczn(cid:263), jaka miała miejsce pod koniec XX wieku. Obecnie rozwój logistyki dokonuje si(cid:277) w obr(cid:277)bie ła(cid:312)cucha logistycznego i sieci logistycznych jako cało(cid:331)ci. Nie sposób dokonać przemieszczania towarów i usług inaczej ni(cid:359) w ła(cid:312)cuchu i sieciach. Pojedyncze procesy logistyczne w danej firmie s(cid:263) i musz(cid:263) być podporz(cid:263)dkowane zasadom funkcjonowania ła(cid:312)cucha logistycznego lub sieci logistycznych jako cało(cid:331)ci. Prawie wszystkie one maj(cid:263) dzi(cid:331) charakter mi(cid:277)dzyna- rodowy i s(cid:263) zarz(cid:263)dzane centralnie. W poszczególnych przedsi(cid:277)biorstwach procesy logistyczne mog(cid:263) być reali- zowane we własnym zakresie pod k(cid:263)tem okre(cid:331)lonych potrzeb wytwórczych. Wszechogarniaj(cid:263)ca (cid:331)wiat informatyzacja ma na celu integracj(cid:277) zada(cid:312) strategicznych i taktycznych, umo(cid:359)liwiaj(cid:263)cych kooperacj(cid:277) w skali krajowej i mi(cid:277)dzynarodowej. Dzisiaj to klient decyduje o strukturze i jako(cid:331)ci produktu. Sygnał do urucho- mienia wielko(cid:331)ci i struktury produkcji wychodzi od odbiorcy i w miar(cid:277) szybko dociera poprzez dystrybutora do producenta. Warunkiem koniecznym takiego logistycznego zarz(cid:263)dzania jest tworzenie elastycznego ła(cid:312)cucha logistycznego za pomoc(cid:263) najnowocze(cid:331)niejszych programów komputerowych oraz automatycznej identyfikacji AI (automatic identification) i elektronicznej wymiany danych EDI (electronic date interchange). Automatyczna identyfikacja AI polega na automatycznym wczytywaniu danych do systemów komputerowych (zamiast manualnego ich wprowadzenia do bazy) z wykorzystaniem: kodów kreskowych, (cid:331)cie(cid:359)ek magnetycznych, cz(cid:277)stotliwo(cid:331)ci radiowych, rozpoznawania obszarów i głosów. ƒƒ ƒƒ ƒƒ ƒƒ Z kolei EDI to narz(cid:277)dzie, dzi(cid:277)ki któremu nast(cid:277)puje elektroniczny przepływ danych o okre(cid:331)lonej strukturze, w postaci standardowego komunikatu mi(cid:277)dzy dwoma systemami komputerowymi. Metoda ta nie tylko pozwala na ł(cid:263)czenie informatyki z telekomunikacj(cid:263), ale i umo(cid:359)liwia eliminacj(cid:277) dokumentów papie- rowych, podnosz(cid:263)c efektywno(cid:331)ć zarz(cid:263)dzania logistycznego. Dzi(cid:277)ki stosowaniu takich narz(cid:277)dzi wprowadza si(cid:277) współcze(cid:331)nie w przedsi(cid:277)biorstwach zintegrowany system informatyczny ZSI, który jest elastyczny i mo(cid:359)e być rozbudowywany o kolejne moduły. Ł(cid:263)czenie systemów informatycznych w logistyce stworzyło nowe mo(cid:359)liwo(cid:331)ci stosowania symulacji komputerowych, które wykorzystuje si(cid:277) do przewidywania działa(cid:312) w du(cid:359)ych systemach zarz(cid:263)dzania, a tak(cid:359)e do wyboru najlepszych wariantów stosowanych w zarz(cid:263)dzaniu logistycznym. Druga fala globalizacji logistyki, z jak(cid:263) mamy obecnie do czynienia, narasta w post(cid:277)pie nieomal geometrycznym. Trudno oprzeć si(cid:277) wra(cid:359)eniu, (cid:359)e coraz szer- sze stosowanie informatyki tak w przepływie produktów, jak i w informacji oraz 1.1. Istota logistyki we współczesnej gospodarce 15 finansach doprowadzi do przeniesienia cz(cid:277)(cid:331)ci decyzji logistycznych pod władanie programów ze sztuczn(cid:263) inteligencj(cid:263). Rozwinie si(cid:277) tak(cid:359)e program magazynów wirtualnych czy centralny, mi(cid:277)dzynarodowy system dowodzenia poziomem zapasów surowców i wyrobów gotowych oraz flot(cid:263) transportow(cid:263). I tylko stan infrastruktury transportu drogowego, wodnego czy powietrznego mo(cid:359)e stać si(cid:277) w nast(cid:277)pnych latach barier(cid:263) dla racjonalnego przemieszczania produktów pomi(cid:277)dzy krajami na całym (cid:331)wiecie. W kontek(cid:331)cie dotychczasowych rozwa(cid:359)a(cid:312) nale(cid:359)y wi(cid:277)c postawić pytanie o to, jaki jest cel logistyki. Celem logistyki jest systematyczne obni(cid:359)anie kosztu przepływu produktów w ła(cid:312)cuchu dostaw, z zało(cid:359)eniem maksymalizacji zysku w ka(cid:359)dej firmie – ogniwie ła(cid:312)cucha, przy zachowaniu oczekiwanego na rynku poziomu obsługi klienta. Definicja Co oznacza w praktyce minimalizowanie kosztu przepływu produktu w ła(cid:312)- cuchu dostaw? Otó(cid:359) w pierwszej kolejno(cid:331)ci nale(cid:359)y podkre(cid:331)lić, (cid:359)e warto(cid:331)ci(cid:263) tworzenia ła(cid:312)cuchów dostaw jest fakt, i(cid:359) wszystkie firmy – ogniwa tego ła(cid:312)cu- cha – zwi(cid:277)kszaj(cid:263) swoje zyski prawie równocze(cid:331)nie, albowiem tylko w systemie logistycznym koszty mog(cid:263) ulegać obni(cid:359)eniu szybciej ni(cid:359) cena produktu. Aby tak si(cid:277) stało, pierwszym zadaniem firmy znajduj(cid:263)cej si(cid:277) w ła(cid:312)cuchu dostaw jest zmniejszenie kosztów obsługi transportowej, albo w rezultacie wprowadzenia outsourcingu, albo w rezultacie restrukturyzacji taboru własnego. Nast(cid:277)pnym krokiem jest obni(cid:359)enie kosztów magazynowania i obsługi towarów poprzez wybór optymalnego miejsca składowania: w magazynach własnych, dzier(cid:359)awionych lub centrach logistycznych. Bardzo wa(cid:359)nym wyzwaniem dla logistyków jest tak(cid:359)e racjonalne pokierowanie procesem zamówie(cid:312) i obsługi klienta. Powstaje tutaj klasyczny konflikt mi(cid:277)dzy wysokimi kosztami obsługi klienta, który oczekuje dobrej jako(cid:331)ci tej obsługi, a kosztochłonn(cid:263) realizacj(cid:263) jego wymaga(cid:312). Dlatego wła(cid:331)nie cel logistyki ma charakter tak dalece zło(cid:359)ony, a to z tego powodu, (cid:359)e ka(cid:359)dy jego element musi być indywidualnie szacowany, tak aby w rezultacie mo(cid:359)na było koszty przepływu produktu rzeczywi(cid:331)cie minimalizować. Osi(cid:263)ganie tak sformułowanego celu logistyki determinowane jest przede wszystkim zakresem działalno(cid:331)ci logistycznej w przedsi(cid:277)biorstwie i pomi(cid:277)dzy firmami w całym ła(cid:312)cuchu dostaw. Zakres logistyki wyznacza si(cid:277) na podstawie strategii działalno(cid:331)ci logistycznej w wymiarze podmiotowym, rzeczowym i prze- strzennym. Wymiar rzeczowy takiej strategii okre(cid:331)la si(cid:277) zgodnie z nast(cid:277)pstwem operacji w ła(cid:312)cuchu dostaw realizowanych przez grup(cid:277) przedsi(cid:277)biorstw – ogniw tego ła(cid:312)cucha. Kolejno(cid:331)ć operacji wymaga podziału działalno(cid:331)ci logistycznej firmy na klu- czow(cid:263) i pomocnicz(cid:263) (rys. 1.1). 16 Rysunek 1.1. Kluczowa i pomocnicza działalno(cid:331)ć logistyczna 1. Geneza, cel i zakres logistyki KLUCZOWA DZIAŁALNO(cid:330)Ć LOGISTYCZNA Standaryzacja produktów i usług • okre(cid:331)lenie (cid:359)ycze(cid:312) i potrzeb klienta • projekt produktu, usługi • prognoza sprzeda(cid:359)y • zarz(cid:263)dzanie jako(cid:331)ci(cid:263) • tworzenie Logistycznego Systemu Informacji Systemy informatyczne • gromadzenie informacji • przetwarzanie informacji • systemy doradcze • sieci rozległe • systemy eksperckie Działalno(cid:331)ć transportowa • wybór gał(cid:277)zi trasy • wybór technologii przewozu • rozkład jazdy • wyposa(cid:359)enie • koszty transportu Magazynowanie i obsługa zapasów • wybór lokalizacji magazynów • liczba i wielko(cid:331)ć magazynów • rotacja zapasów • wyposa(cid:359)enie magazynów • dokumentacja obrotu magazynowego Proces zamówie(cid:312) • wybór liczby dostawców • otwarcie i przyj(cid:277)cie zamówie(cid:312) • okre(cid:331)lenie form zamówie(cid:312) • przygotowanie zamówie(cid:312) • realizacja zamówie(cid:312) POMOCNICZA DZIAŁALNO(cid:330)Ć LOGISTYCZNA Współpraca z produkcj(cid:263) • tworzenie partii dostaw • rodzaj i czas przygotowania wysyłek • opakowanie transportowe • dyspozycja ruchem pojazdów • jednostki ładunkowe Współpraca z dystrybucj(cid:263) • planowanie miejsc dystrybucji • wybór kanałów dystrybucji • pakowanie i oznaczanie towarów • kompletacja i dekompletacja dostaw • projektowanie pakietu obsługi klienta Zaopatrzenie • kierunki dostaw • wielko(cid:331)ć zakupów • (cid:357)ródła zakupów • wielko(cid:331)ć powtarzalnych zakupów • cz(cid:277)stotliwo(cid:331)ć dostaw (cid:356)ródło: opracowanie własne. Zakres przestrzenny logistyki natomiast wyznacza rozmieszczenie ogniw ła(cid:312)cucha logistycznego według konfiguracji sieci logistycznej w obr(cid:277)bie miasta, regionu, mi(cid:277)dzy regionami i mi(cid:277)dzy kontynentami, a dotyczy: ƒƒ ƒƒ logistyki lokalnej w mie(cid:331)cie lub mi(cid:277)dzy regionami danego kraju, eurologistyki w pa(cid:312)stwach Unii Europejskiej w obr(cid:277)bie Europy, 1.1. Istota logistyki we współczesnej gospodarce 17 ƒƒ logistyki mi(cid:277)dzynarodowej realizowanej pomi(cid:277)dzy firmami ró(cid:359)nych pa(cid:312)stw i ró(cid:359)nych kontynentów, logistyki globalnej, wszystkich operacji na całym globie. ƒƒ W ka(cid:359)dym jednak wypadku zakres działalno(cid:331)ci logistycznej zale(cid:359)y najpierw od umiejscowienia logistyki w strategii zarz(cid:263)dzania przedsi(cid:277)biorstwem, a potem od zintegrowania kluczowych i pomocniczych obszarów logistycznych firm, partnerów w ła(cid:312)cuchu dostaw (rys. 1.2). Rysunek 1.2. Logistyka w strategii przedsi(cid:277)bior- stwa Obsługa klienta Plan strategiczny Wybór kanału logistycznego Strategia konfiguracji sieci logistycznej Plan strukturalny Operacje magazynowe Zarz(cid:263)dzanie transportem Zarz(cid:263)dzanie zapasami Plan funkcjonalny System informatyczny Działalno(cid:331)ć operacyjna Wyposa(cid:359)enie Struktury organizacyjne (cid:356)ródło: opracowanie własne. Zakres działalno(cid:331)ci logistycznej, w tym procesy logistyczne, jakie musz(cid:263) być umiej(cid:277)tnie zrealizowane, charakteryzuj(cid:263) si(cid:277) współcze(cid:331)nie du(cid:359)(cid:263) dynamik(cid:263) zmian wywoływanych przez otoczenie firm i sektorów. Logistyka, jak si(cid:277) oka- zuje, w ka(cid:359)dym przedsi(cid:277)biorstwie jest inna. Stanowi rodzaj „sztuki interakcji” pomi(cid:277)dzy mened(cid:359)erami a potrzebami konsumentów kreuj(cid:263)cymi popyt, tak zmienny w czasie i przestrzeni. St(cid:263)d to od kompetencji logistycznych mened(cid:359)erów w du(cid:359)ej mierze zale(cid:359)y skuteczno(cid:331)ć i efektywno(cid:331)ć bie(cid:359)(cid:263)cych i przyszłych korzy(cid:331)ci z rozwoju logistyki. 18 1. Geneza, cel i zakres logistyki 1.2. Wpływ logistyki na konkurencyjno(cid:331)ć przedsi(cid:277)biorstw W globalizuj(cid:263)cej si(cid:277) współcze(cid:331)nie gospodarce pierwszoplanowym dla ka(cid:359)dej firmy zadaniem jest uzyskanie przewagi konkurencyjnej na rynku. Znacz(cid:263)cy udział w rynku uto(cid:359)samiany jest najcz(cid:277)(cid:331)ciej z sukcesem firmy, gdy(cid:359) staje si(cid:277) na ogół miar(cid:263) tego sukcesu. Zdaniem wielu mened(cid:359)erów najlepsz(cid:263) metod(cid:263) zdobycia przewagi jest minimalizowanie kosztów produkcji b(cid:263)d(cid:357) dystrybucji towarów i usług. Cz(cid:277)sto jednak klasyczny konflikt pomi(cid:277)dzy zmniejszaniem kosztów a utrzymaniem wymaganej przez klientów jako(cid:331)ci produktów nie pozwala w dłu(cid:359)szym okresie na utrzymanie wysokiego udziału w rynku i zmusza firmy do wyboru albo niskich kosztów, albo dobrej jako(cid:331)ci. Celem unikni(cid:277)cia takich dylematów we współczesnej gospodarce wprowa- dza si(cid:277) obecnie coraz bardziej udoskonalone procesy logistyczne, które w wielu przypadkach daj(cid:263) realn(cid:263) mo(cid:359)liwo(cid:331)ć obni(cid:359)ania kosztów produkcji i dystrybucji, przy zachowaniu ceny produktów na tym samym poziomie. Warto wi(cid:277)c postawić pytanie: na czym polega wpływ logistyki na konkuren- cyjno(cid:331)ć przedsi(cid:277)biorstw? Ryzykuj(cid:263)c pewne uproszczenie, mo(cid:359)na powiedzieć, (cid:359)e to nie produkty ró(cid:359)nych firm konkuruj(cid:263) ze sob(cid:263), ale stosowane przez nie roz- wi(cid:263)zania logistyczne. Na czym wi(cid:277)c polega fenomen wykorzystywania logistyki w uzyskaniu przewagi na rynku, jak dalece mo(cid:359)na konkurować logistyk(cid:263), czy jest to opłacalne i czy zapewnia elastyczno(cid:331)ć procesów decyzyjnych? Chc(cid:263)c uzyskać odpowiedzi na te pytania, nale(cid:359)y w pierwszej kolejno(cid:331)ci skupić si(cid:277) na istocie współczesnej konkurencyjno(cid:331)ci. Nie ulega w(cid:263)tpliwo(cid:331)ci, i(cid:359) w pierwszej dekadzie XXI wieku musimy mówić o konkurencji w uj(cid:277)ciu globalnym. Szybki przekaz informacji na całym (cid:331)wiecie, dost(cid:277)p do danych dotycz(cid:263)cych wielko(cid:331)ci i struktury produkcji i sprzeda(cid:359)y powoduj(cid:263), (cid:359)e firmy krajowe czy mi(cid:277)dzynaro- dowe chc(cid:263)c nie chc(cid:263)c staj(cid:263) si(cid:277) uczestnikami globalnej gry rynkowej. Czym jest wi(cid:277)c konkurencyjno(cid:331)ć? Definicja Zdaniem E. Janto(cid:312)-Drozdowskiej [2004, s. 33] konkurencyjno(cid:331)ć to zdolno(cid:331)ć wytwarzania i sprzedawania konkurencyjnych produktów, tak na rynku krajowym, jak i na rynkach zagranicznych, przy rosn(cid:263)- cym dochodzie realnym. Warto podkre(cid:331)lić, (cid:359)e zdolno(cid:331)ć konkurencyjna to pełna gotowo(cid:331)ć, inaczej mó- wi(cid:263)c – uzasadniona merytorycznie mo(cid:359)liwo(cid:331)ć ukierunkowania przedsi(cid:277)biorstwa, grupy przedsi(cid:277)biorstw czy kraju do takiego rozwoju, który doprowadzi je do konkurowania. Tymczasem pozycja konkurencyjna, jak sama nazwa wskazuje, ma charakter wynikowy i jest to(cid:359)sama z udziałem firmy czy kraju w mi(cid:277)dzyna- rodowej wymianie gospodarczej. 1.2. Wpływ logistyki na konkurencyjno(cid:331)ć przedsi(cid:277)biorstw 19 Konkurencja globalna natomiast rozumiana jest jako rywalizacja mi(cid:277)dzy firmami lub krajami w skali (cid:331)wiatowej i stanowi najbardziej widoczny wymiar globalizacji [Gierszewska, Wawrzyniak, 2001, s. 23– 27]. Definicja W rozwa(cid:359)aniach dotycz(cid:263)cych wpływu logistyki na konkurencyjno(cid:331)ć przed- si(cid:277)biorstw nale(cid:359)y wi(cid:277)c przede wszystkim skupić si(cid:277) na okre(cid:331)leniu strategicznych kierunków takiego wpływu. Na podstawie wyników bada(cid:312) teorii i praktyki współczesnej gospodarki za główne kierunki strategiczne rozwoju logistyki w kontek(cid:331)cie konkurencyjno(cid:331)ci przedsi(cid:277)biorstw nale(cid:359)y uznać nast(cid:277)puj(cid:263)ce: wykorzystanie logistyki jako strategii dla firmy, zastosowanie outsourcingu dla procesów logistycznych. ƒƒ ƒƒ Co do pierwszego strategicznego kierunku rozwoju logistyki, to obecnie – zdaniem N. Fabbe-Costes [Fabbe-Costes, Colin, 2007, s. 33–50] – nast(cid:277)puje po- wolne przechodzenie od strategii logistycznych do logistyki jako strategii firmy. Przej(cid:331)cie to polega na tym, i(cid:359) w tradycyjnym uj(cid:277)ciu postrzega si(cid:277) np. strategi(cid:277) niskich kosztów, zró(cid:359)nicowania produktów, popraw(cid:277) obsługi klienta czy innowa- cje wył(cid:263)cznie jako strategie logistyczne. Tymczasem, gdy potraktuje si(cid:277) logistyk(cid:277) jako misj(cid:277) firmy, jako sił(cid:277) nap(cid:277)dow(cid:263) innowacji, to rezultatem mo(cid:359)e być uzyskanie przewagi konkurencyjnej. Mo(cid:359)na wi(cid:277)c powiedzieć, (cid:359)e logistyka jest now(cid:263) drog(cid:263) my(cid:331)lenia o strategii firmy, staj(cid:263)c si(cid:277) (cid:357)ródłem jej sukcesu. Przej(cid:331)cie od strategii logistycznej do logistyki jako strategii wymaga oczywi(cid:331)cie zmian w strukturze organizacyjnej firmy w szerokim kontek(cid:331)cie zmian w jej misji i strategii. Wa(cid:359)na nadto jest tak(cid:359)e elastyczno(cid:331)ć i przejrzysto(cid:331)ć nie tylko procesów decyzyjnych, ale tak(cid:359)e rozlicze(cid:312) finansowych, przepływu informacji oraz tzw. logistycznego systemu informacji w firmie. beli 1.1. Najwa(cid:359)niejsze efekty logistyki jako strategii dla firmy przedstawiono w ta- Zastosowanie logistyki jako strategii uzyskania przez przedsi(cid:277)biorstwo prze- wagi konkurencyjnej wymaga uwzgl(cid:277)dnienia w formułowaniu jego misji i strategii nast(cid:277)puj(cid:263)cych czynników: ƒƒ politycznych, szczególnie minimalizowania niepewno(cid:331)ci realizacji umów gospodarczych, wywołanych niepokojem społecznym czy zamieszkami; wa(cid:359)na jest tak(cid:359)e znajomo(cid:331)ć polityki logistycznej realizowanej w Japonii czy rozwini(cid:277)tych krajach europejskich1; 1 Zdaniem J. Witkowskiego [Gołembska, Kempny, Witkowski, 2005, s. 137], przez polityk(cid:277) lo- gistyczn(cid:263) nale(cid:359)y rozumieć celowe, po(cid:331)rednie i bezpo(cid:331)rednie oddziaływanie pa(cid:312)stwa na popraw(cid:277) sprawno(cid:331)ci i efektywno(cid:331)ci procesów przepływu i towarzysz(cid:263)cych im informacji mi(cid:277)dzy uczestni- kami ła(cid:312)cucha dostaw. Autor stwierdza, (cid:359)e w zale(cid:359)no(cid:331)ci od ich potrzeb koordynacji celów i instru- mentów logistycznych polityka ta mo(cid:359)e wychodzić poza przemysł, handel i transport, rozci(cid:263)gaj(cid:263)c si(cid:277) na pozostałe polityki szczegółowe pa(cid:312)stwa, takie jak polityka rolna czy budowlana.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Logistyka w gospodarce światowej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: