Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00058 004376 14990430 na godz. na dobę w sumie
Lotniskowy obszar ograniczonego użytkowania - ebook/pdf
Lotniskowy obszar ograniczonego użytkowania - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 323
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8158-495-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Monografia jest poświęcona instytucji lotniskowego obszaru ograniczonego użytkowania, rodzaju obszaru specjalnego, stanowiącego wyjątek od zakazu przekraczania standardów jakości środowiska. Autorka klasyfikuje w niej ten obszar, wskazuje jego cechy, cel i przesłanki utworzenia. Kompleksowo analizuje tę problematykę, począwszy od procedury uchwalenia obszaru przez jego zmianę i likwidację po wywołane przez niego skutki prawne. Bada ona postępowanie legislacyjne, w toku którego tworzony jest obszar, zwracając szczególną uwagę na zagadnienia specyficzne dla lotnisk – granice i strefy obszaru, ograniczenia w zakresie przeznaczenia terenu i sposobów korzystania z niego, wymagania techniczne dotyczące budynków, częściowe położenie nieruchomości w obszarze. Praca ukazuje skutki utworzenia obszaru nie tylko na płaszczyźnie cywilnej – odpowiedzialności odszkodowawczej, ale także administracyjnej – planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz prawa budowlanego. Monografia przedstawia również wybrane proceduralne zagadnienia związane z dochodzeniem roszczeń z tytułu ustanowienia obszaru, charakterystyczne dla obszaru tworzonego dla lotnisk.

Mimo, że problem obszarów ograniczonego użytkowania był już omawiany w literaturze, to opracowania te dotyczyły raczej wszystkich obszarów i nie uwzględniały specyfiki obszarów tworzonych dla lotnisk. To czyni niniejszą monografię ważnym głosem w doktrynie, a także istotnym punktem odniesienia dla oceny omawianej problematyki. Jednocześnie Autorka zdecydowała się na wybór tematyki niezwykle aktualnej.

(...) Monografia została oparta o bogatą literaturę. (...) Uwagę zwraca szeroko cytowane orzecznictwo, zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów cywilnych. Łącznie w ramach prowadzonych rozważań znajdujemy łącznie prawie 200 odwołań wyroków sądowych, co nadaje niniejszemu opracowaniu dodatkowy walor praktyczny.

Dr hab. Katarzyna Zalasińska

 

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział I. Klasyfikacja i przesłanki materialnoprawne tworzenia lotniskowego obszaru ograniczonego użytkowania § 1. Uwagi wprowadzające Na kształt obszaru ograniczonego użytkowania tworzonego dla lot- nisk mają wpływ unormowania międzynarodowe, regulacje unijne oraz uwarunkowania konstytucyjne. Te ostatnie są szczególnie widocz- ne w zasadzie zrównoważonego rozwoju oraz ograniczeniu prawa wła- sności1. Na  gruncie prawa krajowego instytucja lotniskowego obsza- ru ograniczonego użytkowania jest instytucją administracyjnoprawną. Charakter administracyjnoprawny ma zarówno obszar ograniczone- go użytkowania, jak i lotnisko. Warto zastanowić się nad istotą tego ob- szaru i podjąć próbę jego klasyfikacji. W pierwszej kolejności odniosę się do  doktrynalnego pojęcia obszaru specjalnego, jako kategorii szer- szej od będącej przedmiotem niniejszej monografii. Należy bowiem za- uważyć, że obszar ograniczonego użytkowania jest zaliczany do jednego z  licznych rodzajów obszarów specjalnych. Z  zagadnieniem tym z  ko- lei wiąże się ściśle ukształtowanie obszaru ograniczonego użytkowania jako wyjątku od zakazu przekroczenia standardów jakości środowiska. Ważne wydaje się także odniesienie się do relacji między tym obszarem a konstytucyjną zasadą zrównoważonego rozwoju. Następnie podejmę próbę zdefiniowania pojęcia obszaru ograniczo- nego użytkowania, wskazania jego cech oraz celu wprowadzenia tej in- stytucji, mającej przecież charakter wyjątku. 1 Do zasady zrównoważonego rozwoju odniosę się w niniejszym rozdziale, natomiast do ograniczenia prawa własności w rozdziale III. 15 Na klasyfikację obszaru ograniczonego użytkowania wpływa także przyporządkowanie aktu ustanawiającego ten obszar jako aktu stosowa- nia lub stanowienia prawa. W tym kontekście rozważę to, czy uchwała tworząca obszar jest aktem prawa miejscowego. Drugą część rozdziału poświęcę zagadnieniom materialnoprawnym – przesłankom utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania. Najpierw odniosę się do kwestii zaliczenia lotnisk do jednej z kategorii obiektów z art. 135 ust. 1 PrOchrŚrod, dla których tworzy się obszar ograniczo- nego użytkowania. Następnie zajmę się zagadnieniem niemożności do- trzymania standardów jakości środowiska poza terenem obiektu, mi- mo zastosowania dostępnych rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych, a także sposobem dokumentacji tego braku możliwo- ści w postaci: przeglądu ekologicznego, postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko i analizy porealizacyjnej. § 2. Międzynarodowy i unijny aspekt lotniskowego obszaru ograniczonego użytkowania Na kształt lotniskowego obszaru ograniczonego użytkowania w Pol- sce wpływają zarówno unormowania międzynarodowe, jak i  regulacje unijne. Należy przy tym zaznaczyć, że problematyka związana z obsza- rem ograniczonego użytkowania tworzonego dla lotnisk jest w nich po- strzegana przez pryzmat hałasu lotniczego. Z zakresu regulacji międzynarodowej istotnym aktem jest przyję- te w 1969 r. przez Międzynarodową Organizację Lotnictwa Cywilnego2 wspólne stanowisko w sprawie międzynarodowego ujednolicenia metod wyliczania hałasu lotniczego w sąsiedztwie lotnisk. Organizacja ta wpro- wadziła także rezolucją A33/7 pojęcie „zrównoważonego podejścia”3 do zarządzania hałasem, ustanawiając w niej zasady polityki wobec spo- sobu rozwiązywania problemu hałasu samolotów, w  tym międzynaro- dowe doradztwo dla portów lotniczych przy wprowadzaniu ograniczeń działalności w poszczególnych portach lotniczych. Koncepcja „zrówno- 2 International Civil Aviation Organization (ICAO); https://www.icao.int/environ- mental-protection/Pages/noise.aspx; dostęp: 17.2.2019 r. 3 Concept of a balanced approach; https://www.icao.int/Meetings/AMC/MA/As- sembly 2033rd 20Session/plugin-resolutions_a33.pdf; dostęp: 17.2.2019 r. 16 Rozdział I. Klasyfikacja i przesłanki materialnoprawne... § 2. Międzynarodowy i unijny aspekt lotniskowego obszaru... ważonego podejścia” do zarządzania emisją hałasu składa się z czterech głównych elementów i wymaga starannej oceny różnych możliwych roz- wiązań kwestii zmniejszania hałasu, w  tym zmniejszenia hałasu lotni- czego u źródła, planowania przestrzennego oraz środków zarządzania, operacyjnych procedur minimalizowania hałasu oraz ograniczenia dzia- łalności, bez naruszania odnośnych zobowiązań prawnych, istniejących umów, obowiązującego ustawodawstwa oraz obowiązujących zasad po- lityki. W 2002 r. Międzynarodowa Organizacja Lotnictwa Cywilnego wyda- ła regulacje dotyczące zagospodarowania przestrzennego terenów wokół lotnisk, a w 2006 r. normujące zagospodarowanie przestrzenne i zarzą- dzanie w  Unii Europejskiej. Z  kolei w  2007  r. Organizacja uruchomi- ła projekt QLAIR (Quality of Life in the Airport Regions, tłum.: Jakość życia w regionach lotniskowych). Do projektu, prezentującego progra- my odszkodowań, opis najlepszych praktyk, innowacyjnych idei, mini- malnych wymagań przystąpił m.in. Samorząd Województwa Mazowiec- kiego. Ogółem opracowanie objęło przeglądem 9 lotnisk europejskich, w tym lotnisko Chopina w Warszawie4. Na gruncie regulacji wspólnotowej ograniczenia emisji hałasu dla cy- wilnych poddźwiękowych samolotów odrzutowych wprowadzała już dy- rektywa Rady 80/51/EWG z 20.12.1979 r. w sprawie ograniczenia emisji hałasu z samolotów poddźwiękowych5. Dyrektywa Rady 85/337/EWG z 27.6.1985 r. w sprawie oceny skut- ków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na  środowisko naturalne6 przewidywała pogłębioną analizę projektów dotyczących portów lotniczych oraz środki zmierzające do  obniżenia poziomu hałasu. 4 A. Pióro, Ochrona przed hałasem lotniczym, Materiały szkoleniowe Projektu Eko- lotnisko współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej – Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Projektu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa 2015; Programy rekompensat w polityce łagodzenia negatyw- nych skutków funkcjonowania portów lotniczych, Quality of Life in the Airport Regions, Airport Regions Conference, Warszawa 2011, s. 4; http://mbpr.pl/user_uploads/image/ PRAWE_MENU/WYDAWNICTWA/Inne 20wydawnictwa 20ksi C4 85 C5 BC- kowe/qulair_1.pdf; dostęp: 17.2.2019 r. 5 Dz.Urz. UE L 18, s. 26 ze zm. 6 Dz.Urz. UE L 175, s. 40 ze zm. 17 Następnie dyrektywą Rady 89/629/EWG z  4.12.1989  r. w  sprawie ograniczenia emisji hałasu z  cywilnych poddźwiękowych samolotów odrzutowych7 ograniczono wpisy do  rejestrów cywilnych statków po- wietrznych Państw Członkowskich tylko do tych samolotów, które speł- niają normy określone w części II rozdział 3 tom 1 załącznika 16 do Kon- wencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym, wydanie 2 (1988 r.). W ten sposób ustanowiono ściślejsze zasady ograniczania emisji hałasu z cywilnych poddźwiękowych samolotów odrzutowych. Dyrektywa Rady 92/14/EWG z 2.3.1992 r. w sprawie limitów opera- cyjnych statków powietrznych objętych częścią II rozdział 2 tom 1 za- łącznika  16 do  Konwencji o  międzynarodowym lotnictwie cywilnym, wydanie 2 (1988 r.)8 miała na celu ograniczenie eksploatacji cywilnych poddźwiękowych samolotów odrzutowych. Krokiem do  wyeliminowania najgłośniejszych statków powietrz- nych były: dyrektywa 2002/30/WE Parlamentu Europejskiego i  Rady z 26.3.2002 r. w sprawie ustanowienia zasad i procedur w odniesieniu do wprowadzenia ograniczeń odnoszących się do poziomu hałasu w por- tach lotniczych Wspólnoty9 i dyrektywa 2006/93/WE Parlamentu Euro- pejskiego i Rady z 12.12.2006 r. w sprawie określenia zasad wykonywa- nia operacji przez samoloty objęte częścią II rozdział 3 tom 1 załącznika 16 do Konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym, wydanie 2 (1988 r.)10. Dyrektywa 2002/30/WE nałożyła na państwa członkowskie obowiązek stosowania tzw. zrównoważonego podejścia do rozwiązywa- nia problemów wynikających z oddziaływania hałasu lotniczego na śro- dowisko, zakładającego ograniczenie hałasu emitowanego przez statki powietrzne, odpowiednie planowanie i zagospodarowanie terenów prze- strzennych wokół lotniska, działania operacyjne, wprowadzenie ograni- czeń i zakazów dotyczących wykonywania operacji na lotnisku. Uzupełnieniem istniejącego zespołu środków wspólnotowych do- tyczących emisji hałasu z  głównych źródeł, w  szczególności z  samolo- tów, stała się dyrektywa 2002/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 25.6.2002 r., odnosząca się do oceny i zarządzania poziomem hałasu 7 Dz.Urz. UE L 363, s. 27. 8 Dz.Urz. UE L 76, s. 21. 9 Dz.Urz. UE L 85, s. 40. 10 Dz.Urz. UE L 374, s. 1. 18 Rozdział I. Klasyfikacja i przesłanki materialnoprawne... § 2. Międzynarodowy i unijny aspekt lotniskowego obszaru... w  środowisku11. Jej implementacja wiąże się w  wydaniem kluczowego dla analizowanej problematyki aktu – rozporządzenia Ministra Środowi- ska z 14.6.2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środo- wisku12, określającego dopuszczalne poziomy standardów jakości środo- wiska w zakresie hałasu. Dyrektywa 2002/49/WE nałożyła na  państwa członkowskie obo- wiązek ustalenia stopnia narażenia na  hałas w  środowisku przez spo- rządzanie map hałasu, przy zastosowaniu metod oceny wspólnych dla wszystkich państw członkowskich, zapewnieniu społeczeństwu dostę- pu do informacji dotyczącej hałasu w środowisku i jego skutków oraz przyjęciu, na podstawie danych uzyskanych z map hałasu, planów dzia- łania zmierzających do  zapobiegania powstawaniu hałasu w  środowi- sku i obniżania jego poziomu tam, gdzie jest to konieczne, a zwłaszcza tam, gdzie oddziaływanie hałasu może powodować szkodliwe skutki dla ludzkiego zdrowia. Ustanowiła ona również obowiązek zachowania ja- kości klimatu akustycznego środowiska. Na podstawie art. 5 dyrektywy 2002/49/WE przy sporządzaniu i analizowaniu strategicznych map hała- su państwa członkowskie stosują wskaźniki hałasu (Lden i Lnight)13. Należy również mieć na uwadze, że dyrektywą Komisji (UE) 2015/996 z 19.5.2015 r. ustanawiającą wspólne metody oceny hałasu zgodnie z dy- rektywą 2002/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady14 Komisja ustali- ła metody oceny na potrzeby ustalania wskaźników hałasu, w tym hała- su w ruchu lotniczym. Za najistotniejszy akt dotyczący omawianego zagadnienia na- leży uznać rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE) Nr  598/2014 z  16.4.2014  r. w  sprawie ustanowienia zasad i  procedur w odniesieniu do wprowadzenia ograniczeń operacyjnych odnoszących się do poziomu hałasu w portach lotniczych Unii w ramach zrównowa- żonego podejścia oraz uchylające dyrektywę 2002/30/WE15. W akcie tym 11 Dz.Urz. UE L 189, s. 12 ze zm. 12 T.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 112 ze zm. 13 Na podstawie art. 3 lit. f i g dyrektywy 2002/49/WE Lden oznacza wskaźnik ha- łasu dla pory dziennej, wieczornej i nocnej służący do określenia ogólnej dokuczliwości, zgodnie z definicją podaną w załączniku I, zaś Lnight wskaźnik hałasu w porze nocnej słu- żący do określenia zakłócenia snu, zgodnie z definicją podaną w załączniku I. 14 Dz.Urz. UE L 168, s. 1. 15 Dz.Urz. UE L 173, s. 65. 19 prawodawca unijny podkreślił, że podstawowym celem wspólnej polity- ki transportowej jest zrównoważony rozwój transportu lotniczego, który wymaga wprowadzenia środków mających na celu ograniczenie wpływu hałasu emitowanego przez statki powietrzne w portach lotniczych Unii. Dostrzega on konieczność utrzymania lub podniesienia jakości życia lu- dzi mieszkających w ich okolicach, sprzyjania pogodzeniu działalności lotniczej z istnieniem osiedli mieszkalnych, w szczególności w przypad- ku lotów nocnych, a także znaczenie aspektów zdrowotnych w przypad- ku problemów z hałasem. Rozporządzenie 598/2014 wprowadziło wymóg przeprowadzania re- gularnych ocen poziomu hałasu w portach lotniczych, które mogą wpły- nąć na ustanowienie nowych ograniczeń operacyjnych odnoszących się do poziomu hałasu. W przypadku stwierdzenia problemu hałasu ustala ono – zgodnie ze zrównoważonym podejściem – przepisy dotyczące pro- cesu spójnego wprowadzania w poszczególnych portach lotniczych ogra- niczeń operacyjnych odnoszących się do poziomu hałasu w celu zmniej- szenia poziomu hałasu i  ograniczenia lub zmniejszenia liczby osób w znacznym stopniu narażonych na potencjalnie szkodliwe skutki ha- łasu emitowanego przez statki powietrzne. Podkreślenia jednak wyma- ga, że rozporządzenie to ma ograniczenia przedmiotowe w zakresie jego stosowania. Po pierwsze prawodawca unijny przyjął, że akt ten ma zasto- sowanie do cywilnych statków powietrznych, a nie stosuje się go do stat- ków powietrznych prowadzących operacje wojskowe, celne, policyjne lub tym podobne. Po drugie dotyczy ono portów lotniczych których wy- konuje się ponad 50 000 operacji cywilnych statków powietrznych w ro- ku kalendarzowym, a przez operację rozumie się start lub lądowanie, ob- liczanych na podstawie średniej liczby operacji w ostatnich trzech latach kalendarzowych poprzedzających ocenę hałasu16. Ograniczenia operacyjne, zgodnie z  art.  2 pkt  6 rozporządzenia 598/2014, oznaczają działania związane z hałasem, które ograniczają do- stępność lub przepustowość portu lotniczego, w tym ograniczenia opera- cyjne mające na celu wycofanie z eksploatacji w poszczególnych portach lotniczych statków powietrznych marginalnie zgodnych, jak również ograniczenia operacyjne o charakterze częściowym mające np. zastoso- 16 Art. 1 i 2 pkt 2 rozporządzenia 598/2014. 20 Rozdział I. Klasyfikacja i przesłanki materialnoprawne... § 3. Obszar ograniczonego użytkowania jako obszar specjalny wanie przez określony czas w  ciągu dnia lub wyłącznie w  odniesieniu do niektórych dróg startowych portu lotniczego. Państwa członkowskie na  mocy rozporządzenia 598/2014 są zobo- wiązane do wyznaczenia organu odpowiedzialnego za proces wprowa- dzania ograniczeń operacyjnych (art. 3 ust. 1 rozporządzenia 598/2014) oraz zapewnienia, by poziom hałasu w portach lotniczych był regular- nie oceniany zgodnie z dyrektywą 2002/49/WE (art. 5 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 rozporządzenia 598/2014). Z analizy powyższych regulacji wynika, że ich zasadniczym celem jest ograniczenie hałasu lotniczego, w tym na tereny położone w sąsiedztwie portów lotniczych. Służy temu obowiązek stosowania zrównoważone- go podejścia w kwestii hałasu lotniczego. Unormowania te nie odnoszą się natomiast do  konkretnych instytucji, czy środków przysługujących osobom narażonym na hałas lotniczy, pozostawiając te kwestie regulacji prawa krajowego. Jest to dobrze widoczne w wynikach projektu QLAIR. W  prawodawstwie polskim instytucją łagodzącą skutki oddziaływania portów lotniczych jest właśnie obszar ograniczonego użytkowania. § 3. Obszar ograniczonego użytkowania jako obszar specjalny Obszar ograniczonego użytkowania jest w literaturze kwalifikowany jako rodzaj obszaru specjalnego17. Pojęcie obszaru specjalnego jest pojęciem doktrynalnym. W  lite- raturze18 rozumie się przez niego oznaczoną przestrzeń, na której obo- 17 A. Kosieradzka-Federczyk, Obszar ograniczonego użytkowania, w: W. Federczyk, A. Fogel, A. Kosieradzka-Federczyk, Prawo ochrony środowiska w procesie inwestycyjno- -budowlanym, Warszawa 2015, s. 273; J. Stelmasiak, Instytucja obszaru specjalnego w ma- terialnym prawie administracyjnym, w: R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel (red.), SPA. Prawo administracyjne materialne, t. 7, Warszawa 2017, s. 702; A. Miler, Obszar ograniczonego użytkowania. Zagadnienia prawne, Toruń 2012, s. 302; P. Zacharczuk, Ob- szary specjalne w polskim materialnym prawie administracyjnym, Warszawa 2017, s. 318; szerzej o używaniu zwrotu „obszar specjalny” zob. A. Miler, Obszar ograniczonego użyt- kowania, s. 299–300. 18 J. Stelmasiak, Instytucja obszaru specjalnego, s. 686–687; M. Kulesza, Obszar spe- cjalny jako prawny instrument ochrony i kształtowania środowiska naturalnego, SI 1974, t. II, s. 59 i n.; T. Kurowska, Obszar specjalny jako postać ingerencji administracji w sferę 21 wiązuje specyficzny reżim prawny, wyłączający lub co  najmniej ogra- niczający dotychczasowy porządek prawny – normy powszechnie obowiązujące. Jest on tworzony dla realizacji nadrzędnych zadań pań- stwa na danym terenie. Stanowi środek bezpośredniego gospodarowania przestrzenią. Obszary specjalne są w związku z tym instytucją material- nego prawa administracyjnego rozumianą jako tereny niebędące obiek- tami znajdujące się w granicach objętych prawem i jurysdykcją Rzeczpo- spolitej Polskiej, wyodrębnione aktami prawnymi, w związku z realizacją na tych terenach priorytetowych zadań publicznych, na których obowią- zuje specjalny reżim prawny, ograniczający lub poszerzający dotychcza- sowy powszechny porządek prawny19. Według M.  Kuleszy uzasadnieniem koncepcji obszaru specjalnego jest to, że realizacja pewnych zadań państwowych jest limitowana wystę- powaniem ściśle określonych warunków przestrzennych np. uwarunko- waniami geograficznymi. Ustanowienie obszaru jest także implikowane priorytetowym typem działalności podejmowanym na danym terenie20. Cechę terytorialności obszaru specjalnego uwypukla także J. Boć, który uznaje, że jego istotą jest powiązanie wyodrębnionej konkretnie części terytorium ze swoistą regulacją prawną dotyczącą zachowania się w ob- rębie tego terytorium. Wyraża się ono w zastąpieniu części powszech- nego porządku prawnego regulacją sformułowaną specjalnie dla potrzeb obszaru lub poszerzeniem powszechnego porządku o  specjalne regu- lacje. Cechą reżimów obszarów specjalnych jest idea prymatu – pierw- szeństwa w realizacji – ich norm nad normami prawa powszechnie obo- wiązującego21. uprawnień właściciela nieruchomości gruntowej, SIS 1979, Nr 6, s. 48; L. Jastrzębski, Prawo ochrony środowiska w Polsce, s. 63; P. Otawski, O koncepcji obszaru specjalnego, w: R. Bu- dzinowski (red.), Prawo i Administracja 2003, t. II, Piła 2003, s. 265–284; tenże, Obszarowe instrumenty ochrony zasobów naturalnych środowiska, Poznań 2006; J. Boć, K. Nowacki, E. Samborska-Boć, Ochrona środowiska, Wrocław 2008, s. 299–305; A. Wasilewski, Obszar górniczy. Zagadnienia prawne, Warszawa 1969, s. 96–97. 19 P. Zacharczuk, Obszary specjalne, s. 11–21, 24–25, 81–82. 20 M. Kulesza, Obszar specjalny, s. 62. 21 J. Boć, Obywatel wobec ingerencji współczesnej administracji, Wrocław 1985, s. 103; J. Boć, E. Samborska-Boć, Podstawowe instytucje prawnej ochrony środowiska, w: J. Boć, K. Nowacki, E. Samborska-Boć, Ochrona środowiska, Wrocław 2008, s. 299–300. 22 Rozdział I. Klasyfikacja i przesłanki materialnoprawne... § 3. Obszar ograniczonego użytkowania jako obszar specjalny Unormowania obszaru specjalnego stanowią rodzaj zespołów po- wszechnie obowiązujących norm prawnych, które mają służyć realiza- cji w  obrębie danego obszaru specjalnego określonych przez ustawo- dawcę celów i zadań państwa w interesie publicznym, rozumianym jako wartości powszechnie uznawanych za podstawowe i wspólne dla całe- go społeczeństwa, inaczej interesie ogółu, wspólnoty22. Wymaga to po- wołania konkretnych przepisów materialnego prawa administracyjnego. Zatem wyodrębnienie obszaru specjalnego następuje w oparciu o kon- kretne przepisy materialnego prawa administracyjnego, jeżeli przemawia za tym interes publiczny. Cele ogólne przemawiające za wyodrębnieniem tego obszaru muszą być na  tyle istotne, że  przeważają za  wprowadze- niem odrębnej regulacji od powszechnie obowiązującej23. Obszar specjalny stanowi więc typowy przykład konfliktu, w ramach którego dochodzi do  kolizji interesu prywatnego z  interesem publicz- nym. Jako priorytetowe cele utworzenia obszaru specjalnego wymie- nia się w literaturze ochronę zasobów przyrodniczych środowiska oraz utrzymanie równowagi przyrodniczej. Obszar specjalny ma także zabez- pieczać odpowiednie warunki przestrzenne i swobodę działania upraw- nionemu podmiotowi, którego rodzaj działalności ma charakter priory- tetowy24. Z chwilą utworzenia obszaru specjalnego, realizacja zadań danego obszaru zostaje powierzona organowi administracji publicznej lub orga- nowi utworzonemu w tym celu. Na tych organach spoczywają określone uprawnienia i obowiązki dotyczące realizacji zadań danego typu obsza- ru specjalnego. Z reżimu specjalnego wynikają także obowiązki obciąża- jące każdorazowego właściciela nieruchomości gruntowej, które określa- ją wykonywanie dozwolonej sfery jego zachowania25. Modelowymi obszarami specjalnymi są obszary specjalne o charak- terze ekologicznym, tworzone w celu ochrony określonego zasobu śro- dowiska. Są one związane z  tzw.  ochroną zespołową naturalnego śro- 22 J. Ciechanowicz-McLean, Prawo i polityka ochrony środowiska, Warszawa 2009, s. 53; J. Parchomiuk, Przesłanki odpowiedzialności za działania legalne administracji, w: R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel (red.), SPA. Odpowiedzialność odszkodowawcza w administracji, t. 12, Warszawa 2016, s. 542. 23 J. Stelmasiak, Instytucja obszaru specjalnego, s. 695, 687. 24 Ibidem, s. 701–703, 687. 25 Ibidem, s. 687, 701. 23 dowiska człowieka, będącą konsekwencją ujemnych skutków rozwoju cywilizacji. Ochrona ta ogranicza korzystanie z zasobów przyrodniczych środowiska. Utworzenie obszaru specjalnego o  charakterze ekologicz- nym powoduje przyznanie organom szczególnego władztwa nad tym te- renem26. W doktrynie wyróżnia się wiele klasyfikacji obszarów specjalnych, obejmujących inne obszary niż tylko modelowe27. Z punktu widzenia te- matu monografii warte przywołania są niektóre z tych podziałów. Obszary specjalne można podzielić na: klasyczne obszary specjal- ne (np. parki narodowe, rezerwaty przyrody, obszary uzdrowisk), strefy zagrożenia lasów i strefy ochronne. W ramach stref ochronnych wyod- rębnia się strefy wyznaczane dla zapewnienia prawidłowego funkcjono- wania zakładu przemysłowego, a  głównie dla ochrony bezpośredniego otoczenia (w tym zdrowia i życia ludzkiego) przed szkodliwymi wpływa- mi zakładu lub jego urządzeń oraz strefy wyznaczane ze względów go- spodarczych, w postaci stref ochronnych wokół źródeł i ujęć wód oraz obszary górnicze28. Wydaje się, że miejsce obszaru ograniczonego użyt- kowania w tym podziale jest najbliższe strefom ochronnym wyznacza- nym dla zakładu przemysłowego. Ze względu na motywy ustanowienia obszary specjalne dzielą się na: obszary ochronne (motyw zachowawczy np.  rezerwaty przyrody), ob- szary zapobiegawcze (motyw zachowawczy np. tereny wokół zakładów przemysłowych), obszary aktywne (motyw kształtujący np. ogrody bo- taniczne)29. Obszary ograniczonego użytkowania mają charakter najbar- dziej zbliżony do obszarów zapobiegawczych z tego podziału. W ramach obszarów specjalnych wyodrębnia się także obszary chro- nione utworzone pod kątem ochrony jego wartości (dobra) przed szko- dliwymi oddziaływaniami z  zewnątrz np.  obszary służące ochronie przyrody lub zasobów naturalnych od obszarów chronionych, które od- 26 Ibidem, s. 689–690. 27 Szeroko przytacza je P. Zacharczuk, Obszary specjalne, s. 152–164. 28 L. Jastrzębski, Ochrona środowiska w prawie administracyjnym, Studia Iuridica 1974, t. II, s. 51–55; B. Dolnicki, Strefa ochronna jako element planu zagospodarowania przestrzennego, w: J. Sommer (red.), Ochrona środowiska w planowaniu. Zagadnienia or- ganizacyjno-prawne, Wrocław 1984, s. 93–94. 29 M. Kulesza, Obszar specjalny, s. 70; L. Jastrzębski, Prawo ochrony środowiska w Polsce, s. 64–65. 24 Rozdział I. Klasyfikacja i przesłanki materialnoprawne... § 3. Obszar ograniczonego użytkowania jako obszar specjalny działują na  zewnątrz np.  obszary lotnisk, stanowiące właśnie obszary ograniczonego użytkowania30. J.  Sommer wyróżnia z  kolei następujące rodzaje obszarów specjal- nych: mające na celu ochronę walorów środowiskowych przed niebez- pieczeństwem oraz tworzone wokół terenów o  szczególnych walorach środowiskowych31. W piśmiennictwie występuje również podział obszarów specjalnych na: obszary, które wyłączają określone uprawnienia właściciela (użyt- kownika) nieruchomości gruntowej; obszary, które ścieśniają uprawnie- nia właściciela (użytkownika) nieruchomości gruntowej; obszary pre- cyzujące sposób wykonywania uprawnień właściciela (użytkownika) nieruchomości gruntowej. Wiąże się to z konstrukcją administracyjno- prawnego ograniczenia dysponowania zasobami naturalnymi, zwaną publicznoprawnym panowaniem państwa nad nieruchomościami32. Kolejna klasyfikacja dzieli obszary specjalne na: mające charakter ekologiczny (np. parki narodowe, obszary ograniczonego użytkowania), tworzone w celu ochrony granicy państwowej (np. strefa nadgraniczna), o charakterze ekonomicznym (np. specjalne strefy przemysłowe), inne obszary o charakterze ochronnym (np. obszar kolejowy)33. Najnowszą klasyfikację zaproponował w  literaturze P.  Zacharczuk. Dzieli on obszary specjalne na  tworzone w  celu ochrony środowiska, z uwagi na potrzebę korzystania z rzeczy publicznych lub urządzeń pu- blicznych, służące ochronie zabytków, wpisujące się ochronę zdrowia, w celu stymulacji rozwoju gospodarczego i społecznego, w celu ochrony bezpieczeństwa państwa. Następnie obszary specjalne, tworzone w  ce- lu ochrony środowiska dzieli na  obszary tworzone na  podstawie usta- 30 J. Stelmasiak, Instytucja obszaru specjalnego, s. 688. 31 J. Sommer, Obszary specjalne w ochronie środowiska, w: W. Radecki (red.), Insty- tucje prawa ochrony środowiska. Geneza, rozwój, perspektywy, Warszawa 2010, s. 166. 32 T. Kurowska, Obszar specjalny jako postać ingerencji administracji w sferę upraw- nień właściciela nieruchomości gruntowej, SIS 1979, Nr 6, s. 51; taż, Koncepcja obszaru specjalnego a ochrona środowiska naturalnego, w: K. Podgórski (red.), Zagadnienia prawne ochrony środowiska, Katowice 1981, s. 131; J. Stelmasiak, Instytucja obszaru specjalnego, s. 701. 33 M. Ofiarska, Obszar specjalny, w: J. Sługocki (red.), Prawo administracyjne mate- rialne. Wybrane zagadnienia, Bydgoszcz 2005, s. 248–268. 25 wy z 16.4.2004 r. o ochronie przyrody34 oraz pozostałe obszary tworzone na podstawie innych ustaw w celu ochrony środowiska. Do tych pierw- szych, tworzonych w celu ochrony przyrody, zalicza klasyczne obszary specjalne w postaci: parków narodowych wraz z otulinami oraz strefami ochronnymi zwierząt łownych, rezerwatów przyrody wraz z otulinami, parków krajobrazowych wraz ze strefami ochrony krajobrazu oraz ewen- tualnymi otulinami, obszarów chronionego krajobrazu wraz ze strefami ochrony krajobrazu, obszarów Natura 2000, zespołów przyrodniczo-kra- jobrazowych, stref ochronnych. Do  pozostałych obszarów specjalnych tworzonych w celu ochrony środowiska należą: obszary ciche, obszary ograniczonego użytkowania, strefy przemysłowe, leśne kompleksy pro- mocyjne, lasy ochronne, obwody łowieckie, obwody rybackie wraz z ob- rębami ochronnymi, obręby hodowlane, strefy ochronne ujęć wody, ob- szary ochronne zbiorników wód śródlądowych, obszary szczególnie narażone na azotany ze źródeł rolniczych, obszary szczególnego zagro- żenia powodzią, obszary niebędące obszarami narażonymi na  niebez- pieczeństwo powodzi służące ochronie przed powodzią, strefy ochron- ne urządzeń pomiarowych służby państwowej35. W  tym ujęciu obszar ograniczonego użytkowania stanowi obszar specjalny tworzony w celu ochrony środowiska na innej podstawie niż OchrPrzyrodU. Podsumowując, obszar ograniczonego użytkowania stanowi rodzaj obszaru specjalnego. Wydaje się, że  ujęciem najlepiej oddającym isto- tę lotniskowego obszaru ograniczonego użytkowania jako obszaru spe- cjalnego jest podział zaproponowany przez J. Stelmasiaka36. Wyodrębnia on spośród obszarów specjalnych obszary utworzone w celu ochrony ich wartości przed szkodliwym oddziaływaniami z zewnątrz i obszary od- działujące szkodliwie na zewnątrz. Do tych ostatnich należy zaliczyć ob- szary ograniczonego użytkowania tworzone dla lotnisk. Cechą charakterystyczną lotniskowego obszaru ograniczonego użyt- kowania jako rodzaju obszaru specjalnego jest to, że oddziałuje szkodli- wie akustycznie na zewnątrz, poza teren obiektu – lotniska – aż do granic obszaru. Odróżnia go to od klasycznych obszarów specjalnych powoła- nych w celu ochrony ich wartości przed szkodliwym oddziaływaniami 34 T.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1614 ze zm. 35 P. Zacharczuk, Obszary specjalne, s. 169, 180, 314–315. 36 J. Stelmasiak, Instytucja obszaru specjalnego, s. 688. 26 Rozdział I. Klasyfikacja i przesłanki materialnoprawne... § 4. Obszar ograniczonego użytkowania jako wyjątek od zakazu... z zewnątrz. Można zatem powiedzieć, że kierunek ochrony jest w tych obszarach odwrotny – klasyczny obszar chroni to  co  znajduje się we- wnątrz niego, zaś lotniskowy obszar ograniczonego użytkowania zapew- nia powszechną ochronę terenu położonego poza nim, zaś w stosunku do swojego terenu szkodliwie oddziałuje akustycznie. § 4. Obszar ograniczonego użytkowania jako wyjątek od zakazu przekroczenia standardów jakości środowiska Do podstawowych instrumentów ochrony środowiska zalicza się me- chanizm standaryzacji. Polega on na określaniu norm (standardów) wy- znaczających nieprzekraczalne poziomy zanieczyszczeń lub uciążliwości. W prawie ochrony środowiska wyodrębnia się następujące grupy norm: normy jakości środowiska, normy produktowe, normy technologicz- ne np. normy emisji, normy projektowe instalacji, normy eksploatacji. Za  pomocą tych norm ustawodawca wyznacza dopuszczalne poziomy oddziaływania na środowisko, przyjmując zasadę nadrzędności standar- dów jakości środowiska37. Określenie standardów jakości środowiska jest jednym z podstawo- wych zadań państwa podejmowanych w ramach konstytucyjnych obo- wiązków ochrony środowiska. Określenie standardów jakości środo- wiska następuje w  ramach prewencyjnej funkcji prawa w  ochronie środowiska38. Przez standard jakości środowiska prawodawca rozumie dopusz- czalne poziomy substancji lub energii oraz pułap stężenia ekspozycji, które muszą być osiągnięte w określonym czasie przez środowisko jako 37 P. Korzeniowski, Zasady prawne ochrony środowiska, Łódź 2010, s. 428–429; J. Cie- chanowicz-McLean, Prawo ochrony i zarządzania środowiskiem, Warszawa 2015, s. 109; M. Szalewska, Model odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania, w: M. Stahl, P. Korzeniowski, A. Kaźmierska-Patrzyczna (red.), Problemy pogranicza prawa administracyjnego i prawa ochrony środowiska, Warszawa 2017, s. 663. 38 B. Rakoczy, Ograniczenie praw i wolności jednostki ze względu na ochronę środo- wiska w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Toruń 2006, s. 134; B. Wierzbowski, B. Ra- koczy, Prawo ochrony środowiska. Zagadnienia podstawowe, Warszawa 2010, s. 7. 27 całość lub jego poszczególne elementy przyrodnicze39. Określenie stan- dardów jakości środowiska polega na  zastosowaniu najbardziej opty- malnych kryteriów i  paramentów, aby uzyskać jak najlepszy poziom środowiska40. Dopuszczalne poziomy standardów jakości środowiska określają przepisy wykonawcze, a w szczególności w zakresie hałasu – DopPozHałR. Zostało ono wydane w związku z implementacją dyrekty- wy 2002/49/WE. Koncepcja obszaru ograniczonego użytkowania koncentruje się wo- kół standardów jakości środowiska. Istotą utworzenia obszaru ograni- czonego użytkowania jest konieczność pogodzenia działalności zakła- du lub instalacji w  sytuacji, w  której wprowadzone przez prawodawcę standardy jakości środowiska nie mogą być obiektywnie dotrzymane. Pozostaje wówczas możliwość przymuszenia podmiotu prowadzące- go zakład lub instalację do tego, aby doprowadził zakład lub instalację do powszechnych standardów jakości środowiska albo pozwolenia mu na dalsze prowadzenie tej działalności ze zgodą na naruszenie powszech- nie przyjętych standardów i zmianę ich w odniesieniu do tego zakładu lub instalacji41. Ustawodawca na gruncie PrOchrŚrod wprowadził w art. 144 ust. 1–3 PrOchrŚrod zasadę, zgodnie z którą eksploatacja instalacji42 nie powinna powodować przekroczenia standardów jakości środowiska. Jeżeli eksplo- atacja instalacji powoduje wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, emisję hałasu oraz wytwarzanie pól elektromagnetycznych, wówczas nie powinna ona powodować przekroczenia standardów jakości środowiska 39 Art. 3 pkt 34 PrOchrŚrod; z kolei pułap stężenia ekspozycji stanowi poziom sub- stancji w powietrzu wyznaczony na podstawie wartości krajowego wskaźnika średniego narażenia, w celu ograniczenia szkodliwego wpływu danej substancji na zdrowie ludzi, który ma być osiągnięty w określonym terminie; pułap stężenia ekspozycji jest standardem jakości powietrza (art. 3 pkt 31a PrOchrŚrod). 40 B. Rakoczy, Z. Gołębiewski, J. Ratajczak, G. Smolibowska-Hruszka, Obszar ograni- czonego użytkowania w prawie polskim, Poznań 2011, s. 46. 41 Ibidem, s. 46. 42 Przez instalację należy rozumieć: stacjonarne urządzenie techniczne; zespół sta- cjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu; budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami; których eksploatacja może spo- wodować emisję (art. 3 pkt 6 PrOchrŚrod). 28 Rozdział I. Klasyfikacja i przesłanki materialnoprawne... § 4. Obszar ograniczonego użytkowania jako wyjątek od zakazu... poza terenem, do którego prowadzący instalację ma tytuł prawny43. Jed- nocześnie prawodawca uczynił zastrzeżenie w zakresie obszaru ograni- czonego użytkowania. Mianowicie, jeżeli w związku z funkcjonowaniem instalacji utworzono obszar ograniczonego użytkowania, wówczas eks- ploatacja instalacji nie powinna powodować przekroczenia standardów jakości środowiska poza tym obszarem. W związku z  regulacją art.  144 PrOchrŚrod obszar ograniczonego użytkowania jest w literaturze ujmowany jako instytucja prawna wyko- rzystywana w ochronie środowiska przed zanieczyszczeniem i stanowią- ca odstępstwo od zakazu naruszania standardów imisyjnych z art. 144 ust.  2 PrOchrŚrod – standardów jakości środowiska – poza terenem, do którego powodujący emisję ma tytuł prawny44. Regulacja tego przepi- su oznacza, że podmiot eksploatujący instalację jest zobowiązany do za- pewnienia, że  standardy jakości środowiska (odpowiadające emisjom pochodzącym z jego instalacji), mierzone na granicy terenu, do którego posiada tytuł prawny (poza terenem jego obiektu lub zakładu), nie będą przekroczone45. Unormowanie art. 144 PrOchrŚrod wprowadza zatem zasadę, pod- czas gdy art.  135 PrOchrŚrod, stanowiący podstawę ustanowienia ob- szaru ograniczonego użytkowania, jest od niej wyjątkiem46. Analogicz- nie ocenia instytucję obszaru ograniczonego użytkowania orzecznictwo. W  wyr.  z  25.2.2009  r. Sąd Najwyższy uznał, że  przepis art.  135 ust.  1 PrOchrŚrod jest wyjątkiem od  zasady wyrażonej w  art.  144 ust.  1 PrOchrŚrod, zgodnie z którą eksploatacja instalacji, nie powinna powo- dować przekroczenia standardów jakości środowiska. Potwierdzeniem tej tezy jest art. 144 ust. 2 PrOchrŚrod47. 43 Przez tytuł prawny należy rozumieć prawo własności, użytkowanie wieczyste, trwały zarząd, ograniczone prawo rzeczowe albo stosunek zobowiązaniowy (art. 3 pkt 41 PrOchrŚrod). 44 M. Górski, Obszar ograniczonego użytkowania, w: M. Górski (red.), Prawo ochrony środowiska, Warszawa 2014, s. 206–207. 45 M. Bar, w: M. Górski (red.), Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Warszawa 46 B. Rakoczy, Z. Gołębiewski, J. Ratajczak, G. Smolibowska-Hruszka, Obszar ograni- 2014, s. 425–426. czonego użytkowania, s. 34. 47 Wyr. SN z 25.2.2009 r., II CSK 546/08, Biul. SN 2009, Nr 7, Legalis z glosą apro- bującą B. Rakoczego, PPOŚ 2010, Nr 2, s. 161–168 i z glosą K. Szumy, MoP 2011, Nr 15, 29 Kwestię dopuszczalności przekraczania standardów jakości śro- dowiska w  stosunku do  obiektu w  postaci lotniska reguluje ponadto art. 174 PrOchrŚrod. Zasadniczo eksploatacja lotnisk nie może powo- dować przekroczenia standardów jakości środowiska. Emisje polega- jące na: wprowadzaniu gazów lub pyłów do  powietrza, wprowadzaniu ścieków do wód lub ziemi, wytwarzaniu odpadów, powodowaniu hała- su, powstające w związku z eksploatacją lotniska nie mogą spowodować przekroczenia standardów jakości środowiska poza terenem, do którego zarządzający tym obiektem ma tytuł prawny. Jednakże jeżeli w związku z  eksploatacją lotniska utworzono obszar ograniczonego użytkowania, eksploatacja nie może spowodować przekroczenia standardów jakości środowiska poza tym obszarem. Powyższe unormowania oznaczają, że  na  obszarze ograniczone- go użytkowania w  drodze wyjątku można powodować przekrocze- nia standardów jakości środowiska48. Ustanowienie obszaru kwalifiku- je się zatem do wyjątku od zasady z art. 144 ust. 2 oraz z art. 174 ust. 2 PrOchrŚrod. Inaczej mówiąc, w  przypadku obszaru ograniczonego użytkowa- nia prawodawca dobrowolnie rezygnuje z wprowadzonych przez siebie standardów. Należy postawić sobie pytanie, dlaczego to robi? Wydaje się, że czyni tak w związku z ochroną innej wartości – działalności zakładu lub instalacji, której funkcjonowanie jest niezbędne dla współczesnego społeczeństwa49. Mimo, że  obiekty, dla których tworzy się obszary ograniczonego użytkowania, nie są w stanie spełnić warunku dotrzymania standardów jakości środowiska poza swoim terenem, prawodawca uznał, że zasadne jest utrzymanie ich funkcjonowania. Obszar ograniczonego użytkowania s. 835–838; także J. Rotko, Ochrona zasobów środowiska tytuł II ustawy – Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Wrocław 2002, s. 144. 48 Odmiennie uregulował tę kwestię ustawodawca w strefach przemysłowych, w któ- rych przesłanką utworzenia jest także przekraczanie wartości odniesienia z art. 222 PrOchrŚrod; zob. art. 136a PrOchrŚrod. 49 B. Rakoczy, Z. Gołębiewski, J. Ratajczak, G. Smolibowska-Hruszka, Obszar ograni- czonego użytkowania, s. 46; M. Szalewska, Model odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania, w: M. Stahl, P. Korzeniowski, A. Kaźmierska-Patrzyczna (red.), Problemy pogranicza prawa administracyjnego i prawa ochrony środowiska, Warszawa 2017, s. 664. 30 Rozdział I. Klasyfikacja i przesłanki materialnoprawne... § 4. Obszar ograniczonego użytkowania jako wyjątek od zakazu... jest w tym przypadku instrumentem wyłączającym bezprawność działa- nia tych obiektów50. Obszar ograniczonego użytkowania określa się więc przez to  ja- ko zgodę ustawodawcy na  niedotrzymywanie standardów jakości śro- dowiska przez prowadzącego lub zarządzającego instalacją. Stanowi on uprawnienie prowadzącego instalację do  jej eksploatacji w  przypadku niedotrzymania standardów jakości środowiska poza terenem, do które- go posiada tytuł prawny51. Utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania pozwala na powo- dowanie negatywnych oddziaływań polegających na naruszaniu wyma- gań jakości środowiska na nieruchomościach, do których tytuł prawny posiadają inne podmioty52. W piśmiennictwie53 podnosi się, że niespełnienie warunków okreś- lonych w  art.  144 ust.  2 PrOchrŚrod oraz art.  174 ust.  1 PrOchrŚrod sprawia, że instalacje czy obiekty, których funkcjonowanie powodowa- łoby przekroczenie standardów jakości środowiska, należałoby uznać za niezgodne z prawem (bezprawne). Stwierdzenie bezprawności dzia- łania umożliwia drogę do podejmowania określonych działań prawnych, jak np. dochodzenie przez osoby poszkodowane takim oddziaływaniem roszczeń przed sądem cywilnym. Wśród podstaw takiego roszczenia na- leży wymienić art. 323 ust. 1 PrOchrŚrod54, ale także podstawy takie jak art. 435 KC, czy z art. 222 w zw. z art. 144 KC umożliwiające zgłoszenie roszczenia o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i zaniechanie naru- szeń. Jednakże ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania spra- 50 M. Bar, w: M. Górski (red.), Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Warszawa 51 B. Rakoczy, Z. Gołębiewski, J. Ratajczak, G. Smolibowska-Hruszka, Obszar ograni- 2014, s. 426. czonego użytkowania, s. 92. 52 M. Górski, w: M. Górski (red.), Prawo ochrony środowiska, Warszawa 2014, s. 208. 53 M. Bar, w: M. Górski (red.), Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Warszawa 2014, s. 426. 54 Zgodnie z tym przepisem każdy, komu przez bezprawne oddziaływanie na śro- dowisko bezpośrednio zagraża szkoda lub została mu wyrządzona szkoda, może żądać od podmiotu odpowiedzialnego za to zagrożenie lub naruszenie przywrócenia stanu zgod- nego z prawem i podjęcia środków zapobiegawczych, w szczególności przez zamontowanie instalacji lub urządzeń zabezpieczających przed zagrożeniem lub naruszeniem; w razie gdy jest to niemożliwe lub nadmiernie utrudnione, może on żądać zaprzestania działalności powodującej to zagrożenie lub naruszenie. 31 wia, że obiekt działa zgodnie z ustanowioną przez prawodawcę wyjątko- wą regulacją. Podsumowując, obszar ograniczonego użytkowania jest rodzajem obszaru specjalnego, w obrębie którego z woli ustawodawcy zezwala się na określone odstępstwa od zakazu naruszania tzw. standardów imisyj- nych jakości środowiska na cudzej nieruchomości55. Przekraczanie stan- dardów jakości środowiska poza terenem, do  którego prowadzący in- stalację lub zarządzający obiektem ma tytuł prawny jest dopuszczalne jedynie, jeżeli utworzony został obszar ograniczonego użytkowania56. Koncepcja obszaru ograniczonego użytkowania jest zatem rozwią- zaniem problemu braku możliwości dotrzymania przez lotnisko stan- dardów jakości środowiska z  powszechnym obowiązywaniem tych standardów. Niemożliwa do  pogodzenia jest bowiem sytuacja, w  któ- rej jednocześnie obowiązują standardy jakości środowiska i legalna jest działalność obiektu naruszająca te standardy. Ustawodawca, wprowadza- jąc do  systemu prawa obszar ograniczonego użytkowania, zdecydował się na umożliwienie temu obiektowi prowadzenie działalności kosztem ustanowienia dla niego wyjątku od zakazu przekraczania standardów ja- kości środowiska. § 5. Obszar ograniczonego użytkowania a zasada zrównoważonego rozwoju Ochrona środowiska jest wartością chronioną konstytucyjnie w Pol- sce. Konstytucyjnymi podstawami ochrony środowiska są art. 5 (usta- nawiający podstawowym celem państwa zapewnienie ochrony środo- wiska), art. 31 ust. 3 (dopuszczający ograniczenia konstytucyjnych praw i wolności ze względu na ochronę środowiska), art. 68 ust. 4 (zobowią- zujący władze publiczne do zapobiegania negatywnym dla zdrowia skut- kom degradacji środowiska), art. 74 (ustanawiający ochronę środowiska obowiązkiem władz publicznych), art. 86 Konstytucji Rzeczypospolitej 55 J. Stelmasiak, Instytucja obszaru specjalnego, s. 702. 56 W. Skarżyńska, w: J. Jendrośka (red.), Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Wro- cław 2001, s. 463–464. 32 Rozdział I. Klasyfikacja i przesłanki materialnoprawne... § 5. Obszar ograniczonego użytkowania a zasada zrównoważonego rozwoju Polskiej z 2.4.1997 r.57 (zobowiązujący każdego do dbałości o stan śro- dowiska)58. Do podstawowych zadań i celów państwa zawartych w art. 5 Konsty- tucji RP prawodawca zalicza: strzeżenie niepodległości i nienaruszalno- ści swojego terytorium, zapewnianie wolności i praw człowieka i obywa- tela oraz bezpieczeństwa obywateli, strzeżenie dziedzictwa narodowego oraz zapewnianie ochrony środowiska. Zadania te należy wykonywać kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju. W literaturze przedmiotu zauważa się, że realizacja powyższych za- dań należy do wszystkich władz publicznych w Rzeczypospolitej, do jej organów ustawodawczych, wykonawczych, sądowniczych, a także do sa- morządu, w  tym terytorialnego59. Podstawowe cele państwa wskazane w art. 5 Konstytucji RP mają charakter programowy, stanowią cele final- ne, które państwo powinno uwzględniać w każdym aspekcie swojej dzia- łalności60. Należy zatem podkreślić, że obowiązek zapewnienia ochrony środo- wiska stanowi podstawowy cel Rzeczpospolitej Polskiej, podlegający re- alizacji zgodnie z ustrojową zasadą zrównoważonego rozwoju. Ochrona środowiska w ujęciu art. 5 Konstytucji RP oznacza zarówno zapewnienie mieszkańcom nieskażonego powietrza, zdrowej pitnej wo- dy, czy terenów rekreacyjnych, ale także ochronę tego konkretnego kra- jobrazu kraju, ukształtowania jego terenu czy sieci rzecznej, indywidu- alizujących Polskę i stanowiących również czynnik jej tożsamości61. 57 Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm. 58 B. Rakoczy, Z. Gołębiewski, J. Ratajczak, G. Smolibowska-Hruszka, Obszar ograniczo- nego użytkowania, s. 20–26; szerzej L. Garlicki, w: L. Garlicki (red.), Komentarz do Konsty- tucji Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2004, art. 74, s. 2; A. Lipiński, Prawne podstawy ochrony środowiska, Warszawa 2010, s.17–18; R. Paczuski, Prawo ochrony środowiska, Bydgoszcz 2000, s. 116; B. Wierzbowski, B. Rakoczy, Prawo ochrony środowiska. Zagad- nienia podstawowe, Warszawa 2010, s. 32; J. Machowski, Ochrona środowiska. Prawo i zrównoważony rozwój, Warszawa 2003, s. 59–60. 59 P. Winczorek, Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku, Warszawa 2008, s. 26. Art. 1–86, Warszawa 2016, s. 279. 60 M. Florczak-Wątor, w: M. Safjan, L. Bosek (red.), Konstytucja RP. t. I. Komentarz. 61 P. Sarnecki, w: L. Garlicki, M. Zubik, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komen- tarz, I, Wstęp, art. 1–29, Warszawa 2016, s. 235. 33
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Lotniskowy obszar ograniczonego użytkowania
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: