Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00514 007563 19974873 na godz. na dobę w sumie
Ludzie księgi. Wokół wybranych zagadnień wydawnictwa Jakuba Mortkowicza - ebook/pdf
Ludzie księgi. Wokół wybranych zagadnień wydawnictwa Jakuba Mortkowicza - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 188
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-226-3842-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> filologia polska
Porównaj ceny (książka, ebook (-15%), audiobook).

Książka składa się z siedmiu rozdziałów, w których z perspektywy literaturoznawczej pokazano działalność wydawniczą Jakuba Mortkowicza i jego żony Hanny. Uwaga skupiona jest przede wszystkim na wydaniach książek dla młodego odbiorcy ze wskazaniem nowatorstwa myśli pedagogicznej głoszonej przez sama Hanne Mortkowiczowa oraz wpisana w publikacje autorów stale obecnych w planie wydawniczym Mortkowiczów. Zasada, że dzieciom należy dać to, co najlepsze przyświecała działaniom wydawniczym obojga małżonków. Jak była realizowana pokazują kolejne rozdziały omawiające zarówno tematy książek wydawanych przez oficynę Mortkowicza, jak i analiza oraz interpretacja ich w kontekście współczesnego literaturoznawstwa. Autorki kolejnych rozdziałów omawiają więc pisarstwo samej Hanny Mortkowiczowej, pokazują nowatorstwo wydawcy realizującego projekt nowoczesnej książki dla dzieci, omawiają ilustracje do wydań baśni Andersena, pokazują sposoby wprowadzania tematów podróżniczych do świadomości czytelników młodych i dorosłych. Publikacja pokazuje także nowoczesnych twórców literatury, którzy zostali przez wydawcę docenienie, wprowadzeni na rynek wydawniczy i zyskali akceptację czytelników.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

LUDZIE KSIĘGI LUDZIE KSIĘGI WOKÓŁ WYBRANYCH ZAGADNIEŃ WYDAWNICTWA JAKUBA MORTKOWICZA pod redakcją Ewy Jaskółowej Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Katowice 2020 Redaktor serii: Dydaktyka Języka i Literatury Polskiej Ewa Jaskółowa Recenzent Krzysztof Biedrzycki Projekt okładki: Ewa Borysewicz Redaktor: Michał Noszczyk Korektor: Katarzyna Kondracka Łamanie: Anna U. Pilśniak Copyright © 2020 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-226-3841-5 ISBN (wersja elektroniczna) 978-83-226-3842-2 Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Ul. Bankowa 12B, 40-007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl e-mail: wydawnictwo.us.edu.pl Wydanie I. Ark. druk. 11,75. Ark wyd. 10,0. Papier off set. III kl., 90 g. Cena 24,90 zł (w tym VAT) Druk i oprawa: Volumina.pl Daniel Krzanowski ul. Księcia Witolda 7–9, 71-063 Szczecin Spis treści Wstęp 7 Katia Vandenborre „Dajmy dzieciom to, co mamy najlepszego”. O podstawie pedagogicznej działu literatury dla dzieci i młodzieży wydawnictwa Jakuba Mortkowicza 13 Małgorzata Wójcik-Dudek Mortkowiczowie – Brzechwa – Themersonowie, czyli projekt nowoczesnej książki dla dzieci 49 Karolina Starnawska W poszukiwaniu szkoły idealnej. Opowiadania z serii „Z naszej szkoły” Janiny Mortkowicz 71 Ewa Ogłoza Dulac i Nielsen w Mortkowiczowych edycjach Andersena 97 Bernadeta Niesporek-Szamburska O książkach podróżnych Hanny Mortkowicz 111 Ewa Jaskółowa Wieczór na Wschodzie Stanisława Balińskiego w serii Pod Znakiem Poetów 137 Dorota Walczak-Delanois Jakub Mortkowicz i jego ars aestetica – ars poetica 157 Indeks 183 Wstęp „Projekt Mortkowicz” wymyśliły Katia Vandenborre i Karolina Jędrych-Starnawska, dwie młode badaczki, które połączyła pasja poszukiwania dzieł literackich wydanych w ofi cynie wydawniczej Jakuba Mortkowicza. Katia Vandenborre (polonistka z Université Libre de Bruxelles) i Karolina Jędrych-Starnawska (z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach) spotkały się pierwszy raz na międzynarodo- wej konferencji w Stanach Zjednoczonych. Po raz kolejny zeszły się ich drogi, gdy młoda Belgijka poszukiwała partnerów do współpracy przy projekcie, który miał pokazać dzieło wydawcy polskiego, stu- diującego w Brukseli i Antwerpii. Pomysł zbadania i opisania działań tego czołowego wydawcy dwudziestolecia międzywojennego przez pryzmat książek, które trafi ły do czytającej publiczności, wydał się na tyle ciekawy, że skupił naukowców różnych pokoleń przy realizacji projektu współfi nansowanego przez PAN (Polską Akademię Nauk) i FNS-FNRS (Le Fonds de la Recherche Scientifi que). Prezentowana publikacja stanowi część pokłosia tej współpracy. Działalność Jakuba Mortkowicza wielostronnie została przed- stawiona w książkach napisanych przez córkę i wnuczkę wydawcy. Wystarczy przywołać Hanny Mortkowicz-Olczakowej Pod znakiem kłoska, czy Joanny Olczak-Ronikier W ogrodzie pamięci. Z perspek- tywy bibliotekoznawczej możemy prześledzić działania tego animatora 7 Wstęp kultury w publikacji Marianny Mlekickiej z roku 1974, zatytułowanej Jakub Mortkowicz księgarz i wydawca. Autorka pisze: W dwudziestoleciu międzywojennym na tle życia kulturalnego Warszawy księgarnia Mortkowicza odznaczała się swoistą odrębnością. Bowiem poza spełnianiem zadań typowych dla tego rodzaju placówki odgrywała także pewną rolę w kształtowaniu gustów literackich i artystycznych postępowej inteligencji warszawskiej, zwłaszcza młodzieży. Stanowiła swego rodzaju salon, w którym spotykali się przedstawiciele środowisk twórczych oraz inteligencji1. Uczestnicy projektu zadali sobie pytanie, na czym polegała niezwy- kłość instytucji wydawniczej Mortkowicza. Postawiono wstępną tezę, że tematyka wydawanych książek przyniosła wydawcy niekłamany sukces. Spróbowano zatem wyznaczyć pola tematów szczególnie preferowanych. W trakcie spotkań seminaryjnych, które odbyły się na Uniwersytecie Śląskim, autorzy wystąpień wskazali na dość spójną koncepcję wydawniczą i misję, jaka wyłania się z tego dzieła. Oto z jednej strony publikowano książki uznanych pisarzy – takich jak Stefan Żeromski, Maria Dąbrowska, Leopold Staff , czy Bolesław Leśmian – z drugiej natomiast była to ofi cyna wydająca książki młodych pisarzy, zwłaszcza poetów z kręgu Skamandra. I warto to podkreślić: autorzy ci zyskali wielki rozgłos i sławę, która sięgnęła poza czas dwudziestolecia międzywojennego. Stali się pisarzami uznanymi. Trzeci obszar zainteresowań wydawcy stanowiły książki dla dzieci i młodzieży wydawane z niebywałą pieczołowitością. Autorem stale obecnym w wydawniczym planie Mortkowicza – a dokładniej rzecz ujmując: jego żony – był Janusz Korczak. Dział dla wymagającego odbiorcy, jakim jest dziecko (o czym dziś wiadomo powszechnie, a w początkach ubiegłego wieku wiedza ta wcale nie była taka oczy- wista), stworzyła i prowadziła żona Jakuba, Janina Mortkowiczowa. Książka, którą przedstawiamy, nie stanowi całościowej syntezy (tę być może stworzą młode badaczki, które zamierzają kontynuo- 1 M. MLEKICKA: Jakub Mortkowicz księgarz i wydawca. Wrocław 1974, s.53–54. 8 Wstęp wać prace nad dziełem wydawcy), przynosi wybrane teksty uznane z różnych powodów za ważne i wyjątkowe. Zarysowują one jedno- cześnie spójny obraz realizowanego przez małżeństwo Mortkowiczów projektu, konkretyzowanego z wyraźnym poczuciem misji. Najbardziej przemyślany i uporządkowany jest program, którego cel stanowi wychowanie estetyczne i etyczne młodego czytelnika. Katia Vandenborre odtwarza ten program z książki napisanej przez Janinę Mortkowiczową O wychowaniu estetycznym, wydanej jako jedna z pierwszych publikacji w ofi cynie Mortkowiczów. Poglądy w niej zawarte zderza z głosem pedagoga Stanisława Karpowicza, którego książka Główne cechy i zadania literatury powszechnej dla młodzieży została wydana w tej samej ofi cynie dlatego przede wszyst- kim, że wydawca i jego żona podzielali poglądy na temat wychowania estetycznego oraz roli literatury dla młodego odbiorcy. Autorka artykułu czyta oba teksty sprzed ponad stu lat, wydobywając z nich bardzo współczesne, żeby nie powiedzieć nowoczesne, poglądy na wychowanie. Uderza w nich dbałość o taki dobór treści literackich, które zafascynują młodych ludzi i będą jednocześnie spełniać warunki sztuki artystycznej. Artykuł stanowi przygotowanie dla pokazania szczegółowych i konkretnych rozwiązań literackich, jakie wychodziły z ofi cyny Jakuba Mortkowicza. Bezpośrednim rozwinięciem teoretycznej refl eksji zapisanej w pierwszym artykule jest omówienie szczegółowe nowoczesnej twórczości dla dzieci. Rewolucja dokonała się dzięki Janowi Brzechwie, którego docenili właśnie Mortkowiczowie. Warto podkreślić to, co autorka artykułu, Małgorzata Wójcik-Dudek, pisze o genezie tej poezji: Brzechwa pierwotnie tworzył wierszyki, które miały rozbawić dorosłych, Janina Mortkowiczowa zobaczyła zaś w nich wspaniały materiał do wychowania estetycznego, zgodnego z proponowanymi przez nią założeniami. Uzupełnieniem tekstów literackich stały się ilustracje Franciszki Themersonowej. Rozdział Mortkowiczowie – Brzechwa – Themersonowie, czyli projekt nowoczesnej książki dla dzieci pokazuje, jak teoria stawała się praktycznym działaniem. 9 Wstęp Wspierając starania męża, Janina Mortkowiczowa nie tylko organizowała dział literatury dla dzieci, zapraszając do współpracy najlepszych autorów oraz ilustratorów, ale sama, realizując swoje pasje twórcze, pisała ciekawe opowiadania. Dwa niewielkie zbiorki omawia Karolina Jędrych-Starnawska. W Opowiadaniach o tem, jak dzieci pracowały Janina Mortkowiczowa buduje obraz idealnej szkoły. Autorka artykułu niemal prowokacyjnie zderza założenia współ- czesnej edukacji z metodami pracy pokazanymi w opowiadaniach. W książce Mortkowiczowej widać przede wszystkim dbałość o rozwój dziecka – szkole z XXI wieku bardzo daleko do ideału, jaki wyłania się z opowiadań, choć (paradoksalnie) Mortkowiczowa wcale nie zakładała, że jej opowiadania pokazują doskonałą szkołę. Metody stosowane w pracy z dziećmi u Mortkowiczowej przypominają zasady realizowane w szkołach Montessori, a podobieństwo to nasuwa przypuszczenie, że Janina Mortkowiczowa znała założenia pracy z dziećmi tej włoskiej lekarki i pedagoga. Wydawnictwo Mortkowiczów, odbierane przez pisarzy jako nie- zwykły salon literacki, wprowadzało do literatury polskiej nazwiska wielkie. Wielkim było (i pozostaje) nazwisko Hansa Christiana An- dersena, którego baśnie ukazały się w ofi cynie Mortkowicza w trzech edycjach. Dwie pierwsze były bogato ilustrowane. Pierwsza rysunkami Edmonda Dulaca (1882–1953); druga – Kaya Nielsena (1886–1957). W szkicu Ewy Ogłozy zostaje pokazana pieczołowitość wydawcy, by dzieło genialnego Duńczyka trwale umieścić w polskiej świadomości czytelniczej. Niemałą w tym rolę odegrały właśnie ilustracje. W pierwszym szkicu mowa jest o zatrudnianiu najlepszych polskich i światowych ilustratorów, w szkicu zatytułowanym Dulac i Nielsen w Mortkowiczowych edycjach Andersena przedstawiony zostaje wysoki poziom i wielki wkład w dzieło wychowania estetycznego młodego odbiorcy publikacji wychodzących z Mortkowiczowskiej ofi cyny. O książkach podróżnych Hanny Mortkowicz to tytuł zapowiadający opowieść o pisarstwie córki Jakuba Mortkowicza, Hanny. Pisarstwo jej można połączyć (i robi to autorka szkicu) z pomysłem jej ojca, 10 Wstęp który zamierzał powołać wydawniczą serię, w której wychodziłyby książki podróżnicze. Seria wprawdzie nie była kontynuowana, choć wydana w 1927 roku pierwsza publikacja (Opowieści malajskie Mi- chała Siedleckiego, podróżnika, badacza i publicysty) była ciekawą nowością na polskim rynku ze względu na poruszany także temat różnic rasowych i przesądów na tym tle. Książki, które przedstawia Bernadeta Niesporek-Szamburska, mogą mieć podwójnego adresata: dziecko i dorosłego czytelnika. Zwłaszcza że – jak podkreśla – podróżo- pisarstwo traktowane było zarówno przez wydawcę, jak i jego córkę jako szansa do krystalizowania się otwartości na inne (niż własna) grupy etniczne. Artykuł pokazuje zatem, jak w wydawniczej misji Jakuba Mortkowicza mieści się wychowanie człowieka otwartego na inność kulturową, szanującego własną tradycję i kulturę, bez pogardy dla innej. Ta tematyka, pokazana w szkicu z perspektywy językoznawczo-kulturowej, rozszerza problem misji, jaką przyjęła cała rodzina Mortkowiczów-wydawców. Kolejny szkic jest omówieniem poetyckiego tomiku, który wydany w serii Pod Znakiem Poetów, równie dobrze wpisuje się w misję serii podróżniczej, zamierzonej i nie do końca zrealizowanej. Temat egzotycznej podróży w wierszach Stanisława Balińskiego, pozwala dostrzec szczególny charakter misji wydawnictwa Mortkowicza. Ewa Jaskółowa próbuje pokazać, że realizacja tego wydawniczego projektu w dziesiątą rocznicę odzyskania niepodległości przez Polskę może być odczytana jako gest nowoczesnego patrioty, który przestaje być zapatrzony w dramaty przeszłości polskiej historii, a otwiera się na inne, także egzotyczne kultury i odnajduje w nich ziarno humanistycznej wspólnoty. Ostatni szkic stanowi syntetyczne ujęcie całej działalności Jakuba Mortkowicza i podsumowuje wszystkie kolejno pokazane dokonania wydawnicze. W ten sposób artykuł Doroty Walczak-Delanois zamyka refl eksję o „ludziach księgi”. Przegląd publikacji, które ukazywały się w ofi cynie Mortkowicza, pokazuje wyjątkową rolę, jaką pełnił wydawca. Jego i jego rodziny 11 Wstęp wielostronna działalność, przemyślana i owocna, została opracowana przez grupę badaczy pochodzących z Belgii oraz z Polski jedynie w bardzo skromnym wymiarze. Mamy jednak nadzieję, że roz- prawy składające się na publikację i ukazujące dzieło Mortkowiczów z punktu widzenia współczesnego badacza literatury, języka i kultury, pozwolą odbiorcom monografi i – badaczom, nauczycielom – zobaczyć twórców oraz samo dzieło jako osiągnięcie doniosłe i nowoczesne, które w wielu aspektach także dzisiaj może służyć czytelnikowi. 12
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ludzie księgi. Wokół wybranych zagadnień wydawnictwa Jakuba Mortkowicza
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: