Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00577 006570 15695635 na godz. na dobę w sumie
Mam czas dla dziecka - ebook/pdf
Mam czas dla dziecka - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 362
Wydawca: Impuls Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7587-845-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> słowniki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Wychowanie i jakość przeżyć pierwszych lat życia mają decydujące znaczenie dla całego późniejszego życia. We współczesnej rodzinie pozostaje jednak coraz mniej czasu na kontakt rodzica z dzieckiem, na wspólną zabawę i czynne, kreatywne spędzanie czasu. Jak można temu przeciwdziałać? Waldorfska pedagogika małego dziecka ma pod tym względem bardzo wiele do zaoferowania. Autorka wykorzystuje w tej książce swe wieloletnie doświadczenia poczynione we własnej rodzinie oraz podczas pracy w żłobku i w przedszkolu waldorfskim. Mam czas dla  dziecka to poradnik dla rodziców i wychowawców małych dzieci. Oprócz praktycznych porad wychowawczych przedstawia wiele przykładów zabaw z małymi dziećmi, pomysły na własnoręczne robienie prostych zabawek z naturalnych materiałów oraz święcenie świąt dorocznych w domu i przedszkolu.

Z niniejszej książki mogą i powinni skorzystać nie tylko studiujący pedagogikę czy przygotowujący się do nauczycielskiego zawodu studenci różnych kierunków kształcenia, ale także wychowawcy naturalni, jakimi są rodzice czy opiekunowie różnych środowisk, w których prowadzone są zajęcia czy spotkania z naszymi dziećmi. Niewątpliwie najbardziej skorzystają z niej ci, którzy pracując czy pełniąc służbę w waldorfskich placówkach oświatowych i opiekuńczych w naszym kraju, otrzymują przewodnik po pedagogice napisany nie tylko z wnętrza znanych autorce instytucji, ale i z wnętrza nauki.


Ze wstępu prof. zw. dr. hab. Bogusława Śliwerskiego

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

© Copyright by Ofi cyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2011 Redaktor naukowy serii: prof. zw. dr hab. Bogusław Śliwerski Redakcja wydawnicza: Magdalena Polek Autorzy rysunków: Joanna Krupska Piotr Olszówka Autorzy zdjęć: Ludwika Kowalewska Nauczycielki i rodzice Przedszkola Waldorfskiego w Warszawie przy ulicy Żytniej Nauczycielki i rodzice Przedszkola Waldorfskiego w Bielsku-Białej przy ulicy Grunwaldzkiej Zapis nutowy i adaptacja piosenek: Ludwika Kowalewska Opracowanie grafi czne ilustracji oraz zapisu nutowego: Anna Bugaj-Janczarska Projekt okładek serii i logo: Anna M. Damasiewicz Projekt okładki tomu: Andrzej Augustyński Zdjęcie wykorzystane na okładce: Anne Markus Wydanie publikacji wsparła fi nansowo fundacja Soft ware AG ISBN 978-83-7308-786-6 ISBN 978-83-7308-786-6 ISBN 978-83-7587-845-5 ISBN 978-83-7587-594-2 Ofi cyna Wydawnicza „Impuls” 30-619 Kraków, ul. Turniejowa 59/5 tel. (12) 422-41-80, fax (12) 422-59-47 www.impulsofi cyna.com.pl, e-mail: impuls@impulsofi cyna.com.pl Wydanie I, Kraków 2011 B. Kowalewska, Mam czas dla dziecka, Kraków 2011 ISBN: 978-83-7587-845-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2011 Spis treści Wstęp redaktora serii (Bogusław Śliwerski) ......................................................................................................... 13 Słowo wstępne. Dlaczego i w jakich okolicznościach powstała ta książka ............................................... 17 Część I. Waldorfska sztuka wychowania Pedagogika waldorfska po dziewięćdziesięciu latach istnienia ..................................................................... 23 Pierwszy rok życia ....................................................................................................................................................... 28 Kilka następnych lat: wybrane tematy ................................................................................................................. 37 Uwagi ogólne ......................................................................................................................................................... 37 Troska o dobrą jakość wrażeń zmysłowych ............................................................................................... 38 Zabawa i zabawki ................................................................................................................................................ 41 Rozwój mowy w kontakcie z wychowawcą ................................................................................................ 48 Baśnie ....................................................................................................................................................................... 48 Media a harmonijny rozwój w pierwszych latach życia ......................................................................... 52 Odżywianie ............................................................................................................................................................ 54 Między Scyllą tresury a Charybdą wychowania antyautorytarnego ................................................. 64 Trudna sztuka wychowania ............................................................................................................................ 69 Wyznaczanie granic ........................................................................................................................................... 71 Wychowując dzieci, wychowujemy zarazem siebie ................................................................................. 75 Swobodny oddech mimo natłoku zajęć i zadań wychowawczych ...................................................... 77 Grupy matek: uczyć się od siebie wzajemnie ............................................................................................. 80 Dzień, tydzień, rok w przedszkolu waldorfskim ....................................................................................... 82 Żłobki i „mamy zastępcze” na dni robocze ................................................................................................. 91 Rytm roku – święta doroczne ......................................................................................................................... 102 Część II. Zima Adwent ........................................................................................................................................................................... 109 Poranek adwentowy w przedszkolu .............................................................................................................. 109 Kalendarze adwentowe ..................................................................................................................................... 113 Orzechowy łańcuch niespodzianek ............................................................................................................... 114 Wierszyk bimbamowy .......................................................................................................................................... 115 Światło świec ......................................................................................................................................................... 115 Zdobienie świec kolorowym woskiem plastycznym ................................................................................ 117 Ozdobna świeca ze Świętą Rodziną .............................................................................................................. 117 5 Kowalewska_Mam czas.indb 5 Kowalewska_Mam czas.indb 5 2011-09-09 08:11:11 2011-09-09 08:11:11 B. Kowalewska, Mam czas dla dziecka, Kraków 2011 ISBN: 978-83-7587-845-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2011 Sporządzanie świec z wosku ............................................................................................................................ 118 Kącik pór roku ...................................................................................................................................................... 119 Witraże z bibułki ................................................................................................................................................. 121 Ozdoby choinkowe ............................................................................................................................................. 122 Wierszyk bimbamowy .......................................................................................................................................... 123 Ciasteczka do zawieszenia na choince .......................................................................................................... 123 Trufelki z suszonych śliwek ............................................................................................................................. 124 Morele nadziewane masą orzechową ........................................................................................................... 125 Przedstawienie jasełkowe w przedszkolu ............................................................................................................ 126 Święta godne – od Wigilii do Matki Boskiej Gromnicznej ........................................................................... 129 Ciasto chlebowe na szczodraczki ................................................................................................................... 131 Święto Trzech Króli .................................................................................................................................................... 133 Korony dla Trzech Króli ................................................................................................................................... 134 Święto Matki Boskiej Gromnicznej ...................................................................................................................... 136 Karnawał ........................................................................................................................................................................ 139 Zapusty. Chodzenie z maszkarami ............................................................................................................... 139 Wierszyk bimbamowy .......................................................................................................................................... 141 Lalki szmacianki ........................................................................................................................................................... 142 Lalki dla niemowląt ............................................................................................................................................. 143 Lalki z chusteczek ................................................................................................................................................ 145 Lalka-poduszeczka .............................................................................................................................................. 146 Głowa .............................................................................................................................................................. 147 Korpus ............................................................................................................................................................ 150 Twarz lalki ..................................................................................................................................................... 151 Lalka w kombinezonie ....................................................................................................................................... 151 Lalka zrobiona na drutach ................................................................................................................................ 152 Lalka z trykotu z wszywanymi włosami ...................................................................................................... 152 Włosy .............................................................................................................................................................. 153 Korpus ............................................................................................................................................................. 153 Lalka z ruchomymi kończynami .................................................................................................................... 158 Część III. Wiosna Wierszyk bimbamowy .......................................................................................................................................... 163 Okres Wielkiego Postu .............................................................................................................................................. 164 Popielec ................................................................................................................................................................... 164 Biała Niedziela. Topienie marzanny ............................................................................................................. 166 Wierszyk bimbamowy .......................................................................................................................................... 167 Szukanie wiosny ................................................................................................................................................... 167 Potrawy z chwastów ........................................................................................................................................... 168 Przecierana zupa z młodej pokrzywy ................................................................................................... 169 Wiosenna zupa z chwastów ..................................................................................................................... 169 „Szpinak” z młodych liści pokrzywy oraz podbiału lub podagrycznika .................................... 170 Liście i kwiaty smażone w cieście ........................................................................................................... 170 Wiosenna mieszana sałata z dodatkiem dzikich warzyw .............................................................. 171 Jadalne kwiaty w sałatce ............................................................................................................................ 171 Kiełkujące nasiona – do patrzenia i do jedzenia ........................................................................................ 172 Pisanki ..................................................................................................................................................................... 173 Kącik pór roku ...................................................................................................................................................... 176 Laleczki-kwiaty ............................................................................................................................................ 177 Wierszyk bimbamowy .......................................................................................................................................... 178 Ogrzewacze do jajek ................................................................................................................................... 179 Jajko w kurze ........................................................................................................................................................ 180 6 Kowalewska_Mam czas.indb 6 Kowalewska_Mam czas.indb 6 2011-09-09 08:11:11 2011-09-09 08:11:11 B. Kowalewska, Mam czas dla dziecka, Kraków 2011 ISBN: 978-83-7587-845-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2011 Wycinanki do dekoracji wnętrz ............................................................................................................................. 181 Wierszyk bimbamowy .......................................................................................................................................... 181 Wielki Tydzień ............................................................................................................................................................. 182 Koguciki i Bartoszek ........................................................................................................................................... 184 Róg z jesionowej kory ......................................................................................................................................... 184 Zielone Świątki ............................................................................................................................................................. 187 Gołąbek z kartonu ............................................................................................................................................... 188 Wierszyk bimbamowy .......................................................................................................................................... 189 Małe prezenty dla dzieci i od dzieci ....................................................................................................................... 190 Stojące laleczki i krasnale .................................................................................................................................. 190 Laleczki z przędzy wełnianej ............................................................................................................................ 191 Laleczka w śpioszkach oraz laleczka stojąca z wyciorowym szkielecikiem ...................................... 192 Laleczki i zwierzaki z gręplowanego runa ................................................................................................... 193 Zwierzęta i krasnal z pomponików ............................................................................................................... 195 Krasnale zrobione na drutach ......................................................................................................................... 195 Szydełkowy kobold, czapka i torba z wełnianego łańcuszka ................................................................. 197 Krasnoludek z fi lcu i koralików ...................................................................................................................... 198 Owca z wełny zrobiona na drutach ............................................................................................................... 198 Kurza rodzina zrobiona na drutach .............................................................................................................. 199 Koń ze skarpety .................................................................................................................................................... 200 Becik dla lalki ........................................................................................................................................................ 200 Kołderki lub dywaniki dla lalek ręcznie tkane ........................................................................................... 201 Zabawki z kartonu ...................................................................................................................................................... 202 Dzień i noc ............................................................................................................................................................. 202 Zabawki z pudełek od zapałek ........................................................................................................................ 203 Owce do owczarni ............................................................................................................................................... 203 Panienka z okienka ............................................................................................................................................. 204 Wycinanki: zabawki z papieru ................................................................................................................................ 205 Zagroda wiejska ................................................................................................................................................... 205 Kwiaty ..................................................................................................................................................................... 207 Serwetki .................................................................................................................................................................. 207 Drzewa .................................................................................................................................................................... 208 Wachlarze .............................................................................................................................................................. 209 Pióropusz indiański ............................................................................................................................................. 209 Maski ....................................................................................................................................................................... 210 Wąż .......................................................................................................................................................................... 211 Arlekin .................................................................................................................................................................... 211 Część IV. Lato Wierszyk bimbamowy .......................................................................................................................................... 215 Świętojański czas ......................................................................................................................................................... 216 Kącik pór roku ...................................................................................................................................................... 219 Łabędzie z puchowych piórek ................................................................................................................................. 221 Wierszyk bimbamowy .......................................................................................................................................... 222 Zabawki i ozdoby z kwiatów, liści oraz łodyżek ................................................................................................ 223 Pierścionek ze stokrotki ..................................................................................................................................... 223 Klipsy ze stokrotki lub jaskra ........................................................................................................................... 223 Wianuszek ze stokrotek .................................................................................................................................... 224 Kwiatowy wózeczek o jednym dyszlu .......................................................................................................... 224 Cudowny kwiat .................................................................................................................................................... 224 Perfumy z piwonii ............................................................................................................................................... 225 Makowe strojnisie w balowych sukienkach ............................................................................................... 225 7 Kowalewska_Mam czas.indb 7 Kowalewska_Mam czas.indb 7 2011-09-09 08:11:11 2011-09-09 08:11:11 B. Kowalewska, Mam czas dla dziecka, Kraków 2011 ISBN: 978-83-7587-845-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2011 Naszyjnik z łodyżek mleczu ............................................................................................................................. 226 Mleczowe wodociągi .......................................................................................................................................... 226 Mleczowe ludziki na wodzie ............................................................................................................................ 227 Państwo Głogowscy z niemowlęciem w kołysce ....................................................................................... 227 Desery: słodkie bez cukru lub z minimalnym jego dodatkiem ..................................................................... 228 Śliwki w koszulkach ............................................................................................................................................ 228 Sałatka ze świeżych owoców ............................................................................................................................ 228 Jabłka pieczone ..................................................................................................................................................... 229 Deser zbożowo-owocowy ................................................................................................................................. 229 Wierszyk bimbamowy .......................................................................................................................................... 230 Namiot ............................................................................................................................................................................ 231 Szałasy oraz stojaki z gałęzi i sznurów .................................................................................................................. 233 Regał na różne różności ............................................................................................................................................. 234 Wielofunkcyjny stojak ............................................................................................................................................... 235 Teatrzyk lalek ............................................................................................................................................................... 236 Lalki pacynki ......................................................................................................................................................... 236 Laleczki zakładane na palec .............................................................................................................................. 237 Marionetki ............................................................................................................................................................. 238 Kolaże ze słonego ciasta ............................................................................................................................................. 239 Wierszyk bimbamowy ......................................................................................................................................... 241 15 sierpnia: święto Matki Boskiej Zielnej ............................................................................................................ 242 Wonne zioła pod poduszkę ...................................................................................................................................... 243 Zabawki z gałęzi, pniaków i kory ........................................................................................................................... 244 Przyjęcia dla małych gości ........................................................................................................................................ 246 Wierszyk bimbamowy .......................................................................................................................................... 250 Farbowanie runa owczego z użyciem barwników roślinnych znalezionych na wakacyjnym spacerze ........................................................................................................ 251 Wskazówki ogólne .............................................................................................................................................. 252 Przepisy ................................................................................................................................................................... 254 Cebula żółta (All ium cepa) ....................................................................................................................... 254 Rumianek (Chamomill a recutita) ........................................................................................................... 255 Czarna olsza (Alnus glutinosa) ................................................................................................................ 255 Topola kanadyjska (Pòpulus canadénsis) .............................................................................................. 255 Aksamitki (Tagétes signata pumila) ....................................................................................................... 256 Orzech włoski (Juglans regia) ................................................................................................................... 256 Jabłoń (Malus domestica) ........................................................................................................................... 257 Mniszek lekarski (Taraxacum offi cinale) ............................................................................................. 257 Sosna (Pinus sylvestris) ............................................................................................................................... 257 Buraki czerwone (Beta vulgaris) ............................................................................................................. 258 Szyszki różnych drzew iglastych ............................................................................................................ 258 Kasztanowiec (Aesculus hippocastanum). Brzoza (Betula) Bluszcz pospolity (Hedera helix) ..................................................................................................... 258 Nawłoć (Solidago virga aurea) ................................................................................................................. 259 Kruszyna pospolita (Rhamnus frangula) .............................................................................................. 259 Część V. Jesień Wierszyk bimbamowy .......................................................................................................................................... 263 Czas żniw ....................................................................................................................................................................... 264 Pieczenie chleba z razowej mąki ..................................................................................................................... 265 Kącik pór roku ...................................................................................................................................................... 268 29 września – święto jesieni – dzień Archanioła Michała ..................................................................... 271 8 Kowalewska_Mam czas.indb 8 Kowalewska_Mam czas.indb 8 2011-09-09 08:11:12 2011-09-09 08:11:12 B. Kowalewska, Mam czas dla dziecka, Kraków 2011 ISBN: 978-83-7587-845-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2011 Smoki ....................................................................................................................................................................... 273 Smok z chlebowego ciasta ......................................................................................................................... 274 Wierszyk bimbamowy .......................................................................................................................................... 275 Co można zrobić z darów jesieni ............................................................................................................................ 276 Jesienne liście ......................................................................................................................................................... 276 Nasiona, patyczki i liście ................................................................................................................................... 278 Postacie z liści osłaniających kolby kukurydzy .......................................................................................... 279 Pani i pan ........................................................................................................................................................ 279 Królik ............................................................................................................................................................... 280 Dwór sułtana ................................................................................................................................................ 281 Powidła z owocami jarzębiny .......................................................................................................................... 282 Wszystkich Świętych ................................................................................................................................................. 283 11 listopada: legenda o świętym Marcinie .......................................................................................................... 284 Dzień świętego Marcina w przedszkolu ...................................................................................................... 286 Wierszyk bimbamowy .......................................................................................................................................... 287 Lampiony ............................................................................................................................................................... 288 Wierszyk bimbamowy .......................................................................................................................................... 290 Desery: słodkie, choć bez cukru ...................................................................................................................... 291 Kruche ciasto z marchwią i jabłkami .................................................................................................... 291 Kuleczki zbożowo-bakaliowe .................................................................................................................. 291 Wyrób fi lcu z runa owczego .................................................................................................................................... 293 Uwagi ogólne ......................................................................................................................................................... 293 Filcowanie na mokro .......................................................................................................................................... 295 Małe przedmioty: koraliki i piłeczki .............................................................................................................. 296 Wytwarzanie płaskich powierzchni .............................................................................................................. 298 Kosmetyczka w kształcie koperty .................................................................................................................. 300 Filcowanie na sucho ............................................................................................................................................ 301 Część VI. Przykłady zabaw słowno-muzycznych Zabawy paluszkowe .................................................................................................................................................... 305 Zabawa zachęcająca do jedzenia ..................................................................................................................... 305 Zabawa zachęcająca do napicia się ................................................................................................................ 306 Kropi deszczyk ..................................................................................................................................................... 306 Nogi – nóżki – nożęta ........................................................................................................................................ 306 Mróweczka jedna mała ..................................................................................................................................... 307 To są policzki ........................................................................................................................................................ 307 Goście przychodzą z wizytą ............................................................................................................................. 308 Podkuwanie konika ............................................................................................................................................ 309 Daj mi dłoń! .......................................................................................................................................................... 309 Prosiaczki ............................................................................................................................................................... 310 Na małe bóle .......................................................................................................................................................... 310 Jadą panie w kolaskach ...................................................................................................................................... 310 Ścielenie łóżeczka ................................................................................................................................................. 310 Muszka do uszka ................................................................................................................................................. 311 Fąfelek i Pąpelek ................................................................................................................................................... 311 Ślimak ...................................................................................................................................................................... 311 Myszka .................................................................................................................................................................... 312 Na łące zieloniutkiej ........................................................................................................................................... 313 Źrebaczek ............................................................................................................................................................... 313 Zenek Kwiczoł i Heniek Kwiczoł ................................................................................................................... 314 Biegł przez mostek koziołeczek ....................................................................................................................... 314 Budujemy mostek ................................................................................................................................................ 315 9 Kowalewska_Mam czas.indb 9 Kowalewska_Mam czas.indb 9 2011-09-09 08:11:12 2011-09-09 08:11:12 B. Kowalewska, Mam czas dla dziecka, Kraków 2011 ISBN: 978-83-7587-845-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2011 Huśtawka ............................................................................................................................................................... 315 Prządka ................................................................................................................................................................... 316 Zatłoczony autobus ............................................................................................................................................ 316 Budujemy wieżę ................................................................................................................................................... 317 Wojtuś i Zosia w sklepie ................................................................................................................................... 317 Tu stoi kościół, a tu dzwonnica ...................................................................................................................... 318 Wiewiórka ............................................................................................................................................................. 318 Bim, bam, Tomku ............................................................................................................................................... 319 Stonoga szuka przyjaciółki ............................................................................................................................... 319 Jestem tutaj! ........................................................................................................................................................... 320 Dom pełen myszy ................................................................................................................................................ 320 Gołąbki na dachu ................................................................................................................................................. 321 Cała nasza rodzina .............................................................................................................................................. 321 Nicpoń braciszek ................................................................................................................................................. 321 Gotowanie słodkiej kaszki ................................................................................................................................ 322 Czym mogę pani służyć? ................................................................................................................................... 322 Spacer z siostrzyczką .......................................................................................................................................... 323 Jaś na spacerze ...................................................................................................................................................... 324 Miała mama czterech synów ........................................................................................................................... 324 Śpiewanki ....................................................................................................................................................................... 325 Przed rozpoczęciem posiłku ............................................................................................................................. 325 Na dobranoc .......................................................................................................................................................... 326 Przy stawianiu pierwszych kroczków .......................................................................................................... 326 Podczas sprzątania .............................................................................................................................................. 327 Koci, koci, łapci, pojedziem do babci ............................................................................................................. 327 Zaproszenie do zmywania ................................................................................................................................ 328 Śpiewanka zachęcająca do prania .................................................................................................................. 329 Wyliczanki ..................................................................................................................................................................... 331 Zabawy na kolankach ........................................................................................................................................ 331 Wyliczanki dla rączek i nóżek ......................................................................................................................... 332 Opowieść powtarzanka „O myszce Eli i myszce Oli” .............................................................................. 333 Teatrzyk na stole ......................................................................................................................................................... 336 Teatrzyk na okres wczesnego lata .................................................................................................................. 337 Teatrzyk na okres jesieni ................................................................................................................................... 343 Żabi Król (przystosowana do celów teatrzyku na stole oraz do wieku widowni baśń braci Grimm) ....................................................................................... 348 Bibliografi a ..................................................................................................................................................................... 353 Kowalewska_Mam czas.indb 10 Kowalewska_Mam czas.indb 10 2011-09-09 08:11:12 2011-09-09 08:11:12 B. Kowalewska, Mam czas dla dziecka, Kraków 2011 ISBN: 978-83-7587-845-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2011 Książkę tę dedykuję moim przyjaciołom. Bez ich fachowej pomocy, cen- nych uwag, rad oraz życzliwego wsparcia – tak hojnie udzielanego mi w naj- rozmaitszych dziedzinach – strony te nigdy nie dojrzałyby do druku. Szczególnie wiele zawdzięczam: profesorowi Johannesowi Kierschowi, Lidii Michałowicz, doktorowi Michałowi Głażewskiemu, Joannie Krupskiej, Henny oraz Henkowi Sweersom, Marii Świerczek, Agnieszce Nowak, Elżbie- cie Wilk, Zdzisławie Karczewskiej, a także moim córkom Ludwice i Sabinie. Słowa podziękowania kieruję również do rodziców, których dzieci uczęsz- czają (lub uczęszczały) do przedszkoli waldorfskich w Warszawie przy ulicy Żytniej oraz w Bielsku Białej przy ulicy Grunwaldzkiej za wyrażenie zgody na publikację zdjęć bawiących się przedszkolaków. Fotografi e te wzbogacają w niepowtarzalny sposób karty niniejszej książki. Dziękuję Wam wszystkim! Barbara Kowalewska 11 Kowalewska_Mam czas.indb 11 Kowalewska_Mam czas.indb 11 2011-09-09 08:11:12 2011-09-09 08:11:12 B. Kowalewska, Mam czas dla dziecka, Kraków 2011 ISBN: 978-83-7587-845-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2011 Wstęp redaktora serii Otwarcie książki jakże pięknym cytatem z jednej z prac Rudolfa Steinera, w której odwołuje się on do miłości jako fundamentu każdego wychowania, lokuje niniejszą publikację nie tylko w pedagogice waldorfskiej – choć przecież w pierwszej kolejno- ści skierowana jest ona właśnie do wychowawców i nauczycieli reprezentujących tę pedagogię – ale także w zdobywającej swoje poczesne miejsce w naukach o wy- chowaniu pedagogice serca1. Otrzymujemy książkę refl eksyjnej i kochającej swoje dzieci matki, nauczycielki, tłumaczki i promotorki alternatywnego modelu edukacji szkolnej, który funkcjonuje i rozwija się już przeszło dziewiątą dekadę (z wyłącze- niem okresu narodowego socjalizmu, a w Polsce dodatkowo jeszcze okresu PRL). Autorka dostarcza nam najbardziej wiarygodny opis czegoś, co wymyka się obser- wacji nawet najlepiej do niej przygotowanego badacza-outsidera. Już we wstępie autorka odsłania nam osobiste powody zainteresowania peda- gogiką, która w wersji steinerowskiej natrafi a na bardzo różnych odbiorców, także krytyków. Nie chodzi tu o obronę, bo ten sposób wychowywania i wspomagania rozwoju dzieci i młodzieży oraz towarzyszących ich rozwojowi dorosłych spraw- dził się i pokonuje kolejne wyzwania, jakie wnosi do naszej płynnej – jak to określa Zygmunt Bauman – rzeczywistości kultura pozoru, natychmiastowości i krótko- trwałości doznań, migotających znaczeń, nieustannego doświadczania niepewności, kuszenia i uwodzenia, blichtru, kiczu i budzenia potrzeb otoczkowych, zbytecz- nych i nic niewnoszących do naszej duchowości pożądań czy pragnień2. Mamy tu propozycję przeciwstawienia ponowoczesnemu światu pseudowychowania jego przeciwieństwa, będącego zwrotem ku równowadze, wyciszeniu, głębokiej zadumie i kreatywnej aktywności. 1 Por. B. Śliwerski, Współczesne teorie i nurty wychowania, Kraków 1998; tegoż, Współczesna myśl pedagogiczna. Znaczenia. Klasyfi kacje. Badania, Kraków 2009; tegoż, Pedagogika dziecka. Studium paj- docentryzmu, Gdańsk 2007. 2 Z. Bauman, Ponowoczesność jako źródło cierpień, Warszawa 2000. 13 Kowalewska_Mam czas.indb 13 Kowalewska_Mam czas.indb 13 2011-09-09 08:11:12 2011-09-09 08:11:12 B. Kowalewska, Mam czas dla dziecka, Kraków 2011 ISBN: 978-83-7587-845-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2011 Można się nie zgadzać z antropozofi cznym przesłaniem Rudolfa Steinera, nie akceptować jego fi lozofi i życia i rozwoju człowieka, ale nie można zaprzeczyć temu, że nasze życie, tworzone przez nas relacje z własnymi dziećmi mogą mieć zupełnie inne uwarunkowania, dzięki którym ma szansę być zachowana niepowtarzalność osobowości każdego z podmiotów procesu wychowania. To rodzice są pierwszymi i jedynymi wychowawcami swoich dzieci, toteż mogą korzystać z przysługującego im prawa do wyboru drogi życiowej i edukacyjnych ścieżek tych, których obdarzają swoją miłością i nadzieją. Autorka niniejszej publikacji, łączącej w sobie wiedzę na- ukową z szeroko rozumianym poradnictwem pedagogicznym (między innymi ro- dzicielskim, nauczycielskim), otwarcie dzieli się swoim przesłaniem z czytelnikami: Książka ta stanowi próbę ukazania aktywnej postawy wychowawczej: świadomego wybierania w morzu atakujących nas każdego dnia tak zwanych ofert jedynie tego, czego naprawdę świadomie chcemy dla naszych dzieci, postawy wywodzącej się z prze- konania o wielkiej mocy wychowania – kształtującej i uzdrawiającej zarazem (s. 18). Z książki mogą i powinni skorzystać nie tylko studiujący pedagogikę czy przygo- towujący się do nauczycielskiego zawodu studenci różnych kierunków kształcenia, ale także wychowawcy naturalni, jakimi są rodzice czy opiekunowie z rozmaitych środowisk, w których prowadzone są zajęcia czy spotkania z naszymi dziećmi. Niewątpliwie najbardziej skorzystają z niej ci, którzy pracując czy pełniąc służbę w waldorfskich placówkach oświatowych i opiekuńczych w naszym kraju, otrzy- mują przewodnik po pedagogice napisany nie tylko na podstawie doświadczeń w kontaktach z tego typu instytucjami, lecz także wiedzy naukowej. Przywołane są tu bowiem wyniki najnowszych badań psychologicznych czy neurofi zjologicznych, które dotyczą wiedzy na temat uwarunkowań rozwoju dziecka w dobie globalizacji i nowych technologii informacyjnych. Ci, którzy tego nie poszukują lub obawiają się istniejących zagrożeń, przekonają się, że można o wychowaniu i kształceniu dziecka pisać przekonująco, bo także z wnętrza własnej duchowości, doświadczeń, przeżyć, przekonań, obserwacji i osobistych emocji. Można zatem korzystać z tej pracy na wiele sposobów: dociekając istoty ducho- wego wymiaru alternatywnej pedagogii, przekonując się zarówno do fundamental- nych dla jej spójności, a tym samym i uniwersalnej wartości, zasad postępowania pedagogicznego, jak i do praktycznych rozwiązań, działań czy animacji, które łączą tradycję z nowoczesnością. Znajdziemy tu przykłady wielostronnego kształcenia, wspomagania wielorakich inteligencji i pobudzania wszystkich zmysłów dziecka, by aktywnie włączać się w jego rozwój, nie pomijając przy tym jego własnego po- tencjału oraz naturalnego rytmu życia. Jeśli sama autorka określa tę książkę jako poradnik praktycznej pedagogiki, to odpowiada zarazem na zapotrzebowanie tych spośród nas, którzy nie zawsze dowierzają mocy sprawczej idei i ich przekładalno- ści (operacjonalizacji) na konkretne formy i sposoby działania. Osobista narracja autorki, wzbogacona o wiedzę z nauk medycznych, przyrodniczych i społecznych, 14 Kowalewska_Mam czas.indb 14 Kowalewska_Mam czas.indb 14 2011-09-09 08:11:12 2011-09-09 08:11:12 B. Kowalewska, Mam czas dla dziecka, Kraków 2011 ISBN: 978-83-7587-845-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2011 prowadzi czytelnika przez liczne przykłady codziennej pielęgnacji, opieki, socjaliza- cji instytucjonalnej i wychowywania dziecka już od jego narodzin. Istotnie bowiem rolą rodziców i wychowawców jest spowodowanie tego, by ich radość, entuzjazm, akceptacja i humor współdziałały „[…] w najgłębszym sensie z siłami kierującymi wzrostem ciała fi zycznego oraz z siłami duszy dziecka” (s. 38). Zainteresowani pedagogiką waldorfską znajdą w tej książce także odniesienia do najnowszej literatury pedagogicznej – zarówno w tym nurcie, jak i wzbogacającej go współczesnej humanistyki. Nie jest to bowiem książka o pedagogice dogmatycznej, autorytarnej czy antyautorytarnej, ale o sztuce wychowywania pomiędzy Scyllą dystansu, dominacji czy przemocy a Charybdą zaangażowania, bliskości i swobody, a więc oddziaływania odwołującego się do poszukiwania w dialogu z dzieckiem ary- stotelesowskiego złotego środka. Autorka doskonale wysupłuje z różnych pedagogii, w tym przede wszystkim z kierunków pedagogiki niedyrektywnej, emancypacyj- nej czy antyautorytarnej, takie zasady czy parcjalne rozwiązania, które pozwalają wzbogacać wychowanie w duchu steinerowskim z jego orientacją na dobro dziecka, a zarazem zobowiązują każdego z dorosłych wychowawców do ustawicznej pracy nad sobą. Gorąco zatem polecam tę książkę, która jest niewątpliwie podręcznikiem sztuki wychowania, będącego wspólnym rzeźbieniem naszego codziennego świata życia, malowania go autentyzmem ludzkich przeżyć i doznań, rysowania kolejnych, a możliwych do pokonywania progów, by teatr rodzinnego i szkolnego życia sprzy- jał przygotowywaniu dzieci i młodzieży do kreowania i odtwarzania ról na planie fi lmowym otaczającej ich szeroko pojmowanej kultury oraz sprzyjał zmysłowemu i duchowemu odczuwaniu piękna, dobra i mądrości dorobku obcujących z nimi pokoleń. prof. dr hab. Bogusław Śliwerski Katedra Podstaw Pedagogiki Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie Kowalewska_Mam czas.indb 15 Kowalewska_Mam czas.indb 15 2011-09-09 08:11:12 2011-09-09 08:11:12 B. Kowalewska, Mam czas dla dziecka, Kraków 2011 ISBN: 978-83-7587-845-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2011 Pedagogika jest w gruncie rzeczy wypływającą z wiedzy A przynajmniej tylko na takim fundamencie można ją o człowieku miłością do ludzi. zbudować. (Rudolf Steiner) Słowo wstępne Dlaczego i w jakich okolicznościach powstała ta książka W 1979 roku, a więc przed trzydziestu już laty, życzliwy los pozwolił mi się zetknąć z pedagogiką waldorfską w przedszkolu oraz w szkole Geert Groote w Amsterda- mie. Przez wiele lat brałam aktywny udział w życiu tej szkoły. Poznałam ją jako członek komitetu rodzicielskiego, a potem jako przedstawicielka tego komitetu w kolegialnym zarządzie szkoły. W późniejszych latach, gdy moje własne dzieci już dorosły, pracowałam w żłobku waldorfskim, a także w żłobkach innego typu, co było szczególnie cenne, bo mogłam poznać różne pedagogiki i rozmaite sposoby pracy z dziećmi. Spotkanie z tą pedagogiką zaliczam do przełomowych momentów mojego ży- cia. Stało się ono dla mnie początkiem niezwykle bogatych przeżyć, przemyśleń, wewnętrznych przeobrażeń, niewyczerpanym źródłem inspiracji. Tymi doświad- czeniami pragnę się podzielić z Czytelnikami. Większość przedstawionych po- mysłów praktycznych jest podpatrzona i podsłuchana w przedszkolach, szkołach oraz w żłobkach waldorfskich. Jest to zatem wynik pracy bardzo wielu różnych 17 Kowalewska_Mam czas.indb 17 Kowalewska_Mam czas.indb 17 2011-09-09 08:11:12 2011-09-09 08:11:12 B. Kowalewska, Mam czas dla dziecka, Kraków 2011 ISBN: 978-83-7587-845-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2011 ludzi: pedagogów, rodziców, owoc pedagogiki liczącej sobie już wiele pokoleń wy- chowanków3. Książka ta stanowi próbę ukazania aktywnej postawy wychowawczej: świado- mego wybierania w morzu atakujących nas każdego dnia tak zwanych ofert jedynie tego, czego naprawdę świadomie chcemy dla naszych dzieci, postawy wywodzącej się z przekonania o wielkiej mocy wychowania – kształtującej i uzdrawiającej za- razem. Czy książka ta ma zachęcać do powrotu do czasów minionych, w których to kobiety wychowujące dzieci – o ile tylko mogły – nie pracowały zawodowo, przez cały dzień zajmowały się gospodarstwem domowym, a jeśli nie były zamożne i nie miały pieniędzy na na kupowanie pięknych, drogich zabawek, robiły zabawki z tego, co miały pod ręką? Nie, cel mój jest inny: podejmuję próbę takiego spojrzenia na wychowanie ma- łych dzieci i na gospodarstwo domowe, które przeciwstawiając się powszechnie panującej tendencji do coraz to większej konsumpcji gotowych produktów, jak rów- nież stylom życia pochodzącym na przykład z mediów, pomaga rodzicom i wycho- wawcom odkryć, że największym bogactwem, jakie mogą ofi arować dzieciom, są radość związana z wykonywaniem zwykłych, codziennych czynności, kreatywność improwizowanej zabawy, siła zdrowej, twórczej fantazji. One to bowiem właśnie z biegiem lat zamieniają się u dziecka w siły sprawnego myślenia, ochotę do podej- mowania inicjatywy, w gotowość do angażowania się w sprawy ludzi i świata. Żyjemy w czasach, w których praca związana z wychowaniem małych dzieci i prowadzeniem domu została zdegradowana do rangi czynności wprawdzie ko- niecznych, lecz uciążliwych, niemiłych, zawsze takich samych i nigdy się niekończą- cych. Pierzemy, sprzątamy, gotujemy, ale staramy się zrobić to w sposób możliwie zmechanizowany, szybko i dyskretnie, albo nawet powierzamy te czynności komuś innemu, by potem móc robić z dziećmi rzeczy powszechnie uważane za przyjemniej- sze i ciekawsze. Pokoje współczesnych dzieci są przeładowane zabawkami, a mimo to jakże często stwierdzamy, że dzieci bardzo krótko się nimi bawią, że są znudzone i najchętniej spędzają czas przed ekranem telewizora czy komputera. A przecież często i chętnie udzielane maluchowi pozwolenie na przykład na pomoc w zmy- waniu czy przygotowywaniu posiłków znaczy tak wiele dla pomyślnego rozwoju dziecka i dla jakości jego więzi z osobą wychowującą. 3 Pierwsza szkoła waldorfska powstała w Stutt garcie w 1919 roku, czyli już dziewięćdziesiąt lat temu. Obecnie (w 2011 roku) jest na świecie ponad tysiąc szkół tego typu i około tysiąc siedem- set przedszkoli. Inspiratorem tego ruchu pedagogicznej odnowy jest Rudolf Steiner (1861–1925). Aktualne dane statystyczne i relacje o różnych inicjatywach i zdarzeniach z życia szkół i przed- szkoli waldorfskich całego świata można znaleźć na bardzo ciekawej stronie internetowej Przyja- ciół Sztuki Pedagogicznej Rudolfa Steinera (Freunde der Erziehungskunst Rudolf Steiners): www. freunde-waldorf.de. U w a g a: Dane ze stron internetowych wymienionych w przypisach pochodzą z 2010 roku. 18 Kowalewska_Mam czas.indb 18 Kowalewska_Mam czas.indb 18 2011-09-09 08:11:12 2011-09-09 08:11:12 B. Kowalewska, Mam czas dla dziecka, Kraków 2011 ISBN: 978-83-7587-845-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2011 Ogromna większość matek pracuje poza domem. Procesu emancypacji kobiet nie da się i wcale nie należy powstrzymywać. Jak najdalsza jestem od zamiaru na- mawiania matek do siedzenia przez cały dzień w domu – jeśli chcą lub muszą pra- cować zawodowo. Chodzi mi o coś zupełnie innego. Dzięki wieloletniemu obcowaniu z pedagogiką waldorfską odkryłam, że daleko ważniejsze od przebywania przez cały dzień w domu jest to, w j a k i s p o s ó b spędzamy z dziećmi codzienne chwile, nawet jeśli nie są one zbyt długie. Dla małego dziecka czas, w którym zrobimy na jego oczach laleczkę ze skrawka materiału czy z runa owczego, opowiemy baśń lub pobawimy się przy stole w zabawę paluszkową, jest na wagę złota. Pierwsza część książki jest krótkim przeglądem punktów wyjścia waldorfskiej sztuki wychowania. Jest ona swego rodzaju uzasadnieniem wyborów i pomysłów, które przedstawiam w kolejnych, praktycznych częściach publikacji. Motywem przewodnim części praktycznych jest rytm roku, w którym najważ- niejsze miejsce zajmują święta doroczne, jako że mogą one nadać indywidualne bar- wy, smaki i melodie nie tylko poszczególnym dniom, lecz także całym tygodniom upływającego czasu. Również to jest dla małego dziecka bezcenną wartością. To, co przy pobieżnym przejrzeniu niniejszego tekstu może się wydawać trącą- cym myszką powrotem do przeszłości, w trakcie systematycznego z nim obcowania i wcielania w życie przedstawionych pomysłów będzie stanowić szansę dla rodziców na odzyskanie poczucia sensowności codziennych zajęć i odkrycia ogromnych prze- strzeni wolności ukrywających się w tej sztuce i rzemiośle zarazem: w wychowaniu dzieci. Taka postawa pedagogiczna buduje mocny fundament dla harmonijnego roz- woju osobowości dziecka. Dla nas samych oznacza zaś możliwość (przynajmniej częściowego) wyzwolenia się od jarzma znacznie cięższego niż domowa krzątanina, choć mniej uświadamianego: od terroru tak powszechnej w mediach „gloryfi kacji materii” i stylu życia zorientowanego na rosnącą konsumpcję gotowych, coraz do- skonalszych produktów. Umożliwia ona powrót do życia we własnym, wolniejszym od narzuconego z zewnątrz tempie oraz w świadomie wybranym i podtrzymywa- nym rytmie. Kowalewska_Mam czas.indb 19 Kowalewska_Mam czas.indb 19 2011-09-09 08:11:12 2011-09-09 08:11:12 B. Kowalewska, Mam czas dla dziecka, Kraków 2011 ISBN: 978-83-7587-845-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2011 Część I Waldorfska sztuka wychowania Ja i moja mama z dzidziusiem w brzuchu Rysunek trzyletniej dziewczynki Kowalewska_Mam czas.indb 21 Kowalewska_Mam czas.indb 21 2011-09-09 08:11:13 2011-09-09 08:11:13 B. Kowalewska, Mam czas dla dziecka, Kraków 2011 ISBN: 978-83-7587-845-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2011 Fotografi a 1. Zabawki z drewna dla najmłodszych dzieci Fotografi a 2. Zabawki z drewna dla najmłodszych dzieci Kowalewska_Mam czas.indb 22 Kowalewska_Mam czas.indb 22 2011-09-09 08:11:13 2011-09-09 08:11:13 B. Kowalewska, Mam czas dla dziecka, Kraków 2011 ISBN: 978-83-7587-845-5, © by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2011 Pedagogika waldorfska po dziewięćdziesięciu latach istnienia Lekturą źródłową podczas studiowania teoretycznych podstaw pedagogiki waldorf- skiej są przede wszystkim cykle wykładów jej twórcy – Rudolfa Steinera – wygłoszo- ne w latach 1919–1924. Nie jest to łatwa lektura dla współczesnego czytelnika, na- wet jeśli ów czytelnik jest poszukującym i zainteresowanym tematem pedagogiem. W okresie gdy Steiner wystąpił ze swoimi ideami dotyczącymi wychowania, ci z grona otaczających go pedagogów, którzy byli zaznajomieni z reprezentowanym przez niego obrazem człowieka i świata, jak również ze specyfi czną, wcale niełatwą do zrozumienia terminologią, potrafi li przedstawione zasady pedagogiczne umiesz- czać we właściwym kontekście, potrafi li rozwijać je myślowo. Inni pedagodzy, mniej w ten temat wprowadzeni, musieli wypróbowywać w praktyce, czy sprawdza się to, co mówił Steiner, czy też nie. Przez wiele dziesiątków lat właśnie to ostatnie było kamieniem probierczym wy- chowywania i nauczania w przedszkolach oraz szkołach waldorfskich: s p r a wd z a- ł o s i ę w p r a k t y c e. Osiągano i osiąga się dobre wyniki wychowawcze zarówno u zdolnych, jak i u mniej uzdolnionych dzieci w ponad tysiącu szkół całego świata. Wraz z postępującym unaukowianiem nauczania coraz istotniejsze staje się py- tanie o teoretyczną podbudowę tej pedagogiki4. Podczas gdy dawniej ograniczano 4 W ostatnich latach pojawiło się w polskim przekładzie wiele znakomitych i wartych polece- nia publikacji pedagogów waldorfskich, zarówno z zakresu psychologii rozwojowej, jak i metodyki nauczania poszczególnych przedmiotów. Obszerny ich wykaz wraz z komentarzem można znaleźć na przykład w: J. Kiersch, Pedagogika waldorfska. Wprowadzenie do pedagogiki Rudolfa Steinera, tłum. B. Kowalewska, Kraków 2008 oraz F. Carlgren, A. Klingborg, Wychowanie do wolności. Pedagogika Rudolfa Steinera. Obrazy i relacje z międzynarodowego ruchu szkół steinerowskich, tłum. M. Głażew- ski, Kraków 2008; M. Rawson, T. Richter, Waldorfski program nauczania.Wersja brytyjska, tłum. M. Świer
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Mam czas dla dziecka
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: