Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00348 005986 13100570 na godz. na dobę w sumie
Manifest komunistyczny - ebook/pdf
Manifest komunistyczny - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 124
Wydawca: Biblioteka Analiz Sp. z o.o. Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-62948-29-1 Rok wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> dokument, literatura faktu, reportaże
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Widmo krąży po Europie - widmo komunizmu . Tym słynnym zdaniem rozpoczyna się Manifest komunistyczny, napisany wspólnie przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa. Nowe wydanie ukazuje się z uwspółcześnionym tłumaczeniem i obszernym wstępem dr. Edwarda Karolczuka.

Manifest komunistyczny został po raz pierwszy wydany drukiem w lutym 1848 roku w Londynie. Czymś naprawdę niezwykłym w Manifeście jest to, że w ogóle ma jakiś oddźwięk współcześnie. W księgarni w Londynie doliczyłem się ostatnio ni mniej, ni więcej, tylko dziewięciu angielskich wydań. Nawet Karol Marks, który nigdy nie grzeszył przesadną skromnością, nie przypuszczałby, że pod koniec tysiąclecia jego nieduży traktat wciąż będzie bestsellerem – napisał w jednej z najnowszych biografii Marksa Francis Wheel. Publikacja adresowana głównie do studentów nauk politycznych i osób zainteresowanych historią myśli społecznej

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Manifest KOMUNISTYCZNY Manifest KOMUNISTYCZNY Karol Marks Fryderyk Engels Jirafa Roja Warszawa 2008 Tytuł oryginału: „Manifest der Kommunistischen Partei” Korekta: Magdalena Rejnert Opracowanie graficzne serii: Grzegorz Zychowicz | Tatsu Łamanie: Tatsu ISBN 978-83-62948-29-1 Wydanie II Warszawa 2008 SPIS TREŚCI Przedmowa do nowego polskiego wydania „Manifestu Partii Komunistycznej” . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Karol Marks i Fryderyk Engels „Manifest komunistyczny” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 Przedmowy do „Manifestu komunistycznego” . . . . . . . . 69 Fryderyk Engels „Zasady komunizmu” . . . . . . . . . . . . . 91 Przedmowa do nowego polskiego wydania „Manifestu Partii Komunistycznej” Z historią ruchu robotniczego związane są losy „Manifestu Partii Komunistycznej”. Kryzys, w jakim znalazł się ruch ro- botniczy pod koniec XX wieku odbił się niewątpliwie na po- pularności tego pierwszego dojrzałego dokumentu progra- mowego ruchu komunistycznego. Zachowuje on rolę meto- dologiczno-teoretycznej dyrektywy do analizy rzeczywistości i formułowania programów politycznych w dniu dzisiejszym. Nawet Francis Wheel, autor ostatnio wydanej w języku pol- skim niezbyt przychylnej Karolowi Marksowi biografii, musiał przyznać, że „czymś naprawdę niezwykłym w »Manifeście« jest to, że w ogóle ma jakiś oddźwięk współcześnie. W księ- garni w Londynie doliczyłem się ostatnio ni mniej, ni więcej, tylko dziewięciu angielskich wydań. Nawet Karol Marks, któ- ry nigdy nie grzeszył przesadną skromnością, nie przypusz- czałby, że pod koniec tysiąclecia jego nieduży traktat wciąż będzie bestsellerem” (Francis Wheel, „Karol Marks. Biogra- fia”, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2005, s. 112). Marks zapewne nie przypuszczał również, że w ponad 150 lat po wy- daniu „Manifestu” zostanie w swej drugiej ojczyźnie — An- glii — ogłoszony „myślicielem tysiąclecia”. „Manifest” zachowuje nadal wielką siłę prognostyczną, chociaż nie przesądza żadnych dat, ani konkretnych termi- nów. Już w ciągu kilku dni po opublikowaniu „Manifestu” 8 MANIFEST KOMUNISTYCZNY wybuchła rewolucja nazwana przez historyków Wiosną Lu- dów, najpierw w Paryżu, a następnie rozprzestrzeniła się na wiele krajów Europy. Wymieniony w drugim zdaniu „Ma- nifestu” François Guizot, który podpisał nakaz wydalenia Marksa w 1845 roku, został pozbawiony stanowiska premie- ra 23 lutego; król Ludwik Filip abdykował następnego dnia i wyjechał do Anglii, a jego tron dosłownie stanął w płomie- niach. Austriacki kanclerz Klemens von Metternich, który współdecydował o losach ponapoleońskiej Europy, został obalony trzy tygodnie później i musiał uciekać do Holan- dii, a następnie do Anglii. Osiemnastego marca rewolucja dotarła do Berlina. Panujący wówczas papież Pius IX, gdy wybuchło powstanie w samym Rzymie, uciekł do Gaety (ko- ło Neapolu). A władający Rosją car Mikołaj I, który jeszcze pomógł stłumić Wiosnę Ludów na Węgrzech, został poniżo- ny paryskim traktatem pokojowym, kończącym wojnę krym- ską 1853-1856. Powstanie robotnicze w czerwcu 1848 roku w Paryżu przyniosło kres iluzji o wspólnocie interesów pro- letariatu i burżuazji. Istnieje przekonanie, że „Manifest” jest wynikiem geniu- szu Marksa i Engelsa. Tymczasem oni sami mieli nieco inne mniemanie w tej sprawie: „Tezy teoretyczne komunistów nie opierają się bynajmniej na ideach, na zasadach wymyślonych lub odkrytych przez tego czy owego naprawiacza świata. Są one jedynie ogólnym wyrazem rzeczywistych stosunków ist- niejącej walki klas, wyrazem odbywającego się w naszych oczach ruchu dziejowego. Zniesienie dotychczasowych sto- sunków własności nie jest czymś właściwym specjalnie ko- munizmowi. Wszystkie stosunki własności podlegały ciągłym zmianom historycznym, ciągłym przeobrażeniom historycz- nym. (…) Tym, co wyróżnia komunizm, jest nie zniesienie własności w ogóle, lecz zniesienie własności burżuazyjnej” (MED, t. 4, s. 528). Podobnie ma się rzecz z zarzutami wo- bec komunistów o chęć zniesienia rodziny, wprowadzenia PRZEDMOWA DO NOWEGO POLSKIEGO WYDANIA… 9 wspólnoty żon, zniesieniem wolności, osobowości, religii. „Rewolucja komunistyczna jest najradykalniejszym zerwa- niem z przekazanymi nam stosunkami własności; nic dziw- nego, że w swym przebiegu przyniesie ona również najra- dykalniejsze zerwanie z przekazanymi nam ideami” (MED, t, 4, s. 535). Nowe stosunki i nowe idee nie są jednak wypro- wadzane z głowy „naprawiacza świata”, lecz z dokonującego się procesu społecznego. Poglądy Marksa i Engelsa były m.in. wynikiem krytycznego przewartościowania klasycznej ekono- mii angielskiej, klasycznej filozofii niemieckiej oraz prognoz francuskiego socjalizmu i komunizmu utopijnego. Słownictwo używane przez Marksa i Engelsa odzwier- ciedla konkretny etap ich teoretycznego rozwoju. Jako ciekawostkę odnotujmy to, że w „Manifeście Partii Komunistycznej” nie pada ani razu słowo „kapitalizm”. Twier- dzenie o zawartej w nim krytyce kapitalizmu jest więc uzasad- nione przez wieloletnią tradycję interpretacyjną. Jakich zatem słów używają Marks i Engels, odnoszących się do ówczesnych warunków i sytuacji. Mówią oni o „kapitale”, „burżuazyjnym sposobie produkcji”, „pracy najemnej”, „nowoczesnym społe- czeństwie”, „burżuazji”, „proletariacie”, „robotnikach”, „no- woczesnych robotnikach”, „najemnych robotnikach”, „burżu- azyjnym państwie”, „burżuazyjnych stosunkach społecznych”, „burżuazyjnych stosunkach produkcji i wymiany”, „burżu- azyjnych stosunkach własności”. Ale nie ma wyrażenia „ka- pitalizm”. Pojawia się jedynie w przedmowie do „Manifestu” z 1893 roku, a więc dwa lata przed śmiercią Engelsa. Marks i Engels posługują się terminami „cena pracy” i „wartość pracy”. Dopiero po głębokich studiach ekono- micznych zastąpią je bardziej precyzyjnymi: „wartość siły roboczej” i „cena siły roboczej”. Ci, którzy znają Marksa i Engelsa tylko z opowiadań i widzą w nich ociekające od krwi burżuazji bestie, zdziwią się podzi- wem wyrażanym przez nich w „Manifeście” dla burżuazji. Nie 10 MANIFEST KOMUNISTYCZNY można jednak zapominać, że podziw ten jest jednak warunko- wy i dotyczy postępu burżuazyjnego społeczeństwa w stosun- ku do wspólnoty pierwotnej, niewolnictwa, a zwłaszcza feuda- lizmu. Nie uważali oni kapitalizmu za „koniec historii”. Geneza „Manifestu” Wyodrębnianie się rewolucyjnego ruchu robotniczego z ru- chu liberalno-demokratycznego stanowiło dość długi i zło- żony proces. Zagraniczne organizacje rzemieślników i ro- botników niemieckich w latach 1830-1840 były jeszcze re- ligijne i bogobojne, życzliwie nastawione do wspólnoty, po- datne na propozycje reform, a komunistyczne i antykapi- talistyczne tendencje miały zmienne nasilenie. Posiadały one często krótki program w formie katechizmu (pytania i odpowiedzi), nazywanego nawet wyznaniem wiary lub credo i były najczęściej wzorowane na francuskiej literatu- rze socjalizmu i komunizmu utopijnego. Znane są na przy- kład katechizmy Laponneraye’a, Etienne’a Cabeta, Karla Schappera, Félicité Roberta de Lamennais. Ostatnią taką organizacją był Związek Wypędzonych (Banitów). Związek stawiał sobie jeszcze antyfeudalne cele i był pod wpływem Rewolucji Francuskiej 1789 roku, a „Deklaracja Praw Czło- wieka i Obywatela” oraz tradycje Babeufa były programową podstawą jego działalności. W 1836 roku doszło do rozła- mu — nurt robotniczy utworzył Związek Sprawiedliwych, którego teoretykiem został Wilhelm Weitling. Większość członków Związku stanowili niemieccy rzemieślnicy w Pa- ryżu i Londynie. Kierownictwo Związku znajdowało się naj- pierw w Paryżu, a od 1846 roku w Londynie. W latach 1836-1838 odbyła się w Związku Sprawiedli- wych dyskusja programowa. Pod koniec 1838 roku pojawiła się broszura Wilhelma Weitlinga pt. „Człowieczeństwo, ja- PRZEDMOWA DO NOWEGO POLSKIEGO WYDANIA… 11 kie ono jest, a jakim powinno być?”. Stała się ona faktycznie programem Związku. W 1842 roku Weitling opublikował jeszcze pracę pt. „Gwarancje harmonii i wolności”, ale nie była ona już w stanie dawać dłużej programowej odpowiedzi na nowe problemy. Na przełomie lat 1844-1845 i 1846-1847 doszło do ponownych dyskusji programowych. W 1847 roku przybyli z Londynu do Brukseli wysłannicy Związku Spra- wiedliwych z propozycją, aby Marks i Engels przystąpili do tej organizacji. W czerwcu 1847 roku odbył się w Londynie zjazd Związku Sprawiedliwych (z udziałem Engelsa), który przeszedł też do historii jako I Kongres Związku Komuni- stów, gdyż taką nazwę przyjął wówczas Związek Sprawiedli- wych. Dotychczasowa dewiza Związku „Wszyscy ludzie są braćmi!”, została zastąpiona klasowym hasłem i zasadą wal- ki — „Proletariusze wszystkich krajów, łączcie się!”. II Kon- gres obradujący od 29 listopada do 8 grudnia 1847 roku za- danie opracowania programu Związku powierzył Marksowi i Engelsowi. „Manifest” nie powstał więc z dnia na dzień, lecz był wy- nikiem dyskusji w Związku Sprawiedliwych, jak i dojrzewa- nia Marksa i Engelsa do takiej formy przedstawienia progra- mu komunistów. Napisanie programu było możliwe po wyja- śnieniu podstawowych problemów teoretycznych i opraco- waniu materialistycznej koncepcji dziejów. Pierwszą próbą było napisanie przez Engelsa „Projektu komunistycznego wyznania wiary”, który był rozpatrywany przez I Kongres Związku Komunistów, obradujący od 2 do 9 czerwca 1847 roku w Londynie, w siedzibie Stowarzyszenia Oświatowe- go Robotników Niemieckich, nad pubem „Pod Czerwonym Lwem” przy Great Windmill Street, w dzielnicy Soho. „Pro- jekt…” nawiązywał w formie do wcześniejszego „Katechi- zmu” komunisty-utopisty Laponneraye’a. Decyzją I Kon- gresu Związku Komunistów „Projekt komunistycznego wy- znania wiary” został rozesłany do gmin Związku i był w nich 12 MANIFEST KOMUNISTYCZNY dyskutowany. Kierownictwo Związku zdawało sobie sprawę ze słabości „Projektu komunistycznego wyznania wiary”. Dokument ten odegrał jednak swoją pozytywną rolę, gdyż po raz pierwszy w historii pozwolił zorganizować stosunko- wo szeroką dyskusję programową w ruchu robotniczym. Po tej dyskusji Engels napisał nową wersję programu pod nazwą „Zasady komunizmu”. Już w trakcie jego opra- cowywania doszedł do wniosku, że należy zmienić formę i strukturę programu. Dlatego w liście do Marksa z 23-24 listopada 1847 roku pisał: „Zastanów się trochę nad wyzna- niem wiary. Uważam, że najlepiej byłoby zrezygnować z for- my katechizmu i nadać temu tytuł: »Manifest komunistycz- ny«. Ponieważ trzeba tam będzie wyłożyć mniej lub więcej historii, dotychczasowa forma zupełnie się nie nadaje. Przy- wiozę tutaj projekt, który ja napisałem, ma formę zwyczaj- nej narracji, ale jest marnie zredagowany, w ogromnym po- śpiechu” (MED, t. 27, s. 122). „Manifest” został po raz pierwszy wydany drukiem w lu- tym 1848 roku w Londynie po kilkakrotnych ponagleniach ze strony Komitetu Centralnego. Marks i Engels wyciągnęli ówczesny ruch komunistyczny z konspiracji i sekciarstwa. Dlatego we wstępie pisali, że „Czas już najwyższy, aby ko- muniści wyłożyli otwarcie wobec całego świata swój punkt widzenia i bajce o widmie komunizmu przeciwstawili ma- nifest samej partii” (MED, t. 4, s. 513). Zaś w zakończeniu stwierdzali, że „Komuniści uważają za niegodne ukrywanie swych poglądów i zamiarów” (MED, t. 4, s. 549). Pierwsze wydanie „Manifestu” było anonimowe. Cho- ciaż pod wszystkimi współczesnymi wydaniami „Manifestu” widnieje nazwisko Marksa i Engelsa, a koncepcje Engelsa wpłynęły na jego treść i strukturę, to jednak tekst, który do- tarł do Londynu, został napisany i zredagowany przez Mark- sa w gabinecie w mieszkaniu pod numerem 42 przy rue d’Orléans w Brukseli. PRZEDMOWA DO NOWEGO POLSKIEGO WYDANIA… 13 Tytuł „Manifest Partii Komunistycznej” jest trochę mylą- cy, gdyż partia o takiej nazwie wówczas nie istniała. Dlatego od 1872 roku nazywany jest „Manifestem komunistycznym”. „Struktura Manifestu” Struktura i treść „Komunistycznego wyznania wiary”, „Za- sad komunizmu” i „Manifestu Partii Komunistycznej” przedstawiają sobą kolejne stopnie rozpracowania teorii i programu formułującej się partii komunistycznej. Istnie- je określona współzależność pomiędzy punktami (pytania- mi i odpowiedziami) dwóch pierwszych projektów a „Mani- festem”. Pomijając detale można przedstawić ją w postaci następującej tabeli: Projekt komunistycz- nego wyznania wiary Zasady komunizmu 1-6 7-12 13-22 przepra- cowano 1-13 14-24 — 24 — 25 Manifest Partii Komunistycznej (Cyfry arabskie oznaczają numery pytań i odpowiedzi w „Projekcie komu- nistycznego wyznania wiary” i w „Zasadach komunizmu”, a cyfry rzym- skie numery rozdziałów „Manifestu Partii Komunistycznej”). III IV — I II „Manifest Partii Komunistycznej” — pierwszy dojrzały pro- gram międzynarodowego ruchu robotniczego, składa się z krótkiego wstępu i czterech zasadniczych rozdziałów. Rozdział pierwszy, najbardziej obszerny, pt. „Burżu- azja a proletariusze” — to krótki wykład materialistyczne- go pojmowania rozwoju społeczeństwa. Znajduje się w nim wszechstronne rozwinięcie i uzasadnienie twierdzenia, że historia dotychczasowych społeczeństw, poza wspólnotą pierwotną, jest historią walki klas. Z tego punktu widzenia 14 MANIFEST KOMUNISTYCZNY rozpatrując społeczeństwo burżuazyjne, w pierwszej części rozdziału, wskazuje się na materialne, a w drugiej części, na społeczne, przesłanki komunizmu. Z jednej strony — postę- puje rozwój sił wytwórczych, pogłębia się sprzeczność po- między ciągle rozwijającymi się siłami wytwórczymi a bur- żuazyjnymi stosunkami produkcji, opartymi na własności prywatnej. Natomiast z drugiej strony — powstaje i rozwija się proletariat jako obiektywna siła społeczna, zmuszona do zniesienia burżuazyjnych stosunków społecznych, pogłębia się antagonistyczna sprzeczność pomiędzy proletariatem a burżuazją. Tym wszystkim, którzy uważają, że teoria globaliza- cji jest najnowszym tworem nauk politycznych i ekonomii można przytoczyć opis procesów, dokumentujący trafność obserwacji Marksa i Engelsa: „Potrzeba coraz szerszego zby- tu dla swych produktów gna burżuazję po całej kuli ziem- skiej. Wszędzie musi się ona zagnieździć, wszędzie zado- mowić, wszędzie zadzierzgnąć stosunki. Przez eksploatację rynku światowego burżuazja nadała produkcji i konsump- cji wszystkich krajów charakter kosmopolityczny. Ku wiel- kiemu żalowi reakcjonistów usunęła przemysłowi spod nóg grunt narodowy. Odwieczne narodowe gałęzie przemysłu uległy zniszczeniu i są dalej co dzień niszczone. Są wypie- rane przez nowe gałęzie przemysłu, których wprowadzenie staje się kwestią życia dla wszystkich cywilizowanych naro- dów, przez gałęzie, które przetwarzają surowce już nie miej- scowe, lecz sprowadzane z najodleglejszych stref, i których fabrykaty spożywane są nie tylko w kraju, lecz także we wszystkich częściach świata. Miejsce dawnych potrzeb, za- spokajanych przez wyroby krajowe, zajmują nowe, których zaspokojenie wymaga produktów najodleglejszych krajów i klimatów. Dawna lokalna i narodowa samowystarczalność i odosobnienie ustępują miejsca wszechstronnym stosun- kom wzajemnym, wszechstronnej współzależności naro-
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Manifest komunistyczny
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: