Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00072 006304 12460025 na godz. na dobę w sumie
Marketing doświadczeń w Internecie - ebook/pdf
Marketing doświadczeń w Internecie - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 220
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-9488-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Celem niniejszej monografii jest zaprezentowanie możliwości przeniesienia koncepcji marketingu doświadczeń, stanowiącego nowy paradygmat patrzenia na ofertę przedsiębiorstwa i jego strategię marketingową, na grunt e-biznesu. Autorka stara się odpowiedzieć na pytanie, na ile jest możliwe zastosowanie koncepcji gospodarki doświadczeń w rzeczywistości wirtualnej:

Książka uzupełnia lukę w wiedzy na temat marketingu doświadczeń wynikającą z nieznajomości możliwości wykorzystania tej koncepcji w rzeczywistości wirtualnej. Przedstawia praktyczne wnioski mogące posłużyć e-sprzedawcom do stworzenia strony internetowej swojego sklepu w taki sposób, aby oferowała ona niezapomniane doświadczenia zakupowe konkretnemu segmentowi rynku.

Adresatami publikacji są badacze zajmujący się tematyką marketingu i zachowań konsumenckich, praktycy biznesu z firm consultingowych oraz prowadzących badania rynkowe, menedżerowie działów marketingu, przedsiębiorcy i właściciele firm. Książka powinna zainteresować również wykładowców i studentów specjalizujących się w e-biznesie.

Praca realizuje cel poznawczy, projektowy i aplikacyjny. Zamieszczone w niej praktyczne wnioski mogą posłużyć e-sprzedawcom dostosować się do potrzeb konsumentów epoki postmodernizmu, którzy poszukują doświadczeń w trakcie ich ścieżki zakupowej, czyli drogi, jaką przebywają od chwili pojawienia się potrzeby do dokonania zakupu produktów tę potrzebę zaspokajających. Grupy docelowe – czytelnicy tej publikacji to nie tylko naukowcy czy studenci, zainteresowani problematyką e-handlu, ale także praktycy, szukający pomysłów i inspiracji do poprawy swej pozycji konkurencyjnej.

Prof. dr hab. Andrzej Sznajder
Zakład Strategii Marketingowych
Szkoła Główna Handlowa w Warszawie

Oceniania monografia stanowi wartościową i oryginalną publikację. Wyznacza ona kierunki dalszych badań naukowych w obszarze marketingu doświadczeń.

Prof. dr hab. Grzegorz Karasiewicz
Wydział Zarządzania
Uniwersytet Warszawski

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

MARKETING doświadczeń w Internecie Agnieszka Kacprzak Wydawnictwo C.H.Beck MARKETING DOŚWIADCZEŃ W INTERNECIE MARKETING DOŚWIADCZEŃ W INTERNECIE Agnieszka Kacprzak Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2017 Wydawca: Dorota Ostrowska-Furmanek Redakcja merytoryczna: Barbara Wardein Projekt okładki i stron tytułowych: Ireneusz Gawliński Ilustracja na okładce: Ireneusz Gawliński Recenzenci: prof. dr hab. Grzegorz Karasiewicz prof. dr. hab. Andrzej Sznajder Seria: Zarządzanie – Marketing Publikacja dofinansowana przez Wydział Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego ©Wydawnictwo C.H.Beck 2017 Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o., ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa, tel. 22 33 77 600 Skład i łamanie: IGAWA Ireneusz Gawliński Druk i oprawa: www.bookfactory.pl ISBN 978-83-255-9487-9 ISBN e-book 978-83-255-9488-6 Spis treści Wstęp ........................................................................................................................................ 7 Rozdział 1. Wirtualizacja konsumpcji i charakterystyka e-konsumentów .............. 13 1.1. Ewolucja wirtualizacji konsumpcji ......................................................................... 13 1.2. Świat technologii mobilnych .................................................................................... 17 1.2.1. Technologie mobilne w Polsce i na świecie ............................................... 19 1.2.2. Motywy i bariery korzystania z m-handlu ............................................... 21 1.2.3. Specyfika marketingu mobilnego............................................................... 23 1.3. Cyfrowe technologie a zmiany w zakresie zachowań konsumentów .............. 25 1.4. E-konsument w świetle dotychczasowych badań ................................................ 28 1.4.1. Cechy e-konsumentów ................................................................................. 28 1.4.2. Preferowane punkty e-handlu ................................................................... 30 1.4.3. Motywy i bariery robienia zakupów online ............................................. 31 1.4.4. Najczęściej kupowane grupy produktów oraz poziom wydatków online ........................................................................................... 32 Rozdział 2. Marketing doświadczeń w rzeczywistości wirtualnej ............................ 35 2.1. Specyfika kreowania doświadczeń konsumenta online ..................................... 35 2.2. Typologie doświadczeń wirtualnych .................................................................... 39 2.3. Moduły e-doświadczeń............................................................................................. 45 2.3.1. Moduł sensoryczny .......................................................................................... 45 2.3.2. Moduł emocjonalny ...................................................................................... 56 2.3.3. Moduł poznawczy ......................................................................................... 59 2.3.4. Moduł relacyjny − personel .......................................................................... 62 2.3.5. Moduł relacyjny – inni klienci..................................................................... 65 2.3.6. Moduł behawioralny ..................................................................................... 79 2.3.7. Moduł użytkowy ........................................................................................... 86 2.3.8. Moduł eskapistyczny .................................................................................... 95 2.4. Korzyści z marketingu doświadczeń online ........................................................ 97 2.5. Podsumowanie ........................................................................................................... 99 Rozdział 3. Doświadczenia zakupowe online – oczekiwania polskich konsumentów .......................................................................................................................... 103 3.1. Metodyka badania ilościowego ............................................................................... 103 3.1.1. Problem, pytania i hipotezy badawcze ...................................................... 103 3.1.2. Narzędzia badawcze ..................................................................................... 108 3.1.3. Opis próby badawczej ................................................................................... 112 3.2. Częstotliwość zakupów przez Internet i wydatkowane kwoty ......................... 113 3.3. Postawa wobec zakupów przez Internet................................................................ 118 3.4. Oczekiwane doświadczenia zakupowe ................................................................. 119 3.5. Preferowane doświadczenia zakupowe a postawa wobec zakupów przez Internet ............................................................................................................. 125 3.6. Profil psychograficzny e-konsumenta w Polsce .................................................. 127 6 3.7. Zakupy z użyciem technologii mobilnych ............................................................ 129 3.8. Podsumowanie ........................................................................................................... 131 Rozdział 4. Analiza pozytywnych i negatywnych doświadczeń zakupowych online ................................................................................................................ 135 4.1. Metodyka badania jakościowego ............................................................................ 135 4.1.1. Interpretatywne badania konsumenckie ................................................. 135 4.1.2. Teoria ugruntowana i analiza narracji ....................................................... 136 4.1.3. Procedura badania......................................................................................... 137 4.1.4. Przebieg kodowania ...................................................................................... 138 4.2. Pozytywne i negatywne doświadczenia zakupowe online – przesłanki i konsekwencje .................................................................................... 141 4.2.1. Doświadczenia pozytywne ......................................................................... 141 4.2.2. Doświadczenia negatywne .......................................................................... 151 4.3. Typy doświadczeń zakupowych online ................................................................. 162 4.3.1. Doświadczenia indywidualne hedonistyczne .......................................... 163 4.3.2. Doświadczenia indywidualne utylitarne .................................................. 165 4.3.3. Doświadczenia relacyjne hedonistyczne .................................................. 166 4.3.4. Doświadczenia relacyjne utylitarne ........................................................... 168 Podsumowanie ........................................................................................................................ 171 Aneks......................................................................................................................................... 177 1. Analiza rzetelności zastosowanych narzędzi badawczych ................................ 177 1.1. Narzędzie do pomiaru preferowanych doświadczeń zakupowych ..... 177 1.2. Skala do pomiaru postawy wobec zakupów w Internecie oraz skale psychograficzne .......................................................................... 179 2. Analiza czynnikowa – doświadczenia hedonistyczne i utylitarne ................... 181 3. Zmienne demograficzne a moduły doświadczeń ................................................ 183 4. Model strukturalny – typy preferowanych doświadczeń 5. Model strukturalny – profil psychograficzny konsumenta a postawa wobec zakupów przez Internet ............................................................ 189 6. Charakterystyki uczestników badania jakościowego ......................................... 192 Bibliografia .............................................................................................................................. 199 a postawa wobec zakupów przez Internet ............................................................ 187 Indeks ........................................................................................................................................ 217 Spis treści Wstęp Celem niniejszej monografii jest zaprezentowanie możliwości przeniesienia koncepcji marketingu doświadczeń [Pine, Gilmore, 2011], stanowiącej nowy trend działalności marketingowej przedsiębiorstwa, na grunt e-biznesu. Idea ta zyskuje obecnie coraz większą popularność jako nowy sposób patrzenia na ofertę przedsię- biorstwa [Ferreira, Teixeira, 2013]. Wychodzi ona naprzeciw przemianom zachodzą- cym w zakresie zachowań i oczekiwań konsumentów, którzy w coraz większym stopniu poszukują podczas zakupów nie tylko zwykłych, utylitarnych korzyści związanych z produktem i usługą, ale również przeżyć, emocji i rozrywki. Główne założenie marketingu doświadczeń stanowi, że oferta przedsiębiorstwa powinna być całościowym, wyjątkowym i niezapomnianym doświadczeniem dostarcza- nym konsumentowi. Wiąże się to ze zmianą sposobu myślenia na temat tego, co właściwie sprzedajemy i w jaki sposób prowadzimy komunikację marketingową z konsumentem. Doświadczenie rozumiane jest jako indywidualne i niepowta- rzalne doznanie powstałe w wyniku stymulacji ze strony przedsiębiorstwa, wią- żące się z autentycznym przeżyciem po stronie konsumenta. Termin „marketing doświadczeń” odnosi się do decyzji związanych z pro- jektowaniem, realizowaniem i kontrolowaniem działań rynkowych sprzedaw- ców, podejmowanych zgodnie z założeniami gospodarki doświadczeń. Pojęcie „gospodarka doświadczeń” jest szersze i obejmuje stronę podażową (działania sprzedawców) i popytową (zachowania klientów) rynku oraz ofertę, która jest rozpatrywana w kategoriach doświadczeń. Czytelnika zainteresowanego podsta- wowymi założeniami i narzędziami marketingu doświadczeń, czy też perspek- tywami rozwoju gospodarki doświadczeń w Polsce odsyłamy do wcześniejszych książek autorki [Dziewanowska, Kacprzak, 2013; Kacprzak i in., 2015]. Niniejsza monografia idzie o krok dalej i stara się odpowiedzieć na pytanie, na ile jest możli- we zastosowanie koncepcji gospodarki doświadczeń w rzeczywistości wirtualnej. Autorka stara się ponadto pokazać, w jaki sposób należy kształtować poszcze- gólne moduły idealnego doświadczenia zakupowego w Internecie. Analizowane są również kwestie ważności i miejsca poszczególnych typów wrażeń w ofercie przedsiębiorstwa oraz ich powiązanie z charakterystyką konsumentów. Wszystkie rozważane w tej książce kwestie koncentrują się na rynku B2C, a więc na relacjach między sprzedawcami a indywidualnymi klientami końcowy- mi. Jednym z najważniejszych obecnie wyzwań na tym rynku jest prowadzenie konsumentów przez świat cyfrowej konsumpcji [Kotler i in., 2017]. O ile trady- cyjne punkty sprzedaży były ograniczone lokalizacją sklepu, jego wymiarami 8 Wstęp fizycznymi i godzinami otwarcia, o tyle nowe punkty e-sprzedaży1 umożliwiają dostęp do swojej oferty z dowolnego miejsca i w dowolnym czasie. W rezultacie konsument jest zawsze gotowy do kupowania, a sprzedawca do sprzedawania, jednak interakcja między nimi nie jest bezpośrednia, ale odbywa się za pośred- nictwem technologii informatycznych, co zupełnie zmienia jej charakter [Panta- no, Priporas, 2016]. E-handel jest niezwykle dynamicznie rozwijającym się obszarem rynku. W 2016 roku już ponad 55 Polaków miało za sobą doświadczenie dokonania zakupów za pośrednictwem Internetu. O sile nowych technologii i tempie przemian, jakie zachodzą na naszych oczach za ich sprawą, świadczą liczby. Radio potrzebowało aż 38 lat, aby osiągnąć liczbę 50 mln słuchaczy, telewizji zajęło to 13 lat, a Inter- netowi zaledwie 4 lata [Solomon, 2013). Jeśli chodzi o e-handel, to dane mówią, że globalna sprzedaż w Internecie w 2015 roku była warta prawie bilion dolarów, a do 2020 roku wartość ta ma wzrosnąć do 2 bilionów dolarów. W przypadku Pol- ski e-handel w 2015 roku wart był 6,2 mld dolarów, a prognoza mówi o wzroście do wartości ponad 10 mld dolarów w perspektywie najbliższych 5 lat. Całkowity udział handlu elektronicznego w handlu detalicznym ma wzrosnąć w tym okre- sie z 7 do 10 [Euromonitor, 2015]. Pomimo robiącego wrażenie tempa wzrostu wartości transakcji na rynku za- kupów przez Internet oraz optymistycznych perspektyw wyniki badań pokazują, że wielu konsumentów niechętnie odnosi się do tej formy dokonywania zaku- pów. Większość e-sprzedawców boryka się z niskim współczynnikiem konwer- sji z osób przeglądających stronę na kupujących oraz wysokim odsetkiem osób porzucających wypełniony towarami e-koszyk przed dokonaniem płatności. Pro- porcja kupujących do przeglądających stronę wynosiła w skali świata w 2016 roku między 2,50 a 3 [Monetate, 2016], gdy tymczasem w przypadku sklepów real- nych, zależnie od ich typu, zakupu dokonuje między 20 a 40 odwiedzających [ShopperTrak, 2016]. Z punktu widzenia e-sprzedawców bardzo ważne jest zatem eliminowanie czynników, które zniechęcają ludzi do zakupów online i promowa- nie tego typu aktywności konsumenckiej [Kim, Lennon, 2008]. Przytoczone dane statystyczne wskazują także na fakt, że wirtualizacja prowadzenia działalności sprzedażnej jest wyzwaniem, które dotyczy praktycznie wszystkich przedsię- biorstw, także tych, które nie rozpoczęły jeszcze działań w tym zakresie. Pyta- niem, na które muszą sobie odpowiedzieć, jest kwestia, jak skutecznie włączyć się w e-handel i jaką wartość należy zaproponować klientowi, aby z setek ofert konkurencji wybrał propozycję danego e-sklepu. Odpowiedzią może być w tym przypadku wykorzystanie koncepcji marketingu doświadczeń. 1 W niniejszej książce przedrostek „e-” używany jest jako skrót od „elektroniczny”, np. e-biznes, e-handel, e-sprzedawca, e-sklep, e-konsument, dla określenia elektronicznego handlu i konsumentów kupujących za pośrednictwem Internetu. Z kolei przedrostek „m-” zastępuje słowo „mobilny”, np. m-handel i m-konsument, dla handlu i konsumenta mobilnego, a więc kupującego za pośrednictwem technologii mobilnych (smartfony, tablety). Wstęp 9 Tradycyjne badania w dziedzinie zachowań konsumenckich bazowały na ide- ach zaczerpniętych z psychologii poznawczej, mikroekonomii oraz klasycznej teorii podejmowania decyzji. To z tych nauk wywodzi się koncept użyteczno- ści i utylitarnej wartości z zakupów [Hirschman, Holbrook, 1982]. Perspektywa utylitarna opisuje konsumenta jako racjonalnego nabywcę rozwiązującego poja- wiające się w czasie zakupów dylematy, używając rachunku kosztów i korzyści. Zakłada, że konsument szacuje użyteczność usługi czy produktu na podstawie oceny korzyści, jakich ona dostarcza, w relacji do kosztów, jakie trzeba ponieść. Podstawą tego podejścia jest traktowanie konsumenta jako decydenta skrajnie racjonalnego i kalkulującego, a pominięcie aspektu emocjonalnego podejmowa- nych decyzji. Dosyć wcześnie zarysował się jednak konkurencyjny nurt badań nad zachowaniami konsumenta, który się skupił na emocjonalnym i irracjonal- nym aspekcie zachowań zakupowych jednostki. Pionierem tego typu badań był Ernest Dichter [1947], który jako pierwszy zajął się badaniem tzw. motywacji za- kupowej. Jego podstawowym założeniem była teza, że konsument dokonuje wy- borów konkretnych marek lub produktów z powodów emocjonalnych, których źródeł należy szukać w psychice jednostki. W latach sześćdziesiątych i siedem- dziesiątych XX wieku badania na temat irracjonalnych motywacji zakupowych były w dużym stopniu ignorowane [Sheth i in., 1988]. Większe zainteresowanie zyskały dopiero w latach osiemdziesiątych wraz ze stworzeniem przez Zuckerma- na [1979] skali do pomiaru skłonności do poszukiwania doznań przez jednostki. W tym okresie Holbrook i Hirschman [1982] wprowadzili do obiegu naukowe- go pojęcie konsumpcji hedonistycznej. O ile w tradycyjnym podejściu konsu- ment był postrzegany jako racjonalny decydent, który chce zmaksymalizować użyteczność poprzez skupianie się na namacalnych korzyściach dostarczanych przez produkt, o tyle konsumpcja hedonistyczna kładzie nacisk na pobudzenie emocjonalne, które następuje w czasie kupowania lub konsumowania nabytych dóbr. Jednostka patrzy nie tylko na jakość produktu w relacji do jego ceny – zna- czenie ma również to, jaką radość i rozrywkę on przynosi, czy też jakie wyobra- żenia i fantazje wzbudza. Obecnie uważa się, że postawa konsumenta wobec marki czy produktu za- leży zarówno od oferowanej wartości utylitarnej, jak i hedonistycznej [Troja- nowski, 2013]. Jedna z tych wartości może przeważać w zależności od rodzaju produktu, poziomu zaangażowania konsumenta w proces zakupowy oraz jego cech indywidualnych [Sarkar, 2011]. Wiele usług i produktów jest wybieranych w celu doświadczenia, jakie ze sobą niosą, a nie tylko dlatego, że są efektywne, mają dobrą wartość ekonomiczną czy łatwo ich używać. Właśnie takie podej- ście do kreowania wartości dla klienta stoi u podstaw marketingu doświadczeń. Większość badań nad tą koncepcją dotyczy jednak realnych punktów sprzeda- ży i świadczenia usług, wobec czego ich wyniki nie dają się w bezpośredni spo- sób przełożyć na specyfikę e-handlu. Doświadczenie online jest fundamentalnie inne niż kreowane w tradycyjnych punktach sprzedaży. W e-sklepach braku- je bezpośrednich interakcji z personelem sprzedażnym, nie ma możliwości za- 10 Wstęp angażowania wszystkich zmysłów konsumenta, a kontakt z innymi klientami ogranicza się do słowa pisanego. W związku z tym istnieje potrzeba szerszych badań, aby ustalić, jak dokładnie powinno wyglądać angażujące konsumenta doświadczenie w e-sklepie [Shobeiri i in., 2013]. Czy do jego stworzenia można wykorzystać ten sam zestaw czynników, który istnieje w sklepach realnych, czy jednak nacisk powinien być położony na inne aspekty kreowania doświadcze- nia? W jaki sposób fakt zapośredniczenia interakcji między sprzedawcą a kon- sumentem przez technologie informatyczne wpływa na ostateczny kształt tych czynników? Z jednej strony współcześni konsumenci oczekują od stron internetowych w coraz większym stopniu nie tylko sprawnego procesu zakupu produktu czy usługi, ale angażującego ich doświadczenia [Jeong i in., 2009]. Z drugiej jednak strony wyniki dotychczasowych badań pokazują, że konsumenci kupujący onli- ne mają niższy poziom orientacji na doświadczenie niż ci, którzy preferują zaku- py w realnych punktach sprzedaży [Kang i in., 2015]. Kwestią otwartą pozostaje pytanie, czy jest to wynik odmiennych oczekiwań e-konsumentów, czy też raczej rezultat braku oferty skoncentrowanej na wartości doświadczalnej w większości e-sklepów [Kacprzak i in., 2015]. Zjawisko to jest o tyle ciekawe, że sami twórcy koncepcji marketingu doświadczeń [Pine, Gilmore, 1999] uznali, że Internet sta- nowi wysoce odpowiednią platformę do dostarczania konsumentom niezapo- mnianych i głęboko angażujących doświadczeń. Celem badań, których wyniki zaprezentowane są w niniejszej książce, było wypełnienie zaznaczonych wyżej luk w wiedzy poprzez zbadanie możliwości zastosowania koncepcji marketingu doświadczeń w rzeczywistości wirtualnej. Szczegółowe cele poznawcze przedstawiają się następująco: 1) Określenie znaczenia poszczególnych modułów tworzenia doświadczenia zakupowego w opinii polskich internautów. 2) Powiązanie preferowanych modułów doświadczeń z charakterystykami demograficznymi e-konsumenta. 3) Przedstawienie profilu psychograficznego polskiego e-konsumenta. 4) Porównanie profilu polskiego e-konsumenta i m-konsumenta. 5) Poznanie przesłanek i konsekwencji pozytywnych i negatywnych doświad- czeń zakupowych online. 6) Stworzenie typologii doświadczeń zakupowych online. W badaniu uwzględniono zarówno utylitarne, jak i hedonistyczne moduły do- świadczenia zakupowego. Zaliczają się do nich doświadczenia: sensoryczne, emo- cjonalne, poznawcze, relacyjne, eskapistyczne, kosztowe i użytkowe. Sprawdzono, na ile ważne są poszczególne moduły doświadczeń dla polskich internautów oraz jak preferencje te można powiązać z ich cechami demograficznymi. W ra- mach poszukiwania wyjaśnienia preferowania określonych typów doświadczeń zakupowych określono również profil psychograficzny polskiego e-konsumen- ta poprzez takie charakterystyki, jak: systematyczny styl myślenia, kontrolowa- Wstęp 11 nie wydatków oraz stosunek do pieniądza. Osobne miejsce przeznaczono też na przedstawienie podobieństw i różnic między e-konsumentem a m-konsumentem kupującym przy pomocy technologii mobilnych. Kolejny cel badawczy dotyczył wyróżnienia cech wyjątkowo pozytywnych i negatywnych doświadczeń zakupo- wych online, dzięki czemu można sformułować wskazówki co do kształtowania idealnego przeżycia dostarczanego przez e-sklep. Wreszcie, ostatni cel wiązał się ze stworzeniem typologii wirtualnych doświadczeń zakupowych w odniesieniu do szczególnie istotnych ich elementów w oczach konsumentów. Celem metodycznym przeprowadzonych badań była konstrukcja i walidacja kompleksowego indeksu do pomiaru stosunku konsumentów do poszczególnych modułów doświadczeń. Zastosowana metodyka prowadzenia badań zakładała połączenie ilościowych badań sondażowych oraz metod jakościowych. Pozwala to wyeliminować słabe strony związane z zastosowaniem pojedynczego podej- ścia badawczego oraz daje większą pewność co do osiągniętych wyników bada- nia [Denzin, 1978; Jick, 1979]. Dwa etapy badania to: 1) Ilościowe badania sondażowe, przeprowadzone metodą CAWI (ang. Com- puter Assisted Web Interview) na reprezentatywnej próbie 1003 polskich in- ternautów. Celem tego etapu było zbadanie postaw polskich internautów wobec poszczególnych modułów doświadczeń oraz powiązanie ich pre- ferencji z cechami demograficznymi i psychograficznymi. Uzupełniająco poruszono także tematykę m-handlu. Właściwe badanie zostało poprze- dzone badaniem pilotażowym na próbie 120 konsumentów kupujących za pośrednictwem Internetu. 2) Badanie jakościowe w formie analizy narracji zebranych od 90 internau- tów, dobranych w sposób kwotowy. Na tym etapie badania wykorzystano technikę przypadków krytycznych, aby określić, jakie są przesłanki po- wodujące, że dane doświadczenie zakupowe online zapisało się w pamię- ci konsumenta jako wyjątkowo pozytywne lub negatywne. Na podstawie zebranych danych stworzono także typologię doświadczeń konsumenta online opartą na ich hedonistycznym lub utylitarnym charakterze oraz po- ziomie nakierowania na relacje z innymi. Rozdział pierwszy niniejszej książki poświęcony jest historii wirtualizacji kon- sumpcji oraz pokazaniu przemian technologicznych zachodzących w tym sektorze, ze szczególnym uwzględnieniem obecnie obserwowanego przesunięcia w stronę technologii mobilnych (m-handel). Następnie przedstawiona jest charakterystyka e-konsumentów w Polsce i na świecie w świetle dotychczasowych badań zarówno w zakresie ich charakterystyki demograficznej, jak i psychograficznej oraz społecznej. Rozdział drugi przedstawia możliwości zastosowania koncepcji marketingu doświadczeń w rzeczywistości wirtualnej. Rozpoczyna się od omówienia spe- cyfiki doświadczeń wirtualnych oraz zaprezentowania wybranych typologii do- świadczeń zakupowych online. Następnie omówione są szczegółowo poszczególne moduły doświadczeń możliwych do zaoferowania konsumentowi. Każdorazo- 12 Wstęp wo opisana jest ich specyfika, możliwości zastosowania w Internecie oraz sku- teczność w świetle dotychczasowych badań. W podsumowaniu tego rozdziału pokazano korzyści z zastosowania marketingu doświadczeń w Internecie oraz zestawiono wszystkie wynikające z literatury zalecenia stworzenia e-sklepu ofe- rującego idealne doświadczenie zakupowe. Kolejne dwa rozdziały, trzeci i czwarty, przedstawiają wyniki badań własnych. Pierwszy z nich opisuje wyniki badania ilościowego przeprowadzonego metodą CAWI na reprezentatywnej próbie 1003 polskich internautów. Zaprezentowane są główne wnioski z badań w zakresie stosunku polskich konsumentów do po- szczególnych modułów doświadczeń. Udzielono odpowiedzi na pytanie, które moduły są najistotniejsze dla kreowania idealnego doświadczenia zakupowego online, oraz powiązano preferencje konsumentów z ich cechami demograficz- nymi i psychograficznymi. Drugi rozdział badawczy opisuje wyniki badań jako- ściowych, przeprowadzonych w formie analizy, spisanych przez konsumentów 90 narracji na temat zakupów online. Przedstawione są przesłanki oraz skutki pozytywnych i negatywnych doświadczeń konsumentów z e-sklepami oraz au- torska typologia tych doświadczeń, zwracająca szczególną uwagę na pomijany często wątek relacji z innymi podczas e-zakupów. Niniejsza książka uzupełnia lukę w wiedzy na temat marketingu doświad- czeń związaną z możliwościami wykorzystania tej koncepcji w rzeczywistości wirtualnej. Przedstawione są praktyczne wnioski mogące posłużyć e-sprzedaw- com do stworzenia strony internetowej swojego sklepu w taki sposób, aby ofero- wała ona niezapomniane doświadczenia zakupowe konkretnemu segmentowi rynku. Kolejne elementy wirtualnego doświadczenia zakupowego przeanalizo- wane są pod kątem ich użyteczności i istotności w oczach poszczególnych grup polskich e-konsumentów. W związku z tym lektura tej pozycji może zaintereso- wać nie tylko naukowców czy studentów zainteresowanych tematyką e-handlu, ale również praktyków szukających pomysłów i inspiracji do tego, jak wyróżnić swoją ofertę na tle konkurencji. *** Autorka składa w tym miejscu serdeczne podziękowania recenzentom: prof. drowi hab. Andrzejowi Sznajderowi oraz prof. drowi hab. Grzegorzowi Karasie- wiczowi za cenne wskazówki i komentarze, które pozwoliły udoskonalić treść niniejszej monografii. Wyrazy wdzięczności należą się również dr Katarzy- nie Dziewanowskiej za inspirację i uwagi do pierwszego szkicu tej monografii. W opracowaniu wyników badań pomocne były również wskazówki metodycz- ne prof. Przemysława Hensla i dra Grzegorza Króla, którym serdecznie dzięku- ję za poświęcony czas. Rozdział 1 Wirtualizacja konsumpcji i charakterystyka e-konsumentów 1.1. Ewolucja wirtualizacji konsumpcji Dwa główne paradygmaty w naukach społecznych, które obecnie się krzy- żują, to paradygmat społeczeństwa konsumpcyjnego i społeczeństwa informa- cyjnego [Baudrillard, 1970; 2006; Castells, 2003]. W jaki sposób te dwa podejścia przenikają się nawzajem? Początkowo kwestie konsumpcji w kontekście infor- matyzacji sprowadzono do analizowania zakupów urządzeń technicznych nie- zbędnych do uczestnictwa w społeczeństwie informacyjnym, a dopiero potem zaczęto się zastanawiać nad tym, w jaki sposób cyfrowe technologie wpływają na konsumowanie pozostałych dóbr i usług [Lehdonvirta, 2012]. Trzy fale wirtu- alizacji konsumpcji można podzielić na: 1) Etap powstawania sklepów online, w którym konsumpcja została posze- rzona o kupno przez Internet. 2) Etap konsumpcji współuczestniczącej (ang. participatory consumption), pod- czas której pojawiły się nowe możliwości dzielenia się informacją zwią- zane przede wszystkim z wykorzystaniem mediów społecznościowych. Jeszcze w latach dziewięćdziesiątych XX wieku, nazywanych erą Web 1.0, czyli Internetu traktowanego głównie jako tekst, wielu badaczy oskarżało nowe technologie o izolowanie ludzi od siebie. Anonimowa komunikacja z obcymi ludźmi za pośrednictwem komputera była uważana za dziwną ideę. Jednak bardzo szybko okazało się, że ludzie zaczęli wykorzystywać potencjał Internetu w zakresie budowania i podtrzymywania więzi mię- dzyludzkich, zmieniając go w tzw. Web 2.0, a więc świat wirtualnych spo- łeczności [Kozients, 2012; Armstrong, Hagel, 1996]. 3) Etap cyfrowych dóbr wirtualnych (ang. digital virtual goods), których kon- sumpcja jest możliwa jedynie w świecie cyfrowym, gdyż nie posiadają swojej fizycznej postaci. Cyfrowe dobra wirtualne nabywane są w ten sam sposób, jak inne produkty dostępne online, z wyjątkiem tego, że nigdy nie zostaną dostarczone na nasz próg. Do dóbr wirtualnych zaliczają się e-booki, MP3, przedmioty wykorzystywane w grach komputerowych, fotografie, aplika- 14 cje do telefonów komórkowych [Denegri-Knott i in., 2012]. Ekonomiści za- uważają, że to co kiedyś było klasyfikowane jako fikcja, teraz musi zmienić kategorię na dobro w sensie ekonomicznym. O ile tradycyjna konsumpcja wiązała się z użyciem i zużyciem zakupionego produktu, co przygotowy- wało nas do dalszej konsumpcji, o tyle konsumpcja dóbr wirtualnych za- trzymuje się na etapie użycia [Myers, 2012]. Jednocześnie z kolejnymi fazami rozwoju cyfrowej konsumpcji następowała ewolucja technologii, przy pomocy których konsumenci korzystali z rzeczywi- stości wirtualnej [Saylor, 2012]. Pierwsza fala rozwoju technologii wirtualnych była oparta na tzw. komputerach typu mainframe. Pierwsze komputery cecho- wały się olbrzymimi rozmiarami. Na przykład ENIAC, wykorzystywany przez aliantów w czasie II wojny światowej do kalkulowania trajektorii pocisków, wa- żył 30 ton i zajmował 1800 stóp kwadratowych powierzchni. Początkowo każdy komputer był inny i wyjątkowy, dopiero w latach pięćdziesiątych XX wieku za- częto je produkować na masową skalę i do użytku cywilnego. Maszyny te stop- niowo przejmowały żmudne zadania, do których realizacji trzeba było wcześniej zatrudniać wielu ludzi, takie jak rachunkowość, księgowość, śledzenie towarów czy wykonywanie listy płac. Komputery te umożliwiły także rozwój biznesu na skalę międzynarodową w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych ubiegłego wie- ku. Na poziomie społecznym obniżyły koszty prowadzenia biznesu, stworzyły nowe miejsca pracy i nowe produkty, ale nie wpływały w znaczący sposób na codzienne życie ludzi. Do 1980 roku sprzedano mało imponującą w skali świata liczbę 100 000 komputerów mainframe. Aby dokonał się przełom, konieczne było przejście od lamp elektronowych do tranzystorów, które były tańsze, mniej kruche i znacznie mniejsze. Umożli- wiły one drugą falę informatyzacji, jaką było pojawienie się minikomputerów. Początkowo były one rozmiaru lodówki i znacznie tańsze od tych typu main- frame – pierwszym był PDP-8, który pojawił się w 1965 roku i kosztował 18 000 dolarów. Rezultatem było pojawienie się szerokich możliwości nowych zastoso- wań dla komputerów. Zaczęły one kontrolować roboty w fabrykach, systemy ka- sowe w sklepach, pomagać systemom radarowym na lotniskach. Do 1985 roku sprzedano na całym świecie ponad milion minikomputerów. W tym czasie wy- myślono mikroprocesory. Pierwszy z nich, który osiągnął komercyjny sukces, zo- stał wprowadzony przez Intela w 1975 roku. Początkowo mikroprocesory były jednak o wiele słabsze niż mainframe i minikomputery. Miały jednak tę zaletę, że były dostępne dla każdego, kto chciał stworzyć własny komputer [Saylor, 2012]. Trzecia fala była związana z pojawieniem się komputerów osobistych, wy- posażonych w przyjazny użytkownikowi interfejs w formie pulpitu. Pierwszym komputerem tego typu był „The Altair”, powstały w 1975 roku. Jedną z jego za- let był fakt, że można go było zbudować samemu. Inspirując się tym wynalaz- kiem, Bill Gates założył Microsoft i rozwinął pierwszy system operacyjny DOS. W 1980 roku zostało sprzedanych prawie pół miliona komputerów osobistych. Dzięki pulpitowi komputery przeniosły się na inny poziom. Zaczęły wypierać Rozdział 1. Wirtualizacja konsumpcji i charakterystyka e-konsumentów 1.1. Ewolucja wirtualizacji konsumpcji 15 maszyny do pisania, kalkulatory oraz bazy danych. Rozpoczęła się również au- tomatyzacja pracy biurowej. Czwarta fala to pojawienie się komputerów z dostępem do Internetu. Klasycz- ny komputer osobisty był samowystarczalny. Kupowało się do niego programy i ładowało je przez stację dysków, co umożliwiało pisanie, liczenie i granie w gry. Jednak bardzo szybko komputery przestały być odizolowane. W 1969 roku na- rodził się protoplasta dzisiejszego Internetu − ARPANet, który wkrótce uzyskał funkcje społecznościowe. Do 1996 roku większość krajów na świecie została pod- łączona do Internetu [Chmielarz, 2007]. Porozumiewanie się za pomocą kompu- terów umożliwiło rozpowszechnianie w ten sposób informacji, a także wymianę i sprzedaż oraz poszerzanie sieci kontaktów społecznych. Wreszcie piąta fala była związana z powstaniem komputerów mobilnych. Ich produkcja wymagała rozwoju technologii baterii litowych i pamięci flash. Pierw- szą baterię litową stworzyło Sony w 1991 roku. Jej zaletą była niewielka waga i możliwość nadawania jej różnych kształtów i rozmiarów. Z kolei przenośna pa- mięć w postaci chipów, które miały pracować jak twarde dyski, była rozwijana przez firmę Toshiba. Pierwsze telefony komórkowe pojawiły się na początku lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku. Dały one ludziom nowe możliwości, z któ- rych pierwszą było umożliwienie rozmowy między dwoma osobami znajdującymi się w dowolnym miejscu. Kolejnym przełomem było wprowadzenie wiadomości tekstowych (tzw. smsów), a następnie umożliwienie korzystania przy ich pomo- cy z Internetu [Saylor, 2012]. Pierwszy smartfon pojawił się w 1993 roku (IBM Simon Personal Communi- cator). Posiadał prosty ekran dotykowy, ale cechowały go bardzo duże rozmiary i wysoka cena, wobec czego nie zyskał dużej popularności na rynku. Pierwszy telefon z aparatem pojawił się w 2002 roku (Sony Ericson P800). W tym samym roku pojawiła się możliwość przeglądania Internetu za pośrednictwem telefonu. W 2007 roku smartfony zyskały GPSy. Pierwszym komercyjnie udanym smartfo- nem był BlackBerry, który do 2009 roku sprzedał się w liczbie 35 mln egzempla- rzy, ale miał niewielką pamięć i słaby system operacyjny. Bardzo szybko został wyparty z rynku przez produkty firmy Apple, która w 2007 roku wprowadziła na rynek pierwszy iPhone. Był to pierwszy smartfon z prawdziwego zdarzenia – niewielkich rozmiarów, cienki, mający dwa razy większy dotykowy ekran niż BlackBerry, który zmieniał wyświetlanie z poziomego na pionowe, zależnie od tego, jak był trzymany. Pierwszy iPhone posiadał też 8 GB pamięci flash i możli- wość obsługi rozmaitych aplikacji [Saylor, 2012]. Wkrótce potem Google wprowadziło na rynek system operacyjny na urządze- nia mobilne o nazwie Android. Podstawowa różnica między systemem Apple (iOS) a Androidem polegała na tym, że ten drugi jest systemem typu opensource, a więc takim, który każdy, kto się zna na programowaniu, może dowolnie udoskonalać i dopasowywać do swoich potrzeb. Android rozwija się na bazie idei wspólnoty deweloperów, gdy tymczasem iOS jest kontrolowany przez jedno przedsiębior- stwo. Wkrótce po smartfonach wprowadzono kolejne urządzenia umożliwiają- 16 ce mobilne korzystanie z Internetu – w postaci tabletów będących połączeniem smartfona z laptopem. Początkowo budziły one sceptycyzm związany z tym, czy naprawdę są potrzebne, ale okazało się, że doświadczenie korzystania z tableta jest inne niż używanie telefonu czy laptopa. Cechuje go większy ekran i lepsze możliwości graficzne od smartfona, a jednocześnie jest lekki i można go wszędzie ze sobą zabrać. Pierwszy iPad sprzedał się w liczbie 16 mln egzemplarzy w ciągu pierwszych ośmiu miesięcy od premiery [Saylor, 2012]. Pojawienie się Internetu i zjawisko wirtualizacji konsumpcji wywołały ko- nieczność dokonania wielu zmian w działalności marketingowej przedsiębiorstw, zwłaszcza sektora B2C. Jak podaje Mazurek [2012], odnoszą się one zarówno do poszczególnych etapów planowania strategii marketingowej, jak i stosowanych instrumentów: „„ Segmentacja − możliwość szerszego stosowania segmentacji behawioral- nej dzięki opcji śledzenia zachowań konsumenta w Internecie oraz możliwości indywidualizacji działań podejmowanych wobec poszczególnych konsumentów. „„ Produkty − pojawienie się wirtualnych dóbr cyfrowych, uzupełnianie produktów fizycznych o wirtualne usługi. „„ Polityka cenowa − możliwość różnicowania cen i ich dynamicznych zmian, większa konkurencja cenowa z powodu lepszej informacji na ich temat (łatwość porównywania), presja na niższą marżę. „„ Zarządzanie sprzedażą − traktowanie procesu sprzedaży jako źródła przewagi konkurencyjnej, wykorzystywanie baz danych do tworzenia oferty, automatyzacja procesu sprzedaży. „„ Dystrybucja − obniżanie jej kosztów dzięki mniejszej liczbie pośredników, poszerzenie potencjalnego rynku, możliwość dystrybucji wirtualnej dla niektó- rych rodzajów dóbr. „„ Komunikacja marketingowa − wykorzystanie mediów społecznościowych, przesunięcie w stronę strategii pull w reklamie (komunikat pojawia się na żądanie konsumenta), indywidualizacja przekazu reklamowego, możliwość wykorzysta- nia marketingu wirusowego (komunikat reklamowy rozpowszechniany przez samych konsumentów). Wirtualizacja konsumpcji od momentu pojawienia się zaczęła stanowić przed- miot refleksji naukowej. Do trzech głównych podejść teoretycznych obecnych w literaturze przedmiotu zalicza się podejście ekonomiczne, strukturalne i he- donistyczne [Lehdonvirta, 2012]. Według przedstawicieli podejścia ekonomicznego konsument ma pewne wro- dzone potrzeby, których zaspokojenia szuka na rynku. Krytycy tego podejścia nie zgadzają się z założeniem, jakoby wszystkie potrzeby konsumenckie człowieka pochodziły z jakiegoś wrodzonego zestawu [Campbell, 1998; Baudrillard, 1970; 2006; Slater, 1997]. Zwracają uwagę, że zachcianki, jakie mają ludzie w rozwinię- tych społeczeństwach, mogą nie mieć nic wspólnego z potrzebami psychologicz- nymi czy fizjologicznymi w takim ujęciu, w jakim przedstawia je na przykład Maslow [1954] w swojej słynnej piramidzie potrzeb. Bardzo wiele zachowań współ- Rozdział 1. Wirtualizacja konsumpcji i charakterystyka e-konsumentów 1.2. Świat technologii mobilnych 17 czesnych konsumentów wymyka się logice zaspokajania w pierwszej kolejności potrzeb fizjologicznych czy bezpieczeństwa, a dopiero potem potrzeb wyższego rzędu (szacunek społeczny czy samorealizacja). Przykładem może być zadłuża- nie się w celu zakupu nowego samochodu (obniżenie poczucia bezpieczeństwa finansowego na rzecz realizacji potrzeby prestiżu społecznego). Kolejnym kryty- kowanym założeniem podejścia ekonomicznego jest przekonanie, że zaspokoje- nie potrzeby jest źródłem dobrego samopoczucia konsumenta. Analizy i badania e-konsumpcji osadzone w nurcie ekonomicznym dotyczą tego, czy pomaga ona, czy też przeszkadza konsumentowi osiągnąć spełnienie w swoich decyzjach za- kupowych [Lehdonvirta, 2012]. Drugie podejście, nazywane strukturalnym, podchodzi do konsumpcji z per- spektywy jej społecznego znaczenia. Charakterystyczna dla niego jest refleksja nad źródłami potrzeb konsumenckich. Podejście strukturalne podważa racjonal- ność konsumenta zakładaną przez nauki ekonomiczne, przypisując większe zna- czenie pozycji, jaką zajmuje on w strukturze społecznej. Konsumpcja jest tutaj analizowana jako narzędzie komunikowania i konstruowania więzi społecznych. Rozmaite dobra są używane do pokazywania statusu społecznego, przynależno- ści klasowej, członkostwa w grupach, tożsamości [Veblen, 1899; 1998; Bourdieu, 1986], a także do wzmacniania więzi z innymi ludźmi [McCracken, 1988]. Potrze- by są widziane nie jako obiektywne fakty, ale kategorie konstruowane społecznie i zmieniające się w czasie [Bauman, May, 2010]. Śledzone są także zmiany w kla- syfikacji poszczególnych dóbr. W kontekście e-konsumpcji jeszcze niedawno były luksusowym dobrem na przykład telefony komórkowe, a teraz ma je każdy. Podob- nie dostęp do Internetu jeszcze kilkanaście lat temu mieli tylko wybrani, a teraz uznawany jest za jedno z podstawowych praw obywatelskich [Lehdonvirta, 2012]. Kolejne podejście − hedonistyczne – skupia się na przyjemnościach emocjo- nalnych i doświadczeniach. Konsumpcja jest tu postrzegana nie tyle jako narzę- dzie konstruowania tożsamości społecznej, ile raczej jako metoda eksplorowania własnej tożsamości [Campbell, 1987; 1998; 2006]. Poprzez wystawianie się na dzia- łanie różnych bodźców obecnych na rynku konsumenci dowiadują się, kim są i ja- kie są ich preferencje. Mamy do czynienia z estetyzacją życia, poszukiwaniem wrażeń i doświadczeń. Zauważa się także, że większość procesów związanych z konsumpcją rozgrywa się tak naprawdę w wyobraźni konsumenta [Lehdonvir- ta, 2012]. Rozważania zawarte w niniejszej książce dotyczące idei marketingu do- świadczeń mieszczą się właśnie w tym podejściu teoretycznym. 1.2. Świat technologii mobilnych Wprowadzenie technologii mobilnych umożliwiających łączenie się z Interne- tem z dowolnego miejsca przy pomocy takich urządzeń jak smartfony czy table- ty było przełomem, który spowodował znaczące zmiany w biznesie, gospodarce 18 i społeczeństwie. Współczesne urządzenia mobilne w coraz mniejszym stopniu różnią się swoimi możliwościami od tradycyjnych komputerów [Saylor, 2012]. Wy- różnia je, oprócz możliwości wykonywania rozmów telefonicznych, posiadanie systemu tworzenia, dystrybucji i korzystania z aplikacji. Aplikacje na urządze- nia mobilne są znacznie tańsze od programów na komputery stacjonarne lub zu- pełnie darmowe, dostępne w ciągu kilku sekund, a ich użytkownik otrzymuje treści odpowiednio dopasowane do swoich obecnych potrzeb [Kang i in., 2015). Niewątpliwym wyróżnikiem urządzeń mobilnych jest też ich cena – niższa niż w przypadku urządzeń stacjonarnych. Koszty obniża też brak potrzeby za- kupu dodatkowego oprzyrządowania (monitora, myszki, modemu itp.) oraz fakt, że cena Internetu mobilnego jest w większości krajów niższa niż stałego łącza. W związku z tym na posiadanie smartfona czy tableta może sobie pozwolić znacz- nie większa liczba ludzi w skali świata niż na zakup komputera stacjonarnego. Kolejną cechą urządzeń mobilnych nieodstępną w przypadku komputerów sta- cjonarnych jest technologia wielokrotnego dotyku (ang. multi-touch), czyli moż- liwość dotykania ekranu więcej niż jednym palcem, rozszerzania go i zwężania, a także dokonywania manipulacji kształtami, a nie tylko symbolami. Jest to prost- sze dla naszego mózgu, na co dowodem jest fakt, że już niemowlęta potrafią się bawić multi-touch na udostępnionym przez rodziców tablecie. Wreszcie techno- logie mobilne „odczuwają” świat, w jakim aktualnie się znajdują. Dzięki funkcji GPS wiedzą, gdzie obecnie znajduje się ich użytkownik, korzystają z żyroskopu i akcelerometrów, potrafią „słuchać” komend głosowych przez mikrofony, mogą „patrzeć” za pośrednictwem kamer i odczytywać w ten sposób otaczający je świat. Na przykład ściągnięcie odpowiedniej aplikacji i nakierowanie kamery telefonu na nocne niebo spowoduje, że wyświetli on nazwy aktualnie widocznych na nie- bie gwiazd i planet [Saylor, 2012]. O ile do niedawna ludzie pytali, po co im smartfon czy tablet, skoro mają już laptop, to niedługo będą zadawać odwrotne pytanie [Saylor, 2012]. Amerykań- skie badania pokazują, że czas spędzany na korzystaniu z urządzeń mobilnych jest dłuższy niż z komputerów stacjonarnych. W 2016 roku przeciętny Ameryka- nin spędzał ponad 3 godziny dziennie na korzystaniu z Internetu i słuchaniu ra- dia za pośrednictwem urządzeń mobilnych, podczas gdy dwie godziny korzystał z urządzeń stacjonarnych [Emarketer.com, 2016]. Od 2010 roku do 2013 roku czas spędzony na przeglądaniu Internetu za pośrednictwem komórek wzrósł o 359 , gdy tymczasem na ekranach komputerów tylko o 4 [Dusto, 2014]. Technologie mobilne zmuszają wiele firm do zastąpienia swoich fizycznych produktów ich nienamacalnymi odpowiednikami w formie odpowiednich pro- gramów i aplikacji, które mają często opcje niedostępne w fizycznym świecie. Przykładem może być tu sektor muzyczny, który swój główny produkt zmienił z fizycznego towaru (płyty, kasety i inne fizyczne nośniki) w wirtualne pliki, programy i aplikacje. W konsekwencji fizyczne sklepy muzyczne znikają z ulic naszych miast. Podobny los może spotkać w przyszłości księgarnie (ekspansja e-booków), biura podróży, agencje reklamowe czy banki [Saylor, 2012]. Techno- Rozdział 1. Wirtualizacja konsumpcji i charakterystyka e-konsumentów 1.2. Świat technologii mobilnych 19 logie mobilne zastępują papier (wypierają mapy, gazety, książki, fizyczną kore- spondencję i dokumentację), przejmują funkcje aparatów fotograficznych, kamer wideo, odtwarzaczy filmów, telewizorów i gier planszowych. W najbliższym cza- sie prawdopodobnie wyprą też portfele i karty bankowe (płatności za pomocą aplikacji w telefonie) oraz dokumenty tożsamości (możliwość kodowania danych biometrycznych, takich jak odcisk palca czy skan tęczówki oka). W przyszłości zastąpią także prawdopodobnie klucze do domu, biura czy pokoju hotelowego, co już w tej chwili umożliwia technologia NFC1 [Saylor, 2012]. 1.2.1. Technologie mobilne w Polsce i na świecie Podstawowe dane statystyczne związane z wykorzystaniem technologii mo- bilnych w Polsce i na świecie wskazują na szybkie tempo wzrostu tego sektora. W chwili obecnej 50 gospodarstw domowych w skali świata jest w posiadaniu smartfonów, a 15 tabletów. Do 2020 roku współczynniki te mają wzrosnąć od- powiednio do 75 i 25 [Euromonitor, 2015]. W ciągu ostatnich pięciu lat, a więc między 2011 rokiem a 2016 rokiem, z 44 do 80 wzrosła liczba osób, które przy- najmniej raz wykorzystały w swoim telefonie funkcję nawigacji. Analogicznie z 51 do 84 wzrosła liczba posiadaczy smartfonów, którzy przynajmniej raz skorzystali z serwisów społecznościowych, a z 65 do 94 liczba tych, którzy przeszukiwali w ten sposób Internet, i wreszcie, z 46 do 73 liczba kupujących w ten sposób [Euromonitor, 2016]. W 2015 roku penetracja na rynku smartfonów w Polsce wyniosła 58 , co oznacza, że w rękach Polaków było 19 mln takich urządzeń. Natomiast wskaź- nik penetracji na rynku tabletów wynosił 21 . Rynek ten cechuje bardzo duża dynamika wzrostu. W ciągu trzech lat (od 2012 roku) wskaźnik ten wzrósł po- nad dwukrotnie [Mikowska, 2015]. Posiadanie urządzenia mobilnego jest silnie związane z wiekiem. W najmłodszej badanej grupie (15−19 lat) 91 ankietowa- nych miało w 2015 roku smartfon, a w najstarszej (60 plus) zaledwie 20 (rys. 1.1). Jak wykazują badania TNS Polska, przeciętny użytkownik korzysta ze smart- fona prawie trzy godziny dziennie [Mikowska, 2015, s. 10], z czego dwie godzi- ny poświęca na surfowanie w Internecie. Najczęściej smartfony wykorzystywane są w godzinach wieczornych (19‒20), a w miejscu pracy czas ich używania rośnie z każdą kolejną godziną spędzoną przy biurku [TNS Polska, 2014, s. 18]. Najmłod- sza grupa wiekowa (18–30 lat) deklaruje, że najwięcej czasu spędza ze smartfo- nem we własnym łóżku – zaraz po obudzeniu i przed pójściem spać. Średnia grupa wiekowa (31‒45 lat) najczęściej korzysta z technologii mobilnych w ciągu dnia, będąc w pracy (od wczesnego popołudnia do wczesnego wieczoru), a naj- starsza (46‒65 lat) wskazuje na wczesne popołudnie. Wszystkie grupy wiekowe deklarują, że najrzadziej sięgają po smartfon podczas kolacji. Najczęstsze czynno- 1 NFC (ang. near-field communication), technologia, która pozwala urządzeniom mobilnym na bez- przewodowe połączenie się ze sobą w sytuacji, kiedy znajdują się w niewielkiej odległości od siebie.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Marketing doświadczeń w Internecie
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: