Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00198 004852 15200850 na godz. na dobę w sumie
Maroko. W labiryncie orientalnych medyn. Wydanie 2 - ebook/pdf
Maroko. W labiryncie orientalnych medyn. Wydanie 2 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 352
Wydawca: Bezdroża Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-283-6143-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> fotografia
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).

Maroko to kraj wyjątkowo przyjazny turystom, stanowiący dla poszukujących egzotyki i przygód przyjezdnych z Europy szeroko uchyloną bramę Czarnego Kontynentu. Oszałamia bogactwem kolorów, smaków i zapachów gwarnych suków i tajemniczych zaułków medyn. Zadziwia liczbą wspaniałych zabytków, będących dziedzictwem wpływów chrześcijaństwa i islamu oraz przenikania się kultur arabskiej, francuskiej, hiszpańskiej i berberyjskiej. Zobaczymy tu pięknie zdobione meczety, medresy i rezydencje władców, warowne kasby, a także kamienno-gliniane wsie - ksary, których widok zostaje w pamięci na długie lata. Jeśli dodamy do tego skarby dzikiej przyrody - od plaż i błękitnych fal Atlantyku, daktylowych gajów i lasów cedrowych, przez ośnieżone szczyty i rdzawoczerwone wąwozy Atlasu, po jałowe piaski Sahary inkrustowane soczyście zielonymi oazami - przekonamy się, że to Afryka w całej swojej okazałości.

Lubisz podróżować samodzielnie? Chciałbyś poznać historię, kulturę i przyrodnicze atrakcje odwiedzanych krajów, regionów i miast? Seria Bezdroża Classic powstała z myślą o Tobie! Ten przewodnik pomoże Ci zaplanować wyjazd, stanie się Twoim wiernym towarzyszem podróży i zapewni pasjonującą lekturę także po powrocie!

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Autor przewodnika: Krzysztof Bzowski Aktualizacja i uzupełnienia: Łukasz Rogowski Redaktor prowadzący: Maciej Żemojtel Redakcja: Dagmara Małysza Źródło pochodzenia danych kartograficznych: © OpenStreetMap contributors; www.opendatacommons.org/licenses/odbl Zdjęcie na okładce: Suk w Marrakeszu; fot. © Checco | Depositphotos.com Opieka techniczna: Katarzyna Leja Projekt okładki: hotmedia Jan Paluch Skład: Jan Szczurek Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Autor oraz wydawnictwo Helion dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz wydawnictwo Helion nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Wydawnictwo Helion ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice tel.: 32 2309863 e-mail: redakcja@bezdroza.pl księgarnia internetowa: http://bezdroza.pl Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres: http://bezdroza.pl/user/opinie/?bemao2 Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Wydanie II ISBN: 978-83-283-5145-5 Copyright © Helion, 2019 • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! Nasza społeczność Krzysztof Bzowski Maroko W labiryncie orientalnych medyn m o c . e b o d a . k c o t s | h f n e v e © Pustynia nauczy cię jednego – powiedział mi saharyjski kupiec wędrowny w Niamey – że jest coś, czego można pragnąć i kochać bardziej niż kobietę. To jest woda. Ryszard Kapuściński, Heban Kup książkę Poleć książkę Niezbędnik turysty zawsze pod ręką Polskie placówki dyplomatyczne Ważne telefony Numer kierunkowy: +212 Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Maroku, Rabat, ul. Oqbah ibn Nafi 23; ( +212 537 771791; @ https://rabat.msz.gov.pl Policja: 19 Pogotowie: 15 Straż pożarna: 16 Strefa czasowa UTC+1 (przez cały rok). Jadąc do Maroka latem, należy cofnąć zegarki o godzinę. Kiedy jechać? najlepiej: 2. poł. III–V, IX–X najgorzej: VII–VIII, XII–poł. III Elektryczność Gniazdka elektryczne są takie same jak w Polsce (C lub E; napięcie 220 V, natężenie 50 Hz), nie będziemy potrzebować przejściówek. Oznaczenia toalet Toalety oznaczane są piktogramami, „ludzikami” lub… nie są oznaczane wcale. Zwykle jest to po prostu dziura w podłożu. Papier – jeśli jest – po użyciu powinien trafić do kosza, nigdy do rury odpływowej! Przydatne języki poza urzędowym arabskim i rozpowszechnionymi językami berberyjskimi także francuski i angielski (w turystyce), hiszpański (na północy kraju) Kup książkę Przelicznik walut* Walutą w Maroku jest dirham marokański (MAD), który jest niewymienialny poza granicami kraju. Kurs średni z dnia 19 lutego 2019 r.: 100 MAD = 40,20 zł = 9,31 EUR 1 EUR = 10,74 MAD W wielu miejscach można płacić w euro. Poleć książkę kontrole drogowe są częste, a wysokość mandatów – uznaniowa, co stwarza okazję do wyłudzania łapówek. Ô Niebezpieczeństwo stanowią wielbłądy śpiące po zmierzchu na nagrzanych dro- gach asfaltowych. Ô Zwykłym (nie terenowym) samochodem nie należy zapuszczać się na pustynne drogi, a nawet zjeżdżać z asfaltu – bardzo łatwo utknąć tu w piachu. Zagrożenia Ô Przestępczość pospolita – napady, drob- ne kradzieże, włamania do samochodów, oszustwa, fałszywi przewodnicy itp. – podobna jak w krajach europejskich, obec- na zwłaszcza w miejscach turystycznych. Ô Samotne kobiety są narażone na nachal- ne nagabywanie przez miejscowych męż- czyzn (zdarzają się nawet przypadki mole- stowania w miejscach publicznych). Ô Maroko to kraj łatwo dostępnych narko- tyków. Przemyt, handel, używanie, jak i posiadanie nawet minimalnej ilości narko- tyków jest bardzo surowo karane (wysokie grzywny, więzienie). Zdarzają się prowoka- cje (częstowanie, zakup kontrolowany). Ô Przegrzanie, oparzenia słoneczne, udar cieplny – w miesiącach letnich na wielu obszarach temperatura przekracza 40°C. Ô Chaotyczny ruch drogowy, nierespekto- wanie przepisów, prawo silniejszego na drodze. Ô Jadowite zwierzęta: żmije nosorogie, sko- lopendry, skorpiony i pająki – spotykane głównie na południu kraju. Ô Terroryzm. Zamachy, za które odpowie- dzialni byli fundamentaliści islamscy, mia- ły miejsce m.in. w Casablance w 2007 r., w Marrakeszu w 2011 r. oraz w masywie Tubkala w 2018 r. Zagrożenie nimi nie jest duże, jednak istnieje. Poleć książkę Turystyczny savoir-vivre Ô Wstęp do meczetów jest zabroniony dla cudzoziemców (poza dwoma wyjątkami – meczet Hasana II w Casablance i meczet Tinmel w Atlasie Wysokim). Ô Przed zrobieniem komuś zdjęcia bezwzględnie należy zapytać o zgo- dę. Niektóre osoby mogą ją wyrazić pod warunkiem zapłaty za pozowanie. Ô Swobodny strój (szorty, u kobiet także krótkie spódnice lub sukienki, obcisłe bluz- ki z dekoltem i odkrytymi ramionami itp.) są niemile widziane i mogą być powodem nieprzyjemności. To samo dotyczy wyzy- wających zachowań, okazywania sobie czułości czy picia alkoholu w miejscach publicznych. Im głębsza prowincja, tym rygory w tym zakresie ostrzejsze. Ô Targowanie się jest powszechnym zwy- czajem. Należy się nastawić na ostre nego- cjacje. Ceny wyjściowe są często bardzo zawyżone. Ô Podczas ramadanu od wschodu do zacho- du słońca należy powstrzymać się przed spożywaniem posiłków (i alkoholu!) oraz palenia w miejscach publicznych. Informacje dla kierowców Ô W Maroku są uznawane polskie i między- narodowe prawo jazdy; wymagana jest ważna zielona karta. Ô Stan dróg jest dobry, w kraju jest też dostępnych ponad 600 km płatnych (gotówką!) autostrad. Ô Marokańczycy jeżdżą nonszalancko i cha- otycznie. Warto jednak przestrzegać prze- pisów – w wielu miejscach są fotoradary, Kup książkę Przydatne zwroty arabskie 0 – sefir 1 – łahad 2 – tnejn/żuż 3 – tlata 4 – arba’a 5 – chamsa 6 – sitta 7 – seb’a 8 – tmanja 9 – tes’ud 10 – aszara 100 – mijj 1000 – alf Pokój z tobą ..................................... As-salaam alajkum (odpowiedź: ła alajkum as-salaam) Dzień dobry ............................................................................................................................ Sbah lchir Do widzenia ............................................................................................................................... Besslama Dziękuję .......................................................................................................................................... Szukran Proszę ........................................................................................................................................ Men fadlak Witam ............................................................................................................................... Ahlan ła sahlan Kto to wie? (Bóg jeden wie) .................................................................................................. Inszallah tak/nie ........................................................................................................................................... na’am/la dzień/noc ................................................................................................................................... nahar/lajl dzisiaj/jutro ...................................................................................................................... ljoum/ghedda rano/wieczorem ........................................................................................................... sabah/masa’an policja .................................................................................................................................................. szurta Przydatne zwroty francuskie Dzień dobry ................................................................................................................................. Bonjour Do wiedzenia .............................................................................................................................. Au revoir Dziękuję ............................................................................................................................................... Merci Nie ma za co .................................................................................................... De rien/Je vous en prie Przepraszam ....................................................................................................... Excusez-moi/Pardon Uwaga! ....................................................................................................................................... Attention! Pomocy! ................................................................................................................................... Au secours! Kup książkę Poleć książkę Zobacz koniecznie 1 Marrakesz Plac Jamaa el-Fna i zaułki su- ku to kwintesencja tradycyjne- go charakteru Maroka. Magicz- na atmosfera placu – tętniącego wieczorami życiem w dziesiąt- kach restauracji na wolnym po- wietrzu, ożywianego występa- mi muzyków, sztukmistrzów, zaklinaczy węży – jest tak nie- powtarzalna, że znalazła się na liście niematerialnego dziedzic- twa ludzkości UNESCO. m o c . e b o d a . k c o t s | o t s a k , t e N - y l a t a N © Kup książkę Poleć książkę m o c . e b o d a . k c o t s | h c e i c j o W © 2 Fez W labiryncie uliczek medyny najstarszego muzułmańskiego miasta Maroka życie trwa w ustalonym od wieków trybie. Turyści mogą tu zobaczyć ruchliwe, barwne baza- ry, tradycyjne warsztaty rzemieślnicze i mnóstwo zabytkowych budowli z kilku epok: przede wszystkim piękne stare medresy, czyli szkoły koraniczne. 3 Volubilis Ruiny rzymskiego miasta to jedno z nielicznych zachowanych świadectw koloni- zacji Maroka w starożytności, dokonanej przez Imperium Romanum. Pośród pozosta- łości budowli duże wrażenie wywierają świetnie zachowane mozaiki w prywatnych willach zamożnych mieszkańców starożytnej stolicy rzymskiej prowincji. m o c . e b o d a . k c o t s | v o n o r d n A d n o e L © i Kup książkę Poleć książkę m o c . e b o d a . k c o t s | d l o v z u r © 4 Chefchaouène Fantastycznie położone w górach Rif „niebieskie miasto” uchodzi za najbardziej malownicze w Maroku. Choć odwiedzane tłumnie przez turystów, zachowało trady- cyjny charakter, którego głównym przejawem są malowane na charakterystyczny nie- bieski kolor nie tylko domy, ale nawet chodniki i podwórza. Kup książkę Poleć książkę 5 Essaouira Stare miasto nad Atlantykiem z jednej strony przypomina miasta śródziemnomorskie w Europie: z rozkazu sułtana budował je w XVIII w. francuski inżynier, z drugiej jednak zachowuje charakter marokań- ski dzięki gwarnym targowiskom i licznym meczetom. Jest doskona- łym miejscem do wypoczynku na pięknych plażach nad oceanem. Kup książkę © françoise bro | stock.adobe.com Poleć książkę Kup książkę Poleć książkę i l d S i e B s e b b A a h k b e S n a r O d ’ ) . p z s i h ( a l l i l e M 1 0 2 – 0 0 2 . s r o d a N i a m e c o H l A r i j D l E r i B n a r O e i k s ń a r o b l A e z r o M l a n o i t a N c r a P e n a t m e s s a a T l ) . p z s i h ( a t u e C a k s r a t l 2 6 1 . s 5 8 1 – 4 8 1 . s N A U T E T a r b i G a n i n ś e i C e h c a r a L 7 6 1 . s R E G N A T h a l i s A a M l E s a R l a n o i t a N c r a P n e c m e l T e d n e c m e T l A D J U O 5 0 2 . s i a n h g a M e n a k r e B a d a r e J a i r e i A l g r a h t a M i n B n A ï e g a r r a B V d e m a h o M l e z g e Z z ó w ą W t r i r u o a T a z a T Moulouya l a n o i t a N c r a P a k k e z a T e d r u e c a N u o B l e b e J ) 0 4 3 3 ( e g a r r a B s s i r d I r e i m e r P Z E F 5 1 2 – 4 1 2 . s 1 2 2 – 0 2 2 . s l y a u o M s s i r d I 2 4 2 , 9 3 2 . s S É N K E M s i l i b u o V l e n a m e u o B l u o r z A u o r f e S e n a r f I e n a r f I ’ D l a n o i t a N c r a P c r a P l a m i e c o H l a n o i t a N A e t a n u o a T e g a r r a B a d h a W A l a m a t e K e n è u o a h c f e h C 1 9 1 . s r i b e K - l e - r a s K a b r A l E k u o S b r a h G u D Sebou e n a m i l S i d S i m e c a K i d S i KI C Y T I A R T N É K T A B A R l é a S N A a r a m é T L T A e n a m i l s n e B t e s s i m é h K i a d é m m a h o M A C N A L B A S A C N A E C O m e Z d e u O a g b i r u o h K t a t t e S O um R i b i a r u o n n e B i d S i i d h c e r r e B i a d d a J l E i i e n z c e n o k z c a b o Z ć y z c a b o z o t r a W e n c o n ó p ł o k o r a M E W O Ł Ó G E Z C Z S Y P A M a n a s i p o ć ś o w o c s j e M i u k i n d o w e z r p w m k 0 0 1 0 i g u g F i e n a n a u o B e t i j d a T i n B i h c a y A l e b e J i i a d h c a R r E l ) 7 3 7 3 ( l a n o i t a N c r a P t u a H u d a t n e i r O s a l t A l a n o i t a N c r a P a s s i A l e b e j D e d a r a r d n e T j a H l E t a t u O l a n o i t a N c r a P a r f i n é h K e d a f r a u o B t l e d M i o r o i z e J e m a m l e u g A a z g i z A a r f i n é h K e g a r r a B i l a s n a H l A e g a r r a B i e n a d u o A n B i l l a l i z A a n h g a r S - s E t a â e K l l E e t a n m e D l a l l e M i n e B d u o z u O d a p s o d o W e g a r r a B a r i s s a M l A r i r e u G n e B l a u o z G t b e S I F A S t Tensif r a h c é B r i h g n T i n u o G M ’ l e b e J ) 1 7 0 4 ( l e z m A . j D ) 0 6 1 3 ( Z S E K A R A M a u o a h c i h C k e t e l B . R . c a r p o Kup książkę Poleć książkę a r i u o a s s E Atlas SaharyjskiWYŻYNA SZOTTÓWAtlas TellskiAtlas ŚredniAtlas WysokiRif Wybrzeże Morza Śródziemnego i Atlas Średni Drugi z opisanych w przewodniku regio- nów obejmuje dużą połać północnego i środkowo-wschodniego Maroka, składa- jącą się z kilku wyrazistych podregionów. Podróż po nim rozpoczniemy od gęsto zaludnionych okolic Cieśniny Gibraltar- skiej, gdzie od wieków przenikały się kultury europejska i afrykańska (berber- sko-arabska). To tu wielu turystów rozpo- czyna przygodę z Czarnym Kontynentem, odwiedzając najpierw „europejski bufor”, czyli hiszpańską Ceutę. Dalej – w Tetuanie, Tangerze czy Chefchaouène, zobaczmy już jednak afrykańską egzotykę w jej maro- kańskim wydaniu – w całym rozkwicie. Mniej znane i niezbyt popularne tury- stycznie pozostają miejsca położone dalej na wchód – wybrzeże Morza Alborańskie- go po granicę z Algierią. Podróżowanie po tym terenie wymaga pewnej determina- cji – potrzebnej, by dotrzeć do tutejszych plaż, stosunkowo nielicznych zabytków czy atrakcji przyrodniczych. Turyści rzad- ko odwiedzają też góry Rif, cieszące się niegdyś niezbyt dobrą renomą i do dziś słynące głównie z upraw konopi. Na południe od pasma Rifu, w rozległej kotlinie (część obniżenia, którym prze- biega ważna magistrala łącząca Oujdę z Rabatem) rozłożyło się miasto Fez ucho- dzące za serce i kwintesencję Maroka – tu po prostu trzeba przyjechać, najlepiej na Kup książkę ™ Ceuta (s. 160) – hiszpańska enklawa na marokańskim brzegu Morza Śródziemnego ™ Tanger (s. 165) – „brama do Afryki” z medyną-labiryntem ™ Asilah (s. 176) – odrobina Portugalii w Afryce ™ Tetuan (s. 183) – Maroko z domieszką Andaluzji ™ Chefchaouène (s. 189) – słynna „niebieska medyna” ™ Wąwóz Zegzel (s. 209) – efektowna skalna rozpadlina ™ Fez (s. 210) – tętniąca życiem medyna, pełna zaułków, meczetów, medres, suków i warsztatów, kryjąca wiele niezwykłych zakątków – jak słynne garbarnie Chouwara ™ Meknes (s. 236) – „marokański Wersal” ™ Volubilis (s. 246) – ruiny starożytnego rzymskiego miasta ™ Aguelmame Azigza (s. 258)– położone w fantastycznej scenerii górskie jezioro ™ Wodospad Ouzoud (s. 261) – najwyższa kaskada Maroka kilka dni – tym bardziej, że ciekawe miej- sca znajdziemy także w okolicy. Należą do nich przede wszystkim Meknes oraz ruiny starożytnego Volubilis.  Dalej na południe ciągnie się masyw Atlasu Średniego, obfitujący w surowe krajobrazy, mało turystyczne miasteczka i wsie oraz ciekawostki przyrodnicze: pła- ty lasów cedrowych, jeziora i wodospady. Wschodnią część regionu zajmuje maro- kańska część jałowej Wyżyny Szottów – stepowiejące pustkowie, gdzie dotrą tylko najwytrwalsi i żądni przygód śmiałkowie. Poleć książkę Atlas SaharyjskiWYŻYNA SZOTTÓWAtlas TellskiAtlas ŚredniAtlas WysokiRif 160 i n d e r Ś s a l t A   i o g e n m e i z d ó r Ś a z r o M e ż e z r b y W a t u e C Cieśnina Gibraltarska i góry Rif Sławne słupy Herkulesa, miejsce, gdzie spotykają się Afryka i Europa… Wąska Cieśnina Gibraltarska, która łączy Oce- an Atlantycki z Morzem Śródziemnym… Przybywając do Maroka drogą lądową (z Ceuty) lub morską, te właśnie miejsca poznamy w pierwszej kolejności. Płyną- cy promem z Hiszpanii widzą naprzeciw sławnej skały Gibraltaru potężne, skaliste wzniesienie afrykańskiego brzegu – Jebel Musa – południowy mityczny słup Her- kulesa. Dla starożytnych słupy oznaczały koniec znanego świata. Dziś już nikt tak na nie nie patrzy. Oko- lice cieśniny to gęsto zaludniony region, gdzie kwitnie życie gospodarcze, zwłasz- cza w jednym z największych miast Maro- ka – Tangerze. Na południe od niego znaj- duje się niewielkie warowne miasteczko Asilah, stanowiące jeden z wielu śladów długoletniej obecności Portugalczyków na marokańskim wybrzeżu. Można się stamtąd udać do Larache, obok które- go znajdują się ruiny rzymskiego Lixus, drugiego najważniejszego w Maroku stanowiska archeologicznego z czasów rzymskich. Większość turystów kieruje się jednak w głąb lądu, gdzie w dolinach Rifu leżą dwa niezwykłe miasta  – Tetuan z bia- łą medyną założoną przez uchodźców z Andaluzji, wpisaną na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodnicze- go UNESCO, oraz Chefchaouène, sławne niebieskie miasto. Wschodnia część Rifu, z najwyższym Jebel Tidirhine w pobliżu Ketamy, zachwy- ca przepięknymi lasami cedrowymi, które można podziwiać, jadąc widokową szosą z Chefchaouène do Al Hoceïmy. Kup książkę Ceuta . 75 tys. Zajmująca wysunięty w morze cypel Ceuta jest eksklawą hiszpańską na marokańskim brzegu u wschodniego wejścia do Cieśniny Gibraltarskiej. Miasto stanowi punkt prze- siadkowy dla wielu osób przybywających do Maroka – przypływa tu mnóstwo pro- mów z hiszpańskich, północnych brzegów cieśniny. Dla tych, co podróżują po Maro- ku, Ceuta może być natomiast ciekawym przerywnikiem w podróży, zwłaszcza gdy chce się odpocząć od chaosu i zgiełku tak typowych dla marokańskich miast. Przyby- wając do Ceuty z Maroka, trzeba zwrócić uwagę na obowiązujący czas (przesunię- ty o godzinę względem marokańskiego czas letni oraz identyczny czas zimowy, po tym jak Maroko zrezygnowało ze zmiany czasu w 2018 r.). Historia W starożytności to strategiczne miejsce kolonizowane było przez Fenicjan i Karta- gińczyków. Później Rzymianie założyli tu kolonię Septem Fratres, którą po upadku cesarstwa władali Wandalowie, Bizantyj- czycy i Wizygoci. Na przełomie VII i VIII w. Ceuta była niezależna, wkrótce wpadła jednak w ręce Arabów i otrzymała nową nazwę: Sebta. W średniowieczu miasto stało się jednym z najważniejszych śród- ziemnomorskich portów. W 1415 r. zdo byli go Portugalczycy i od tej pory ośrodek nigdy już nie powrócił w ręce arabskie. W 1580 r. Ceutę włączono do posiadłości hiszpańskich. Odtąd stała się przedmio- tem sporów hiszpańsko-marokańskich, Poleć książkę 161 i n d e r Ś s a l t A   i o g e n m e i z d ó r Ś a z r o M e ż e z r b y W a t u e C trwających do dziś. W 2002 r. doszło do niespodziewanej eskalacji konfliktu, gdy król Mohammed VI nakazał, by zatknięto flagę Maroka na niezamieszkałej Isla de Perejil, czyli wyspie Pietruszce należącej do Hiszpanii, a położonej tuż przy brzegu marokańskim w Cieśninie Gibraltarskiej obok urwisk Jebel Musa. Po protestach Hiszpanii wspartych przez społeczność międzynarodową, flagę usunięto. Spór nie toczył się tak naprawdę o Pietruszkę, ale o status eksklaw hiszpańskich w Maroku, do których oprócz Ceuty należą Melilla (zob. s. 198) i kilka małych wysepek (zob. ramka Hiszpania w Maroku, s. 199). Z tego też powodu Marokańczycy oprotestowali zarówno niedawne wizyty króla Hiszpanii w Ceucie i Melilli, jak i wprowadzenie do portu w Ceucie korwet hiszpańskiej mary- narki wojennej. Mimo wszystko rdzenni Marokańczycy, którzy stanowią znaczną część mieszkańców Ceuty i Melilli, nieko- niecznie popierają włączenia tych enklaw do Maroka, bo cieszą się z życia w miastach należących do Unii Europejskiej. Warto zobaczyć Obszar eksklawy wynosi 16,5 km2 i jest większy niż samo miasto. Sięga aż po wschodnie zbocza Jebel Musa (842 m n.p.m.), jednego z dwóch szczytów pre- tendujących do miana południowego słupa Herkulesa, choć sam szczyt znajduje się już na terenie Maroka, a nie enklawy. Drugim kandydatem jest Monte Hacho (186 m n.p.m.), najwyższy punkt wąskie- go, znajdującego się po zachodniej stro- nie miasta półwyspu przypominającego kształtem maczugę, którego najwęższą część, oddzielającą wzgórze od stałego lądu, zajmują zabudowania Ceuty. Natu- ralną obronność miejsca otoczonego nie- mal ze wszystkich stron wodą zwiększono, Kup książkę budując potężne bastiony zwane murami królewskimi (Murallas Reales). Wykopana przed nimi fosa sprawiła, że miasto wraz ze wzniesieniem znalazły się na wyspie. Dziś mury rozdzielają starą część miasta od nowszych przedmieść ciągnących się niemal do granicy. Przed fosą, po jej zachodniej stronie, ustawiono w XVIII w. dodatkowe bastiony (Conjunto Monumental Murallas Reales). W ich kazamatach mieści się galeria wysta- wowa Museo Revellín de San Ignacio (avenue de San Francisco Javier, ) wt.–sb. 11.00–14.00 i 17.00–21.00, nd. i święta 10.00– 14.00; wstęp wolny). Za murami i fosą roz- ciąga się stara dzielnica z głównym plaza de Africa. Wznoszą się przy nim dwie świą- tynie. Od północnej strony stoi skromny kościół Matki Boskiej Afrykańskiej (Igle- sia de Nuestra Señora de Africa). Różowa fasada podzielona pilastrami na trzy czę- ści wyróżnia się dużym, centralnym por- talem. Świątynia jest trójnawową bazyliką z przełomu XVII–XVIII w. W ołtarzu głów- nym znajduje się gotyckie wyobrażenie patronki kościoła i miasta przywiezione tu z początkiem XV w. przez Henryka Żegla- rza, sławnego portugalskiego organizatora wypraw odkrywczych. Od południa uko- śnie do pierzei placu wznosi się katedra Wniebowzięcia Matki Boskiej (Caterdal Nuestra Señora de la Asuncion). Jej oka- zała dwuwieżowa barokowa fasada od razu rzuca się w oczy. Budowla jest trój- nawową bazyliką z transeptem i kopułą nad skrzyżowaniem naw. Postawiono ją w XVII w. w miejscu, które kiedyś zajmo- wał wielki meczet. Monumentalną archi- tekturą wyróżnia się ponadto ustawiony we wschodniej pierzei placu XIX-wieczny ratusz (Palacio de la Asamblea). Spacerując wzdłuż paseo Alcalde Sánchez Prados, a  następnie odbijając w prawo po skosie w główną ulicę pieszą, Poleć książkę 162 i i o g e n o t n A . i w Ś a n e t s u P l n d e r Ś s a l t A   i o g e n m e i z d ó r Ś a z r o M e ż e z r b y W a t u e C a m i t i r a M n o i c a t s E C o e r c e R l a e e Mar d a í ñ a p m o C . a v l A o ñ a o r e j e d T alle R C u al aría S alle M C f a u A l p uez la Marina Es e q z á V z o d o e s ñ u M a P n a u J e u q r a P I s o l r a C C n a C s a l e j a arez Á l v c S C o n t r u i v i ll a alle M olino alle S e Calle I biza Salu d Estrella Fer n ía n D a Ju z á igio m r o m e R e l l a C n dez e R e cia A m a C e ll a C n e liv Trujillo O l e p e P a d . d C m 0 0 2 0 a t u e C r u S o t n i c e R e l l a C G o e n zález B esa d a C a ll e T e ni. Arrabal a j a i r. S c á M n h G a e l a s n e o t e k r a m r e p u S n a r i v o C F e d l a c l A r a M e d a í a l o ñ ñ a a p p m o s E a C . v A o m i t i r a M e u q r a P o e n a r r e t i d e M l e d l e M ill á o S d a e l g C a l n i r a M a D l e d o e s a P i k w y r z o R k r a P t e k r a m r e p u S l o S r e p u S u n a Calle M Gral. Ser. Orive e d r a l e V e l l B e l l a C a C Cal l e E s p i n o C A L P S O L E D S E Y E R a v l i S e d z i r t a e w ó k o m S m o D m u e z u M e i k s j e i M Calle Padilla n o i s n e P i a m e h o B a l a Calle Dean Navarro Acuña m u e z u M u n o g e L i y a r t n A s r r e a n o z i u R a z a P l l a r t n e C l a t s o H Paseo del Revellín C A L P A L E D I N O C U T I T S N O C y s u b o t u A y c i n a r g o d a e l b m a s A a I I o bl a n P a u v. J A l e d o i c a a j P e i k s ń a k y r f A l s o d a r P z e h c n á S C A L P I A C R F A E D s e n e d u á i c n e d n e p e d alle J C alle In C a i c ę i z w o b e i n W j e i k s o B i k t a M a r d e t a K Luis L. Anglada a l l a r u M a L l e t o H r o d a r a P o i c a n g I n a S e d n i l l e v e R m u e z u M o l l i r o h C l e d a ż a P l a ñ a elle Esp u M i k s r o M c e z r o w D , a n z c y t s y r u T a j c a m r o f n I Calle 032 Cañonero Dato Calle A Calle B ato ero D n o ñ a v. C A l d i L t e k r a m r e p u S Calle C Av. de Madrid A v. d B M ł ó i c ś o K L A A Z A P I I S I R D I s a l b a T z e l á z n o Av. G a a n i t n e g r A l e d s e n d r a J i g n i m e Av. San Juan de Dios E. el Navegante Dr. Fl e Ribalta Av. de África o d c cis n artínez Catena e Fra ll a C Av. M d ri d a e M o r e t O v. A s a v a N o i n o t n A o c r a M B k e t e l B . R . c a r p o Kup książkę Poleć książkę 163 i n d e r Ś s a l t A   i o g e n m e i z d ó r Ś a z r o M e ż e z r b y W a t u e C czyli paseo del Revellín, dotrze się do ciekawego Muzeum Miejskiego (Museo Municipal, paseo del Revellín 30, ) wt.– sb. 11.00–14.00 i 17.00–21.00, nd. i święta 10.00–14.00; wstęp wolny). Ekspozycja przedstawia dzieje miasta, a wśród zbio- rów wyróżnia się wspaniały marmurowy sarkofag z wizerunkami czterech pór roku. Zainteresowani wojskowością powinni odwiedzić też Muzeum Legionu (Museo de la Legión, Calle Dean Navarro Acuña 6, ) pn.–sb. 10.00–13.00, z  wyłączeniem pierwszej soboty miesiąca; wstęp wolny) poświęcone dziejom specjalnego oddzia- łu wojskowego utworzonego w 1920 r. na terenie protektoratu hiszpańskiego w Maroku. Z tym legionem związany był m.in. generał Franco. Warto też przespa- cerować się dalszym odcinkiem deptaku, czyli calle de Camoens, aż do plaza de los Reyes. Tuż przed placem, który wyróżnia ładna zabudowa, wznosi się Dom Smo- ków (Casa de los Dragones), wspaniały przykład neomauretańskiej architektury z końca XIX w. Na wschód od portu, wzdłuż północ- nego odcinka wybrzeża, urządzono pięk- ny park rozrywki Maritimo del Mediter- ráneo (Paseo de la Marina Española 90, @ www.parquemaritimo.es; ) I–IV i X–XII codz. 10.00–19.00, 1 EUR, dzieci gratis; V i IX codz. 11.00–20.00, dodatkowo wt.–śr., nd. 21.00–24.00, pt.–sb. 21.00–1.00, pn. 3,5 EUR, dzieci 3 EUR, wt.–pt. 4 EUR, dzieci 3 EUR, wieczorem 1 EUR, dzieci gratis, sb.–nd. 4,5 EUR, dzieci 3,5 EUR, wieczorem 1 EUR, dzieci gratis; VI–VIII codz. 11.00–20.30, dodatkowo wt.–śr., nd. 21.30–1.30, pt.–sb. 21.30–2.30, pn. 4,5 EUR, dzieci 4 EUR, wt.– pt. 5 EUR, dzieci 4 EUR, wieczorem 1 EUR, dzieci gratis, sb.–nd. 6 EUR, dzieci 4,5 EUR, wieczorem 1 EUR, dzieci gratis). Powstał na terenach wydartych morzu, a osłonię- to go wielkimi falochronami. Jest tu kilka Kup książkę restauracji, baseny, kasyno i dużo zieleni. Kompleks oferuje wszystko, czego potrze- ba dla odpoczynku: strefy opalania, ogrom- ny wybór gastronomii – bary tapas i hisz- pańskie restauracje, strefy rozrywki dla dzieci i dorosłych (w tym kasyna), pomocną obsługę, ratowników. Fundatorem parku rozrywki jest César Manrique – nieżyjący już hiszpański malarz, rzeźbiarz i architekt. Na terenie obiektu znajduje się też stała wystawa poświęcona temu artyście. Można tam zobaczyć wybór jego najlepszych prac. Dłuższy spacer wzdłuż szosy obiegają- cej półwysep od północy doprowadzi do wspinającej się wysoko na wzgórze dróżki wzdłuż wrzynającej się w zbocza zalesionej dolinki. Po ok. 2,5 km dojdzie się do Pustel- ni św. Antoniego (Ermita de San Antonio, urb. San Antonio). Co roku 13 czerwca do stojącej przy pustelni barokowej kapli- cy idzie z miasta procesja. Główną część wzgórza zajmuje duży fort mieszczący garnizon wojskowy nieudostępniony dla zwiedzających. Cały półwysep da się objechać widokową, krętą szosą prowa- dzącą wysoko po stromych brzegach. Na wschodnim wybrzeżu znajduje się lata- nia morska (Faro Punta Almina) oraz nie- wielki kamienny Fuerte Desnarigado, fort z XIX w. mieszczącym niewielkie Muzeum Wojskowości (Museo Militar El Desnariga- do; ) pn.–pt. 9.30–13.00, dodatkowo VI–IX sb. 11.00–13.30; wstęp wolny). Nazwa fortu i muzeum pochodzi od imienia sławnego berberskiego pirata z XV w. Trzy sale eks- pozycyjne zawierają przede wszystkim wystawę broni palnej, mundurów i histo- rycznych obrazów. Zejść do morza jest mało, poza kilkoma zatoczkami z niewielkimi plażami bliżej miasta. Większe, lecz nie tak przyjemne kąpieliska ciągną się od południa – naj- większe, Playa del Chorillo, znajduje się poniżej głównej drogi od granicy. Poleć książkę 164 i n d e r Ś s a l t A   i o g e n m e i z d ó r Ś a z r o M e ż e z r b y W a t u e C ! Informacja turystyczna Główne biuro informacji turystycznej – Baluarte de los Mallorquines (calle Edrissis, @ www.ceuta.si, ) pn.–pt. 8.30–20.30, sb. i nd. 9.00–20.00) – mieści się w jednym z bastionów murów miejskich po ich północnej stronie obok mostu nad fosą. Można tu otrzymać mnóstwo doskonałych materiałów o mie- ście. Dodatkowy punkt informacyjny znajduje się w budynku Dworca Morskiego (Oficina Información Turística Estación Marítima, ) codz. 9.00–21.00), a kiosk informacyjny naprzeciw ratusza (avenue Alcalde Sánchez Prados, ) codz. 10.00–13.00 i 17.00–20.00) udziela informacji o wydarzeniach kulturalnych. Dojazd Sposób dotarcia do Ceuty drogą morską z Hiszpanii opisano w rozdziale Informacje praktyczne (zob. s. 31–38). Promy w Ceucie odpływają z portu. Przy wjeździe na jego teren znajduje się Dworzec Morski (Estación Marítima) z biurami firm promowych i kio- skiem informacji turystycznej. Jadąc z Maroka grand taxi lub autobusem, najczęściej dociera się najpierw do Fnidequ. Stąd do przejścia (zob. niżej) można podjechać kolejną grand taxi. Jedynie w Tetuanie da się znaleźć taksówki jadące bezpośrednio do przejścia granicznego. Aby dostać się z Ceuty (4 km od centrum na zachód) do przejścia granicznego Frontera Tarajal, trzeba kierować się za drogowskazami „Frontera” lub „Marruecos”. Jeśli nie ma się samochodu, można sko- rzystać z autobusu miejskiego nr 7 (odjeżdża z plaza de la Constitución; 1 EUR), albo z taksówki (3–4 EUR). Przejście graniczne podzielone jest na dwie części – najpierw osobna odprawa hiszpańska (szybko i bezproblemowo), a 100 m dalej – marokańska. Na tej drugiej trzeba wypełnić niewielki formularz wjazdowy (można go pobrać bezpłatnie w okienku, mimo to kręci się tu sporo osób oferujących go za pieniądze, a czasem też odpłatną pomoc w jego wypełnieniu, choć nie ma takiej potrzeby) i dać go wraz z paszportem w odpowiednim okienku do podbicia. Pokonanie granicy samochodem wymaga znacznie więcej zachodu (zob. s. 37). Po pokonaniu przejścia granicznego trafia się na duży plac, gdzie czekają grand taxi. Odjeżdża- ją one prawie wyłącznie do Tetuanu (30 dh/os., 40 min), skąd można podróżować dalej w głąb Kup książkę Maroka. Możliwy jest też przejazd grand taxi do oddalonego o 3 km Fnidequ (5 dh, 10 min), skąd wyruszają inne grand taxi oraz autobusy różnych przewoźników do Tetuanu lub Tangeru. $ Noclegi W Ceucie jest sporo miejsc noclegowych, niestety zazwyczaj drogich. Kilka tańszych pensjonatów i hoteli ma najczęściej komplet gości, więc lepiej dokonać rezerwacji z wyprzedzeniem. Jak dotąd nie powstał tam też żaden budżetowy hostel. Ô Pension la Bohemia, paseo del Revellín 12, ( +34 956510615. Pensjonat przy głównym deptaku. Nieco ciasne, lecz czyste pokoje. Łazienki i toalety wspólne. Dwójka od 35 euro. Ô Hostal Central, paseo del Revellín 15, ( +34 956516716, @ www.hostalesceuta.com. Dwu- gwiazdkowy drogi hotel z interesującym wystro- jem (dzieła sztuki nowoczesnej). Bardzo czysto. Dwójka od 50 euro. Ô Hostal Plaza Ruiz, plaza Teniente Ruiz 3, ( +34 956516733, @ www.hostalesceuta.com. Bliźnia- czy obiekt do hostelu Central. Ceny i standard podobne. Dwójka od 50 euro. Ô Parador Hotel La Muralla, plaza de Africa 15, ( +34 956514940, @ www.parador.es. Luksu- sowy, dobudowany do murów obronnych obiekt w sercu starej Ceuty. Pokoje dość skromne, ale z klimatyzacją, w pełni wyposażone, z balkonami od ogrodu. Na miejscu bar, kawiarnia, sala gim- nastyczna, basen w ogrodzie. Dwójka od 60 euro. Wyżywienie Oprócz tradycyjnych restauracji można znaleźć tań- sze punkty serwujące proste, szybkie dania, w tym popularne sandwicze, zwane camperos. Drobne przekąski można dostać w typowych dla Hiszpanii barach tapas. # Informator Ceuta jest strefą wolnocłową, gdzie można tanio kupić markowe alkohole czy perfumy. Znacznie tańsza jest tu też benzyna, zarówno w porów- naniu z Hiszpanią, jak i z Marokiem. W centrum znajdziemy kilka supermarketów: SuperSol (Paseo de Revellín 13), Coviran (calle Algeciras 1). Kawałek poza centrum, w stronę portu morskiego, znajduje się Lidl (avenida Muelle Cañonero Dato). Poleć książkę 165 i n d e r Ś s a l t A   i o g e n m e i z d ó r Ś a z r o M e ż e z r b y W r e g n a T Tanger arab. Ṭanǧa; . 670 tys. Metropolia północnego Maroka, Tanger (liczbę osób mieszkających w całej aglo- meracji szacuje się na 1 mln), malowni- czo rozłożyła się na stromych wzgórzach ponad Cieśniną Gibraltarską. To zarów- no ruchliwy port i szybko rozwijające się miasto, jak i wiekowy ośrodek, w którym wśród zaułków medyny kryje się kilka cie- kawych zabytków. Choć stara część miasta nie ma zbyt orientalnego charakteru (czy- li nie jest pachnąca tajemniczymi ziołami i wypełniona odgłosami dochodzącymi z warsztatów rzemieślników), wciąż warto pokluczyć ciasnymi uliczkami medyny jak w labiryncie. Dla wielu to pierwsza okazja, by spotkać się z odmiennym światem pół- nocnej Afryki. Zwiedzanie miasta i okolic ułatwia Tan- ger City Tour – specjalny bilet uprawniający do poruszania się dwiema turystycznymi liniami autobusowymi objeżdżającymi naj- ważniejsze atrakcje (zob. s. 176). Historia Tanger to dawne starożytne miasto Tin- gi. Legenda głosi, że powstało za czasów olbrzyma Anteusza, syna Neptuna i Ziemi, z którym bój stoczył Herakles (Herkules). Źródła historyczne wskazują, że około XII w. p.n.e. dotarli tu Fenicjanie. Wcześniej była tu prawdopodobnie osada założona przez Berberów. Pod panowaniem rzym- skim znalazła się w II w. p.n.e. Za czasów Oktawiana Augusta ośrodek uzyskał sta- tus municipium i przyłączono go do pro- wincji betyckiej (obecna Hiszpania), by około 45 r. n.e. stać się stolicą rzymskiej prowincji Mauretania Tingitana. W 428 r. miasto zdobyli Wandalowie, tych z kolei przegnali w 541 r. Bizantyjczycy, zastąpieni Kup książkę później przez Wizygotów z Hiszpanii. Koro- wód rządców zakończyli na przeszło 800 lat Arabowie, zdobywając miasto w 683 r. Tanger stał się wówczas, aż do założenia Fezu na początku IX w., najważniejszym miastem marokańskim. Od 1471 r. Tanger był stolicą afrykańskich posiadłości portugalskich w Afryce. Po Por- tugalczykach miastem władali Hiszpanie (przejęli je w 1578 r.), po nich zaś w posa- gu infantki Katarzyny z dynastii Bragança otrzymał je Karol II, król Anglii. Angielski parlament sprzeciwił się jednak uchwale- niu podatków na utrzymanie oraz obro- nę Tangeru i po pięcioletnim oblężeniu w 1684 r. miasto ponownie zdobyli Ara- bowie dowodzeni przez sułtana Mula- ja Ismaila. Od XVIII do XX w. w Tangerze miały siedzibę konsulaty państw europejskich utrzymujących kontakty dyplomatycz- ne i handlowe z Marokiem. Europejczy- cy wprowadzili liczne udogodnienia. By poprawić bezpieczeństwo żeglugi, na przylądku Cap Spartel (Ras Iszbartal) wybu- dowano latarnię morską. Ważną instytucją stała się powołana pod koniec XVIII w. Kon- sularna Komisja Sanitarna walcząca z epi- demiami. W 1785 r. dzięki jej pracom udało się uchronić Maroko przed dżumą algier- ską. Niestety, nie udało się tego powtó- rzyć w 1818 r. podczas kolejnej epidemii. W odwecie za poparcie algierskiego władcy Abd el-Kadera w walce z Francją, 6 sierpnia 1844 r. flota francuska z rozka- zu króla Ludwika Filipa zbombardowała Tanger. Inne ważne wydarzenie miało miejsce w 1905 r., kiedy na jachcie „Hohen- zollern” do Tangeru przybył Wilhelm II, cesarz niemiecki. Jego przemówienie, w którym uznał, że sułtan marokański nie jest władcą niezależnym, wywołało kryzys międzynarodowy. Miasto było też przedmiotem sporów w  1906 r. na Poleć książkę 166 i n d e r Ś s a l t A   i o g e n m e i z d ó r Ś a z r o M e ż e z r b y W r e g n a T konferencji w Algeciras.  Sprzeciw wie- lu państw spowodował, że nie przypa- dło ono ani Francji, ani Hiszpanii, które podzieliły się Marokiem, lecz uzyskało status strefy międzynarodowej. Podczas II  wojny światowej Tanger dostał się w ręce hiszpańskie, ale po zakończeniu działań wojennych ponow- nie uznano go za strefę eksterytorialną, a w 1956 r. miasto stało się częścią niepod- ległego państwa marokańskiego. Warto zobaczyć W świadomości wielu osób żywe pozo- stają dwa skojarzenia dotyczące Tange- ru. Pierwsze wiąże się z miastem artystów i kosmopolitycznym ośrodkiem czasów kolonialnych. Od XIX w. przewinęło się przez Tanger wielu znanych malarzy i pisa- rzy, choćby Eugène Delacroix, wybitny przedstawiciel romantyzmu w sztuce, Hen- ri Matisse, współtwórca fowizmu, Tennes- see Williams, dramatopisarz, Truman Capo- te, autor słynnego Śniadania u Tiffany’ego, czy pisarz i kompozytor Paul Bowles, który niemal połowę życia spędził w Tangerze i tu zmarł w 1999 r. Wielu artystów, outsi- derów, hippisów i włóczęgów przybywało do portu skuszonych wizją „miasta, w któ- rym wszystko jest dozwolone”, gdzie tani haszysz i inne używki są na wyciągnięcie ręki, hotele sąsiadują z domami publiczny- mi, w barach alkohol leje się strumieniami, a sławni przepuszczają fortuny… Drugie oblicze Tangeru znajduje wyraz w opowieściach o tutejszych przemyt- nikach i zbójcach, o ciemnych zaułkach, w których czają się zamaskowani nożow- nicy ograbiający naiwnych przybyszów z Europy. Taką niechlubną sławę oddaje głośne niegdyś hasło: „Tanger – Danger”. Dziś oba tangerskie mity można odłożyć do lamusa, choć oczywiście, jak w większości Kup książkę wielkich metropolii, zwiedzając miasto warto mieć się na baczności, zwłaszcza gdy jest się w Maroku po raz pierwszy. Dziś jednak nie trzeba obawiać się pospo- litego rozboju, lecz zwykłych naciągaczy. Potrafią oni nachalnie wciskać rzekomo po okazyjnej cenie tandetne pamiątki czy pod pozorem przyjacielskiej przysłu- gi oprowadzać po mieście, a na koniec zażądać słonej zapłaty. Inni oferują zapro- wadzenie do hotelu o bardzo atrakcyjnej cenie, w którym do rachunku zostanie doliczona ich wysoka prowizja. Pomysło- wość wszelkich marokańskich oszustów nie zna granic, ale po kilku dniach poby- tu nie tylko w Tangerze, ale też w innych miastach można nauczyć się grzecznego, lecz stanowczego odmawiania natrętom, co jest jedynym skutecznym sposobem na ich pozbycie się. Grand Socco i plac de France Miejscem, gdzie stary Tanger spotyka się z nowym, wzniesionym podczas przyna- leżności do strefy międzynarodowej, jest nieregularny plac du 9 Avril 1947, znany bardziej jako Grand Socco. Środek placu wyznacza owalny skwer z fontanną i palmami, gdzie chętnie prze- siadują miejscowi. Zabudowa to głównie białe, niskie kamienice z pierwszej połowy ubiegłego wieku, z popularnymi kawiar- niami i tanimi restauracjami na parterze. Po zachodniej stronie placu, ponad przy- budówkami i restauracyjkami, widać mur medyny; po wschodniej natomiast, gdzie zbocze łagodnie podnosi się ku górze, znajduje się charakterystyczny meczet Sidi Bou Abib z 1917 r. (niedostępny dla niewiernych), pierwsza świątynia w Tan- gerze wzniesiona poza starą medyną. Niską białą budowlę z arkadowym por- tykiem i portalem z daszkiem nakrywa dach pokryty zielonymi dachówkami. Poleć książkę 167 i n d e r Ś s a l t A   i o g e n m e i z d ó r Ś a z r o M e ż e z r b y W r e g n a T M e c z e t M o s q u e e d u P o r t P o l i c j a t u r y s t y c z n a D w o r z e c k o e o w y j l Continental R u e D a r B a r o u d A v e n u e M o h a m m e d l A m o h a d e s PLAC PETIT SOCCO The Medina Hostel e la M arine Ru e d Rue des Pos t e s Victoria V I Brama Borj el Marsa Bastion Borj el Marsa Olid Wielki Meczet Marhaba Kościół im. Matki Teresy z Kalkuty Rue du Portugal ur d u Fo R u e Grand taxi Cmentarz żydowski Dawne poselstwo amerykańskie Rue de la Plage R u e Anou a l Royal Biarritz i l e u q g e B e u n e v A ż u d z w a ł d w o a M ł l i , a k s ń a p z s i H a r d e t a K , j e n s e z c ł ó p s W i k u t z S m u e z u M i x a T d n a r G R u e N a ciria e h i n g e S i a u R R u e A b d a l l a Stara synagoga h B e n H ach i m i Muzeum Fundacja Lorin Ru e d e la P la Rue Tétouan R u e Avenue Hassan I Jardins de la Mendoubia A l m a n s o u r R u e d I t a l i e Park Mendoubia Brama Bab Fendek Zraa Brama Bab Al Fahs Mercado Central PLACE DU 9 AVRIL 1947 Avenue Sidi Bou Arraqia Meczet Sidi Bou Abib n cis c o n F r a a e S u R Kościół św. Andrzeja Avenue d Angleterre Kino Rif A v. d A n gleterre Rue Amerique du Sud é t r e b i a L e L e d u R i e s s u Rue d e R A v e n u e M S a l a h e d n olla e H e d u R Avenue Belgique L a L i b e r te Grand Cafe de Paris PLACE DE FRANCE g e d u m eriq u e d u S El-Minzah Boulangerie Pattiserie Taj El Amrani Rue A R u e d e R o ute d e la Pla ge M ercala Tanger 0 100 m PLACE DU TABOR Brama Bab el Kasbah R u e d e l a K a s b a h Avenue Ibn Al Abbar La Tangerina R ue Riad Sultan K A S B A Muzeum Sztuki Marokańskiej Abbou n Rue Ib Brama Bab Bhar PLACE DU MECHOIR PLACE DE LA KASBAH R ue J n ane al C a e n a t p Rue Cheikh M Brama Bab el-Assa Rue Zaitouni The Melting Pot Hostel o h a e m d B en Se d dik Rue Ben A b d e s s a d a k u e S b o u Ru e M u s R t a f u kkali o a D Hadj Mohamed Torres R u e al u o n e A u R Sour Meêgazine h a li d I b a li d u d O Punkt widokowy „Taras leniuchów” ki u o a h d C e m h Rue A e Rue Zyriabe a b h a u R u R e J e K mar Bin Alhass e O Avenue Pasteur Rue al Moutanabi u R A v . P r i n c e M o u l a y u s s a B e n N o u s s a i r e M o u R A b d e l l a h R u e Z e r k t o u n i a l W a t a n i y a R u e M a g ella n A v e M o h a m m e d V Dworce autobusowe Poleć książkę R u e d u M e x i q u e s A è v e F e d u R Rue Mhammed Abd o u n u e P r i n c e H é r i t i e r R u e d e H o l l a n d e R u e B r e z i l Kup książkę k e t e l B . R h . c a r p o Rue Masalla 168 i n d e r Ś s a l t A   i o g e n m e i z d ó r Ś a z r o M e ż e z r b y W r e g n a T i k s w o g o R z s a k u Ł Mury kasby i widok na port Najbardziej charakterystycznym elemen- tem meczetu jest smukły minaret, pomalo- wany różową farbą i bogato dekorowany płytkami ceramicznymi. Po południowej stronie placu znajduje się niedawno odrestaurowany, wybudowa- ny w 1938 r. w stylu art déco Cinémathèque de Tanger (@ www.cinemathequedetan- ger.com). Obecnie jest to cały kompleks artystyczny, który skupia głównie mło- dych twórców: dramaturgów, fotografów, artystów, muzyków i filmowców. Są tam organizowane warsztaty, zajęcia kultural- ne i mieści się tam kino Rif, bar serwują- cy herbatę i kawę, a nawet alkohol. Część stolików ustawiana jest na zewnątrz, skąd można podziwiać widok na plac, jednak na zewnątrz nie można spożywać alkoholu. Filmy zagraniczne z reguły wyświetlane są z arabskimi lub francuskimi napisami, ale jeżeli nie przeszkadza to pozostałym widzom, można poprosić o angielskie (oczywiście jeżeli są dostępne). Bilety na seanse są bardzo tanie – 25 dh. Kup książkę Na lewo od wejścia do meczetu Sidi Bou Abib wiedzie w górę rue d’Angleterre. Jej początkowy odcinek to strefa handlowa, wyżej zaś, na skwerze, widać skromny, wybudowany w końcu XIX w. anglikań- ski kościół św. Andrzeja (Saint Adrew’s, dwie msze w każdą niedzielę). Świątynia jest zwykle zamknięta, a szkoda, bo trój- nawowe wnętrze to oryginalny przykład zastosowania tradycyjnego zdobnictwa marokańskiego w budowli wzniesionej przez Europejczyków. Bogate, arabesko- we dekoracje stiukowe i kufickie inskrypcje wyryte w kamieniu w kościele chrześcijań- skim na pewno zaskakują. Jeżeli spotkamy dozorcę, warto zagadać i może za niewielką opłatą pozwoli zajrzeć do środka. Wokół budowli znajduje się anglikański cmentarz. Idąc dalej wzdłuż tej samej ulicy, tra- fia się do Muzeum Sztuki Współczesnej (Musée d’Art Contemporain, 52 rue d’An- gleterre, ) nd.–pn. 9.00–12.30 i 15.00–18.00, 10 dh). Placówka zajmuje ładną neokla- sycystyczną willę otoczoną ogrodem, Poleć książkę 169 i n d e r Ś s a l t A   i o g e n m e i z d ó r Ś a z r o M e ż e z r b y W r e g n a T a wystawia współczesne prace artystów marokańskich. Dla zwykłego turysty, nie- znającego realiów życia w Maroku i sym- bolicznych odwołań do islamu, dzieła te są jednak mało zrozumiałe, a przez to niezbyt interesujące. Oprócz samej wystawy war- to zwrócić uwagę na architekturę wnętrz budynku, dziedziniec i przepiękne ogro- dy, również dostępne dla zwiedzających. Z drugiej strony ulicy można przyjrzeć się innym pięknym domom, które też posia- dają bujne ogrody – przede wszystkim na Grand Hotel Villa de France. Jeszcze dalej, na skrzyżowaniu z avenue Hassan II i avenue Belgique, znajduje się wybudowana w 1961 r. nowoczesna kato- licka katedra Wniebowzięcia Matki Bożej w Tangerze (Cathédrale Notre-Dame-de- -l’Assomption de Tanger), nazywana też katedrą hiszpańską ze względu na licznych hiszpańskojęzycznych wiernych. Niedaleko katedry, wzdłuż avenue Belgique, ciągnie się niewysoki biały mur z nowoczesnym, interesującym graffiti. Wracając na Grand Socco, warto zaj- rzeć na targ rybny za meczetem Sidi Bou Abib. Zresztą z tej strony głównego placu, wszystkie mniejsze uliczki składają się na jedno wielkie targowisko. W północnej pierzei placu znajduje się przejście między domami wiodące do parku Mendoubia, jednego z ulubionych miejsc mieszkań- ców pragnących odetchnąć od miejskiego zgiełku i organizujących pikniki pod jego wysokimi drzewami. Pikniki urządza się zresztą nie tylko w parku, ale też na zanie- dbanych wielkich cmentarzach przy rue Sidi Bou Arraqia i rue Sidi Bou Abib. Od południa odchodzi z Grand Socco, łukiem ku górze, deptak spacerowy – rue de la Liberté. Oprócz sklepików znajduje się tam kilka cukierni z ogromnym wybo- rem smacznych i pięknie wyglądających ciast i ciastek w bardzo dobrych cenach Kup książkę (szczególnie w Boulangerie Patisserie Taj El Amrani, 53 rue de la Liberté). Pierzeje uli- cy tworzą kamienice o ciekawej architek- turze kolonialnej. Jednym z największych budynków jest hotel El-Minzah (85 rue de la Liberté) przypominający wyglądem barokowy kościół. Deptak prowadzi dalej do kolonialne- go placu de la France, ten zaś jest bardzo głośny i o wzmożonym ruchu samochodo- wym. Na chwilę relaksu zaprasza tu otwar- ta w 1920 r. Grand Café de Paris, ulubiony lokal mieszkających niegdyś w Tangerze pisarzy. W pobliżu, na początku reprezen- tacyjnego boulevard du Pasteur jest wido- kowy taras z rzędem armat, zwany tarasem leniuchów (Terasse des Paresseux). To jed- no z najpopularniejszych miejsc spacero- wych mieszkańców. Medyna W zachodniej pierzei Grand Socco, obok wylotu rue d’Italie, wznosi się Bab Al Fahs. Brama w kształcie dziurki od klucza wiedzie na rue Siaghine (w powszechnym użyciu jest jej stara nazwa: rue Semmari- ne), czyli do wnętrza medyny. Właściwa brama w ciągu murów otaczających sta- rą dzielnicę Tangeru – Bab Fendek Zraa – znajduje się jednak 50 m dalej, na prawo od niewielkiego rozwidlenia (dochodzi tu łącznik z rue d’Italie). Na prawo od wej- ścia znajduje się główny targ spożywczy medyny – hala targowa Mercado Cen- tral. Wzdłuż rue Siaghine działa wiele sklepów, głównie jubilerskich: dawniej po prawej (południowej) stronie ciągnął się bowiem mellah, kwartał żydowski. Wielu jego mieszkańców trudniło się wyrobem i sprzedażą biżuterii. Dziś Żydów w mieście właściwie nie ma, większość wyemigro- wała do Izraela po 1948 r., a w budynkach należących niegdyś do nich mieszkają obecnie Marokańczycy. Poleć książkę 250 i n d e r Ś s a l t A   i o g e n m e i z d ó r Ś a z r o M e ż e z r b y W a z a T Atlas Średni Atlas Średni od Wysokiego odróżniają nie tylko mniejsze wysokości i bardziej łagodna rzeźba, ale też warunkująca je budowa geologiczna. Ta część północ- noafrykańskich gór zbudowana jest ze skał osadowych, głównie wapieni. Zrąb tutejszego krajobrazu tworzą więc nie wysokogórskie granie i głębokie doliny, jak w Atlasie Wysokim, ale rozległe pła- skowyże i charakterystyczne polja (roz- ległe bezodpływowe kotliny krasowe). Bardziej wysokogórski charakter mają jedynie (sporadycznie odwiedzane przez turystów) suche i dzikie rejony trudno dostępnej wschodniej części masywu. To właśnie tam wznosi się najwyższy szczyt Atlasu Średniego  – Jebel Bou Naceur (3340 m n.p.m.). Pozostałe wierzchołki tej grupy górskiej raczej nie przekracza- ją 2000 m n.p.m. Atlas Średni odznacza się też wilgot- niejszym klimatem niż Atlas Wysoki. Co za tym idzie, porasta go bujniejsza roślin- ność. Symbolem gór są wspaniałe lasy cedrowe występujące w okolicach Azrou i Ifrane oraz w pobliżu Tazy, w masywie Jebel Tazekka. Masyw ten objęto ochro- ną, tworząc na jego terenie niewielki park narodowy. Jego atrakcją, oprócz lasów cedrowych, jest jaskinia Friouato, najcie- kawsza w Maroku. Inne zachwycające miej- sca, m.in. wodospad Ouzoud, znajdują się już na dalekich, południowo-zachodnich krańcach gór. Charakter Atlasu Średnie- go sprawia, że prawie nikt nie zwiedza go w ramach górskich wędrówek. Ogląda się go raczej zza szyb samochodu (podróżu- jąc np. drogą z Fezu do Marrakeszu) lub odwiedzając nieliczne znane atrakcje kra- joznawcze na jego obrzeżach. Kup książkę Taza . 140 tys. Położona wśród gór Taza od stuleci pełniła funkcję strategicznej twierdzy chroniącej najdogodniejsze przejście ze wschodu do centralnej części Maroka. Z jednej strony miasta wyrastają tu pasma Rifu, z drugiej Atlasu Średniego, ufortyfikowana medy- na rozłożyła się natomiast między nimi na wysokim wzgórzu nad doliną El-Abiod. Turyści zaglądają do Tazy co najwyżej po drodze, jadąc do Parku Narodowego Jebel Tazekka. Tymczasem miejscowość ma kil- ka ciekawych miejsc, choć z racji częstych najazdów wrogich armii w przeszłości, nie zostało w niej wiele zabytków. Historia Od wieków mówi się, że Taza stanowi klucz do Maroka. Trzykrotnie w swoich dziejach miasto zostawało tymczasową stolicą dynastii walczących o kontrolę nad kra- jem. Pierwszy sułtan z Almohadów, Abd el Mumin ibn Ali, rządził stąd prawie 20 lat, nim podbił resztę kraju. Na ostatecz- ny podbój Maroka po obaleniu Almoha- dów wyruszyło z Tazy plemię Beni-Merin, z którego wywodziła się dynastia Mery- nidów. Kilka wieków później, w 1666 r., miasto stało się główną kwaterą Mulaja er Raszida, pierwszego sułtana Alawitów, prowadzącego stąd kampanie przeciw innym pretendentom do władzy w Maro- ku. Wielokrotnie w swej historii Taza była zaporą przeciw najeźdźcom ze wschodu, głównie Turkom osmańskim (XVI i XVII w.). W XIX w. chroniła przed atakami Francu- zów z Algierii. Ostatecznie Francuzi zajęli Poleć książkę 251 i n d e r Ś s a l t A   i o g e n m e i z d ó r Ś a z r o M e ż e z r b y W a z a T miasto w 1914 r., tworząc tu silny garni- zon do walki z niepokornymi plemionami z Atlasu Średniego i Rifu. Warto zobaczyć Najstarsza część – medyna z kasbą – zwa- na jest Taza Haute (Taza Górna). Niewie- le pozostało z potężnych niegdyś fortyfi- kacji miejskich. Ich najlepiej zachowany odcinek znajduje się od południowej strony medyny. Właśnie tam mury były szczególnie mocne, gdyż dostęp do mia- sta od tej strony był najłatwiejszy. Z daw- nych bram Bab el-Guebor i Bab Titi do dziś pozostały tylko… nazwy, których wciąż się używa. Interesująco prezentu- je się fragment muru z ogromną basztą artyleryjską na zachód od Bab el-Guebor. Bastion wzniesiono w XVI w. z rozkazu saadyckiego sułtana Ahmeda el Mansu- ra do obrony przez Turkami. Widać zza niego równie potężną basztę w naroż- niku murów dawnej kasby. Nieistniejący już dziś zamek zajmował południowo- -wschodni narożnik medyny. Tylko w środkowej części medyny zacho- wała się dawna zabudowa. Ciasne zaułki i hałaśliwy suk cechuje jednak autentycz- ność, bo nie ma tu masowej turystyki. Spa- cer przez medynę najlepiej rozpocząć z ave- nue Moulay el-Hassan, kierując się w wąską uliczkę naprzeciw poczty. Lawiruje ona mię- dzy małymi sklepikami i prowadzi do jednej z bram meczetu andaluzyjskiego (Jama’a Andalou) z XII-wiecznym minaretem. Nie- wierni nie mają tu wstępu. Przed bramą po prawej znajduje się natomiast przejście, po minięciu którego można dojść do fon- tanny ablucyjnej, jeśli pójdzie się wzdłuż muru i skręci następnie w lewo. Przed nią rozciąga się dawny mechouar – paradny dziedziniec nieistniejącego już pałacu gubernatora. Przecinając plac i wchodząc w uliczkę wybiegającą z jego drugiego końca, dojdziemy do strefy krytych suków. Suk w Tazie nie jest rozległy. Ponie- waż turyści pojawiają się na nim rzadko, kupcy nawet ich nie zaczepiają. Zresztą asortyment większości sklepów zainte- resować może tylko miejscowych. Idąc cały czas prosto, dociera się do meczetu m o c . k c o t s r e t t u h S | r i s s a t n o M l E E N A M H A D © Fortyfikacje Tazy Kup książkę Poleć książkę 252 i n d e r Ś s a l t A   i o g e n m e i z d ó r Ś a z r o M e ż e z r b y W a z a T targowego (Jama’a es-Souq, inaczej Mosque du Marché). Niekiedy zza drew- nianych parawanów wejścia widoczny jest ładny dziedziniec świątyni. Po prawej stronie rozciąga się najważniejsza część suku – kissaria. Handluje się tu głównie biżuterią, w pobliżu meczetu przyprawa- mi, a przy wejściach na dziedziniec tani- mi ubraniami. Za sukiem ulica całkowicie pustoszeje. Nie zmienia to jednak faktu, że jesteśmy w najważniejszym zaułku starej części medyny prowadzącym do wielkie- go meczetu. Świątynię, podobnie jak inne, można tylko obejść, niekiedy przez otwar- te drzwi widać wnętrza z kilkoma nawa- mi lub dziedziniec. Duża średniowieczna budowla pochodzi z czasów Almohadów. Ufundował ją w 1135 r. Abd el Mumin ibn Ali. Meczet wzniesiono na tym samym pla- nie, co najsławniejsze ówczesne meczety w Maroku, np. Kutubijję w Marrakeszu. Na zakończenie warto przejść się bul- warem Abdal, czyli promenadą prowa- dzącą północno-wschodnim odcinkiem murów. Widać z niej dolne miasto, dolinę El-Abiod i wzgórza Rifu. Znajduje się tam też lepiej zachowana brama Bab er-Rih. Kilkaset metrów dalej na południe, spa- cerując boulevard Sidi Mohammed, doj- dzie się do miejsca, skąd widać zalesione wysokie szczyty Jebel Tazekka. Dojazd i orientacja Taza leży przy ważnym trakcie komunikacyjnym łączącym Oujdę na wschodzie kraju z centralnymi regionami Maroka, przede wszystkim z Fezem. Przez dolną część miasta (na północy) wiedzie droga kra- jowa N6, a jeszcze dalej na północ autostrada A2 łącząca Rabat z Oujdą. Do samego miasta wjedziemy lokalną drogą R507 odchodzącą z N6 ku południu, która omija zarówno Ville Nouvelle, jak i medynę. Autobus Niewielki dworzec CTM (Gare Routière CTM, pl. de l’Indépendance) znajduje się w samym centrum Kup książkę Ville Nouvelle. Kursów jest niewiele: odjeżdża stąd autokar do Casablanki (1 dziennie, przez Fez, Meknes i Rabat) oraz do Oujdy i Nadoru. Ponadto prowadzone są nocne przewozy do Tangeru. Do wymienionych miast można też dotrzeć autobu- sami prywatnych przewoźników, często tańszymi. Kursów jest więcej, a autobusy zatrzymują się obok postoju grand taxi, przy głównej szosie N6 (kawałek na wschód od skrzyżowania z uliczką wiodącą do dworca kolejowego). Grand taxi Większe samochody, choć często wciąż stare mer- cedesy zabierające sześciu pasażerów, mają postój przy głównej drodze, blisko skrzyżowania z uliczką wiodącą do dworca kolejowego. Komplet pasa- żerów do Fezu zbiera się dość szybko, wolniej do Oujdy i Al Hoceïmy. Na południe od medyny, przy boulevard de la Résistance znajduje się drugi postój grand taxi, skąd niekiedy odjeżdżają też do jaskini Friouato. Trzeba się jednak liczyć z koniecznością długiego oczekiwania na komplet pasażerów lub samemu opłacić całe auto. Pociąg Dworzec kolejowy znajduje się w najniższej części miasta w stronę północy, patrząc od szosy N6. Można stąd wyruszyć do: Casablanki (1 dzienny, 1 nocny, 6 godz.), Fezu (6 dziennie, 2 godz.), Mek- nesu (4 dziennie, 2 godz. 50 min–3 godz. 20 min), Oujdy (3 dziennie, 3,5 godz.), Rabatu (1 dzienny, 1 nocny, 5 godz. 20 min) i Tangeru (1 dzienny, 1 nocny, 6 godz. 40 min–8 godz. 10 min). Komunikacja miejska Warto korzystać z autobusów miejskich – są tanie (3 dh, z tyłu autobusu znajduje się budka sprze- dawcy biletów) i łatwo dostać się nimi z okolic dworca kolejowego do Ville Nouvelle i medyny. Trasę tę pokonuje m.in. autobus nr 6, a z Ville Nouvelle do medyny jedzie też linia nr 4. Przejazd petit taxi (niebieskie) z dworca kolejowego do Ville Nouvelle (plac de l’Indépendance) kosztuje 5 dh, a do medyny 10 dh. Orientacja Taza nie jest dużym miastem, ale jej zabudowa zajmuje znaczną część wzgórza, na którego szczycie rozłożyła się medyna, czyli Taza Haute. Podczas protektoratu Francuzi zbudowali poniżej Poleć książkę 253 i n d e r Ś s a l t A   i o g e n m e i z d ó r Ś a z r o M e ż e z r b y W a z a T (ok. 1,5 km na północ od medyny) Ville Nouvelle z ruchliwym placem de l’Indépendance. Przestrzeń między oboma dzielnicami wciąż jest częściowo niezabudowana. Najniżej położona część miasta ciągnie się wzdłuż drogi N6 i linii kolejowej (1 km na północ od placu de l’Indépendance i ponad 2,5 km od medyny). $ Noclegi Miejsc noclegowych jest mało, zwłaszcza w medy- nie. Skromne hotele, prócz opisanych poniżej, znajdują się również w okolicy dworca kolejowego. Ô Etoile, 39 avenue Moulay el-Hassan, ( +212 535270179. Hotel niełatwy do odnalezienia, pod arkadami naprzeciw Maroc Telecom, nie- daleko poczty. Czyste pokoje wokół wymalo- wanego na różowo dziedzińca z wielkim orze- chem. Wyposażenie spartańskie: brak ciepłej wody, wspólne toalety typu arabskiego. Stan- dard adekwatny do ceny: bardzo tanio. Ô Dauphiné, plac de l’Indépendance, ( +212 535673567. Hotel przy głównym placu Ville Nouvelle. Dobra opcja dla niezbyt wymaga- jących. Skromne pokoje z łazienką, na parte- rze restauracja i bar serwujący alkohole. Tanio. Ô Amine, 3 boulevard Moulay Youssef, ( +212 535672921. Hotel w nowym bloku, w poło- wie drogi pomiędzy medyną a Ville Nouvelle. Obszerne klimatyzowane pokoje z TV i łazien- ką, w cenie śniadanie. Ceny średnie. Wyżywienie Kilka tanich jadłodajni jest w medynie przy połu- dniowej pierzei placu Aharrach. Po jego przeciwnej stronie można się napić zielonej herbaty w kawiar- niach, np. w Zanzibar lub Andalousia przy avenue Moulay el-Hassan. W Ville Nouvelle tanie bary mieszczą się przy rue Ali Ibn Abi Taleb. Artykuły spożywcze można kupić na targu w Ville Nouvelle lub w Supermarché Tajib (rue Ali ibn Abi Taleb). Okolice W pobliżu Tazy znajduje się najdalej na północny wschód wysunięta część Atlasu Średniego. Jej najwyższy masyw – Jebel Tazekka (1980 m n.p.m.) – w
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Maroko. W labiryncie orientalnych medyn. Wydanie 2
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: