Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00385 007171 14485730 na godz. na dobę w sumie
Metoda analizy progowej w zarządzaniu przedsiębiorstwem - ebook/pdf
Metoda analizy progowej w zarządzaniu przedsiębiorstwem - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 266
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-5379-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biznes >> ekonomia
Porównaj ceny (książka, ebook (-72%), audiobook).

Książka jest poświęcona metodzie analizy progowej, polegającej na wyszukiwaniu progów (barier) ilościowych oraz jakościowych rozwoju i funkcjonowania przedsiębiorstw (w tym mikro, małych, średnich, rodzinnych), identyfikacji specyfiki tych progów i ich likwidowaniu w celu usprawnienia zarządzania przedsiębiorstwem.

Problematyka została osadzona w rozważaniach metodologicznych zarządzania i innych nauk szczegółowych, w kontekście metod rachunku kosztów oraz matematycznych, ekonometrycznych, statystycznych i finansowych metod ilościowych.

Książka adresowana jest zarówno do pracowników naukowo-dydaktycznych uczelni ekonomicznych i studentów studiujących na kierunku zarządzanie oraz ekonomika i organizacja przedsiębiorstw, jak i do menedżerów polskich firm.

(…) zasługą Autora jest systematyzacja wiedzy dotyczącej metody progowej w kontekście zarządzania, całościowy charakter rozważań oraz wskazanie aplikacyjnych możliwości z uwzględnieniem podstawowych ograniczeń i zalet analizy progowej.

Dr hab. Artur Hołda prof. UEK

Katedra Rachunkowości

Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Autorowi udało się pokazać metodę analizy progowej zarówno od strony teoretycznej, jak również od strony praktycznej, dla zastosowań w przedsiębiorstwach. Analiza progowa została ukazana jako metoda zarządzania na tle metod rachunków kosztów i związanych z nimi mierników oceny. (…) Jestem przekonany, że ze względu na wysokie walory naukowe oraz aplikacyjne książka znajdzie swoje miejsce w polskim dorobku literaturowym w dyscyplinie nauk o zarządzaniu.

Dr hab. Stanisław Łobejko prof. SGH

Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Metoda analizy progowej w zarządzaniu przedsiębiorstwem Wojciech Wdowiak Wydawnictwo C.H. Beck Metoda analizy progowej w zarządzaniu przedsiębiorstwem Autorzy Marek Blim Katarzyna Boczkowska Grzegorz Kierner Karol Marek Klimczak Andrzej Marcinkowski Maciej Owczarek Paweł Pietras Iwona Staniec Maciej Szmit Agnieszka Zakrzewska-Bielawska Janusz Zawiła-Niedźwiecki 3 Metoda analizy progowej w zarządzaniu przedsiębiorstwem Wojciech Wdowiak Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2013 2. Ryzyko operacyjne 4 Wydawca: Dorota Ostrowska-Furmanek Redakcja merytoryczna: Barbara Wardein Projekt okładki i stron tytułowych: Ireneusz Gawliński Ilustracja na okładce: Ireneusz Gawliński Seria: Zarządzanie Recenzenci: dr hab. Stanisław Hołda prof. UEK dr hab. Stanisław Łobejko prof. SGH Publikacja dofinansowana przez Wydział Inżynierii Produkcji i Energetyki Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie © Wydawnictwo C.H. Beck 2013 Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o., ul. Bonifraterska 17 00-203 Warszawa, tel. (22) 33 77 600 Skład i łamanie: IGAWA Ireneusz Gawliński Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN 978-83-255-5378-4 ISBN e-book 978-83-255-5379-1 Iwona Staniec, Karol M. Klimczak 5 Spis treści 7 Wstęp ....................................................................................................................................... 23 Rozdział 1. Analiza progowa jako metoda zarządzania ............................................. 23 1.1. Zarys analizy progowej .......................................................................................... 23 1.1.1. Geneza i rozwój ............................................................................................... 25 1.1.2. Podstawowe pojęcia i założenia ................................................................... 28 1.1.3. Istota analizy progowej w zarządzaniu ..................................................... 30 1.2. Założenia analizy progowej zarządzania ............................................................ 30 1.2.1. Zakres analizy progowej ............................................................................... 33 1.2.2. Pojęcie i zasady metody analizy progowej ................................................ 38 1.2.3. Miejsce analizy progowej w typologii metod zarządzania .................... 46 1.2.4. Zarys procedury postępowania badawczego ........................................... 47 1.3. Typologia obszarów badawczych w analizie progowej zarządzania ............ 47 1.3.1. Założenia typologii ........................................................................................ 49 1.3.2. Kryteria typologiczne w aspekcie analizy progowej ............................... 57 1.3.3. Rejestracja obszarów badawczych oraz ich typologia ............................. 73 Rozdział 2. Metodyka analizy progowej w zarządzaniu ........................................... 73 2.1. Organizowanie progowe ........................................................................................ 73 2.1.1. Uwarunkowania procesu organizowania w ujęciu progowym ............. 78 2.1.2. Zarys metodyki organizowania w aspekcie progowym ......................... 80 2.1.3. Identyfikacja problemu badawczego .......................................................... 88 2.1.4. Analiza i diagnoza progowa ........................................................................ 2.1.5. Projektowanie progowe organizacji ........................................................... 100 2.2. Zarządzanie progowe ............................................................................................ 104 2.2.1. Uwarunkowania procesu zarządzania progowego ................................ 104 2.2.2. Metody zarządzania a zarządzanie progowe .......................................... 110 2.2.3. Zarys metodyki zarządzania w aspekcie progowym ............................. 119 2.2.4. Kontroling a zarządzanie progowe ............................................................ 123 Rozdział 3. Systemy rachunku kosztów i mierników jako podstawa analizy progowej ............................................................................................ 133 3.1. Strategiczne rachunki kosztów ............................................................................. 133 3.1.1. Rachunki kosztów ekonomicznych cykli życia ........................................ 133 3.1.2. Rachunek kosztów docelowych .................................................................. 136 3.1.3. Rachunek kosztów zadań ............................................................................ 140 3.1.4. System rachunkowości trójwymiarowej ................................................... 143 3.2. Klasyczne bazowe rachunki kosztów .................................................................. 145 3.2.1. Rachunek kosztów pełnych ......................................................................... 145 3.2.2. Rachunek kosztów zmiennych .................................................................... 152 3.2.3. Rachunek kosztów procesów ...................................................................... 156 1. Luka kompetencyjna w zarządzaniu konkurencyjnością przedsiębiorstwa 6 Spis treści 3.3. Kosztowe narzędzia i miary oceny progowej .................................................... 159 3.3.1. Produktywność progowa ............................................................................. 159 3.3.2. Współczynnik efektywności kosztów obiektów ..................................... 161 3.3.3. Optimum produkcji i inne narzędzia ekonomii matematycznej .......... 164 3.3.4. Próg rentowności w ujęciu deterministycznym i probabilistycznym ...... 168 3.3.5. Podstawowe równanie i relacje rachunku kosztów procesów .............. 176 3.4. Niekosztowe miary oceny progowej .................................................................... 180 3.4.1. Miary ilościowe ............................................................................................. 181 3.4.2. Miary jakościowe .......................................................................................... 183 Rozdział 4.  Aspekty kosztowe zastosowania analizy progowej  w zarządzaniu przedsiębiorstwem  ............................................................ 187 4.1. Koncepcja prowadzenia badań metodą studiów przypadków (Case Study) ...... 187 4.2. Strategiczne wyznaczanie progów kosztowych wyrobów .............................. 189 4.2.1. Prognozowanie i dekompozycja krańcowego progu kosztowego ........ 189 4.2.2. Identyfikacja kosztów stałych i zmiennych ............................................. 192 4.2.3. Modelowanie progu rentowności .............................................................. 193 4.2.4. Szacowanie efektów kosztowych zastosowania analizy progowej ...... 194 4.3. Analiza progowa kosztów produkcji w ujęciu operacyjnym .......................... 195 4.3.1. Specyfika progowego rozliczania kosztów pełnych i częściowych ...... 196 4.3.2. Drzewo analizy progowej kosztów produkcji i kalkulator zysków ..... 204 4.3.3. Zarządzanie produkcją przez kontroling ................................................. 208 4.4. Analiza progowa w aspekcie zarządzania przez cele ...................................... 213 4.4.1. Zakres i warunki zastosowania metody zarządzania przez cele ......... 214 4.4.2. Efekty progowe rachunku kosztów docelowych ..................................... 215 4.4.3. Propozycje zmian i wnioski ........................................................................ 222 Zakończenie  .......................................................................................................................... 225 Załącznik  ............................................................................................................................... 239 Bibliografia  ........................................................................................................................... 247 Indeks ..................................................................................................................................... 259 Spis treści 1 Panorama ryzyka 7 Wstęp Zaprezentowany w tym opracowaniu obszar badawczy dotyczący funkcjonowa- nia przedsiębiorstw oraz omówiona problematyka analizy progowej, odnosząca się w szczególności do sektora małych oraz średnich przedsiębiorstw, sformułowana teoretycznie oraz zastosowana, a także opisana praktycznie, mieszczą się w dzie- dzinie nauk o zarządzaniu. Użyteczność poznawcza metody analizy progowej wiąże się ze wskazaniem nowego specyficznego kierunku badania oraz sformu- łowaniem progowego ujęcia metodycznego badań w zakresie funkcjonowania i rozwoju przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem aspektów organizacji i zarządzania. W dotychczasowych polskich badaniach z zakresu organizacji i zarządzania dominowała raczej jakościowa problematyka barier funkcjonowania i rozwoju różnego rodzaju organizacji, które to ujęcie wywodzi się od opracowa- nia naukowego pod red. W. Kieżuna „Bariery sprawności organizacji” [Kieżun, (red.) i in., 1978]. Nie wynika z tego sformułowania, by badań ilościowych w tym względzie nie prowadzono. Wręcz przeciwnie, w licznych badaniach ilościowych na świecie jak i w kraju uwzględniano nawet ujęcie kosztowe, jako miarę oceny badanej rzeczywistości dotyczącej różnych szczebli organizacji i zarządzania. W badaniach stosowano jednak metody rachunku kosztów wybiórczo, w zależności od charakteru rozwiązywanego problemu badawczego. Przedstawiona w pracy autorska koncepcja metodyki postępowania badawczego analizy progowej organi- zacji i zarządzania uwzględnia kompleksowo i w ujęciu progowym, w odróżnieniu od dotychczasowych podejść, różne metody organizacji i zarządzania sensu stricto i wykorzystywane w zarządzaniu [Martyniak, 1976a; 1976b; 1978]. Powiązane one są z właściwymi im metodami rachunku kosztów, z uwzględnieniem specyfiki ich zastosowania, czyli od metod zarządzania powiązanych z metodami rachun- ku kosztów działalności operacyjnej i sugerowanych adekwatnych im progów ilościowych oraz kosztowych, poprzez metody zarządzania i powiązane z nimi metody rachunku kosztów funkcji zarządzania, z uwzględnieniem wskazanych adekwatnych progów ilościowych oraz kosztowych do tego typu badań i ana- liz, aż do metod zarządzania i powiązanych z nimi metod rachunku kosztów o charakterze strategicznym, uwzględniających sugerowane właściwe im progi ilościowe oraz kosztowe w ujęciu systemowym. Ponadto opracowaną systemową metodykę analizy progowej wykorzystano jako narzędzie modyfikacji metodyki zarządzania i metodyki organizowania odpowiednio w metodykę zarządzania progowego oraz metodykę organizowania progowego. Tak sformułowane ujęcie 8 wychodzi naprzeciw aktualnym tendencjom nauki i praktyki funkcjonowania oraz rozwoju przedsiębiorstw. Koniec XX i początek XXI wieku charakteryzują się znaczącymi osiągnięcia- mi w naukach teoretycznych i praktycznych, wymagających kompleksowego i zarazem systemowego podejścia naukowego i praktycznego. Koncepcje wy- pracowywane na gruncie nauk teoretycznych warunkują i będą warunkowały tendencje rozwoju społeczeństw w przyszłości. Jednak szczególnie istotny jest postęp w naukach praktycznych, gdyż to on w zasadzie wywiera największy wpływ na rozwój społeczno-ekonomiczny lokalnych i globalnych organizmów gospodarczych w krótkiej perspektywie czasowej. Jest on również siłą napędową istotnych przemian lokalnych i globalnych systemów wytwórczych w zakresie techniki, technologii, ekonomiki oraz organizacji i zarządzania. Z drugiej zaś strony nie wolno zapominać, że przeobrażenia te są również między innymi efektem konkurencji, dynamicznego rozwoju nowych światowych rynków zbytu, a także systemów finansowych. Dynamika tych przemian staje się z ko- lei bodźcem do poszukiwania nowych kompleksowych i systemowych metod organizacji i zarządzania, do których można również zaliczyć metodę analizy progowej zarządzania. Nowe koncepcje zarządzania powstają najczęściej w krajach najbogatszych, charakteryzujących się najwyższym postępem technicznym, technologicznym oraz organizacyjnym. Do krajów tych najczęściej zalicza się Stany Zjednoczone Ameryki Północnej, Japonię i niektóre kraje anglosaskie Europy Zachodniej. Idee te są z kolei przeszczepiane na niwę naukową i gospodarczą innych krajów zain- teresowanych tego typu osiągnięciami teoretycznymi i praktycznymi. W Polsce ludzie nauki – teoretycy z zakresu organizacji i zarządzania, propagują te me- tody z różnym skutkiem, a praktycy życia gospodarczego wdrażają je mniej lub bardziej udanie od końca lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Obecnie zarówno teoretycy, jak i praktycy coraz częściej, a także coraz bardziej zdają sobie sprawę z tego, że zmiany są uzależnione nie tylko od powiązania techniki i technologii z zarządzaniem. Niektórzy z nich zauważają, iż większa skuteczność działań reorganizacyjnych oraz restrukturyzacyjnych zależy od nowej generacji metod organizacji i zarządzania, sprzężonych z metodami rachunku kosztów i proble- matyką rachunkowości zarządczej. Dynamika powstawania takich metod może się obecnie nasilać ze względu na przejście polskiej gospodarki z systemu centralnie planowanego do systemu gospodarki rynkowej. Warto zauważyć, że w gospodarce centralnie planowanej koszty nie odgrywały tak istotnej i znaczącej roli, jak to ma miejsce w gospodarce rynkowej. Obecnie stosowanie kompleksowych metod organizacji i zarządzania, zawierających jako ich integralny element metody i zasady rachunku kosztów adekwatne do rozwiązywanych problemów, może stanowić istotny czynnik przeciwdziałający opracowywaniu i wdrażaniu do praktyki gospodarczej nie- jednokrotnie funkcjonalnych, ale zbyt drogich projektów. Dlatego też wydaje się, iż w praktyce życia gospodarczego rola tych metod będzie wzrastała, a w teorii Wstęp 9 będą one coraz częściej przedmiotem licznych i znaczących opracowań naukowych, również z zakresu zarządzania wiedzą, wspierających ogół działań służących efektywnemu funkcjonowaniu firmy, szczególnie w procesie projektowania i użyt- kowania systemów ekspertowych [Trajer, Paszek, Iwan, 2012, s. 11 i dalsze oraz s. 84 i dalsze]. Dotyczy to także firm innowacyjnych, dla których wprowadzanie zmian ogólnych uwarunkowań działających we współczesnej gospodarce wyma- ga od przedsiębiorstw i organizacji innowacyjnych nowych dostosowań. Wśród tych dostosowań S. Łobejko i A. Sosnowska wymieniają między innymi: potrzebę wzrostu kreatywności zarówno twórców nowych technik, jak i przedsiębiorców, zwiększenie liczby i jakości nowych pomysłów, a także szerokie korzystanie z za- sobów wiedzy dostępnych w skali globalnej [Łobejko, Sosnowska, 2011, s. 113]. W związku z powyższymi uwagami proponuje się, aby na bazie metod organizacji i zarządzania dotychczas opisanych w literaturze polskiej bądź zaad- aptowanych w praktyce polskich przedsiębiorstw opracować ich zmodyfikowane odmiany, rozszerzone o aspekty rachunku kosztów, jako integralny element etapów i kroków postępowania badawczego. Ponadto wysuwany jest nowy postulat, aby metody te wzbogacać różnymi ujęciami rachunku kosztów, co pozwoli uzyskać bardziej obiektywny obraz o badanej rzeczywistości gospodarczej pod względem ekonomiki, organizacji i zarządzania. Skutkiem tego jest propozycja trzech nowych metodyk postępowania badawczego, zawarta w prezentowanym opracowaniu, do których należy zaliczyć: ƒƒ metodykę analizy progowej, ƒƒ metodykę zarządzania progowego, ƒƒ metodykę organizowania progowego. Metodyki te łączą w sobie systemowe poziomy progowe organizacji jako cało- ści, procesu, stanowiska pracy, a także klienta, produktu, techniki i technologii, ze znanymi metodami rachunku kosztów pełnych, cząstkowych, procesu, zadań oraz docelowych. Należy też dodać, że to właśnie metoda analizy progowej jest narzędziem wspomagającym dla metody zarządzania progowego oraz metody organizowania progowego. Ponadto uwzględniają w podejściu badawczym wy- brane, adekwatne do rozwiązywanych problemów, metody i techniki organizacji oraz zarządzania. Niniejsze opracowanie powinno należeć do nurtu propagują- cego te metody i wskazującego na uwarunkowania efektywnego ich stosowania w praktyce polskiego życia gospodarczego przełomu XX i XXI wieku. Przyczyna napisania tej rozprawy wiąże się przede wszystkim z rozważaniami nad kwestią równowagi, zmiany i rozwoju w systemach gospodarczych, które zawierają liczne polskie i zagraniczne opracowania należące do nurtu historii myśli ekonomicznej. Szczególnie interesujące są w nich matematyczne modele równowagi i rozwoju. Osiągnięcia w tym zakresie, potwierdzone nagrodami Nobla w dziedzinie ekonomii, są w obecnych czasach niepodważalne. Zwrócić jednak należy uwagę, że modele te nie w pełni odzwierciedlają rzeczywistość z powodu braku możliwości uwzględnienia w nich wszystkich czynników ekonomicznych i pozaekonomicznych wpływających na te stany. Brak możliwości uwzględnienia Wstęp 10 wszystkich czynników, a ponadto duża ich liczba i nie do końca określony efekt synergiczny powodują znaczne trudności w estymacji ich parametrów. W tej sytuacji przydatność praktyczna modeli matematycznych dla organizacji gospodarczych jest znacznie ograniczona. Można to zauważyć przykładowo w teoretycznych rozważaniach nad klasyczną postacią funkcji produkcji, dla której estymacja tylko dwóch parametrów jest przyczyną licznych różnych ujęć i polemik naukowych. Jeśli rozszerzyć te dwa czynniki o kolejne, których odniesieniem będą czynniki, dla których gromadzi się koszty w układzie rodzajowym, a potem na dodatek rozszerzyć je o ujęcie w postaci kosztów stałych i zmiennych w przekroju kosz- tów rodzajowych, to liczba tych czynników wzrasta wielokrotnie w odniesieniu do klasycznej postaci funkcji produkcji. Zatem w tych warunkach trudności w estymacji parametrów bardzo znacznie się potęgują. Dlatego rodzi się nowa myśl co do innego sposobu wykorzystania danych kosztowych w organizacji gospodarczej do analizy jej funkcjonowania, zmiany i rozwoju. Tym nowym, bardziej praktycznym sposobem podejścia i roz- wiązania problemów równowagi, zmiany i rozwoju organizacji gospodarczej jest podejście progowe, uwzględniające przede wszystkim metody rachunku kosztów oraz metody i techniki organizacji oraz zarządzania. Inspiracją do napisania tej rozprawy była myśl przewodnia dotycząca opracowania oraz wdrożenia metody analizy progowej, metody zarządzania progowego i metody organizowania progowego na bazie dotychczas opubliko- wanych i praktycznie zweryfikowanych za granicą, a w szczególności w kraju, metod organizacji i metod zarządzania. Zalążkiem pomysłu stało się opracowanie R.S. Kaplana i R. Coopera w zakresie zarządzania kosztami i efektywnością, którego wynikiem jest powstanie dwóch metod ABC (Activity Based Costing) [Kaplan, Cooper, 2000, s. 109 i dalsze] oraz ABM (Activity Based Management) [ibidem, s. 175 i dalsze]. Zainteresowanie analizą progową i jej aplikacji w obsza- rze badawczym organizacji i zarządzania wynikło z przypomnienia poglądu polskiego ekonomisty E. Lipińskiego, który analizując mechanizm działania „zasady przyspieszania”, starał się wykazać, że gospodarka kapitalistyczna nie może się rozwijać w sposób harmonijny, a wzrost gospodarczy musi pociągać za sobą większe lub mniejsze perturbacje, gdyż nierównomierny i niepropor- cjonalny rozwój musi prowadzić do jaskrawych dysproporcji i tym samym trudności w realizacji, charakteryzujących się ostrymi załamaniami i recesją. Uznawał także, że wzrost gospodarczy oznacza rozszerzenie i usprawnienie produkcji. Z kolei M. Kalecki stwierdzał, że głównymi elementami mechanizmu wahań koniunkturalnych są rentowność i inwestycje, a więc zysk, kapitał stały i inwestycje. Prowadząc te rozważania, przyjmował jako podstawę zamknięty układ gospodarczy, który po każdym cyklu powraca do stanu pierwotnego. Był ponadto zwolennikiem poglądu, że obniżka płac działa hamująco na proces inwestowania, a więc i tempo wyjścia z recesji. Trzeci z polskich ekonomistów, O. Lange, dążył między innymi do wypracowania możliwie racjonalnych form zarządzania gospodarką i podkreślał znaczącą rolę wykorzystywania algorytmów Wstęp 11 matematycznych [Żurawicki (red.) i in., 1979, s. 441 i dalsze; Guzicki, Żurawicki, 1974, s. 114 i dalsze]. W tym miejscu należy też zwrócić uwagę na socjologiczne poglądy P. Sztompki, który stwierdza, że rozwój przedsiębiorstwa można po- traktować podobnie jak rozwój społeczny, czyli jako jednoliniowy, wieloliniowy oraz skokowy. Ten ostatni – kontynuuje – charakteryzuje się tym, że po okresie kumulowania się zmian ilościowych, cząstkowych, dochodzi do pewnego pro- gu nasycenia, po którego minięciu następuje zasadnicza zmiana jakościowa [Sztompka, 2012, s. 495 i dalsze]. Na gruncie nauk o zarządzaniu warto zwrócić uwagę na fakt, że rozwój ma charakter ciągły i zachodzi w całym okresie istnienia przedsiębiorstwa, w odróżnieniu od nieciągłego charakteru procesu odnowy tegoż przedsiębiorstwa. W odniesieniu do rozwoju – pojęcia odnowy i przeło- mowych punktów wzrostu są odmienne, bowiem dotyczą zmian o charakterze nieciągłym, które zachodzą w stosunkowo krótkim czasie, gruntownie prze- kształcając organizację. Przełomy wzrostu, ujmowane na podstawie kryzysów wzrostu L. Greinera i przełomowych punktów wzrostu R. Phelpsa, R. Adamsa i J. Bessanta, według G. Bełza, charakteryzują się rewolucyjnym charakterem zmian zachodzących w organizacji [Bełz, 2011, s. 17 i dalsze]. Koncepcję analizy, organizowania i zarządzania progowego – jako próbę ilościowego oraz kosztowego rozwinięcia powyższych poglądów – opracowano i zaprezentowano na kartach tej rozprawy pod wpływem inspirujących i nie- jednokrotnie dyskusyjnych treści książki J. Kozłowskiego „Analiza progowa”, wydanej w Warszawie przez PWN w 1974 roku [Kozłowski, 1974], w oparciu o model zmienności kosztów w funkcji wolumenu produktów oraz model metody wyznaczania progu rentowności, opublikowane pierwotnie w piśmiennictwie angielskim i amerykańskim na początku pierwszej dekady dwudziestego wieku [Sawicki (red.), 1996, t. 2, s. 402], a znane dziś na gruncie rachunkowości zarząd- czej [Drury, 1995; Jaruga, Nowak, Szychta, 2001; Świderska (red.), 2002; Sawicki (red.), t. 2, 1996; Dobija 1997; Nowak, 2003], oraz popularyzowaną przez A. Sta- bryłę [Stabryła, 2002] metodę produktywności progowej w książce „Zarządzanie strategiczne w teorii i praktyce firmy”, wydanej przez Wydawnictwo Naukowe PWN w 2002 roku. Idea prezentowanych treści w czytanej obecnie pracy zasadza się na identyfi- kacji i skojarzeniu charakteru obszaru badawczego w aspekcie funkcjonowania, zmiany i rozwoju organizacji gospodarczej z wybranymi adekwatnie do tego obszaru metodami organizowania oraz metodami zarządzania, w powiązaniu z metodami rachunku kosztów, w kontekście analizy progowej, oraz wytyczeniu za pomocą metody analizy skupień i drzewa decyzyjnego problemów teore- tycznych i praktycznych do rozwiązania. Od drugiej połowy minionego wieku w dziedzinie organizacji i zarządzania rozwój tych metod następował w Polsce inaczej, bo w oderwaniu od rozwoju metod rachunku kosztów, które z kolei były przedmiotem zainteresowania teoretyków i praktyków z rachunkowości zarządczej. Również rozwój metod rachunku kosztów następował w oderwaniu od metod organizacji i zarządzania. W efekcie prezentując w literaturze przed- Wstęp 12 miotu metody organizacji i zarządzania oraz ich istotę, abstrahuje się od metod rachunku kosztów. Z kolei w dziedzinie rachunkowości zarządczej prezentuje się metody rachunku kosztów bez powiązania ich z konkretnymi metodami organizacji i zarządzania. W konsekwencji prowadzi to do zubożenia rozważań teoretycznych, efektów praktycznych i wyników badań w odniesieniu zarówno do jednych, jak i drugich metod. Wyżej sformułowana idea tej pracy jest tym bardziej uzasadniona, że – jak pisze A. Karmańska [Karmańska (red.), 2006, s. 13], nakładając na chronologię rozwoju głównych teorii i szkół zarządzania etapy rozwoju rachunku kosztów oraz rachunkowości zarządczej, łatwo zauważyć, iż kolejne zmiany koncepcyjne oraz metodyczno-instrumentalne w rachunkowości zarządczej poprzedzone były ukształtowaniem się nowej szkoły zarządzania. Widoczne staje się również i to, że „warsztat teoretyczny” rachunkowości zarządczej odpowiadał teoretycznym założeniom tych szkół. Fakt ten – podkreśla autorka – uzmysławia siłę związku zarządzania i rachunkowości zarządczej zarówno w teorii, jak i w praktyce. W świecie tendencje te kształtowały się harmonijnie, ponieważ już powstanie systemu fabrycznego w XIX wieku wywołało zapotrzebowanie na informacje, szczególnie kosztowe, gromadzone w systemie rachunkowości. Rozwój kolei żelaznych spowodował również pojawienie się nowych miar efektywności działalności gospodarczej, jakimi były: koszt na jedną tonomilę, koszt na jedną pasażeromilę, czy też wskaźnik kosztów do przychodów. Dalsze postępy w ra- chunkowości zarządczej były związane z naukowym podejściem szkoły klasycznej do rozwiązywania problemów zarządzania w organizacji gospodarczej. Miało to związek z powstaniem i rozwojem rachunku kosztów standardowych oraz systemu płac akordowych, a także premii motywacyjnych. Rozwój organizacji gospodarczych spowodował rozwój planowania budżetowego i systemów kon- troli, koncepcji cen transferowych, rozwiązanie problemu rosnących kosztów pośrednich i ich rozliczania w tak zwanym strukturalnym i funkcjonalnym rachunku kosztów. Z kolei szkoła ilościowa zarządzania wykształciła się pod wpływem zastosowania badań operacyjnych i miała ogromny wpływ na roz- wój światowej rachunkowości zarządczej aż do lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku. Szczegółowo dyskutowano wówczas analizę progu rentowności w wa- runkach niepewności, programowanie liniowe, statystyczne techniki regresji w odniesieniu do kosztów stałych i zmiennych, czy też modele statystycznego badania odchyleń [ibidem, s. 15–26]. Podobne zależności między teorią organizacji i zarządzania a rachunkiem kosztów i rachunkowością zarządczą występowały w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku, jak również w pierwszych latach bieżącego stulecia w świecie [ibidem, s. 26 i dalsze]. Efektem skojarzenia metod organizacji i zarządzania z metodami rachunku kosztów w aspekcie analizy progowej jest opracowanie metodyki zarządzania progowego i metodyki organizowania progowego, które z jednej strony opierają się na metodach rachunku kosztów pełnych, cząstkowych (zmiennych), procesu, zadań oraz docelowych [Jaruga, Nowak, Szychta, 2001; Świderska (red.), 2002; Wstęp 13 Sawicki (red.), 1996; Sobańska (red.), 2003], z drugiej zaś na wybranych walorach filozofii metody dedukcyjnej i/lub indukcyjnej [Tatarkiewicz, 2004], regułach me- todyki klasycznej, diagnostycznej i prognostycznej oraz metodach i technikach organizatorskich [Martyniak, 1987], czy też analizie systemowej organizacji [Habr, Veprek, 1976; Bertalanffy, 1984; Koźmiński (red.), 1979], jak i zasadach sprawdzo- nych technik (metod) zarządzania, takich jak: zarządzanie przez cele, zarządzanie przez zadania, zarządzanie przez kontroling, zarządzanie przez delegowanie uprawnień, zarządzanie przez partycypację, zarządzanie przez motywowanie, zarządzanie przez nadzór i kontrolę i in. [Perechuda (red.), 2000; Zimniewicz, 2003; Chauvet, 1997]. Specyfika wykorzystania metodyki analizy progowej organizacji i zarządza- nia polega na określeniu progów ilościowych, a przede wszystkim kosztowych progów funkcjonowania, zmiany i rozwoju systemu organizacyjnego, odpowied- nio z punktu widzenia rachunku kosztów pełnych, cząstkowych (zmiennych), procesu, zadań oraz docelowych, a także innych przyjętych progów ilościowych i jakościowych, przy wykorzystaniu elementów metodyki prognostycznej lub diagnostycznej, celem ustalenia stanu faktycznego z postulowanym, z uwzględnie- niem zasad systemowej analizy i syntezy organizacji. W tym kontekście należy też rozpatrywać metodyki organizowania progowego i metodyki zarządzania progowego, których istota sprowadza się do wyznaczenia celów i zadań jako progów cząstkowych, w dziedzinach i sferach funkcjonowania analizowanego (badanego) obszaru badawczego systemu organizacyjnego, w kontekście zdiag- nozowanych uprzednio progów kosztowych oraz wybranych innych progów ilościowych i jakościowych, odniesionych do całego systemu organizacyjnego. Pomocne w realizacji zdekomponowanych progów powinny być zasady i tech- niki controllingu, racjonalnie delegowane uprawnienia i odpowiedzialność, rozumna i uświadomiona partycypacja oraz motywacja, a także dyskretny nadzór i kontrola. W tym miejscu należy jeszcze przestrzec przed utożsamianiem metody analizy progowej organizacji z metodą analizy progu rentowności. Z pozoru wydaje się (poprzez złudne podobieństwo pojęć), że są to te same lub, co do istoty zastoso- wania, zbliżone metody. Nic jednak bardziej błędnego. Metoda analizy progowej została opracowana, zweryfikowana i rozwinięta w zakresie problematyki urbanistycznej i ochrony środowiska. Możliwość jej zastosowania do rozwiązy- wania problemów organizacji i zarządzania wskazuje prezentowana rozprawa, nadając jej odmianie nową umowną nazwę – metoda analizy progowej organi- zacji i zarządzania, lub, krócej, metoda analizy progowej zarządzania, uznając, że organizowanie jest jedną z funkcji zarządzania. Analiza progu rentowności staje się w tym kontekście techniką szczegółową analizy progowej organizacji i zarządzania. Wynika to z faktu, że systemowa analiza stanu organizacji, przy zastosowaniu metody analizy progowej, odbywa się jednocześnie przez pryzmat kilku wcześniej wymienionych metod rachunku kosztów. Analiza progu ren- towności, która rozwinęła się jako metoda rachunkowości zarządczej, właściwa Wstęp 14 jest jedynie dla konwencji jednego z tych rachunków kosztów, czyli rachunku kosztów zmiennych (cząstkowych). Ponadto analiza progu rentowności trakto- wana jest jako metoda planowania krótkookresowego. Wydaje się jednak, że ten horyzont czasowy można wydłużyć, traktując przykładowo koszty projektowa- nia i przygotowania produkcji oraz koszty likwidacji, w kontekście rachunku kosztów docelowych, jako koszty stałe w analizie progu rentowności. I to jest chyba jedna z nowych możliwości wykorzystania analizy progu rentowności w analizie progowej organizacji. Horyzont czasowy analizy progu rentowno- ści można również wydłużyć poprzez zastosowanie teorii wartości pieniądza w czasie, na co zwraca uwagę M. Dobija [Dobija, 1997, s. 180 i dalsze]. Ponadto próg rentowności może się stać podstawą wyznaczania progów cząstkowych, ustalających progi (bariery) rozwoju organizacji albo granice reorganizacji lub restrukturyzacji. W kontekście powyższych rozważań motywacją do podjęcia tematu stają się następujące aspekty: ƒƒ możliwość zastosowania analizy progowej, metody znanej do dzisiaj w badaniach urbanistycznych i ochronie środowiska, w nowych sferach, którymi są ekonomika oraz organizacja i zarządzanie w systemach administracyjnych, handlowych, usługowych oraz wytwórczych; ƒƒ brak propozycji kompleksowych, dotyczących reguł i zasad analizy progo- wej w piśmiennictwie ekonomicznym oraz organizacyjnym, a także w praktyce życia gospodarczego; ƒƒ konieczność wypełnienia luki teoretycznej, metodologicznej oraz zastosowań praktycznych metody analizy progowej organizowania i zarządzania progowego, w organizacji administracyjnej, handlowej, usługowej oraz wytwórczej; ƒƒ rozszerzenie zakresu zastosowania i wykorzystania analizy progu ren- towności, jako techniki szczegółowej w analizie progowej organizacji oraz w zarządzaniu progowym; ƒƒ inicjowanie rozważań teoretycznych i weryfikacji w praktyce produktyw- ności progowej; metod rachunku kosztów; zatorskich; ƒƒ wskazanie dodatkowego kontekstu rozważań analizy progowej w aspekcie ƒƒ charakterystyka analizy progowej w kontekście metod i technik organi- ƒƒ charakterystyka analizy progowej w kontekście metod (technik) zarządzania. Przedstawione powyżej uwarunkowania, a przede wszystkim aspekty opraco- wania metody analizy progowej organizacji i zarządzania, metodyki zarządzania progowego, a także metodyki organizowania progowego, stanowią problemy metodologiczne organizacji, które obok ontologii i epistemologii organizacji wzbogacają epistemologiczne zarządzanie, dotyczące „wypracowania narzędzi intelektualnych wspomagających ocenę wartości poznania” [Sułkowski, 2012, s. 24–34] wątków progowych zarządzania funkcjonowaniem i rozwojem każdej szeroko rozumianej organizacji, nie tylko gospodarczej. Wstęp 15 Uwzględnienie aspektu ontologicznego organizacji w epistemologii zarządzania kieruje uwagę na obszar badawczy obejmujący zagadnienia rzeczywistego lub konwencjonalistycznego istnienia organizacji, procesów zarządzania, a także ich składników. Ontologia definiuje więc między innymi podstawy funkcjonowania i rozwoju progowego organizacji, z wykorzystaniem wymienionych już meto- dyk analizy progowej, zarządzania progowego oraz organizowania progowego. Podejście to jest nam niezbędne przede wszystkim do weryfikacji praktycznej opracowanych metodyk na gruncie przedsiębiorstwa, a w szczególności małej i średniej firmy. Uwzględnienie aspektów epistemologicznych zarządzania, które są związane z tematyką metodologiczną i ontologiczną organizacji, pozwoliło na sformułowanie celu głównego o charakterze metodologicznym oraz ontologicznym w następu- jącym brzmieniu: ƒƒ Opracowanie metody analizy progowej organizacji i zarządzania – jako uniwersalnego narzędzia badania progowego funkcjonowania i rozwoju przed- siębiorstwa, w szczególności małej i średniej firmy. Jako cele uzupełniające przyjęto: ƒƒ Przeprowadzenie klasyfikacji problemowych obszarów badawczych jako pól specyficznych, a zarazem integralnych etapów postępowania badawczego, autorskiej metodyki analizy progowej organizacji i zarządzania, ustalonych na podstawie badań własnych i częściowo popartych uzgodnionymi opiniami ekspertów. ƒƒ Skonkretyzowanie uwarunkowań i progów oraz zmodyfikowanie ujęcia metodyki zarządzania przedsiębiorstwem, z uwzględnieniem małych i średnich firm, pod kątem analizy progowej organizacji i zarządzania. ƒƒ Skonkretyzowanie uwarunkowań i progów oraz zmodyfikowanie ujęcia metodyki organizowania przedsiębiorstwa, z uwzględnieniem małych i średnich firm, pod kątem analizy progowej organizacji i zarządzania. Sformułowano także następujące cele szczegółowe: ƒƒ Wskazanie metod i technik szczegółowych organizacji i zarządzania adekwatnych do kolejnych etapów zarządzania przedsiębiorstwem i jego orga- nizowania w aspekcie progowym. ƒƒ Zestawienie metod rachunku kosztów adekwatnych do kolejnych etapów i odpowiadających im ogólnych miar oraz wskaźników analizy progowej. Uwzględniając wyżej sformułowane teoretyczne cele badawcze, można wskazać, że podstawowymi obiektami badania i praktycznej ich weryfikacji w niniejszej rozprawie mogą być obszary (przebiegi) informacyjno-decyzyjne przedsiębiorstw. Dlatego też, poprzez sondaż opinii ekspertów, ustalono i przedstawiono wstępną listę 52 szczegółowych obszarów badania, które poddano klasyfikacji i gru- powaniu jako specyficzne przebiegi informacyjno-decyzyjne uwzględniające aspekty metodologiczne analizy progowej i podstawę sformułowania etapów postępowania badawczego. Jako metodę klasyfikacji obszarów przyjęto metodę statystyczną – analizę skupień oraz drzewo decyzyjne, wykluczając wcześniej Wstęp 16 możliwość zastosowania macierzy lub skrzynki morfologicznej ze względu na wieloaspektowość i złożoność problematyki klasyfikacji oraz różnorodność tych obszarów. Różnorodność obszarów jest determinowana przez problemy strategiczne zarządzania, restrukturyzację o charakterze rozwojowym i napraw- czym, zarządzanie operacyjne oraz elementy analizy ekonomicznej i finansowej działalności, strategii, a także rozwoju. W tym kontekście głównym celem aplikacyjnym rozprawy jest klasyfikacja tych obszarów i podział na jednorodne metodologicznie grupy oraz odpowiadające im etapy metodyki analizy progowej organizacji i zarządzania, dla których możliwy jest dobór adekwatnych do ich charakterystyk cech obszarów analizy, metod organizowania, metod zarządzania, metod rachunku kosztów oraz charaktery- styk analizy progowej. Jako kryteria wyodrębnienia tych obszarów przyjęto ich bogatą listę, obejmującą 18 grup kryteriów oraz 124 kryteria cząstkowe. Bogactwo tych kryteriów, w powiązaniu ze specyfiką wyodrębnionych obszarów, tworzy listę bardzo zróżnicowanych problemów do rozwiązania z zakresu organizacji i zarządzania za pomocą analizy progowej. Sformułowane wyżej cele aplikacyjne i metodologiczne pomogą osiągnąć poznawcze cele cząstkowe, do których należy zaliczyć: ƒƒ wskazanie miejsca metody analizy progowej w rodzinie metod organizacji ƒƒ prezentacja kosztowych mierników analizy progowej w aspekcie metod ƒƒ prezentacja ilościowych niekosztowych oraz jakościowych mierników i zarządzania, rachunku kosztów, analizy progowej, waniu progowym, ƒƒ weryfikacja przydatności metody organizowania progowego w organizo- ƒƒ weryfikacja metody zarządzania progowego w zarządzaniu progowym. W tym ujęciu wyżej sformułowane cele badawcze należy uzupełnić o zestaw celów utylitarnych, ograniczonych do weryfikacji założeń progowych, pozwa- lających bardziej kompleksowo potraktować przeprowadzone badania. Cele te można ująć następująco: ƒƒ Weryfikacja opracowanej metody analizy progowej w kontekście zmodyfi- kowanej i ujętej strategicznie oraz operacyjnie kompleksowej metodyki organizacji i zarządzania wyrobem w średniej wielkości przedsiębiorstwie, z uwzględnieniem rachunku kosztów docelowych i zmiennych. ƒƒ Weryfikacja zmodyfikowanej metodyki progowej zarządzania zyskiem i podatkiem dochodowym w aspekcie kontroli skarbowej, z uwzględnieniem rachunku kosztów pełnych. ƒƒ Weryfikacja zmodyfikowanej metodyki progowej organizowania działalności w kontekście zarządzania przez cele, z uwzględnieniem kosztów progowych kie- runków kształcenia w niepublicznej szkole wyższej, z wykorzystaniem rachunku kosztów pełnych i zmiennych. Wstęp Dążąc do osiągnięcia założonych i przedstawionych powyżej celów, sformu- 17 łowano następującą główną hipotezę badawczą: ƒƒ Analiza progowa jest skutecznym i stosunkowo prostym narzędziem orga- nizowania działalności oraz zarządzania przedsiębiorstwem, w tym małą i średnią firmą, służącym efektywniejszemu rozwiązywaniu problemów funkcjonowania, zmiany i rozwoju organizacji w różnych sferach i zakresach podejmowania decyzji, z uwzględnieniem aspektów progowych. Analogicznie, jako hipotezy uzupełniające przyjęto, że: ƒƒ Drzewo decyzyjne i metoda Warda, będąca specyficzną analizą skupień, sta- nowią skuteczne narzędzia przeprowadzenia klasyfikacji problemowych obszarów badawczych jako specyficznych pól, a zarazem integralnych etapów postępowania badawczego, autorskiej metodyki analizy progowej organizacji i zarządzania, usta- lonych na podstawie badań własnych i częściowo uzgodnionych opinii ekspertów. ƒƒ Analiza progowa jest skutecznym narzędziem wspierającym opracowanie i zastosowanie progowej metodyki zarządzania, gdyż między rozwojem metod zarządzania, rozwojem metod rachunku kosztów oraz analizą progową zacho- dzą istotne związki, które mogą stanowić podstawę budowy jakościowo nowych metodyk i metod zarządzania. ƒƒ Analiza progowa jest skutecznym narzędziem wspierającym opracowanie i zastosowanie progowej metodyki organizowania, gdyż między rozwojem me- tod organizowania, rozwojem metod rachunku kosztów oraz analizą progową zachodzą istotne związki, które mogą stanowić podstawę budowy jakościowo nowych metodyk i metod organizowania. Przyjęte w pracy założenia, zakres opracowania metody analizy progowej, a także preferowana metodologiczna formuła badań pozwalają na obecnym etapie zauważyć niektóre tylko prawidłowości i cechy charakterystyczne ich przebiegu. Uwzględniając powyższe uwagi, skonkretyzowania wymagają także hipotezy o charakterze aplikacyjnym w kontekście wskazanych wyżej celów utylitarnych. Można je sformułować następująco: ƒƒ Połączenie ujęcia strategicznego oraz operacyjnego w metodyce organiza- cji i zarządzania, w ramach analizy progowej, daje możliwość kompleksowego rozwiązania problemów organizacyjnych i zarządczych, a także racjonalizacji kosztów dotyczących zmian i rozwoju przedsiębiorstwa w różnych zakresach jego funkcjonowania. ƒƒ Zastosowanie zmodyfikowanej metodyki progowej zarządzania zyskiem, z uwzględnieniem różnych metod rachunku kosztów, daje możliwość modułowego projektowania komórek organizacyjnych, również w ramach systemu kontrolingu w przedsiębiorstwie, z uwzględnieniem kosztów ich organizowania i funkcjonowania. ƒƒ Zastosowanie zmodyfikowanej metodyki progowej organizowania, z uwzględnieniem różnych metod rachunku kosztów, daje możliwość organiza- cyjnego projektowania i użytkowania produktów, z zastosowaniem wspólnych platform kosztowych. Wstęp 18 badawcze: Do udowodnienia przedstawionych tez zastosowano następujące metody ƒƒ Studiowanie literatury celem zapoznania się ze stanem badań i koncepcji badawczych w zakresie realizowanego tematu oraz przeprowadzenia szczegóło- wych analiz dotyczących definicji, pojęć innych autorów, a także wyprowadzenia wniosków. ƒƒ Sondaż opinii ekspertów i przedsiębiorców (wobec licznych odmów odpo- wiedzi na ankiety skierowane do respondentów) celem ustalenia i przedstawienia wstępnej listy szczegółowych obszarów badania, które poddano klasyfikacji i grupowaniu, jako specyficznych przebiegów informacyjno-decyzyjnych uwzględ- niających aspekty metodologiczne analizy progowej i podstawę sformułowania etapów postępowania badawczego. ƒƒ Metoda Warda, która przewiduje stopniowe łączenie pojedynczych obiek- tów, a potem ich grup, aż do momentu, gdy wszystkie obiekty znajdą się w jednej grupie, przy spełnieniu warunku, jakim jest zapewnienie najmniejszego przyrostu ogólnej wariancji wewnątrzgrupowej (proces aglomeracji). ƒƒ Analiza skupień oraz drzewo decyzyjne jako narzędzia klasyfikacyjne obszarów badawczych, wykluczając wcześniej możliwość zastosowania macierzy lub skrzynki morfologicznej ze względu na wieloaspektowość i złożoność prob- lematyki klasyfikacji oraz różnorodność tych obszarów. ƒƒ Case study, czyli studiowanie przypadków w celach teoriotwórczych, polegających na formułowaniu hipotez badawczych i ich weryfikacji praktycz- nej, co w pracy dotyczy hipotezy głównej, hipotez uzupełniających oraz hipotez o charakterze aplikacyjnym. Autor zdaje sobie sprawę, że przeprowadzone badania nie mogą być pod- stawą do uogólnień dotyczących większości polskich przedsiębiorstw, gdyż odzew i zezwolenia na prośby o udostępnienie materiałów oraz wejście na teren badanych przedsiębiorstw były utrudnione i dotyczyły niewielu przypadków. W przypadkach prezentowanych w tej pracy tylko znajomość właścicieli przedsię- biorstw umożliwiła w miarę pełne przeprowadzenie badań. Pozwoliło to jedynie na przyjęcie case study jako narzędzi badawczych oraz weryfikacji przyjętych hipotez, a jak się podkreśla w publikacjach, „cele studiowania przypadków po- jedynczych lub wielokrotnych z natury rzeczy są odmienne od badania całych populacji bądź ich reprezentatywnych próbek”. W przypadku tej pracy o przy- jęciu case study zadecydowały następujące argumenty: wczesny etap rozwoju wiedzy dotyczący analizy progowej na gruncie nauk ekonomicznych z zakresu zarządzania, konieczność rozpoznawania zjawisk o charakterze progowym w rzeczywistych warunkach w ujęciu adaptowanej metody analizy progowej oraz mgliste granice pomiędzy zjawiskiem a jego kontekstem w rozumieniu tejże rozprawy. Argumenty te są zgodne z opinią R. Yina, autora podręcznika zatytułowanego „Case Study Research: design and methods”, najczęściej cyto- wanego w badaniach opartych na studiach przypadków [Czakon (red.), 2011, s. 45 i dalsze]. Wstęp 19 Ponadto o zastosowaniu metody analizy skupień jako przydatnego narzędzia pomocniczego wyznaczania istotnych i specyficznych obszarów badawczych funkcjonowania, zmiany i rozwoju organizacji, nie tylko gospodarczych, zade- cydowała konieczność przypisania tym obszarom adekwatnych, specyficznych metod organizowania i zarządzania, a także metod rachunku kosztów, służących jak najbardziej skutecznemu podejmowaniu decyzji kosztowych w rozwiązaniu wyznaczonych problemów badawczych w kontekście analizy progowej. Nie należy zapominać również o celu utylitarnym rozprawy, czyli o weryfikacji możliwości zastosowania metody analizy progowej, w powiązaniu z metodyką organizowania i metodyką zarządzania, we wspomnianych powyżej obszarach zastosowań. Ze względu na sugerowany szeroki obszar zastosowań metody oraz wieloaspektowość tej problematyki ograniczono się do weryfikacji w następujących trzech ogólnych zakresach: ƒƒ strategiczne wyznaczanie progów kosztowych wyrobów, ƒƒ analiza progowa kosztów produkcji w ujęciu operacyjnym, ƒƒ analiza progowa w aspekcie zarządzania przez cele. Rozprawa składa się z czterech rozdziałów oraz trzynastu podrozdziałów. Zaprezentowano w nich z jednej strony teoretyczne aspekty analizy progowej, jej istotę i zakres zastosowań, uwarunkowania, charakterystykę i ramową metodykę proponowanej jej odmiany jako metody analizy progowej organizacji i zarządzania, aspekty metod rachunku kosztów jako bazy analizy progowej organizacji, mier- niki oceny progowej w kontekście metod rachunku kosztów, ramową metodykę organizowania progowego i jej uwarunkowania, ramową metodykę zarządzania progowego oraz jej zasady. Z drugiej zaś strony wskazano specyfikę zastosowania i problemy wdrażania do praktyki analizy progowej w sferze zarządzania i or- ganizowania, przyjmując jako przedmiot badania prywatny produkcyjny zakład pracy chronionej oraz niepubliczną szkołę wyższą. W rozdziale pierwszym „Analiza progowa jako metoda zarządzania”, po przed- stawieniu genezy i rozwoju metody w urbanistyce i ochronie środowiska, zaprezentowano typologię progów oraz kosztów z nimi związanych w ujęciu J. Kozłowskiego. Wskazano założenia i istotę analizy progowej zarządzania, która polega na identyfikacji progów funkcjonowania i rozwoju organizacji, wyzna- czeniu kryteriów i parametrów oceny oraz minimalizacji kosztów progowych. Wymieniono obszar weryfikacji założeń, precyzując pojęcie metody analizy pro- gowej organizacji i zarządzania na tle metody indukcyjnej i dedukcyjnej, analizy i syntezy oraz metodyki prognostycznej i diagnostycznej. Omówiono typologię metod i technik organizatorskich, wskazując miejsce metody analizy progowej zarządzania w ich systemie, a także sformułowano jej procedurę postępowania badawczego. Wyznaczono obszary badawcze, metody organizowania, metody zarządzania, metody rachunku kosztów oraz mierniki oceny progowej wskazane za pomocą metody analizy skupień. W wyniku analizy skupień, na podstawie badań własnych i częściowo uzgodnionej opinii ekspertów, określono następujące obszary badawcze: opracowanie strategii działania i rozwoju, projektowanie za- Wstęp
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Metoda analizy progowej w zarządzaniu przedsiębiorstwem
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: