Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00269 005558 14856081 na godz. na dobę w sumie
Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego - ebook/pdf
Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 757
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7806-319-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego to publikacja, która wskazuje, w jaki sposób sędzia sądu administracyjnego powinien posługiwać się określonymi instytucjami procedury sądowoadministracyjnej, zwłaszcza w ich praktycznym zastosowaniu. Autor wyjaśnia wątpliwości, które nasuwają się w praktyce orzeczniczej, przywołując najnowsze orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym wszystkie uchwały składów poszerzonych, jak również w szerokim zakresie piśmiennictwo prawnicze. Ze względu na charakter opracowania niektóre instytucje omówiono szerzej, np. posiedzenia sądowe, orzeczenia i ich uzasadnienie czy koszty postępowania, inne – jak właściwość sądu czy pisma stron – w takim zakresie, jaki jest niezbędny do przedstawienia głównej problematyki książki. W czwartym wydaniu książki uwzględniono najnowsze zmiany legislacyjne oraz aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych. Rozszerzona została tematyka związana z podstawami skargi i skargi kasacyjnej. Publikacja jest przeznaczona w szczególności dla sędziów i kandydatów na sędziów oraz asystentów sędziego, a także dla referendarzy sądowych. Jej praktyczny wymiar powinien zainteresować także profesjonalnych pełnomocników stron, którzy występują przed sądami administracyjnymi

Bogusław Dauter jest sędzią Naczelnego Sądu Administracyjnego, autorem wielu publikacji z zakresu postępowania sądowoadministracyjnego i prawa podatkowego.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Metodyka pracy s´dziego sàdu administracyjnego Bogus∏aw Dauter Wydanie 4 Warszawa 2012 Redaktor prowadzący: Katarzyna Bojarska Opracowanie redakcyjne: Iwona Długoszewska Redakcja techniczna: Krzysztof Koziarek Projekt okładki i stron tytułowych: Michał Piotrowski © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. 2012 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autora i wydawcy. ISBN 978-83-7806-319-3 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Office Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02-222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.lexisnexis.pl, e -mail: biuro@lexisnexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.lexisnexis.pl Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 ROZDZIAŁ I. Zagadnienia ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 1. Konstytucyjne zasady funkcjonowania sądownictwa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 1.1. Prawo do sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 1.2. Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy . . . . . . . . . . . . . . . 25 1.3. Jawność postępowania sądowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 1.4. Prawo do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki . . . . . 29 1.5. Prawo do bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji RP . . . 34 2. Sądowa kontrola administracji publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 2.2. Sprawa sądowoadministracyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 2.3. Zakres podmiotowy kontroli sądów administracyjnych . . . . . . . . . 40 2.4. Zakres przedmiotowy postępowania przed sądami administracyjnymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 3. Wybrane zasady postępowania przed sądami administracyjnymi . . . . . 50 3.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 3.2. Zasada udzielania pomocy stronom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 3.3. Zasada koncentracji materiału procesowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 3.4. Zasada ochrony praworządności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 3.5. Zasada związania sądu administracyjnego prawomocnym wyrokiem skazującym co do popełnienia przestępstwa . . . . . . . . . 62 4. Właściwość sądów administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 4.1. Właściwość wojewódzkich sądów administracyjnych . . . . . . . . . . 63 4.2. Właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . 66 5 Spis treści 5. Skład sądu i zasady jego wyznaczania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69 5.1. Skład sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69 5.2. Zasady wyznaczania składu orzekającego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 6. Wyłączenie sędziego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73 6.1. Przesłanki bezwzględne wyłączenia sędziego . . . . . . . . . . . . . . . . . 73 6.2. Przesłanki względne wyłączenia sędziego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 6.3. Postępowanie w przedmiocie wyłączenia sędziego . . . . . . . . . . . . 80 ROZDZIAŁ II. Podmioty legitymowane do występowania w postępowaniu przed sądami administracyjnymi . . . . 83 1. Zdolność sądowa i zdolność procesowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83 1.1. Zdolność sądowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83 1.2. Zdolność procesowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 2. Strony i uczestnicy postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 2.1. Strona postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 2.2. Uczestnik postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 3. Podmioty umocowane do występowania w imieniu strony . . . . . . . . . . 97 3.1. Przedstawiciele ustawowi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97 3.2. Organy i osoby uprawnione do działania w imieniu osoby prawnej oraz jednostki organizacyjnej mającej zdolność sądową . . . . . . . . . 99 3.3. Pełnomocnicy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 3.3.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 3.3.2. Podmioty legitymowane do występowania w charakterze pełnomocnika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 3.3.3. Rodzaje pełnomocnictw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 3.3.4. Forma pełnomocnictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 3.3.5. Wygaśnięcie pełnomocnictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 3.4. Kurator na czas podjęcia czynności niecierpiącej zwłoki . . . . . . . . 128 ROZDZIAŁ III. Pisma w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130 1. Charakterystyka pism . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130 1.1. Rodzaje pism . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130 1.2. Warunki formalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 1.3. Braki formalne i tryb ich usuwania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 2. Oświadczenia i wnioski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 2.1. Oświadczenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 2.2. Wniosek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 6 www.lexisnexis.pl Spis treści 3. Skarga . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 3.1. Podmioty uprawnione do wniesienia skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 3.2. Przesłanki dopuszczalności skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 3.2.1. Wyczerpanie środków zaskarżenia i wezwanie do usunięcia naruszenia prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 3.2.2. Termin do wniesienia skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163 3.2.3. Tryb wnoszenia skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167 3.2.4. Warunki formalne skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168 4. Sprzeciw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172 ROZDZIAŁ IV. Czynności stron i sądu po wniesieniu skargi . . . . . . . . . 177 1. Czynności organu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 1.1. Przekazanie skargi sądowi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 1.2. Uwzględnienie skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 2. Czynności skarżącego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 2.1. Wniosek o ukaranie grzywną oraz żądanie rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 2.2. Cofnięcie skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 3. Czynności sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196 3.1. Ukaranie grzywną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196 3.2. Wystąpienie sygnalizacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 3.3. Przekazanie sprawy według właściwości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 3.4. Odrzucenie skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202 3.4.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202 3.4.2. Brak właściwości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 3.4.3. Uchybienie terminowi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206 3.4.4. Nieuzupełnienie braków formalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 3.4.5. Powaga rzeczy osądzonej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 3.4.6. Brak zdolności sądowej lub procesowej . . . . . . . . . . . . . . . . 211 3.4.7. Niedopuszczalność z innych przyczyn . . . . . . . . . . . . . . . . . 212 3.5. Umorzenie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214 3.5.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214 3.5.2. Cofnięcie skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216 3.5.3. Śmierć strony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 3.5.4. Bezprzedmiotowość z innych przyczyn . . . . . . . . . . . . . . . . 218 4. Postępowania nadzwyczajne a wszczęcie postępowania sądowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221 7 Spis treści ROZDZIAŁ V. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225 2. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez organ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 3. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd administracyjny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231 3.1. Ochrona tymczasowa przed sądem pierwszej instancji . . . . . . . . . 231 3.2. Zawieszenie wykonalności aktu lub czynności . . . . . . . . . . . . . . . . 236 3.3. Ochrona tymczasowa przed Naczelnym Sądem Administracyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239 ROZDZIAŁ VI. Doręczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243 2. Tryb doręczania pism sądowych przez pocztę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247 3. Doręczenia pism osobom fi zycznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250 3.1. Doręczenie właściwe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 250 3.2. Doręczenie zastępcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 4. Doręczenia pism osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256 5. Doręczenia awizowane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258 6. Domniemanie doręczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 7. Doręczenia podmiotom uprawnionym do odbioru pism w imieniu lub za stronę postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262 7.1. Doręczenie przedstawicielowi ustawowemu . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262 7.2. Doręczenie upoważnionemu pracownikowi . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263 7.3. Doręczenie osobie upoważnionej do odbioru pism . . . . . . . . . . . . . 263 7.4. Doręczenie pełnomocnikowi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 7.5. Doręczenie pełnomocnikowi do doręczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265 7.6. Doręczenie kuratorowi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 267 8. Doręczenia w obrocie zagranicznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271 ROZDZIAŁ VII. Terminy procesowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274 1. Rodzaje terminów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274 2. Bieg terminu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 276 3. Uchybienie terminowi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282 4. Przywrócenie terminu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 4.1. Wymogi formalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 8 www.lexisnexis.pl Spis treści 4.2. Przesłanki przywrócenia terminu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 289 4.3. Dopuszczalność przywrócenia terminu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291 4.4. Wstrzymanie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293 ROZDZIAŁ VIII. Zawieszenie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 2. Obligatoryjne zawieszenie postępowania z urzędu . . . . . . . . . . . . . . . . . 299 3. Fakultatywne zawieszenie postępowania z urzędu . . . . . . . . . . . . . . . . . 305 4. Podjęcie postępowania z urzędu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309 5. Zawieszenie i podjęcie postępowania na zgodny wniosek stron . . . . . . 312 ROZDZIAŁ IX. Postępowanie mediacyjne i uproszczone . . . . . . . . . . . . 314 1. Postępowanie mediacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 314 2. Postępowanie uproszczone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 325 ROZDZIAŁ X. Posiedzenia sądowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334 1. Rodzaje posiedzeń i ich charakterystyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334 2. Rozprawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 336 2.1. Przygotowanie do rozprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 336 2.2. Jawność rozprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341 2.3. Początek rozprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 344 2.4. Przebieg rozprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348 2.5. Odroczenie rozprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 352 2.6. Protokół rozprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 358 2.6.1. Załącznik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 363 2.6.2. Zastrzeżenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 365 2.7. Zamknięcie rozprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 367 3. Dowody uzupełniające z dokumentów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 369 4. Łączenie spraw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 374 5. Środki dyscyplinujące . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 379 5.1. Policja sesyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 379 5.2. Grzywna za uchylanie się organu od zastosowania się do postanowienia sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 382 5.3. Sygnalizacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 384 ROZDZIAŁ XI. Orzeczenia sądowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 389 1. Wyrok . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 389 1.1. Wydanie i ogłoszenie wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 389 1.1.1. Wydanie wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 389 1.1.2. Ogłoszenie wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 395 9 Spis treści 1.2. Zasady orzekania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 400 1.2.1. Niezwiązanie granicami skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 400 1.2.2. Zakaz reformationis in peius . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 402 1.2.3. Orzekanie w granicach sprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 404 1.3. Zakres uprawnień orzeczniczych sądu pierwszej instancji . . . . . . 406 1.3.1. Uwzględnienie skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 406 1.3.2. Oddalenie skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 418 1.4. Rektyfi kacja orzeczeń sądowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 420 1.4.1. Sprostowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 420 1.4.2. Uzupełnienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 424 1.4.3. Wykładnia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 428 1.5. Związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 431 2. Postanowienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 435 2.1. Postanowienia kończące postępowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 435 2.2. Postanowienia niekończące postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 439 ROZDZIAŁ XII. Pisemne uzasadnienie orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . 443 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 443 2. Normatywny charakter uzasadnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 445 2.1. Wymogi formalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 445 2.2. Treść uzasadnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 453 2.2.1. Stan sprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 453 2.2.2. Zarzuty skargi oraz stanowisko pozostałych stron postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 457 2.2.3. Podstawa prawna i jej wyjaśnienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 460 2.2.4. Wskazanie co do dalszego postępowania . . . . . . . . . . . . . . . 466 3. Metodyka sporządzania uzasadnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 470 3.1. Język uzasadnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 470 3.2. Zakres argumentacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 475 3.3. Odwołanie do zasad ogólnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 480 3.4. Społeczny aspekt uzasadnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 485 3.5. Najczęściej spotykane uchybienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 489 3.5.1. Błędy językowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 489 3.5.2. Uchybienia formalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 491 4. Sądowa wykładnia prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 494 4.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 494 10 www.lexisnexis.pl Spis treści 4.2. Wykładnia językowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 496 4.2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 496 4.2.2. Dyrektywa języka polskiego ogólnego . . . . . . . . . . . . . . . . . 498 4.2.3. Dyrektywa języka prawnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 500 4.2.4. Dyrektywa języka specjalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 502 4.3. Wykładnia systemowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 504 4.4. Wykładnia celowościowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 508 4.5. Zakres wykładni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 511 ROZDZIAŁ XIII. Środki odwoławcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 513 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 513 2. Skarga kasacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 515 2.1. Warunki dopuszczalności skargi kasacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 515 2.1.1. Przedmiot zaskarżenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 515 2.1.2. Podmioty uprawnione do wniesienia i sporządzenia skargi kasacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 516 2.1.3. Wymagania formalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 520 2.1.4. Termin i tryb wnoszenia skargi kasacyjnej . . . . . . . . . . . . . . 525 2.2. Odrzucenie skargi kasacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 529 2.3. Podstawy skargi kasacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 533 2.3.1. Naruszenie prawa materialnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 533 2.3.2. Naruszenie przepisów postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . 536 2.4. Związanie granicami skargi kasacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 541 2.5. Skład sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 548 2.6. Zakres uprawnień orzeczniczych Naczelnego Sądu Administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 550 2.6.1. Oddalenie skargi kasacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 550 2.6.2. Uchylenie orzeczenia sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania . . . . . . . 552 2.6.3. Orzeczenie reformatoryjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 557 2.6.4. Odrzucenie skargi lub umorzenie postępowania w sprawie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 560 3. Zażalenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 561 3.1. Dopuszczalność zażalenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 561 3.2. Wymogi formalne zażalenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 564 3.3. Autokontrola dokonywana przez sąd pierwszej instancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 566 3.4. Odpowiednie stosowanie przepisów o skardze kasacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 568 11 Spis treści ROZDZIAŁ XIV. Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego . . . . . . 572 1. Uchwała mająca na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 572 2. Uchwała rozstrzygająca zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości w konkretnej sprawie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 575 3. Postanowienie odmawiające podjęcia uchwały . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 581 ROZDZIAŁ XV. Prawomocność i wykonanie orzeczeń sądowych . . . . . 584 1. Prawomocność formalna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 584 2. Prawomocność materialna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 590 3. Powaga rzeczy osądzonej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 592 4. Wykonanie orzeczeń sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 594 5. Skutki niewykonania orzeczenia sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 596 6. Unieważnienie prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego . . . 600 ROZDZIAŁ XVI. Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 601 1. Dopuszczalność wznowienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 601 2. Przesłanki wznowienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 605 3. Postępowanie w sprawach wznowienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 608 ROZDZIAŁ XVII. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 614 1. Podstawa prawna, przedmiot i podmioty legitymowane do wniesienia skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 614 2. Przesłanki dopuszczalności skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 621 3. Wymagania formalne skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 628 4. Postępowanie w sprawie skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 635 ROZDZIAŁ XVIII. Postępowanie w razie zaginięcia lub zniszczenia akt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 645 1. Wszczęcie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 645 2. Czynności przewodniczącego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 648 3. Czynności sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 649 ROZDZIAŁ XIX. Koszty sądowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 655 1. Przepisy ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 655 1.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 655 12 www.lexisnexis.pl Spis treści 1.2. Wartość przedmiotu zaskarżenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 657 1.3. Obowiązek uiszczenia opłaty sądowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 660 1.4. Zasady uiszczenia opłaty sądowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 662 1.5. Ustalenie opłaty sądowej w należnej wysokości . . . . . . . . . . . . . . . 665 1.6. Udzielanie ulg w spłacie należności z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych oraz orzeczonych grzywien . . . . . . . . . . . . . . . . 669 2. Wpis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 672 3. Opłata kancelaryjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 676 4. Wydatki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 679 ROZDZIAŁ XX. Zwrot kosztów postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 684 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 684 2. Zasada związania wnioskiem strony o zwrot kosztów postępowania . . . 686 3. Zwrot kosztów w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji . . . . 688 3.1. Zwrot kosztów postępowania od organu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 688 3.2. Zwrot kosztów postępowania a wielość podmiotów uprawnionych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 690 3.3. Zwrot kosztów postępowania w razie częściowego uwzględnienia skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 692 3.4. Zwrot kosztów postępowania zawinionych zachowaniem strony . . . 694 4. Zwrot niezbędnych kosztów postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 695 4.1. Zwrot niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 695 4.2. Zwrot niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika . . . . . . . . . 697 5. Zwrot kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 701 5.1. Zwrot kosztów postępowania w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 701 5.2. Zwrot kosztów postępowania w razie oddalenia skargi kasacyjnej 704 5.3. Odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 707 6. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu . . . . . . . . . . 708 ROZDZIAŁ XXI. Prawo pomocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 714 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 714 2. Wniosek o przyznanie prawa pomocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 715 2.1. Wymagania formalne wniosku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 715 2.2. Postępowanie w sprawie wniosku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 719 13 Spis treści 2.3. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 721 2.4. Środki zaskarżenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 727 3. Zakres przyznawanego prawa pomocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 729 3.1. Zwolnienie od kosztów sądowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 729 3.2. Prawo pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika . . . . . . . . . 731 4. Prawo pomocy dla osoby fi zycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 734 4.1. Przesłanki prawa pomocy w zakresie całkowitym . . . . . . . . . . . . . 734 4.2. Przesłanki prawa pomocy w zakresie częściowym . . . . . . . . . . . . . 736 5. Prawo pomocy dla osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 738 5.1. Przesłanki prawa pomocy w zakresie całkowitym . . . . . . . . . . . . . 738 5.2. Przesłanka prawa pomocy w zakresie częściowym . . . . . . . . . . . . . 740 6. Niedopuszczalność prawa pomocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 741 6.1. Oczywista bezzasadność skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 741 6.2. Cofnięcie prawa pomocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 744 7. Czynności referendarza sądowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 746 7.1. Czynności o charakterze techniczno -procesowym . . . . . . . . . . . . . 746 7.2. Czynności o charakterze orzeczniczym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 747 Bibliografi a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 751 www.lexisnexis.pl Wykaz skrótów Dz.Urz. UE ETPCz ETS – Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej – Europejski Trybunał Praw Człowieka – Europejski Trybunał Sprawiedliwości; obecnie: Trybunał Spra- wiedliwości Unii Europejskiej k.c. k.k. – ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) Konstytucja RP – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. k.p.a. k.p.c. k.r.o. Lex LexPolonica Mon.Pod. MoP NP NSA ONSA ONSAiWSA o.p. OSA OSAiSN Nr 78, poz. 483 ze sprost. i zm.) – ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administra- cyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) – ustawa z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) system informacji prawnej Wolters Kluwer Polska „Monitor Podatkowy” „Monitor Prawniczy” „Nowe Prawo” – – Serwis Prawniczy LexisNexis Polska Sp. z o.o. – – – – Naczelny Sąd Administracyjny – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódz- kich sądów administracyjnych – ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych i Sądu Najwyższego 15 Wykaz skrótów OSNAPiUS – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Administracyjna, Pracy OSNC OSNCP OSP OSNKW OSPiKA OTK OTK-A OTK-ZU OSS PiP POP PPP p.p.s.a. p.u.s.a. p.u.s.p. PS reg. NSA reg. wsa rozp. nadzor. rozp. w sprawie ulg rozp. w sprawie wpisu 16 i Ubezpieczeń Społecznych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna – Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Izby Cywilnej, Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Karna i Wojskowa – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego; Zbiór Urzędowy, Seria A – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego; Zbiór Urzędowy – Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych – – – – ustawa z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sąda- „Państwo i Prawo” „Przegląd Orzecznictwa Podatkowego” „Przegląd Prawa Publicznego” mi administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – ustawa z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyj- nych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) – ustawa z 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) „Przegląd Sądowy” – – – – uchwała Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Naczelnego Sądu Ad- ministracyjnego z 8 listopada 2010 r. w sprawie regulaminu we- wnętrznego urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego (M.P. Nr 86, poz. 1007) rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 18 wrześ- nia 2003 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódz- kich sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 169, poz. 1646) rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 18 wrześ- nia 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wykonywania nadzoru nad działalnością administracyjną wojewódzkich sądów admini- stracyjnych (Dz.U. Nr 169, poz. 1645) rozporządzenie Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty oraz cofania odroczenia lub rozłożenia na raty nieuiszczo- nych należności sądowych orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym (Dz.U. Nr 221, poz. 2194) rozporządzenie Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wy- sokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) – – www.lexisnexis.pl Wykaz skrótów SN u.p.d.o.p u.r.i.o. u.s.g. u.s.p. – Sąd Najwyższy – ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób praw- nych (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397 ze zm.) – ustawa z 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachun- kowych (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 55, poz. 577 ze zm.) – ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) – ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.) ustawa o adm. rząd. ustawa o SN – ustawa z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządo- wej w województwie (Dz.U. Nr 31, poz. 206 ze zm.) – ustawa z 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.) ustawa o RPO – ustawa z 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 14, poz. 147 ze zm.) u.s.w. – ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590 ze zm.) WSA zarz. biur. – wojewódzki sąd administracyjny – Zasady techniki prawodawczej – zarządzenie nr 11 Prezesa NSA z 27 listopada 2003 r. w spra- wie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych (niepubl.) rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” (Dz.U. Nr 100, poz. 908) Zb.Orz. ZNSA – Zbiór Orzeczeń ETS (od 1989 r.) – „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” Wstęp Od 1 stycznia 2004 r. sądownictwo administracyjne funkcjonuje w zre- formowanej, odrębnej od sądownictwa powszechnego, formie ustrojo- wej. Jego istotą, zgodnie z Konstytucją RP, jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicz- nej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych te- renowych organów administracji rządowej. Ustawami regulującymi zakres kontroli są w szczególności ustawa z 25 lip- ca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz ustawa z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępo- waniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Na mocy pierwszej z nich wprowadzono dwuinstancyjność sądownictwa administracyjnego oraz uregulowano ustrój sądów administracyjnych, druga natomiast określa zasady postępowania przed tymi sądami. Na po- stępowanie składa się wiele czynności stron i sądu, które prowadzą do roz- strzygnięcia konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi charakteryzuje się – w porównaniu z innymi procedurami sądowymi – pewną odmienno- ścią, przejawiającą się nie tylko w jego przedmiotowo -podmiotowym charakterze, lecz także m.in. w tym, że wojewódzki sąd administra- cyjny, jako sąd pierwszej instancji, przy rozpoznawaniu skargi nie jest związany jej zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny, jako sąd drugiej instancji, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Już chociażby ten je- 19 Wstęp den z wielu przykładów odrębności postępowania przed sądami admi- nistracyjnymi wskazuje na potrzebę odpowiedniego przygotowania ze strony podmiotów w nim uczestniczących. Szczególna rola w postępowaniu sądowoadministracyjnym przypada sę- dziemu, który przy rozstrzyganiu indywidualnej sprawy, poza wiedzą z zakresu prawa materialnego, musi wykazywać się dogłębną znajomością zasad procesowych i umiejętnością ich stosowania z największym pożyt- kiem dla stron postępowania. Zwróciła na to uwagę również Krajowa Rada Sądownictwa, która w uchwale nr 16/2003 z 19 lutego 2003 r. w sprawie uchwalenia Zbioru Zasad Etyki Zawodowej Sędziów stwierdziła m.in., że sędzia powinien dbać o porządek i właściwy przebieg oraz odpowiedni po- ziom stosowania procedur, w których uczestniczy (§ 12). Wyjaśniając stro- nom kwestie proceduralne, powinien to czynić w sposób dla nich zrozu- miały. To samo dotyczy ogłaszanych motywów rozstrzygnięcia, w których sędzia ten powinien ponadto unikać sformułowań wykraczających poza rzeczową potrzebę uzasadnienia stanowiska sądu, mogących naruszać godność lub cześć podmiotów występujących w sprawie albo też osób trze- cich (§ 11). Obowiązkiem sędziego jest również podejmowanie wszelkich czynności zmierzających do szybkiego załatwienia sprawy i dążenie do jej rozstrzygnięcia w pierwszym terminie. W celu prawidłowej realizacji tej, wynikającej z ustawy, zasady ogólnej, niezbędna jest praktyczna umiejęt- ność posługiwania się określonymi instytucjami prawa procesowego. Temu właśnie służy niniejsze opracowanie. Intencją autora było pragmatyczne ujęcie poszczególnych instytucji procesowych w pewnym porządku, nie zawsze jednak zgodnym z ko- lejnością ich zamieszczenia w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Aby zapewnić przejrzystość książki, została ona podzielona na rozdziały, punkty i podpunkty. Ze względu na cha- rakter opracowania niektóre instytucje omówiono szerzej, np. posie- dzenia sądowe czy uzasadnienie orzeczenia, inne – jak właściwość sądu czy pisma stron – tylko w takim zakresie, jaki był niezbędny w celu od- niesienia się do całości poruszanej problematyki. Istotę opracowania stanowi próba udzielenia odpowiedzi na pytania, które nasuwają się w praktyce orzeczniczej. W wielu wypadkach odpo- 20 www.lexisnexis.pl Wstęp wiedź wynika z ugruntowanego już orzecznictwa sądów administracyj- nych lub z piśmiennictwa prawniczego, przywoływanych w niniejszej publikacji. Jednak niektóre kwestie wymagały indywidualnego podej- ścia i uzasadnienia z pełną świadomością faktu, że zweryfi kuje je prak- tyka orzecznicza. Autor starał się również odnieść do pytań i wypowie- dzi, które były przedmiotem wielu sędziowskich narad i szkoleń. Niniejsza monografi a jest kierowana głównie do asystentów sędziego, referendarzy sądowych, asesorów, a także kandydatów na sędziów. Autor ma nadzieję, że do opracowania sięgną również sędziowie, dla których omawiana problematyka nie ma żadnych tajemnic. *** Trzecie wydanie niniejszego opracowania zostało uzupełnione o naj- nowsze piśmiennictwo prawne oraz orzecznictwo sądowe, w tym przede wszystkim podjęte przez składy poszerzone Naczelnego Sądu Administracyjnego, a dotyczące m.in. podstaw kasacyjnych, związania NSA wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, art. 141 § 4 p.p.s.a. jako sa- modzielnej podstawy kasacyjnej, zakresu stosowania art. 189 p.p.s.a., podmiotów uprawnionych do podpisywania wniosków o prawo pomo- cy, przesłanek wznowienia postępowania na podstawie art. 272 § 1 p.p.s.a., czy wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy po uchyleniu postanowienia, na które przysługiwało zażalenie. Nowe, czwarte wydanie uwzględnia wszystkie zmiany legislacyjne wprowadzone do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami admi- nistracyjnymi w 2010 r., w tym zwłaszcza dotyczące skargi o stwier- dzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia oraz skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania. Rozdział I Zagadnienia ogólne 1. Konstytucyjne zasady funkcjonowania sądownictwa administracyjnego 1.1. Prawo do sądu Każdy, zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, ma prawo do rozpatrze- nia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. To konstytucyjne prawo do sądu przysługuje każdemu podmiotowi wystę- pującemu w obrocie prawnym z wyjątkiem podmiotów prawa publicz- nego, które, jako organy władzy publicznej, realizują swoje uprawnie- nia w sposób władczy. Prawo do sądu, będące gwarancją podstawowych praw i wolności czło- wieka, ma swoje umocowanie w prawie międzynarodowym. W szcze- gólności chodzi tu o art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) oraz art. 14 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych z 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167). Konwencje te zostały ratyfi kowane przez Polskę i we- szły tym samym do porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Zasadę prawa do sądu, zapisaną w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, wzmac- nia art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, który stanowi, że ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej do dochodzenia naruszonych wolności lub praw. 23 I. Zagadnienia ogólne Nie może budzić wątpliwości, że prawo do sądu w ujęciu przedmioto- wym dotyczy również sprawy administracyjnej. Jednoznacznie w tym zakresie wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny, jakkolwiek tezę tę wyprowadził nie z art. 45 ust. 1, lecz z art. 2 Konstytucji RP. Po raz pierwszy teza ta znalazła się w wyroku z 7 stycznia 1992 r. (K 8/91, OTK 1992, cz. I, poz. 5, s. 76). Natomiast w wyroku z 10 maja 2000 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że gdy chodzi o wymiar formalny prawa do sądu, trzeba uznać, że art. 45 ust. 1 Konstytucji RP ma treść niezależną od tego, w jaki sposób jest defi niowane pojęcie sprawy na tle szczegółowych ujęć proceduralnych (K 21/99, OTK 2000, nr 4, poz. 109). Od 1 stycznia 2004 r. prawo do sądu administracyjnego realizowane jest zgodnie z art. 78 Konstytucji RP w ramach sądownictwa admini- stracyjnego. Rekomendacja Rady Europy (2004) 20 w sprawie sądowej kontroli aktów administracyjnych traktuje prawo do sądu jako wymóg zapew- nienia osobom fi zycznym i prawnym możliwości zaskarżenia aktów administracyjnych, które bezpośrednio naruszają ich prawa lub intere- sy. Przy czym związek między aktem administracyjnym a prawem lub interesem strony powinien być ścisły. Związek zbyt luźny i odległy uza- sadnia odmowę prawa do sądu (por. J. Chlebny, Sądowa kontrola admi- nistracji w świetle rekomendacji Rady Europy, PiP 2005, nr 12, s. 24). Art. 45 ust. 1 Konstytucji RP odwołuje się także do innych zasad konsty- tucyjnych, które jakkolwiek nie wprost, to jednak mają wpływ na reali- zację prawa do sądu. Art. 173 Konstytucji RP gwarantuje niezależność sądownictwa administracyjnego od innych władz, przede wszystkim od władzy wykonawczej, której działalność orzecznicza podlega kon- troli sądów administracyjnych, sprawujących wspólnie z innymi sądami wymiar sprawiedliwości Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy admini- stracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działal- ności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej. 24 www.lexisnexis.pl 1. Konstytucyjne zasady funkcjonowania sądownictwa administracyjnego Zasadą o charakterze ustrojowym, związaną z niezależnością sądow- nictwa, jest – wynikająca z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP – zasada nie- zawisłości sędziowskiej. Sędzia w sprawowaniu swojego urzędu jest niezawis ły i podlega tylko Konstytucji oraz ustawom, co oznacza, że w swym orzekaniu kieruje się wewnętrznym przekonaniem opartym na wiedzy i doświadczeniu życiowym. Konstytucyjna zasada niezawisłości sędziowskiej znajduje swoje rozwinięcie w art. 178 ust. 2 i 3, art. 180 i 181 Konstytucji RP. Jedną z istotniejszych gwarancji niezawisłości jest zasada nieusuwalności sędziego z urzędu. Złożenie przez sędziego urzę- du, zawieszenie w urzędowaniu, przeniesienie do innej siedziby lub na inne stanowisko wbrew jego woli, może nastąpić jedynie na mocy orze- czenia sądu i tylko w przypadkach określonych w ustawie. Należy jednak podkreślić, że niezawisłość sędziowska nie służy uprzywilejowaniu sę- dziów, lecz ochronie zaufania obywateli do wymiaru sprawiedliwości. 1.2. Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy Zgodnie z powszechnym rozumieniem „sprawiedliwy” to „postępują- cy wobec innych zgodnie z nakazami etycznymi, uznający bezstronnie prawa przysługujące innym ludziom, osądzający bezstronnie”. Spra- wiedliwy to również „oparty na obiektywnym sądzie, na bezstronnym osądzaniu czegoś” (por. Uniwersalny słownik języka polskiego, t. 4, red. S. Dubisz, Warszawa 2006, s. 1349). Wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawo obywatela do spra- wiedliwego rozpatrzenia sprawy jest utożsamiane w piśmiennictwie z prawem do rzetelnego procesu (por. A. Mudrecki, Prawo strony do rzetelnego procesu przed sądami administracyjnymi, ZNSA 2007, nr 3, s. 45). Zdaniem tego autora prawo do rzetelnego procesu sądowego w sensie węższym obejmuje prawo do sprawiedliwego i publicznego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym w to- czącej się sprawie w rozsądnym terminie przez niezawisły, bezstronny i ustanowiony ustawą sąd. W szerszym ujęciu rzetelny proces to prze- strzeganie praw ujętych w przepisach prawa międzynarodowego i pra- wa wewnętrznego. 25 I. Zagadnienia ogólne Jan Boć prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy wiąże przede wszystkim z możliwością wszczęcia postępowania przez osobę zainte- resowaną (por. J. Boć, w: Konstytucje Rzeczypospolitej oraz komentarz do Konstytucji RP z 1997 r., red. J. Boć, Wrocław 1998, s. 90). Na ten aspekt zagadnienia zwrócili uwagę także Ryszard Mikosz i Marek Zirk- -Sadowski, dla których prawo do sądu – jak każde prawo podmiotowe – zamyka się w oznaczonych granicach. Jedną z przesłanek – wyznacza- jącą granicę prawa do rozpatrzenia sprawy przez sądy administracyjne, zgodnie ze standardami określonymi w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP – jest uprawnienie do wszczęcia postępowania. W dalszej kolejności au- torzy zwracają uwagę na takie przesłanki, jak: skuteczność wniesienia skargi, wpis, prawo do rozpatrzenia sporu przez sąd, czas prowadzenia postępowania, obowiązek wykonania wyroku, związanie NSA granica- mi skargi kasacyjnej (por. R. Mikosz, M. Zirk -Sadowski, Granice prawa do sądu administracyjnego w Rzeczypospolitej Polskiej, ZNSA 2007, nr 3, s. 38 i n.). Adresatami omawianej zasady są organy procesowe. One bowiem de- cydują o tym, czy rozpatrzenie sprawy będzie sprawiedliwe w rozumie- niu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Aby tak się stało, już sam ten przepis wskazuje na mechanizmy, których zastosowanie daje gwarancję pełne- go prawa do sądu. Należy do nich m.in. ustawowo określona właściwość sądu, pozwalająca na skuteczne wszczęcie postępowania sądowego. W ustawie z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sąda- mi administracyjnymi, podobnie jak w innych ustawach procesowych, zawarto unormowanie (art. 58 § 4 p.p.s.a.), które zapobiega negatyw- nym sporom o właściwość między sądami administracyjnymi a sąda- mi powszechnymi. Istotą tej regulacji jest zagwarantowanie stronie prawa do rozpoznania sprawy przez sąd. Wątpliwości budzi tylko to, że w sytuacjach sporu o właściwość o tym, czy sprawa podlega rozpo- znaniu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ostatecznie decyduje sąd powszechny, który wcześniej uznał się za niewłaściwy w sprawie. Treść art. 177 w zw. z art. 184 Konstytucji RP wskazuje, że powinno być odwrotnie. Ostatecznie o tym, czy sprawa podlega właści- wości sądu administracyjnego, powinien decydować ten sąd, a nie sąd powszechny, który sprawuje wymiar sprawiedliwości we wszystkich 26 www.lexisnexis.pl 1. Konstytucyjne zasady funkcjonowania sądownictwa administracyjnego sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych do właściwości innych sądów, w omawianym przypadku zastrzeżonych dla sądów ad- ministracyjnych. Gwarancją sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy jest rozpoznanie jej przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Konstytucyjne uwarunko- wania niezależności i niezawisłości sądu zostały omówione w pkt 1.1. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na element bezstronności sądu. Bezstronność oznacza obiektywizm, sprawiedliwość i brak uprzedzeń sądu do którejkolwiek ze stron postępowania. Bezstronność sądu gwa- rantowana jest ustawowymi przesłankami wyłączenia sędziego od roz- poznania sprawy. W odczuciu powszechnym tylko sąd bezstronny może być sądem sprawiedliwym. 1.3. Jawność postępowania sądowego Art. 45 ust. 1 Konstytucji RP ustanawia zasadę jawności postępowa- nia sądowego. Wyłączenie jawności, zgodnie z art. 45 ust. 2 Konstytu- cji RP, może nastąpić tylko ze względu na moralność, bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny oraz ze względu na ochronę życia pry- watnego stron lub inny ważny interes prywatny. Katalog wyłączeń jest katalogiem zamkniętym i powszechnie akceptowanym, jakkolwiek za- kres znaczeniowy niektórych pojęć, np. „inny ważny interes prywatny”, jest bardzo duży. Konkretyzację konstytucyjnej zasady jawności postępowania w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – poza zasa- dą zapisaną w art. 10 – zawiera art. 90 § 1. Zgodnie z jego brzmieniem, „jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie”. Poza przy- padkami wskazanymi w przepisach szczególnych, sąd może odstąpić od tej zasady także wtedy, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 96 p.p.s.a. Przepis ten jest niemalże powieleniem art. 45 ust. 2 Konsty- tucji RP. Przewiduje możliwość wyłączenia jawności postępo wania z urzędu albo na wniosek strony. Wyłączenie jawności postępowa- nia z urzędu może nastąpić, jeżeli publiczne rozpoznanie sprawy zagra- 27 I. Zagadnienia ogólne ża moralności, bezpieczeństwu państwa lub porządkowi publicznemu, a także gdy mogą być ujawnione okoliczności stanowiące informacje niejawne, natomiast na wniosek strony – jeżeli wymaga tego ochrona życia prywatnego strony lub inny ważny interes prywatny. Wniosek strony nie powoduje automatycznie wyłączenia jawności. Jedynie za- warta w nim argumentacja co do negatywnych konsekwencji dla życia prywatnego strony lub innego ważnego jej interesu prywatnego może skutkować orzeczeniem sądu o wyłączeniu jawności. Zgodnie z art. 97 § 1 p.p.s.a. wyłączenie jawności nie dotyczy stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników, prokuratora oraz osób zaufania, po dwie z każdej strony. Bez względu na okoliczności sprawy wyrok sądu jest ogłaszany pu- blicznie (art. 45 ust. 2 zd. ostatnie Konstytucji RP). Podobnie stanowi art. 139 § 2 p.p.s.a. Co do zasady, jawność dotyczy także ustnego uza- sadnienia orzeczenia. Przewodniczący lub sędzia sprawozdawca może zaniechać podania ustnych motywów rozstrzygnięcia, jeżeli sprawa była rozpoznawana z wyłączeniem jawności. Decyzję w tym zakresie podejmuje jednak sąd, a nie przewodniczący lub sędzia sprawozdaw- ca. Sędzia, który ustnie uzasadnia orzeczenie zapadłe przy drzwiach zamkniętych, powinien pominąć okoliczności decydujące o wyłączeniu jawności. Z zasadą jawności postępowania łączy się ściśle prawo wglądu do akt sądowych i prawo otrzymywania z nich odpisów. Zadania w zakresie udostępniania stronom do wglądu akt sądowych wykonują wydzia- ły informacji sądowej (por. § 5 ust. 1 pkt 1 reg. wsa i § 3 ust. 1 pkt 1 reg. NSA). Prawo wglądu do akt należy rozważać w ramach konstytu- cyjnego prawa do sądu, ograniczenia w tym względzie powinny zaś od- powiadać wymogom określonym w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP [por. J. Chlebny, Udostępnienie stronie akt sprawy administracyjnej a prawo do sądu, ZNSA 2008, nr 3 (18), s. 69]. Prawo wglądu do akt nabrało ustawowego charakteru po dodaniu do ustawy – Prawo o postępowa- niu przed sądami administracyjnymi, nowelą z lutego 2010 r., art. 12a, który w swym § 2 wprost stwierdza, że akta sprawy udostępnia się stronom postępowania. Dodanie tego przepisu określa sposób tworze- 28 www.lexisnexis.pl 1. Konstytucyjne zasady funkcjonowania sądownictwa administracyjnego nia i przechowywania akt, a ponadto ustanawia podstawę prawną do wydania aktu wykonawczego w zakresie sposobu archiwizacji akt są- dowych, określenia terminu ich przechowywania, a także warunków niszczenia akt i trybu przekazywania ich do archiwów państwowych. 1.4. Prawo do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki Z przywoływanego już wielokrotnie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP wyni- ka kolejna zasada, tj. zasada rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Inaczej zasada ta została zapisana w art. 6 Europejskiej Kon- wencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, który stanowi o prawie każdego do rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie. Na użytek opracowania art. 6 tej Konwencji ma istotniejsze znaczenie, stanowi bowiem bezpośrednią podstawę prawną skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka na naruszenie praw obywa- telskich, w tym prawa do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie, zagwarantowanych Konwencją. Orzecznictwo tego Trybunału wskazuje na określone gwarancje rzetel- nego procesu sądowego. Zakreśla również nieprzekraczalne granice, które musi respektować wymiar sprawiedliwości państw członkowskich Unii Europejskiej. W ocenie Trybunału państwo odpowiada nie tylko za opóźnienia będące wynikiem działania sądów, lecz także innych władz publicznych, jeżeli są stroną postępowania. Zdaniem Trybunału, jeżeli sprawa gotowa do wyznaczenia rozprawy oczekuje na jej wyznaczenie ponad 12 miesięcy, można mówić o zwłoce. W wielu sprawach (por. Vernillo przeciwko Francji z 20 lutego 1991 r.; Mozera de Azevedo przeciwko Portugalii z 23 października 1990 r.) Trybunał, podkreślając znaczenie sprawnego wymiaru sprawiedliwości, stwierdzał, że prze- wlekłość postępowania może zagrozić skuteczności i wiarygodności sądów. Nie można jednak przy ocenie sprawności postępowania sądowego po- mijać czynników obiektywnych, które mogą powodować wydłużenie czasu załatwienia sprawy. Uzasadniony wpływ na długość postępo- 29 I. Zagadnienia ogólne wania przed sądami administracyjnymi mogą mieć przede wszystkim zawinione działania stron postępowania. O wiele mniejsze znaczenie ma skomplikowany charakter sprawy. Odnosi się to zarówno do skom- plikowania od strony faktycznej, jak i prawnej. Dlatego przy ocenie za- chowania rozsądnego terminu muszą być brane pod uwagę wszystkie okoliczności konkretnej (indywidualnej) sprawy, a nie abstrakcyjny, trudny do zrealizowania wzorzec. Nie może natomiast podlegać dyskusji, że przewlekłe postępowanie sądo- we jest zaprzeczeniem prawa do sądu. Trudno mieć satysfakcję z wyroku wydanego po kilku latach od wszczęcia postępowania, gdy tymczasem podatnik będący przedsiębiorcą np. zbankrutował. Tak samo iluzoryczny jest wymiar sprawiedliwości, w którym bezczynność organów admini- stracji publicznej nie spotyka się ze zbyt szybką i stanowczą reakcją sądu administracyjnego. Dlatego nie mogła dziwić reakcja polskiego usta- wodawcy (po części wymuszona orzecznictwem ETPCz), który ustawą z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpozna- nia sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nad- zorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasad- nionej zwłoki (Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm., cyt. dalej jako ustawa) wprowadził do polskiego systemu prawnego nowy środek zaskarżenia. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawnionymi do wniesienia skargi na przewlekłość postępowania są skarżący oraz uczestnik postępowania na prawach strony. Należy przez to rozumieć osoby wymienione w art. 33 § 1 p.p.s.a., a także osoby wymienione w art. 33 § 2 p.p.s.a., nie wyłączając organizacji społecznej, jeżeli zo- stała dopuszczona do udziału w sprawie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy uprawniony podmiot może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postę- powaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jego prawa (na skutek działania lub bezczynności sądu) do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłu- żej, niż to konieczne w celu wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Skarga na przewlekłość postępowania powinna spełniać wymogi for- malne przewidziane dla pisma procesowego, a ponadto zawierać żąda- 30 www.lexisnexis.pl 1. Konstytucyjne zasady funkcjonowania sądownictwa administracyjnego nie stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczy, oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających to żądanie (art. 6 ust. 1 i 2 ustawy). Niezachowanie wymogów formalnych, o któ- rych mowa w art. 6 ust. 1 ustawy, podlega usunięciu na wezwanie NSA, który zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy jest sądem właściwym w sprawie. Jeżeli skarga nie spełnia wymogów określonych w art. 6 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy, podlega odrzuceniu bez wezwania do ich uzupełnienia. Od- rzucenie skargi następuje również w przypadku wniesienia jej przez nieuprawniony podmiot, a także wtedy, gdy skarga została wniesiona w tej samej sprawie przed upływem 12 miesięcy od daty wydania przez sąd orzeczenia oddalającego lub uwzględniającego skargę. Termin ten nie ma zastosowania, jeżeli skarga została poprzednio odrzucona. Odesłanie zawarte w art. 8 ust. 2 ustawy umożliwia równie
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: