Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00147 005577 14269044 na godz. na dobę w sumie
Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego. Wydanie 5 - ebook/pdf
Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego. Wydanie 5 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 712
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-278-0945-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego to publikacja, która wskazuje, w jaki sposób sędzia sądu administracyjnego powinien posługiwać się określonymi instytucjami procedury sądowoadministracyjnej, zwłaszcza w ich praktycznym zastosowaniu. Ze względu na charakter opracowania niektóre instytucje omówiono szerzej, np. posiedzenia sądowe, orzeczenia i ich uzasadnienie czy koszty postępowania, inne – jak właściwość sądu czy pisma stron – w takim zakresie, jaki jest niezbędny do przedstawienia głównej problematyki książki.

Piąte wydanie niniejszego opracowania zostało uzupełnione o najnowsze piśmiennictwo prawnicze oraz orzecznictwo sądowe, w tym przede wszystkim rozstrzygnięcia wydane przez poszerzone składy Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 kwietnia 2014 r., SK 22/11 (OTK-A 2014, nr 4, poz. 37) w sprawie braków konstrukcyjnych skargi kasacyjnej. Dodano również nowy rozdział dotyczący pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz pytań prawnych do Trybunału Konstytucyjnego.

Publikacja jest przeznaczona w szczególności dla sędziów i kandydatów na sędziów oraz asystentów sędziego, a także dla referendarzy sądowych. Jej praktyczny wymiar powinien zainteresować także profesjonalnych pełnomocników stron, którzy występują przed sądami administracyjnymi.

Bogusław Dauter jest sędzią Naczelnego Sądu Administracyjnego, autorem wielu publikacji z zakresu postępowania sądowoadministracyjnego i prawa podatkowego.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

METODYKI Metodyka pracy SĘDZIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Spis treści Spis treści Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 ROZDZIAŁ I. Zagadnienia ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 1. Konstytucyjne zasady funkcjonowania sądownictwa administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 1.1. Prawo do sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 1.2. Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy . . . . . . . . . . . . . . . 25 1.3. Jawność postępowania sądowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 1.4. Prawo do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki . . . . . 28 1.5. Prawo do bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji RP . . . 33 2. Sądowa kontrola administracji publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 2.2. Sprawa sądowoadministracyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 2.3. Zakres podmiotowy kontroli sądów administracyjnych . . . . . . . . . 38 2.4. Zakres przedmiotowy postępowania przed sądami administracyjnymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 3. Wybrane zasady postępowania przed sądami administracyjnymi . . . . . 49 3.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 3.2. Zasada udzielania pomocy stronom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 3.3. Zasada koncentracji materiału procesowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52 3.4. Zasada ochrony praworządności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 3.5. Zasada związania sądu administracyjnego prawomocnym wyrokiem skazującym co do popełnienia przestępstwa . . . . . . . . . 60 4. Właściwość sądów administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61 4.1. Właściwość wojewódzkich sądów administracyjnych . . . . . . . . . . 61 4.2. Właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . 64 5. Skład sądu i zasady jego wyznaczania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 5.1. Skład sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 5.2. Zasady wyznaczania składu orzekającego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68 5 Spis treści 6. Wyłączenie sędziego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70 6.1. Przesłanki bezwzględne wyłączenia sędziego . . . . . . . . . . . . . . . . . 70 6.2. Przesłanki względne wyłączenia sędziego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75 6.3. Postępowanie w przedmiocie wyłączenia sędziego . . . . . . . . . . . . 77 ROZDZIAŁ II. Podmioty legitymowane do występowania w postępowaniu przed sądami administracyjnymi . . . . 80 1. Zdolność sądowa i zdolność procesowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 1.1. Zdolność sądowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 1.2. Zdolność procesowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 2. Strony i uczestnicy postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 2.1. Strona postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 2.2. Uczestnik postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 3. Podmioty umocowane do występowania w imieniu strony . . . . . . . . . . 93 3.1. Przedstawiciele ustawowi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93 3.2. Organy i osoby uprawnione do działania w imieniu osoby prawnej oraz jednostki organizacyjnej mającej zdolność sądową . . . . . . . . . 95 3.3. Pełnomocnicy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 3.3.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 3.3.2. Podmioty legitymowane do występowania w charakterze pełnomocnika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 3.3.3. Rodzaje pełnomocnictw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 3.3.4. Forma pełnomocnictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 3.3.5. Wygaśnięcie pełnomocnictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 3.4. Kurator na czas podjęcia czynności niecierpiącej zwłoki . . . . . . . . 121 ROZDZIAŁ III. Pisma w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 1. Charakterystyka pism . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 1.1. Rodzaje pism . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 1.2. Warunki formalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 1.3. Braki formalne i tryb ich usuwania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135 2. Oświadczenia i wnioski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 2.1. Oświadczenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 2.2. Wniosek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 3. Skarga . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 3.1. Podmioty uprawnione do wniesienia skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 3.2. Przesłanki dopuszczalności skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 3.2.1. Wyczerpanie środków zaskarżenia i wezwanie do usunięcia naruszenia prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 3.2.2. Termin do wniesienia skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 6 www.lexisnexis.pl Spis treści 3.2.3. Tryb wnoszenia skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 3.2.4. Warunki formalne skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 4. Sprzeciw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163 ROZDZIAŁ IV. Czynności stron i sądu po wniesieniu skargi . . . . . . . . . 167 1. Czynności organu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167 1.1. Przekazanie skargi sądowi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167 1.2. Uwzględnienie skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170 2. Czynności skarżącego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176 2.1. Wniosek o ukaranie grzywną oraz żądanie rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 176 2.2. Cofnięcie skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179 3. Czynności sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184 3.1. Ukaranie grzywną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184 3.2. Wystąpienie sygnalizacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186 3.3. Przekazanie sprawy według właściwości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188 3.4. Odrzucenie skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 3.4.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 3.4.2. Brak właściwości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 3.4.3. Uchybienie terminowi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 3.4.4. Nieuzupełnienie braków formalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 3.4.5. Powaga rzeczy osądzonej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196 3.4.6. Brak zdolności sądowej lub procesowej . . . . . . . . . . . . . . . . 198 3.4.7. Niedopuszczalność z innych przyczyn . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 3.5. Umorzenie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 3.5.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 3.5.2. Cofnięcie skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 3.5.3. Śmierć strony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204 3.5.4. Bezprzedmiotowość z innych przyczyn . . . . . . . . . . . . . . . . 205 4. Postępowania nadzwyczajne a wszczęcie postępowania sądowego . . . 207 ROZDZIAŁ V. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211 2. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez organ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213 3. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd administracyjny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 3.1. Ochrona tymczasowa przed sądem pierwszej instancji . . . . . . . . . 217 3.2. Zawieszenie wykonalności aktu lub czynności . . . . . . . . . . . . . . . . 221 3.3. Ochrona tymczasowa przed Naczelnym Sądem Administracyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 224 7 Spis treści ROZDZIAŁ VI. Doręczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 227 2. Tryb doręczania pism sądowych przez operatora pocztowego . . . . . . . 231 3. Doręczenia pism osobom fi zycznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234 3.1. Doręczenie właściwe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234 3.2. Doręczenie zastępcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 236 4. Doręczenia pism osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239 5. Doręczenia awizowane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241 6. Domniemanie doręczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243 7. Doręczenia podmiotom uprawnionym do odbioru pism w imieniu lub za stronę postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 7.1. Doręczenie przedstawicielowi ustawowemu . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 7.2. Doręczenie upoważnionemu pracownikowi . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 7.3. Doręczenie osobie upoważnionej do odbioru pism . . . . . . . . . . . . . 246 7.4. Doręczenie pełnomocnikowi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 246 7.5. Doręczenie pełnomocnikowi do doręczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247 7.6. Doręczenie kuratorowi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 249 8. Doręczenia w obrocie zagranicznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 ROZDZIAŁ VII. Terminy procesowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256 1. Rodzaje terminów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256 2. Bieg terminu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258 3. Uchybienie terminowi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263 4. Przywrócenie terminu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 4.1. Wymogi formalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 4.2. Przesłanki przywrócenia terminu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 4.3. Dopuszczalność przywrócenia terminu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271 4.4. Wstrzymanie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273 ROZDZIAŁ VIII. Zawieszenie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275 2. Obligatoryjne zawieszenie postępowania z urzędu . . . . . . . . . . . . . . . . . 278 3. Fakultatywne zawieszenie postępowania z urzędu . . . . . . . . . . . . . . . . . 284 4. Podjęcie postępowania z urzędu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288 5. Zawieszenie i podjęcie postępowania na zgodny wniosek stron . . . . . . 290 ROZDZIAŁ IX. Postępowanie mediacyjne i uproszczone . . . . . . . . . . . . 293 1. Postępowanie mediacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293 2. Postępowanie uproszczone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303 ROZDZIAŁ X. Posiedzenia sądowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 312 1. Rodzaje posiedzeń i ich charakterystyka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 312 8 www.lexisnexis.pl Spis treści 2. Rozprawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 314 2.1. Przygotowanie do rozprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 314 2.2. Jawność rozprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 319 2.3. Początek rozprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 322 2.4. Przebieg rozprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 325 2.5. Odroczenie rozprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 329 2.6. Protokół rozprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334 2.6.1. Załącznik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339 2.6.2. Zastrzeżenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341 2.7. Zamknięcie rozprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 343 3. Dowody uzupełniające z dokumentów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 344 4. Łączenie spraw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 349 5. Środki dyscyplinujące . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 353 5.1. Policja sesyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 353 5.2. Grzywna za uchylanie się organu od zastosowania się do postanowienia sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 356 5.3. Sygnalizacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 358 ROZDZIAŁ XI. Orzeczenia sądowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 362 1. Wyrok . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 362 1.1. Wydanie i ogłoszenie wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 362 1.1.1. Wydanie wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 362 1.1.2. Ogłoszenie wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 368 1.2. Zasady orzekania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372 1.2.1. Niezwiązanie granicami skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372 1.2.2. Zakaz reformationis in peius . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 374 1.2.3. Orzekanie w granicach sprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 376 1.3. Zakres uprawnień orzeczniczych sądu pierwszej instancji . . . . . . 378 1.3.1. Uwzględnienie skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 378 1.3.2. Oddalenie skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 389 1.4. Rektyfi kacja orzeczeń sądowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391 1.4.1. Sprostowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391 1.4.2. Uzupełnienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 395 1.4.3. Wykładnia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 398 1.5. Związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 401 2. Postanowienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 405 2.1. Postanowienia kończące postępowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 405 2.2. Postanowienia niekończące postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 409 ROZDZIAŁ XII. Pisemne uzasadnienie orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . 413 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 413 9 Spis treści 2. Normatywny charakter uzasadnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 415 2.1. Wymogi formalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 415 2.2. Treść uzasadnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 423 2.2.1. Stan sprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 423 2.2.2. Zarzuty skargi oraz stanowisko pozostałych stron postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 427 2.2.3. Podstawa prawna i jej wyjaśnienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 429 2.2.4. Wskazanie co do dalszego postępowania . . . . . . . . . . . . . . . 435 3. Metodyka sporządzania uzasadnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 439 3.1. Język uzasadnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 439 3.2. Zakres argumentacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 443 3.3. Odwołanie do zasad ogólnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 448 3.4. Społeczny aspekt uzasadnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 452 3.5. Najczęściej spotykane uchybienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 456 3.5.1. Błędy językowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 456 3.5.2. Uchybienia formalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 457 4. Sądowa wykładnia prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 460 4.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 460 4.2. Wykładnia językowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 462 4.2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 462 4.2.2. Dyrektywa języka polskiego ogólnego . . . . . . . . . . . . . . . . . 464 4.2.3. Dyrektywa języka prawnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 466 4.2.4. Dyrektywa języka specjalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 468 4.3. Wykładnia systemowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 469 4.4. Wykładnia celowościowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 473 4.5. Zakres wykładni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 476 ROZDZIAŁ XIII. Środki odwoławcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 478 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 478 2. Skarga kasacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 479 2.1. Warunki dopuszczalności skargi kasacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 479 2.1.1. Przedmiot zaskarżenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 479 2.1.2. Podmioty uprawnione do wniesienia i sporządzenia skargi kasacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 481 2.1.3. Wymagania formalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 485 2.1.4. Termin i tryb wnoszenia skargi kasacyjnej . . . . . . . . . . . . . . 491 2.2. Odrzucenie skargi kasacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 495 2.3. Podstawy skargi kasacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 499 2.3.1. Naruszenie prawa materialnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 499 2.3.2. Naruszenie przepisów postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . 502 2.4. Związanie granicami skargi kasacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 506 10 www.lexisnexis.pl Spis treści 2.5. Skład sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 512 2.6. Zakres uprawnień orzeczniczych Naczelnego Sądu Administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 514 2.6.1. Oddalenie skargi kasacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 514 2.6.2. Uchylenie orzeczenia sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania . . . . . . . 516 2.6.3. Orzeczenie reformatoryjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 520 2.6.4. Odrzucenie skargi lub umorzenie postępowania w sprawie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 523 3. Zażalenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 524 3.1. Dopuszczalność zażalenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 524 3.2. Wymogi formalne zażalenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 527 3.3. Autokontrola dokonywana przez sąd pierwszej instancji . . . . . . . 529 3.4. Odpowiednie stosowanie przepisów o skardze kasacyjnej . . . . . . 531 ROZDZIAŁ XIV. Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego . . . . . . 534 1. Uchwała mająca na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 534 2. Uchwała rozstrzygająca zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości w konkretnej sprawie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 537 3. Postanowienie odmawiające podjęcia uchwały . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 542 ROZDZIAŁ XV. Pytania prawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 544 1. Pytanie prejudycjalne do Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 544 2. Pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 548 ROZDZIAŁ XVI. Prawomocność i wykonanie orzeczeń sądowych . . . . 553 1. Prawomocność formalna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 553 2. Prawomocność materialna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 559 3. Powaga rzeczy osądzonej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 561 4. Wykonanie orzeczeń sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 563 5. Skutki niewykonania orzeczenia sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 564 6. Unieważnienie prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 568 ROZDZIAŁ XVII. Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 569 1. Dopuszczalność wznowienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 569 2. Przesłanki wznowienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 572 3. Postępowanie w sprawach wznowienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 576 11 Spis treści ROZDZIAŁ XVIII. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 582 1. Podstawa prawna, przedmiot i podmioty legitymowane do wniesienia skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 582 2. Przesłanki dopuszczalności skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 588 3. Wymagania formalne skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 595 4. Postępowanie w sprawie skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 601 ROZDZIAŁ XIX. Postępowanie w razie zaginięcia lub zniszczenia akt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 610 1. Wszczęcie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 610 2. Czynności przewodniczącego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 613 3. Czynności sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 614 ROZDZIAŁ XX. Koszty sądowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 619 1. Przepisy ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 619 1.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 619 1.2. Wartość przedmiotu zaskarżenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 621 1.3. Obowiązek uiszczenia opłaty sądowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 623 1.4. Zasady uiszczenia opłaty sądowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 625 1.5. Ustalenie opłaty sądowej w należnej wysokości . . . . . . . . . . . . . . . 628 1.6. Udzielanie ulg w spłacie należności z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych oraz orzeczonych grzywien . . . . . . . . . . . . . . . . 632 2. Wpis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 635 3. Opłata kancelaryjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 639 4. Wydatki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 642 ROZDZIAŁ XXI. Zwrot kosztów postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 646 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 646 2. Zasada związania wnioskiem strony o zwrot kosztów postępowania . . . 648 3. Zwrot kosztów w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji . . . . 650 3.1. Zwrot kosztów postępowania od organu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 650 3.2. Zwrot kosztów postępowania a wielość podmiotów uprawnionych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 652 3.3. Zwrot kosztów postępowania w razie częściowego uwzględnienia skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 653 3.4. Zwrot kosztów postępowania zawinionych zachowaniem strony . . . 655 4. Zwrot niezbędnych kosztów postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 656 4.1. Zwrot niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 656 4.2. Zwrot niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika . . . . . . . . . 658 12 www.lexisnexis.pl Spis treści 5. Zwrot kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 662 5.1. Zwrot kosztów postępowania w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 662 5.2. Zwrot kosztów postępowania w razie oddalenia skargi kasacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 664 5.3. Odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 666 6. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu . . . . . . . . . . 668 ROZDZIAŁ XXII. Prawo pomocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 673 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 673 2. Wniosek o przyznanie prawa pomocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 674 2.1. Wymagania formalne wniosku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 674 2.2. Postępowanie w sprawie wniosku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 677 2.3. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 680 2.4. Środki zaskarżenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 685 3. Zakres przyznawanego prawa pomocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 686 3.1. Zwolnienie od kosztów sądowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 686 3.2. Prawo pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika . . . . . . . . . 688 4. Prawo pomocy dla osoby fi zycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 691 4.1. Przesłanki prawa pomocy w zakresie całkowitym . . . . . . . . . . . . . 691 4.2. Przesłanki prawa pomocy w zakresie częściowym . . . . . . . . . . . . . 694 5. Prawo pomocy dla osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 695 5.1. Przesłanki prawa pomocy w zakresie całkowitym . . . . . . . . . . . . . 695 5.2. Przesłanka prawa pomocy w zakresie częściowym . . . . . . . . . . . . . 696 6. Niedopuszczalność prawa pomocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 698 6.1. Oczywista bezzasadność skargi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 698 6.2. Cofnięcie prawa pomocy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 700 7. Czynności referendarza sądowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 702 7.1. Czynności o charakterze techniczno -procesowym . . . . . . . . . . . . . 702 7.2. Czynności o charakterze orzeczniczym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 703 Bibliografi a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 707 Wykaz skrótów Wykaz skrótów Wykaz skrótów CBOSA Dz.Urz. UE ETPCz ETS k.c. k.k. – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej – Europejski Trybunał Praw Człowieka – Europejski Trybunał Sprawiedliwości; obecnie: Trybunał Spra- wiedliwości Unii Europejskiej – ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.) – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) Konstytucja RP – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. k.p.a. k.p.c. k.r.o. Lex LexPolonica Mon.Pod. MoP NP NSA ONSA ONSAiWSA Nr 78, poz. 483 ze sprost. i zm.) – ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administra- cyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.) – ustawa z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.) system informacji prawnej Wolters Kluwer Polska „Monitor Podatkowy” „Monitor Prawniczy” „Nowe Prawo” – – Serwis Prawniczy LexisNexis Polska Sp. z o.o. – – – – Naczelny Sąd Administracyjny – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódz- kich sądów administracyjnych o.p. – ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) OSA OSAiSN OSNAPiUS – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych i Sądu Najwyższego – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Administracyjna, Pracy OSNC – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna i Ubezpieczeń Społecznych 15 Wykaz skrótów – Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Izby Cywilnej, Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Karna i Wojskowa – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych – Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego; Zbiór Urzędowy, Seria A – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego; Zbiór Urzędowy – – – – ustawa z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami „Państwo i Prawo” „Przegląd Orzecznictwa Podatkowego” „Przegląd Prawa Publicznego” administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) „Przegląd Sądowy” – – ustawa z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyj- nych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) – ustawa z 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 427 ze zm.) – – – – uchwała Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Naczelnego Sądu Ad- ministracyjnego z 8 listopada 2010 r. w sprawie regulaminu we- wnętrznego urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego (M.P. Nr 86, poz. 1007) rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 18 wrześ- nia 2003 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódz- kich sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 169, poz. 1646) rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 18 wrześ- nia 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wykonywania nadzoru nad działalnością administracyjną wojewódzkich sądów admini- stracyjnych (Dz.U. Nr 169, poz. 1645) rozporządzenie Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty oraz cofania odroczenia lub rozłożenia na raty nieuiszczo- nych należności sądowych orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym (Dz.U. Nr 221, poz. 2194) rozporządzenie Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępo- waniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) – – Sąd Najwyższy – sąd okręgowy – ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób praw- nych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 851 ze zm.) – ustawa z 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachun- kowych (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1113 ze zm.) www.lexisnexis.pl OSNCP OSNKW OSP OSPiKA OSS OTK OTK-A OTK-ZU PiP POP PPP p.p.s.a. PS p.u.s.a. p.u.s.p. reg. NSA reg. wsa rozp. nadzor. rozp. w sprawie ulg rozp. w sprawie wpisu SN SO u.p.d.o.p u.r.i.o. 16 Wykaz skrótów u.s.g. u.s.p. – ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.) – ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 595 ze zm.) ustawa o adm. rząd. ustawa o SN – ustawa z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządo- wej w województwie (Dz.U. Nr 31, poz. 206 ze zm.) – ustawa z 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 499 ze zm.) ustawa o RPO – ustawa z 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 14, poz. 147 ze zm.) u.s.w. – ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 596 ze zm.) WSA zarz. biur. Zasady techniki prawodawczej Zb.Orz. ZNSA – wojewódzki sąd administracyjny – zarządzenie nr 11 Prezesa NSA z 27 listopada 2003 r. w spra- wie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych (niepubl.) rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w spra- wie „Zasad techniki prawodawczej” (Dz.U. Nr 100, poz. 908) – – Zbiór Orzeczeń ETS (od 1989 r.) – „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” Wstęp Wstęp Wstęp Od 1 stycznia 2004 r. sądownictwo administracyjne funkcjonuje w zreformo- wanej, odrębnej od sądownictwa powszechnego, formie ustrojowej. Jego istotą, zgodnie z Konstytucją RP, jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej. Ustawami regulującymi zakres kontroli są w szczególności ustawa z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz ustawa z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sąda- mi administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Na mocy pierwszej z nich wprowadzono dwuinstancyjność sądownictwa administra- cyjnego oraz uregulowano ustrój sądów administracyjnych, druga natomiast określa zasady postępowania przed tymi sądami. Na postępowanie składa się wiele czynności stron i sądu, które prowadzą do rozstrzygnięcia konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi charakteryzuje się – w porów- naniu z innymi procedurami sądowymi – pewną odmiennością, przejawiającą się nie tylko w jego przedmiotowo -podmiotowym charakterze, lecz także m.in. w tym, że wojewódzki sąd administracyjny, jako sąd pierwszej instancji, przy rozpoznawaniu skargi nie jest związany jej zarzutami i wnioskami oraz po- wołaną podstawą prawną, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny, jako sąd drugiej instancji, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Już chociażby ten jeden z wielu przykładów odrębności postępowania przed sądami administracyjny- mi wskazuje na potrzebę odpowiedniego przygotowania ze strony podmiotów w nim uczestniczących. 19 Wstęp Szczególna rola w postępowaniu sądowoadministracyjnym przypada sędziemu, który przy rozstrzyganiu indywidualnej sprawy, poza wiedzą z zakresu prawa materialnego, musi wykazywać się dogłębną znajomością zasad procesowych i umiejętnością ich stosowania z największym pożytkiem dla stron postępowa- nia. Zwróciła na to uwagę również Krajowa Rada Sądownictwa, która w uchwale nr 16/2003 z 19 lutego 2003 r. w sprawie uchwalenia Zbioru Zasad Etyki Zawo- dowej Sędziów stwierdziła m.in., że sędzia powinien dbać o porządek i właściwy przebieg oraz odpowiedni poziom stosowania procedur, w których uczestniczy (§ 12). Wyjaśniając stronom kwestie proceduralne, powinien to czynić w spo- sób dla nich zrozumiały. To samo dotyczy ogłaszanych motywów rozstrzygnię- cia, w których sędzia ten powinien ponadto unikać sformułowań wykraczających poza rzeczową potrzebę uzasadnienia stanowiska sądu, mogących naruszać god- ność lub cześć podmiotów występujących w sprawie albo też osób trzecich (§ 11). Obowiązkiem sędziego jest również podejmowanie wszelkich czynności zmierza- jących do szybkiego załatwienia sprawy i dążenie do jej rozstrzygnięcia w pierw- szym terminie. W celu prawidłowej realizacji tej, wynikającej z ustawy, zasady ogólnej, niezbędna jest praktyczna umiejętność posługiwania się określonymi in- stytucjami prawa procesowego. Temu właśnie służy niniejsze opracowanie. Intencją autora było pragmatyczne ujęcie poszczególnych instytucji proceso- wych w pewnym porządku, nie zawsze jednak zgodnym z kolejnością ich za- mieszczenia w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyj- nymi. Aby zapewnić przejrzystość książki, została ona podzielona na rozdziały, punkty i podpunkty. Ze względu na charakter opracowania niektóre instytucje omówiono szerzej, np. posiedzenia sądowe czy uzasadnienie orzeczenia, inne – jak właściwość sądu czy pisma stron – tylko w takim zakresie, jaki był niezbęd- ny w celu odniesienia się do całości poruszanej problematyki. Istotę opracowania stanowi próba udzielenia odpowiedzi na pytania, które na- suwają się w praktyce orzeczniczej. W wielu wypadkach odpowiedź wynika z ugruntowanego już orzecznictwa sądów administracyjnych lub z piśmiennictwa prawniczego, przywoływanych w niniejszej publikacji. Jednak niektóre kwestie wymagały indywidualnego podejścia i uzasadnienia z pełną świadomością faktu, że zweryfi kuje je praktyka orzecznicza. Autor starał się również odnieść do pytań i wypowiedzi, które były przedmiotem wielu sędziowskich narad i szkoleń. Niniejsza monografi a jest kierowana zarówno do sędziów sądów administra- cyjnych, referendarzy sądowych, asystentów sędziego, jak i kandydatów na sę- dziów oraz profesjonalnych pełnomocników procesowych. 20 www.lexisnexis.pl Wstęp Piąte wydanie niniejszego opracowania zostało uzupełnione o najnowsze piś- miennictwo prawnicze oraz orzecznictwo sądowe, w tym przede wszystkim rozstrzygnięcia wydane przez poszerzone składy Naczelnego Sądu Admini- stracyjnego, a także wyrok Trybunału Konstytucyjnego, dotyczący braków kon- strukcyjnych skargi kasacyjnej. Książka zawiera nowy rozdział dotyczący pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz pytań prawnych do Trybunału Konstytucyjnego. Rozdział I Zagadnienia ogólne Rozdział I. Zagadnienia ogólne 1. Konstytucyjne zasady funkcjonowania sądownictwa administracyjnego 1. Konstytucyjne zasady funkcjonowania sądownictwa administracyjnego 1.1. Prawo do sądu Każdy, zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, ma prawo do rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. To konsty- tucyjne prawo do sądu przysługuje każdemu podmiotowi występującemu w obrocie prawnym z wyjątkiem podmiotów prawa publicznego, które, jako organy władzy publicznej, realizują swoje uprawnienia w sposób władczy. Prawo do sądu, będące gwarancją podstawowych praw i wolności człowie- ka, ma swoje umocowanie w prawie międzynarodowym. W szczególności chodzi tu o art. 6 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i pod- stawowych wolności z 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) oraz art. 14 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Poli- tycznych z 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167). Konwen- cje te zostały ratyfi kowane przez Polskę i weszły tym samym do porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Zasadę prawa do sądu, zapisaną w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, wzmacnia art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, który stanowi, że ustawa nie może nikomu za- mykać drogi sądowej do dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Nie może budzić wątpliwości, że prawo do sądu w ujęciu przedmiotowym dotyczy również sprawy administracyjnej. Jednoznacznie w tym zakresie 23 Rozdział I. Zagadnienia ogólne wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny, jakkolwiek tezę tę wyprowadził nie z art. 45 ust. 1, lecz z art. 2 Konstytucji RP. Po raz pierwszy teza ta zna- lazła się w wyroku z 7 stycznia 1992 r. (K 8/91, OTK 1992, cz. I, poz. 5, s. 76). Natomiast w wyroku z 10 maja 2000 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że gdy chodzi o wymiar formalny prawa do sądu, trzeba uznać, że art. 45 ust. 1 Konstytucji RP ma treść niezależną od tego, w jaki sposób jest defi niowane pojęcie sprawy na tle szczegółowych ujęć proceduralnych (K 21/99, OTK 2000, nr 4, poz. 109). Od 1 stycznia 2004 r. prawo do sądu administracyjnego realizowane jest, zgodnie z art. 78 Konstytucji RP, w ramach sądownictwa administracyjnego. Rekomendacja Rady Europy (2004) 20 w sprawie sądowej kontroli aktów administracyjnych traktuje prawo do sądu jako wymóg zapewnienia osobom fi zycznym i prawnym możliwości zaskarżenia aktów administracyjnych, które bezpośrednio naruszają ich prawa lub interesy. Przy czym związek między aktem administracyjnym a prawem lub interesem strony powinien być ścisły. Związek zbyt luźny i odległy uzasadnia odmowę prawa do sądu (por. J. Chlebny, Sądowa kontrola administracji w świetle rekomendacji Rady Europy, PiP 2005, nr 12, s. 24). Art. 45 ust. 1 Konstytucji RP odwołuje się także do innych zasad konstytu- cyjnych, które jakkolwiek nie wprost, to jednak mają wpływ na realizację prawa do sądu. Art. 173 Konstytucji RP gwarantuje niezależność sądow- nictwa administracyjnego od innych władz, przede wszystkim od władzy wykonawczej, której działalność orzecznicza podlega kontroli sądów admi- nistracyjnych, sprawujących wspólnie z innymi sądami wymiar sprawiedli- wości Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kon- trola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał orga- nów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej. Zasadą o charakterze ustrojowym, związaną z niezależnością sądownic- twa, jest – wynikająca z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP – zasada niezawi- słości sędziowskiej. Sędzia w sprawowaniu swojego urzędu jest niezawis ły i podlega tylko Konstytucji oraz ustawom, co oznacza, że w swym orzeka- niu kieruje się wewnętrznym przekonaniem opartym na wiedzy i doświad- czeniu życiowym. Konstytucyjna zasada niezawisłości sędziowskiej znaj- 24 www.lexisnexis.pl 1. Konstytucyjne zasady funkcjonowania sądownictwa administracyjnego duje swoje rozwinięcie w art. 178 ust. 2 i 3, art. 180 i 181 Konstytucji RP. Jedną z istotniejszych gwarancji niezawisłości jest zasada nieusuwalności sędziego z urzędu. Złożenie przez sędziego urzędu, zawieszenie w urzędo- waniu, przeniesienie do innej siedziby lub na inne stanowisko wbrew jego woli, może nastąpić jedynie na mocy orzeczenia sądu i tylko w przypadkach określonych w ustawie. Należy jednak podkreślić, że niezawisłość sędziow- ska nie służy uprzywilejowaniu sędziów, lecz ochronie zaufania obywateli do wymiaru sprawiedliwości. 1.2. Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy Zgodnie z powszechnym rozumieniem „sprawiedliwy” to „postępujący wo- bec innych zgodnie z nakazami etycznymi, uznający bezstronnie prawa przysługujące innym ludziom, osądzający bezstronnie”. Sprawiedliwy to również „oparty na obiektywnym sądzie, na bezstronnym osądzaniu cze- goś” (por. Uniwersalny słownik języka polskiego, t. 4, red. S. Dubisz, Warsza- wa 2006, s. 1349). Wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawo obywatela do sprawiedli- wego rozpatrzenia sprawy jest utożsamiane w piśmiennictwie z prawem do rzetelnego procesu (por. A. Mudrecki, Prawo strony do rzetelnego procesu przed sądami administracyjnymi, ZNSA 2007, nr 3, s. 45). Zdaniem tego autora prawo do rzetelnego procesu sądowego w sensie węższym obejmuje prawo do sprawiedliwego i publicznego rozstrzygnięcia o prawach i obo- wiązkach o charakterze cywilnym w toczącej się sprawie w rozsądnym ter- minie przez niezawisły, bezstronny i ustanowiony ustawą sąd. W szerszym ujęciu rzetelny proces to przestrzeganie praw ujętych w przepisach prawa międzynarodowego i prawa wewnętrznego. Jan Boć prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy wiąże przede wszystkim z możliwością wszczęcia postępowania przez osobę zaintere- sowaną (por. J. Boć, w: Konstytucje Rzeczypospolitej oraz komentarz do Konstytucji RP z 1997 r., red. J. Boć, Wrocław 1998, s. 90). Na ten aspekt zagadnienia zwrócili uwagę także Ryszard Mikosz i Marek Zirk -Sadowski, dla których prawo do sądu – jak każde prawo podmiotowe – zamyka się w oznaczonych granicach. Jedną z przesłanek – wyznaczającą granicę pra- wa do rozpatrzenia sprawy przez sądy administracyjne, zgodnie ze stan- dardami określonymi w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP – jest uprawnienie 25 Rozdział I. Zagadnienia ogólne do wszczęcia postępowania. W dalszej kolejności autorzy zwracają uwa- gę na takie przesłanki, jak: skuteczność wniesienia skargi, wpis, prawo do rozpatrzenia sporu przez sąd, czas prowadzenia postępowania, obowiązek wykonania wyroku, związanie NSA granicami skargi kasacyjnej (por. R. Mi- kosz, M. Zirk -Sadowski, Granice prawa do sądu administracyjnego w Rzeczy- pospolitej Polskiej, ZNSA 2007, nr 3, s. 38 i n.). Adresatami omawianej zasady są organy procesowe. One bowiem decydują o tym, czy rozpatrzenie sprawy będzie sprawiedliwe w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Aby tak się stało, już sam ten przepis wskazuje na mechanizmy, których zastosowanie daje gwarancję pełnego prawa do sądu. Należy do nich m.in. ustawowo określona właściwość sądu, pozwalająca na skuteczne wszczęcie postępowania sądowego. W ustawie z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami ad- ministracyjnymi, podobnie jak w innych ustawach procesowych, zawarto unormowanie (art. 58 § 4 p.p.s.a.), które zapobiega negatywnym sporom o właściwość między sądami administracyjnymi a sądami powszechnymi. Istotą tej regulacji jest zagwarantowanie stronie prawa do rozpoznania sprawy przez sąd. Wątpliwości budzi tylko to, że w sytuacjach sporu o właś- ciwość o tym, czy sprawa podlega rozpoznaniu w postępowaniu przed są- dami administracyjnymi, ostatecznie decyduje sąd powszechny, który wcze- śniej uznał się za niewłaściwy w sprawie. Treść art. 177 w zw. z art. 184 Konstytucji RP wskazuje, że powinno być odwrotnie. Ostatecznie o tym, czy sprawa podlega właściwości sądu administracyjnego, powinien decydować ten sąd, a nie sąd powszechny, który sprawuje wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych do właś- ciwości innych sądów, w omawianym przypadku zastrzeżonych dla sądów administracyjnych. Gwarancją sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy jest rozpoznanie jej przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Konstytucyjne uwarunkowania niezależności i niezawisłości sądu zostały omówione w pkt 1.1. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na element bezstronności sądu. Bezstron- ność oznacza obiektywizm, sprawiedliwość i brak uprzedzeń sądu do którejkolwiek ze stron postępowania. Bezstronność sądu gwarantowana jest ustawowymi przesłankami wyłączenia sędziego od rozpoznania spra- wy. W odczuciu powszechnym tylko sąd bezstronny może być sądem spra wiedliwym. 26 www.lexisnexis.pl 1. Konstytucyjne zasady funkcjonowania sądownictwa administracyjnego 1.3. Jawność postępowania sądowego Art. 45 ust. 1 Konstytucji RP ustanawia zasadę jawności postępowania są- dowego. Wyłączenie jawności, zgodnie z art. 45 ust. 2 Konstytucji RP, może nastąpić tylko ze względu na moralność, bezpieczeństwo państwa i porzą- dek publiczny oraz ze względu na ochronę życia prywatnego stron lub inny ważny interes prywatny. Katalog wyłączeń jest katalogiem zamkniętym i powszechnie akceptowanym, jakkolwiek zakres znaczeniowy niektórych pojęć, np. „inny ważny interes prywatny”, jest bardzo duży. Konkretyzację konstytucyjnej zasady jawności postępowania w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – poza zasadą za- pisaną w art. 10 – zawiera art. 90 § 1. Zgodnie z jego brzmieniem, „jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie”. Poza przypadkami wskaza- nymi w przepisach szczególnych, sąd może odstąpić od tej zasady także wtedy, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 96 p.p.s.a. Przepis ten jest niemalże powieleniem art. 45 ust. 2 Konstytucji RP. Przewiduje możli- wość wyłączenia jawności postępo wania z urzędu albo na wniosek strony. Wyłączenie jawności postępowania z urzędu może nastąpić, jeżeli publicz- ne rozpoznanie sprawy zagraża moralności, bezpieczeństwu państwa lub porządkowi publicznemu, a także gdy mogą być ujawnione okoliczności sta- nowiące informacje niejawne, natomiast na wniosek strony – jeżeli wyma- ga tego ochrona życia prywatnego strony lub inny ważny interes prywatny. Wniosek strony nie powoduje automatycznie wyłączenia jawności. Jedynie zawarta w nim argumentacja co do negatywnych konsekwencji dla życia prywatnego strony lub innego ważnego jej interesu prywatnego może skut- kować orzeczeniem sądu o wyłączeniu jawności. Zgodnie z art. 97 § 1 p.p.s.a. wyłączenie jawności nie dotyczy stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników, prokuratora oraz osób za- ufania, po dwie z każdej strony. Bez względu na okoliczności sprawy wyrok sądu jest ogłaszany publicznie (art. 45 ust. 2 zd. ostatnie Konstytucji RP). Podobnie stanowi art. 139 § 2 p.p.s.a. Co do zasady, jawność dotyczy także ustnego uzasadnienia orze- czenia. Przewodniczący lub sędzia sprawozdawca może zaniechać podania ustnych motywów rozstrzygnięcia, jeżeli sprawa była rozpoznawana z wy- łączeniem jawności. Decyzję w tym zakresie podejmuje jednak sąd, a nie 27 Rozdział I. Zagadnienia ogólne przewodniczący lub sędzia sprawozdawca. Sędzia, który ustnie uzasadnia orzeczenie zapadłe przy drzwiach zamkniętych, powinien pominąć okolicz- ności decydujące o wyłączeniu jawności. Z zasadą jawności postępowania łączy się ściśle prawo wglądu do akt są- dowych i prawo otrzymywania z nich odpisów. Zadania w zakresie udo- stępniania stronom do wglądu akt sądowych wykonują wydziały informacji sądowej (por. § 5 ust. 1 pkt 1 reg. wsa i § 3 ust. 1 pkt 1 reg. NSA). Prawo wglądu do akt należy rozważać w ramach konstytucyjnego prawa do sądu, ograniczenia w tym względzie powinny zaś odpowiadać wymogom określo- nym w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP [por. J. Chlebny, Udostępnienie stronie akt sprawy administracyjnej a prawo do sądu, ZNSA 2008, nr 3, s. 69]. Pra- wo wglądu do akt nabrało ustawowego charakteru po dodaniu do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nowelą z lute- go 2010 r., art. 12a, który w swym § 2 wprost stwierdza, że akta sprawy udostępnia się stronom postępowania, a strony mają prawo przeglądać akta sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt. Dodany przepis określa również sposób tworzenia i przechowywania akt, a ponadto usta- nawia podstawę prawną do wydania aktu wykonawczego w zakresie spo- sobu archiwizacji akt sądowych, określenia terminu ich przechowywania, a także warunków niszczenia akt i trybu przekazywania ich do archiwów państwowych. 1.4. Prawo do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki Z przywoływanego już wielokrotnie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP wynika kolejna zasada, tj. zasada rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Inaczej zasada ta została zapisana w art. 6 Europejskiej Konwencji o ochro- nie praw człowieka i podstawowych wolności, który stanowi o prawie każ- dego do rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie. Na użytek opra- cowania art. 6 tej Konwencji ma istotniejsze znaczenie, stanowi bowiem bezpośrednią podstawę prawną skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka na naruszenie praw obywatelskich, w tym prawa do rozpatrze- nia sprawy w rozsądnym terminie, zagwarantowanych Konwencją. Orzecznictwo tego Trybunału wskazuje na określone gwarancje rzetelnego procesu sądowego. Zakreśla również nieprzekraczalne granice, które musi 28 www.lexisnexis.pl 1. Konstytucyjne zasady funkcjonowania sądownictwa administracyjnego respektować wymiar sprawiedliwości państw członkowskich Unii Euro- pejskiej. W ocenie Trybunału państwo odpowiada nie tylko za opóźnienia będące wynikiem działania sądów, lecz także innych władz publicznych, jeżeli są stroną postępowania. Zdaniem Trybunału, jeżeli sprawa gotowa do wyznaczenia rozprawy oczekuje na jej wyznaczenie ponad 12 miesięcy, można mówić o zwłoce. W wielu sprawach (por. Vernillo przeciwko Fran- cji z 20 lutego 1991 r.; Mozera de Azevedo przeciwko Portugalii z 23 paź- dziernika 1990 r.) Trybunał, podkreślając znaczenie sprawnego wymiaru sprawiedliwości, stwierdzał, że przewlekłość postępowania może zagrozić skuteczności i wiarygodności sądów. Nie można jednak przy ocenie sprawności postępowania sądowego pomijać czynników obiektywnych, które mogą powodować wydłużenie czasu zała- twienia sprawy. Uzasadniony wpływ na długość postępowania przed sądami administracyjnymi mogą mieć przede wszystkim zawinione działania stron postępowania. O wiele mniejsze znaczenie ma skomplikowany charakter sprawy. Odnosi się to zarówno do skomplikowania od strony faktycznej, jak i prawnej. Dlatego przy ocenie zachowania rozsądnego terminu muszą być brane pod uwagę wszystkie okoliczności konkretnej (indywidualnej) spra- wy, a nie abstrakcyjny, trudny do zrealizowania wzorzec. Nie może natomiast podlegać dyskusji, że przewlekłe postępowanie sądowe jest zaprzeczeniem prawa do sądu. Trudno mieć satysfakcję z wyroku wyda- nego po kilku latach od wszczęcia postępowania, gdy tymczasem podatnik będący przedsiębiorcą np. zbankrutował. Tak samo iluzoryczny jest wymiar sprawiedliwości, w którym bezczynność organów administracji publicznej nie spotyka się ze zbyt szybką i stanowczą reakcją sądu administracyjnego. Dlatego nie mogła dziwić reakcja polskiego ustawodawcy (po części wymu- szona orzecznictwem ETPCz), który ustawą z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przy- gotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postę- powaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm., cyt. dalej jako ustawa) wprowadził do polskiego systemu prawnego nowy środek zaskarżenia. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawnionymi do wnie- sienia skargi na przewlekłość postępowania są skarżący oraz uczestnik po- stępowania na prawach strony. Należy przez to rozumieć osoby wymienione w art. 33 § 1 p.p.s.a., a także osoby wymienione w art. 33 § 2 p.p.s.a., nie 29 Rozdział I. Zagadnienia ogólne wyłączając organizacji społecznej, jeżeli została dopuszczona do udziału w sprawie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy uprawniony podmiot może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastą- piło naruszenie jego prawa (na skutek działania lub bezczynności sądu) do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne w celu wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Skarga na przewlekłość postępowania powinna spełniać wymogi formalne przewidziane dla pisma procesowego, a ponadto zawierać żądanie stwier- dzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczy, oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających to żądanie (art. 6 ust. 1 i 2 ustawy). Niezachowanie wymogów formalnych, o których mowa w art. 6 ust. 1 ustawy, podlega usunięciu na wezwanie NSA, który zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy jest sądem właściwym w sprawie. Jeżeli skarga nie spełnia wymogów określonych w art. 6 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy, podlega odrzuceniu bez wezwania do ich uzupełnienia. Odrzucenie skargi następuje również w przypadku wniesienia jej przez nieuprawniony podmiot, a także wtedy, gdy skarga została wniesiona w tej samej sprawie przed upływem 12 mie- sięcy od daty wydania przez sąd orzeczenia oddalającego lub uwzględniają- cego skargę. Termin ten nie ma zastosowania, jeżeli skarga została poprzed- nio odrzucona. Odesłanie zawarte w art. 8 ust. 2 ustawy umożliwia również odrzuce- nie skargi z innych przyczyn formalnych, nieprzewidzianych w ustawie, np. z powodu nieuzupełnienia braków formalnych w terminie. Odesłanie to skłania również do innej konstatacji, a mianowicie, że skarga, tak jak zażalenie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie musi być sporządzona przez adwokata. Skarga na przewlekłość postępowania ma charakter incydentalny w sto- sunku do postępowania zasadniczego (głównego), co determinuje tryb procedowania w sprawie. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy skargę składa się do sądu, przed którym toczy się postępowanie. Strona zwolniona od kosz- tów postępowania korzysta również ze zwolnienia od opłaty, o któ
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego. Wydanie 5
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: