Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00324 005003 14833443 na godz. na dobę w sumie
Metodyka sporządzania pism procesowych w sprawach karnych, cywilnych, gospodarczych i administracyjnych - ebook/pdf
Metodyka sporządzania pism procesowych w sprawach karnych, cywilnych, gospodarczych i administracyjnych - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 454
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7806-836-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> gospodarcze i handlowe
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Każdy, kto zamierza przygotowywać pozwy, apelacje, akty oskarżenia, powinien poznać przede wszystkim pewne ogólne schematy opracowywania takich pism, wiedzieć, na co zwrócić uwagę, aby jak najlepiej wykorzystać wiadomości faktyczne, na których opiera się sporządzanie pisma. Niniejsza publikacja jest doskonałą pomocą – zawiera omówienie najważniejszych pism procesowych sporządzanych w toku postępowań oraz propozycję czynności, które należy podjąć w celu ich poprawnego i skutecznego wniesienia. Wzory pism przedstawiono w sposób praktyczny, z objaśnieniem i wskazaniem przykładów czynności podejmowanych w określonych sytuacjach procesowych. Dodatkowo uwzględniono orzecznictwo Sądu Najwyższego, które ukształtowało praktykę sądową. Tym, co odróżnia niniejszą publikację od innych pozycji dostępnych na rynku, jest kompleksowe omówienie zarówno poprawności wydawanego w sprawie orzeczenia, jak i całego toku postępowania.

Książka jest skierowana do prawników praktyków, którzy mają szansę ulepszyć wypracowane już techniki lub zwrócić uwagę na elementy dotychczas pomijane. Niezwykle przydatna może być ona również dla aplikantów, którzy podczas odbywania aplikacji powinni zdobyć wiedzę o technice sporządzania pism procesowych, by później doskonalić się w tej materii.
Aleksandra Cempura – adwokat, absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie oraz Wydziału Administracji Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu w Orleanie we Francji. Prowadzi kancelarię adwokacką.
Anna Kasolik – adwokat, absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, ukończyła studia podyplomowe z zakresu prawa autorskiego wydawniczego i prasowego oraz z prawa medycznego i bioetyki, a także studia z zakresu prawa podatkowego. Prowadzi kancelarię adwokacką.

 

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Metodyka sporządzania pism procesowych w sprawach karnych, cywilnych, gospodarczych i administracyjnych Aleksandra Cempura Anna Kasolik Wydanie 1 Warszawa 2013 Redaktor prowadzący: Katarzyna Bojarska Opra co wa nie re dak cyj ne: Anna Dudzik, Katarzyna Gierłowska Redakcja techniczna: Krzysztof Koziarek Projekt okładki i stron tytułowych: Michał Piotrowski © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. 2013 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autorek i wydawcy. ISBN 978-83-7806-836-5 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Office Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02-222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.lexisnexis.pl, e-mail: biuro@lexisnexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.lexisnexis.pl Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 I. CZĘŚĆ KARNA 1. Uzasadnienie wyboru katalogu pism procesowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Elementy wspólne dla apelacji karnej wynikające z przepisów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 19 19 2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 2.2. Analiza poprawności postępowania przygotowawczego oraz postępowania przed sądem I instancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 2.2.1. Postępowanie przygotowawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 2.2.1.1. Poprawność sporządzania protokołów, notatki urzędowe . . . . 21 2.2.1.2. Gwarancje procesowe w postępowaniu przygotowawczym . . . 22 2.2.1.2.1. Pouczenie podejrzanego o przysługujących mu prawach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 2.2.1.2.2. Przesłuchanie w charakterze świadka osoby, 2.2.1.2.3. Udział obrońcy w postępowaniu przygotowawczym której następnie zostały przedstawione zarzuty . . . 23 24 25 2.2.1.3. Czynność procesowa przedstawienia zarzutów . . . . . . . . . . 2.2.1.4. Udział stron postępowania w czynnościach dowodowych . . . . 26 2.2.1.5. Zabezpieczenie materiału dowodowego . . . . . . . . . . . . . . 27 2.2.1.6. Poprawność przeprowadzonych czynności procesowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 (okazanie, przeszukanie) 2.2.1.6.1. Okazanie osoby lub rzeczy . . . . . . . . . . . . . . . . 28 2.2.1.6.2. Przeszukanie i zatrzymanie rzeczy . . . . . . . . . . . 30 2.2.1.6.3. Oględziny, otwarcie zwłok, eksperyment procesowy 31 2.2.1.6.4. Czynności związane z badaniem na okoliczność obec- ności alkoholu lub innych środków odurzających . . . 31 2.2.1.7. Organ prowadzący postępowanie przygotowawcze, forma prowadzonego postępowania przygotowawczego . . . . . . . . 32 2.2.2. Akt oskarżenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 2.2.2.1. Odpowiedź na akt oskarżenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 2.2.2.2. Zwrot aktu oskarżenia, przekazanie sprawy prokuratorowi 2.2.3. Postępowanie przed sądem I instancji w celu uzupełnienia śledztwa lub dochodzenia . . . . . . . . . . 34 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 5 2.2.3.1. Właściwość sądu rozpoznającego sprawę . . . . . . . . . . . . . 35 2.2.3.2. Skład sądu w trakcie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . 37 2.2.3.3. Obrona obligatoryjna i prawo do obrony . . . . . . . . . . . . . 40 2.2.3.4. Zakazy dowodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 2.2.3.5. Wyjaśnienia oskarżonego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 2.2.3.6. Wniosek o ściganie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 2.2.3.7. Modyfikacja opisu czynu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 2.2.3.8. Poprawność doręczeń i wezwań na rozprawy . . . . . . . . . . 46 2.2.3.9. Zachowanie zasady bezpośredniości . . . . . . . . . . . . . . . . 46 . . . . . . . . . . . . . . 47 2.2.3.10. Poprawność sporządzenia protokołów 2.2.3.11. Odniesienie się przez sąd do wniosków dowodowych . . . . . 49 2.2.3.12. Inicjatywa dowodowa sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 2.2.3.13. Uprzedzenie o zmianie kwalifikacji przed wyrokowaniem . . . 52 54 2.2.3.14. Dowód z opinii biegłego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2.3.14.1. Konieczność dopuszczenia dowodu z opinii biegłego albo biegłych . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 2.2.3.14.2. Poprawność dopuszczenia dowodu z opinii biegłego sądowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 2.2.3.14.3. Forma i treść opinii . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 2.2.3.14.4. Wymogi dotyczące opinii psychiatrycznej . . . . . . 59 2.2.3.14.5. Ocena opinii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 2.2.3.14.6. Znaczenie opinii prywatnej (pozaprocesowej) . . . 64 2.2.3.15. Udzielenie głosu stronom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65 2.2.3.16. Wyrokowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 2.2.3.17. Obowiązek naprawienia szkody . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68 2.2.3.18. Powództwo adhezyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70 2.3. Analiza poprawności wydanego w sprawie wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . 72 2.3.1. Elementy wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 2.3.2. Wyrok zwykły, wyrok zaoczny, wyrok nakazowy . . . . . . . . . . . . . 72 2.3.3. Data wydania wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73 2.3.4. Właściwość sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 2.3.5. Skład sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 2.3.6. Wskazanie osoby oskarżonego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77 2.3.7. Data urodzenia oskarżonego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 2.3.8. Opis czynu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 2.3.9. Elementy dyspozytywne wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81 2.3.10. Pozostałe elementy wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 2.3.11. Zgodność podpisu z podpisem sędziego orzekającego . . . . . . . . . . 82 2.4. Analiza uzasadnienia wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 83 2.4.1. Podstawa faktyczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 2.4.2. Analiza strony przedmiotowej typu czynu zabronionego 2.4.3. Analiza strony podmiotowej typu czynu zabronionego . . . . . . . . . . . 86 2.4.4. Ocena dowodów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 2.4.5. Uzasadnienie kary, środków karnych, środków zabezpieczających, środków zapobiegawczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 2.4.6. Wyjaśnienie podstawy prawnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 89 2.5. Konstrukcja apelacji – poprawność sformułowań elementów apelacji . . . . . . 2.6. Odmienności w formułowaniu elementów apelacji w odniesieniu do poszczególnych wzorów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 6 Spis treściwww.lexisnexis.pl 2.6.1. Apelacja w sprawie o przestępstwo sporządzona przez oskarżyciela posiłkowego/prywatnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.6.2. Apelacja w sprawie o wykroczenie sporządzona przez obrońcę . . . . . . 2.6.2.1. Odniesienie przepisów Kodeksu postępowania karnego 103 105 do postępowania w sprawach o wykroczenia . . . . . . . . . . . 105 2.6.2.2. Pozycja procesowa obwinionego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 2.6.2.3. Analiza akt postępowania z uwzględnieniem odmienności proceduralnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 2.6.2.3.1. Ustanie karalności (przedawnienie orzekania) . . . . 106 2.6.2.3.2. Obrona obligatoryjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 2.6.2.3.3. Wniosek o ściganie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 2.6.2.3.4. Odstępstwa od zasady bezpośredniości . . . . . . . . 109 2.6.2.4. Sporządzenie i wniesienie apelacji . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 110 2.6.2.4.1. Termin wniesienia apelacji . . . . . . . . . . . . . . . . 2.6.2.4.2. Stosowanie przepisów Kodeksu postępowania karnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.6.2.4.3. Konstrukcja zarzutów apelacji . . . . . . . . . . . . . . 2.6.2.4.4. Uzupełnienie postępowania dowodowego . . . . . . . 2.6.2.5. Wzór apelacji od wyroku w sprawie o wykroczenie . . . . . . . . 111 112 114 115 2.7. Formułowanie elementów aktu oskarżenia w odniesieniu do poszczególnych 122 wzorów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.7.1. Subsydiarny akt oskarżenia w sprawie o przestępstwo . . . . . . . . . . . 122 2.7.2. Prywatny akt oskarżenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130 . . . . . . . . . . . . 134 2.8. Zasady sporządzania opinii prawnej w sprawach karnych 2.1. Analiza pism procesowych – uwagi ogólne II. CZĘŚĆ CYWILNA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 1. Wybór katalogu pism procesowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 2. Postępowanie przed sądem I instancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 2.1.1. Pisma główne w postępowaniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 2.1.1.1. Postępowanie procesowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 2.1.1.1.1. Pozew . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 2.1.1.1.1.1. Oznaczenie sądu . . . . . . . . . . . . . 144 2.1.1.1.1.2. Właściwość miejscowa . . . . . . . . . . 144 2.1.1.1.1.3. Właściwość rzeczowa . . . . . . . . . . 145 2.1.1.1.1.4. Określenie stron postępowania . . . . . 147 2.1.1.1.1.5. Wartość przedmiotu sporu . . . . . . . 148 2.1.1.1.1.6. Opłata od pozwu . . . . . . . . . . . . . 151 2.1.1.1.1.7. Określenie żądania pozwu . . . . . . . 153 2.1.1.1.1.8. Zakres żądania pozwu . . . . . . . . . . 154 2.1.1.1.1.9. Wniosek o zasądzenie odsetek . . . . . 154 2.1.1.1.1.10. Konstrukcja żądania pozwu . . . . . . . 155 2.1.1.1.1.11. Przytoczenie okoliczności faktycznych . 159 2.1.1.1.1.12. Podstawa prawna roszczenia . . . . . . 160 2.1.1.1.1.13. Wnioski dowodowe . . . . . . . . . . . . 161 2.1.1.1.1.14. Wniosek o zobowiązanie strony przeciwnej lub innej osoby do przedło- żenia dokumentu . . . . . . . . . . . . . 163 2.1.1.1.1.15. Fakultatywne elementy pozwu . . . . . 164 7 Spis treści 2.1.1.1.1.16. Skutki wniesienia pozwu . . . . . . . . 175 2.1.1.1.1.17. Braki formalne pozwu . . . . . . . . . . 178 2.1.1.1.1.18. Wniosek o zawezwanie do próby . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 2.1.1.1.1.19. Wzór pozwu . . . . . . . . . . . . . . . . 182 2.1.1.1.2. Odrębności w rodzajach pozwów . . . . . . . . . . . . 189 ugodowej 2.1.1.1.2.1. Pozew w sprawie o ochronę dóbr osobistych . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 2.1.1.1.2.2. Pozew o stwierdzenie nieważności umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 196 2.1.1.1.2.3. Pozew o unieważnienie umowy . . . . . 2.1.1.1.2.4. Pozew o uznanie czynności za bezsku- teczną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198 2.1.1.1.2.5. Pozew o wydanie wyroku nakazującego złożenie oświadczenia woli . . . . . . . 203 2.1.1.1.2.6. Pozew o ustalenie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym . . . . 205 2.1.1.1.2.7. Powództwo windykacyjne . . . . . . . . 208 2.1.1.1.2.8. Powództwo negatoryjne . . . . . . . . . 210 2.1.1.1.2.9. Pozew o ochronę posiadania . . . . . . 212 215 2.1.1.1.2.10. Pozew w sprawie o zachowek . . . . . . 218 2.1.1.1.3. Odpowiedź na pozew . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1.1.1.3.1. Odpowiedź na pozew po zmianie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218 2.1.1.1.3.2. Stosowanie dotychczasowych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego . . . 218 2.1.1.1.3.3. Znaczenie odpowiedzi na pozew . . . . 220 2.1.1.1.3.4. Termin wniesienia odpowiedzi na pozew . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1.1.1.3.5. Zarzuty i twierdzenia podnoszone w odpowiedzi na pozew . . . . . . . . . 2.1.1.1.3.6. Wniesienie powództwa wzajemnego . . 2.1.1.1.3.7. Inne wnioski, które mogą znaleźć się 220 221 226 227 228 2.2. Analiza postępowania przed sądem I instancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231 2.2.1. Przesłanki nieważności postępowania (art. 379 k.p.c.) . . . . . . . . . . 238 2.2.2. Niedopuszczalność drogi sądowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239 2.2.3. Brak zdolności sądowej lub procesowej, brak organu powołanego 2.1.1.1.3.8. Wzór odpowiedzi na pozew . . . . . . . w odpowiedzi na pozew . . . . . . . . . do reprezentowania strony, brak przedstawiciela ustawowego, nienależyte umocowanie pełnomocnika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240 2.2.3.1. Zdolność sądowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240 2.2.3.2. Zdolność procesowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241 242 2.2.3.3. Organ powołany do reprezentowania strony . . . . . . . . . . . . 2.2.3.4. Prawidłowo ustanowiony pełnomocnik, przedstawiciel . . . . . 243 2.2.4. Zawisłość sporu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 2.2.5. Powaga rzeczy osądzonej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 246 8 Spis treściwww.lexisnexis.pl 2.3. Postępowanie dowodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2.6. Niewłaściwość składu sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247 2.2.7. Brak możliwości obrony praw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 249 2.2.8. Niewłaściwość sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 254 255 2.3.1. Postanowienia dowodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3.2. Zastrzeżenia do protokołu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257 2.3.3. Rozkład ciężaru dowodu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258 2.3.4. Przeprowadzenie dowodu z urzędu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259 2.3.5. Dowód prima facie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260 2.3.6. Fakty znane powszechnie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 2.3.7. Fakt znane z urzędu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262 2.3.8. Fakty przyznane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263 2.3.9. Domniemania faktyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264 2.3.10. Domniemania prawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265 2.3.11. Ocena dowodów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 266 268 2.3.12. Dowód z dokumentów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270 271 273 2.3.13. Dowód z zeznań świadków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 276 2.3.13.1. Ograniczenia dowodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277 2.3.13.2. Prawo odmowy zeznań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 2.3.13.3. Ocena dowodu z zeznań świadków . . . . . . . . . . . . . . . 280 2.3.14. Dowód z opinii biegłego sądowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282 2.3.14.1. Potrzeba powołania biegłego w celu sporządzenia opinii . . . 282 2.3.14.2. Elementy opinii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 2.3.14.3. Znaczenie opinii prywatnej (pozaprocesowej) . . . . . . . . . 284 285 2.3.14.4. Ocena dowodu z opinii biegłego . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3.15. Dowód z przesłuchania stron . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287 2.4. Postępowanie nieprocesowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 289 2.3.12.1. Dokument urzędowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3.12.2. Dokument prywatny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3.12.3. Ograniczenia dowodowe związane z dokumentami . . . . . . 2.4.1. Odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących postępowania 2.4.2. Właściwość sądu 2.4.3. Uczestnicy postępowania 2.4.4. Postępowanie dowodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . procesowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 290 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 290 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291 294 2.4.4.1. Wymogi dotyczące wniosku w postępowaniu nieprocesowym . 294 2.4.4.2. Koszty postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295 2.4.5. Orzeczenia w postępowaniu nieprocesowym . . . . . . . . . . . . . . . . 296 3. Pisma przygotowawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297 4. Analiza poprawności orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 298 4.1. Elementy orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 298 4.1.1. Sąd orzekający w sprawie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 298 4.1.1.1. Zgodność składu sądu z przepisami prawa . . . . . . . . . . . . . 299 4.1.1.2. Udział sędziego wyłączonego z mocy ustawy . . . . . . . . . . . 299 4.1.1.3. Orzekanie przez sąd rejonowy w sprawie zastrzeżonej do właściwości sądu okręgowego bez względu na wartość przedmiotu sporu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 299 4.1.2. Strony postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301 4.1.3. Rozstrzyg nięcie (sentencja) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303 9 Spis treści 4.1.3.1. Wyrok wstępny, wyrok częściowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305 4.1.3.1.1. Wyrok wstępny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305 4.1.3.1.2. Wyrok częściowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 307 308 4.1.4. Rozstrzyg nięcie co do kosztów procesu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.1.5. Podpisy pod wyrokiem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310 4.2. Problematyka ogłoszenia orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 312 4.3. Zasady wyrokowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313 4.3.1. Przedmiot orzekania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313 4.3.2. Zasada aktualności orzeczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315 4.3.3. Podstawa faktyczna i prawna orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . 317 4.4. Analiza uzasadnienia orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 319 4.4.1. Analiza elementów uzasadnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 319 4.4.1.1. Podstawa faktyczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 319 4.4.1.2. Podstawa prawna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 319 321 5. Apelacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324 6. Odmienności w zaskarżaniu orzeczeń w postępowaniu nieprocesowym . . . . . . . 333 334 335 335 7. Zasady sporządzania opinii prawnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337 6.1. Apelacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6.2. Zażalenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6.3. Skarga na referendarza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.4.2. Analiza dokonanej przez sąd oceny dowodów . . . . . . . . . . . . . . . . III. CZĘŚĆ GOSPODARCZA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339 1. Umowy zawierane w ramach obrotu profesjonalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 340 1.1. Rodzaje umów funkcjonujących w obrocie handlowym . . . . . . . . . . . . . . 340 1.2. Forma oświadczeń woli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341 1.3. Wady oświadczenia woli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 342 1.4. Treść złożonych oświadczeń woli – objęcie granicami swobody kontraktowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 343 1.5. Podstawowe elementy umów i ich sformułowania . . . . . . . . . . . . . . . . . 345 1.5.1. Nazwa umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 345 1.5.2. Data i miejsce zawarcia umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 345 1.5.3. Strony umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 346 . . . . . . 346 346 1.5.3.1. Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą 1.5.3.2. Spółka cywilna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.5.3.3. Spółki prawa handlowego: spółka jawna, partnerska, komandytowa, komandytowo-akcyjna . . . . . . . . . . . . . . . 347 1.5.3.4. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka akcyjna, 1.5.4. Reprezentacja inny podmiot posiadający osobowość prawną . . . . . . . . . . . 347 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348 . . . . . . 348 348 1.5.4.1. Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą 1.5.4.2. Spółka cywilna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.5.4.3. Spółki prawa handlowego – spółka jawna, partnerska, komandytowa, komandytowo-akcyjna . . . . . . . . . . . . . . . 348 1.5.4.4. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka akcyjna, inny podmiot posiadający osobowość prawną . . . . . . . . . . . 349 1.5.5. Preambuła . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 349 1.5.6. Postanowienia wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 350 10 Spis treściwww.lexisnexis.pl 1.5.7. Przedmiot umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 351 1.5.8. Miejsce wykonania umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 351 1.5.9. Podstawowe obowiązki stron . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 352 1.5.10. Terminy spełnienia świadczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 353 1.5.11. Materiały i siła robocza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 354 1.5.12. Wartość umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 354 1.5.13. Sposób rozliczenia i płatności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 354 1.5.14. Umowne odsetki za zwłokę w płatnościach . . . . . . . . . . . . . . . . 355 1.5.15. Kara umowna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355 1.5.16. Odpowiedzialność za szkody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357 1.5.17. Umowne prawo odstąpienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357 1.5.18. Warunki ewentualnego rozwiązania umowy . . . . . . . . . . . . . . . . 359 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 359 1.5.19. Warunki i okres gwarancji 1.5.20. Zakaz konkurencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 360 1.5.21. Klauzula poufności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 360 1.5.22. Okreś lenie sądu właściwego do rozstrzygania ewentualnych sporów . . 360 1.5.23. Dodatkowe zabezpieczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 360 1.5.24. Postanowienia końcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 361 2. Umowy w ramach obrotu konsumenckiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 362 2.1. Odmienności w umowach zawieranych z konsumentami . . . . . . . . . . . . . 362 2.1.1. Wzorce umowne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 363 2.1.2. Niedozwolone postanowienia umowne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 364 . . . . . . . . . . . . . . . . 365 2.1.3. Katalog niedozwolonych klauzul umownych 2.2. Gwarancja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 365 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 369 IV. CZĘŚĆ ADMINISTRACYJNA 369 1. Uzasadnienie wyboru katalogu pism procesowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 369 2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 369 2.2. Analiza akt postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 370 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 370 2.2.1.1. Ustalenie właściwości organu wydającego decyzję . . . . . . . . 371 2.2.1.2. Wybór przepisów proceduralnych stosowanych w badanym 2.2.1. Przesłanki nieważności decyzji postępowaniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372 373 2.2.1.3. Tożsamość przedmiotu postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . 374 2.2.1.4. Prawidłowość doręczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2.1.5. Inne rażące naruszenie prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 375 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 376 2.2.2. Przesłanki wznowienia postępowania 2.2.2.1. Prawdziwość dowodów stanowiących podstawę ustaleń w postępowaniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377 2.2.2.2. Popełnienie przestępstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 378 2.2.2.3. Przesłanki wyłączenia organu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 378 2.2.2.4. Przesłanki wyłączenia pracownika . . . . . . . . . . . . . . . . . 379 2.2.2.5. Prawidłowe ustalenie katalogu stron postępowania . . . . . . . 380 2.2.2.6. Nowe fakty i dowody w postępowaniu . . . . . . . . . . . . . . . 382 2.2.2.7. Wymagane prawem stanowisko innego organu . . . . . . . . . . 382 2.2.2.8. Rozstrzyg nięcie zagadnienia wstępnego przez organ . . . . . . . 383 2.2.2.9. Istnienie innego orzeczenia stanowiącego podstawę wydania decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 383 11 Spis treści 2.2.3. Inne naruszenia przepisów postępowania mające wpływ na treść . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 383 wydanej decyzji 2.2.3.1. Gwarancje stron postępowania – art. 10 k.p.a. . . . . . . . . . . 383 2.2.3.2. Pouczenia o przysługujących stronie prawach . . . . . . . . . . 385 2.2.3.3. Prawidłowość sporządzonych protokołów . . . . . . . . . . . . 386 2.2.3.4. Udział pełnomocnika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387 2.2.3.5. Prawidłowość przesłuchań świadków . . . . . . . . . . . . . . . 388 2.2.3.6. Prawidłowość przesłuchań i weryfikacja żądań stron 389 postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2.3.7. Metryka sprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 390 2.2.3.8. Postępowanie dowodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391 2.2.3.9. Dowód z opinii biegłego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 395 2.2.3.10. Tryb wszczę cia postępowania 2.2.3.11. Rozprawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 396 397 2.2.3.12. Przesłanki zawieszenia postępowania . . . . . . . . . . . . . . . 397 397 2.2.4. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Analiza poprawności wydanych w postępowaniu decyzji . . . . . . . . . . . . . 2.3.1. Weryfikacja, czy podjęte w sprawie rozstrzyg nięcie jest aktem administracyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 398 398 2.3.2. Podstawa prawna wydawanej decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3.3. Wykonalność wydanej w postępowaniu decyzji – pozostałe przesłanki nieważności decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 399 2.3.4. Weryfikacja elementów formalnych decyzji na podstawie art. 107 k.p.a. 2.3.5. Poprawność sporządzenia uzasadnienia decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 399 402 2.4. Odwołanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403 2.5. Realizacja zasady dwuinstancyjności – właściwość organu II instancji . . . . . 406 2.6. Decyzje organu odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 407 2.6.1. Utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 408 . . . . . . . . . . . 408 2.6.2. Uchylenie i przekazanie do ponownego rozpatrzenia 2.6.3. Uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . 409 2.6.4. Umorzenie postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 409 2.6.5. Rozstrzyg nięcie w sytuacji nieważności decyzji . . . . . . . . . . . . . . . 409 2.7. Ogólny wzór skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego . . . . . . . . . 410 3. Skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . 419 420 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 421 3.2.1. Analiza poprawności sentencji wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 423 3.2.2. Analiza uzasadnienia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego . 424 3.2.2.1. Uzasadnienie faktyczne wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 425 3.2.2.2. Uzasadnienie prawne wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 426 . . . . . . . . . . 427 3.2.2.3. Wskazanie sądu co do dalszego postępowania 428 3.3.1. Analiza przesłanek nieważności postępowania . . . . . . . . . . . . . . . 428 3.3.1.1. Niedopuszczalność drogi sądowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . 429 3.3.1.2. Brak zdolności sądowej lub procesowej organu powołanego 3.1. Weryfikacja typu orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Legitymacja skargowa 3.3. Analiza akt postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym . . . . do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, brak należytego umocowania pełnomocnika . . . . . . . . . . . 430 3.3.1.3. Skład sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 432 12 Spis treściwww.lexisnexis.pl 3.3.1.4. Przesłanki wyłączenia sędziego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 432 3.3.1.5. Pozbawienie strony możności obrony swoich praw . . . . . . . 433 3.3.1.6. Właściwość wojewódzkiego sądu administracyjnego . . . . . . 433 3.3.2. Pozostałe uchybienia proceduralne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 434 3.3.2.1. Udział prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich i organizacji społecznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 434 3.3.2.2. Związanie sądu prawomocnym wyrokiem skazującym . . . . . 435 3.3.2.3. Ustalenie kręgu stron postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . 436 3.3.2.4. Wymogi formalne składanych pism procesowych . . . . . . . . 437 3.3.2.5. Wymogi formalne skargi do WSA . . . . . . . . . . . . . . . . . 438 3.3.2.6. Weryfikacja przesłanek odrzucenia skargi do WSA . . . . . . . 439 3.3.2.7. Prawidłowość doręczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 440 3.3.2.8. Dochowanie terminów przez strony postępowania . . . . . . . 440 3.3.2.9. Weryfikacja przesłanek odroczenia . . . . . . . . . . . . . . . . 441 3.3.2.10. Prawidłowość sporządzanych protokołów i notatek . . . . . . . 441 3.3.2.11. Zastrzeżenia do protokołu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 442 3.3.2.12. Dodatkowe postępowanie dowodowe . . . . . . . . . . . . . . . 443 3.3.2.13. Weryfikacja przesłanek trybu uproszczonego . . . . . . . . . . 443 3.3.2.14. Weryfikacja przesłanek zawieszenia postępowania . . . . . . . 444 3.4. Konstrukcja skargi kasacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 445 452 4.1. Katalog zaskarżalnych postanowień i zarządzeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . 452 4.2. Pozostałe warunki sporządzania zażalenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 453 455 4.3. Konstrukcja zażalenia do NSA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Spis treści Wykaz skrótów – „Biuletyn Sądu Najwyższego” – rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z  29  listopada 1930  r. – Kodeks Postępowania Cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 1950 r. Nr 43, poz. 394 ze zm.) – ustawa z  19  kwietnia 1969  r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr  19, poz. 96 ze zm.) – nieobowiązująca – Dziennik Ustaw – Konwencja o  Ochronie Praw Człowieka i  Podstawowych Wolności przyjęta w Rzymie 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) – „Gospodarka Administracja Państwowa” – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) – ustawa z  10  września 1999  r. – Kodeks karny skarbowy (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765 ze zm.) – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. Nr 90, poz. 557 ze zm.) – ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) – ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) – ustawa z  6  czerwca 1997  r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr  89, poz. 555 ze zm.) – ustawa z 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykrocze- nia (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 133, poz. 848 ze zm.) – ustawa z  25  lutego 1964  r. – Kodeks rodzinny i  opiekuńczy (tekst jed. Dz.U. z 2012 r., poz. 788) – ustawa z  20  maja 1971  r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn. Dz.U. z  2010  r. Nr 46, poz. 275 ze zm.) Biul.SN d.k.p.c. d.k.p.k. Dz.U. EKPCz GAP k.k. k.k.s. k.k.w. k.p. k.p.a. k.p.c. k.p.k. k.p.w. k.r.o. k.w. Konstytucja RP – ustawa z 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwiet- KRS KZS Legalis Lex LexPolonica MPPOiP NP ONSA nia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i zm.) – Krajowy Rejestr Sądowy – „Krakowskie Zeszyty Sądowe” – system informacji prawnej Wydawnictwa C.H. Beck – system informacji prawnej Wydawnictwa Wolters Kluwer – Serwis Prawniczy LexisNexis Polska – Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich I Politycznych z 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167) – „Nowe Prawo” – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego 15 Wykaz skrótów ONSAiWSA – Orzecznictwo Naczelnego Sąd Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Ad- ministracyjnych ord.pod. – ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) OSNAPiUS – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Administracyjna, Pracy i  Ubezpieczeń OSNKW OSNwSK OSNPG OSPiKA OTK p.p.s.a. Społecznych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Karna i Wykroczeń – Orzecznictwo Sądu Najwyższego w Sprawach Karnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Prokuratury Generalnej – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – ustawa z  30  sierpnia 2002  r. – Prawo o  postępowaniu przed sądami admini- stracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) pr.bud. – ustawa z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 243, Prok. i Pr. SA SKO SN SO SOKiK TFUE TK u.k.s.c. u.k.w.h. u.s.p. WSA poz. 1623 ze zm.) – „Prokuratura i Prawo” – Sąd Apelacyjny – Samorządowe Kolegium Odwoławcze – Sąd Najwyższy – Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, wersja skonsolidowana (Dz.Urz. UE 2010 C 83/1) – Trybunał Konstytucyjny – ustawa z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.) – ustawa z  6  lipca 1982  r. o  księgach wieczystych i  hipotece (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) – ustawa z 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) – Wojewódzki Sąd Administracyjny www.lexisnexis.pl Wstęp Na egzaminie zawodowym (adwokackim czy radcowskim), a także często w prak- tyce przygotowanie ważnego dla sprawy pisma może napotkać trudności. Jest to spowodowane wieloma czynnikami, m.in. stresem egzaminacyjnym, natłokiem obowiązków zawodowych, wąskimi ramami czasowymi, w  których jednak nie tylko należy zapoznać się z aktami sprawy, lecz także odnaleźć uchybienia w toku rozumowania sądu lub przyjąć właściwą strategię skierowania pisma wszczynają- cego postępowanie, skonstruować i  usystematyzować zarzuty, a  następnie wy- czerpująco uzasadnić swoje stanowisko. Niniejsza publikacja w syntetyczny sposób opisuje proces sporządzania pism proce- sowych, które mogą mieć praktyczne znaczenie dla powodzenia danego postępowa- nia. Umiejętność ich przygotowania może determinować powodzenie zdania egza- minu zawodowego. Celem autorek było więc wypracowanie ogólnych schematów sporządzania takich pism i wskazanie praktycznych rozwiązań o charakterze uni- wersalnym. Ponadto tym, co odróżnia niniejszą publikację od innych pozycji dostępnych na rynku, jest kompleksowe omówienie zarówno poprawności wydawanego w spra- wie orzeczenia, jak i całego toku postępowania. Ta część publikacji w szczególno- ści ma pomóc w podjęciu decyzji dotyczącej wnoszenia środków zaskarżenia oraz zasadności podnoszonych w nich zarzutów. Książka skierowana jest w szczególności do aplikantów, którzy podczas odbywa- nia aplikacji powinni zdobyć wiedzę o technice sporządzania pism procesowych, by później doskonalić się w tej materii. Niezwykle przydatna może być ona rów- nież dla praktyków, którzy mają szansę ulepszyć wypracowane już techniki lub zwrócić uwagę na te elementy, które dotychczas były pomijane. Wydaje się bo- wiem, że każda osoba zamierzająca przygotowywać pozwy, apelacje, akty oskar- żenia powinna przede wszystkim poznać pewne ogólne schematy ich pisania, wie- dzieć, na co zwrócić uwagę, aby jak najlepiej wykorzystać wiadomości faktyczne dotyczące danej sprawy. 17 Wstęp Zdaniem Autorek wiedza o pewnych wytycznych w ramach danego działu praw- nego może pomóc zaoszczędzić czas, ale przede wszystkim ułatwić skonstruowa- nie kompletnego pod względem formalnym pisma i ułatwić wykazanie błędnego toku rozumowania sądu, czy też pomóc sądowi poprawnie zrozumieć stanowisko autora pisma. Tym samym publikacja ta ma charakter dużo bardziej praktyczny aniżeli teoretyczne rozważania. Autorki pragną podziękować adwokatowi prof. dr. hab. Janowi Widackiemu za po- moc i cenne uwagi przy przygotowywaniu niniejszej publikacji. www.lexisnexis.pl I. CZĘŚĆ KARNA 1. Uzasadnienie wyboru katalogu pism procesowych Niniejszy fragment publikacji przedstawia propozycję sposobu konstruowania jed- nych z najważniejszych i najpopularniejszych pism procesowych w sprawach kar- nych. Z uwagi na to, że postępowanie karne zwykle traktowane jest w praktyce jak postępowanie mówione, a  nie pisane, rzadko sporządza się pisma na kształt pism przygotowawczych, podobnie do tego, jak to się dzieje w postępowaniu cy- wilnym. Natomiast takie pisma jak apelacje czy akty oskarżenia są sformalizo- wane, a ich treść jest wyznaczona przez obszar i zakres postępowania. 2. Elementy wspólne dla apelacji karnej wynikające z przepisów 2.1. Uwagi ogólne W  celu należytego przygotowania apelacji należy przeanalizować zarówno po- prawność postępowania przygotowawczego, jak i postępowania przed sądem I in- stancji. W  dalszej kolejności należy podjąć decyzję, po pierwsze – o  zakresie za- skarżenia wyroku, a następnie o tym, jakie zarzuty zostaną przez autora apelacji podniesione. Katalog zarzutów oraz zakres zaskarżenia w  efekcie zdeterminuje wnioski i żądania autora apelacji. Odnosząc się do samej taktyki analizy orzeczenia, chodzi po pierwsze o wskaza- nie, czy sąd dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a więc czy zaist- niała sytuacja, w której stan opisany w uzasadnieniu orzeczenia sądu odbiegałby od opisu stanu faktycznego wynikającego z zebranego w sprawie materiału dowo- dowego. Może się to stać podstawą do postawienia zarzutu błędu w ustaleniach stanu faktycznego mającego wpływ na treść wyroku. 19 I. Część karna Ponadto konieczna jest weryfikacja, czy sąd oparł się na dowodach, na podstawie których mógł wydać rozstrzygnięcie, oraz na protokołach rozpraw spełniających wszystkie wymogi formalne. Ponadto autor apelacji powinien poszukiwać takich błędów postępowania, których istnienie zaburzyłoby proces toku rozumowania sądu zakończony wydaniem orzeczenia o  określonej treści. Błędy proceduralne mogą stać się podstawą zarzutu naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść wyroku. Co istotne, jeśli autor apelacji odszuka narusze- nia przepisów postępowania, ale takich, których naruszenie nie mogło mieć wpływu na treść zaskarżonego orzeczenia, to mimo istnienia tych uchybień pro- ceduralnych nie będą mogły one stać się przedmiotem skutecznego zarzutu. Nie wyklucza to jednak możliwości opisania tych uchybień w  samym uzasadnieniu apelacji. Autor apelacji powinien, analizując akta postępowania, zweryfikować, czy w badanej przez niego sprawie nie zachodzą bezwzględne przyczyny odwo- ławcze opisane w  art.  439 k.p.k. Do podniesienia zarzutu naruszenia prawa materialnego konieczna jest zarówno analiza dokumentów znajdujących się aktach postępowania, jak i  dobra znajomość prawa materialnego. Dopiero po weryfikacji akt okaże się, czy sąd np. prawidłowo zastosował dany przepis stanowiący podstawę materialną wydanego orzeczenia. Analizując akta postępo- wania przed sądem I instancji, autor apelacji powinien zwrócić uwagę na poniżej opisane aspekty, choć z  pewnością nie jest to pełen, zamknięty katalog zagad- nień ułatwiających weryfikację poprawności postępowania. Niestety, stworzenie kompletnego katalogu nie jest możliwe, choćby z tego powodu, że każda ze spraw jest indywidualna, a katalog możliwości zbyt bogaty. Mamy jednak nadzieję, że weryfikacja przedstawionych poniżej okoliczności pomoże choć w części w odna- lezieniu autorowi apelacji punktu zaczepienia dla skonstruowania skutecznego środka zaskarżenia. 2.2. Analiza poprawności postępowania przygotowawczego oraz postępowania przed sądem I instancji 2.2.1. Postępowanie przygotowawcze Uchybienia organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze rzadko kiedy mogą stanowić podstawę wzruszenia orzeczenia wydanego przez sąd. W większo- ści przypadków mogą one bowiem być konwalidowane na etapie postępowania sądowego. W  orzecznictwie przyjmuje się, że można skutecznie powołać się na takie uchybienia tylko wtedy, gdy przeniknęły do stadium postępowania sądo- wego i jednocześnie zostanie wykazane, że mogły mieć wpływ na treść orzecze- nia (art. 438 pkt 2 k.p.k.). 20 www.lexisnexis.pl 2. Elementy wspólne dla apelacji karnej wynikające z przepisów 2.2.1.1. Poprawność sporządzania protokołów, notatki urzędowe Protokół jest zapisem czynności procesowej i przepisy Kodeksu postępowania kar- nego przewidują, że – co do zasady – nie może on być zastąpiony innym dokumen- tem, w szczególności notatką urzędową. Tym samym należy sprawdzić, czy prze- prowadzonym czynnościom procesowym towarzyszyło spisane protokołu (w tych wypadkach, kiedy jest to wymagane ustawą), czy protokół zawiera wszystkie nie- zbędne elementy, czy jest czytelny, wreszcie czy jest prawidłowo podpisany. Artykuł 143 k.p.k. zawiera katalog czynności, które wymagają spisania protokołu (m.in. przyjęcie ustnego zawiadomienia o przestępstwie, wniosku o ściganie i jego cofnięcie, przesłuchanie oskarżonego, świadka, biegłego, kuratora, dokonanie oględzin, dokonanie otwarcia zwłok, przeprowadzenie eksperymentu, konfronta- cji oraz okazania, przeszukanie, zaznajomienie podejrzanego z  materiałami ze- branymi w postępowaniu przygotowawczym). Należy pamiętać, że zgodnie z art. 393 § 1 k.p.k. na rozprawie nie wolno odczy- tywać notatek dotyczących czynności, z których wymagane jest sporządze- nie protokołu. Analizując poprawność sporządzonych protokołów, trzeba zwrócić uwagę na nas- tępujące okoliczności: – protokół sporządzany w  ramach postępowania przygotowawczego zgodnie z art. 150 § 1 k.p.k. powinien zostać podpisany przez wszystkie osoby biorące udział w czynności; – brak podpisu pod protokołem osób biorących udział w przesłuchaniu podejrza- nego powoduje niedopuszczalność odczytania takiego protokołu na rozprawie, nie spełnia on bowiem wymagań protokołu jako dokumentu procesowego i ujaw- nione w nim okoliczności nie mogą stanowić podstawy orzeczenia sądu; – art.  148 k.p.k. wskazuje elementy składowe protokołu, które przesądzają o tym, czy mamy do czynienia z protokołem w rozumieniu Kodeksu postępo- wania karnego; – należy pamiętać, że w protokole nie można zastępować zapisu treści zeznań lub wyjaśnień odwoływaniem się do innych protokołów (art. 148 § 3 k.p.k.); – protokół musi być czytelny i  pozwalać na jednoznaczne zdekodowanie jego treści. W ocenie A. Gaberlego brak czytelności zapisu nie pozwala na nadanie danemu dokumentowi statutu protokołu (A. Gaberle, Dowody w sądowym pro­ cesie karnym, Kraków 2007, s. 85); – w pewnych sytuacjach istnieje możliwość sporządzenia tzw. protokołu w for- mie uproszczonej (art. 325h k.p.k.); 21 I. Część karna – w  przypadku niektórych czynności procesowych ustawa przewiduje dodat- kowe wymogi w  stosunku do protokołów (m.in. protokół zatrzymania osoby art. 244 § 3 k.p.k., protokół zatrzymania rzeczy i przeszukania art. 229 k.p.k.). Orzecznictwo 1. Notatka urzędowa nie może stanowić dowodu, gdy dotyczy czynności procesowej, która powinna być udokumentowana w formie protokołu (art. 143 § 1 pkt 2 k.p.k.). W innych wypadkach ustawo- dawca nie zabrania posługiwania się notatką urzędową (art. 143 § 2 k.p.k.) (wyrok SO w Tarnowie z 9 sierpnia 2002 r., II AKa 318/02, LexPolonica nr 363835). 2. Kodeks postępowania karnego w art. 174 expressis verbis zakazuje wszelkiego sybstytuowania do- wodów z  zeznań świadka innymi środkami dowodowymi (pis mami, zapiskami, notatkami urzędo- wymi) (wyrok SN z 24 października 2001 r., III KKN 545/99, LexPolonica nr 392228). 3. Notatka urzędowa jest dowodem tylko wtedy, gdy dokumentuje czynność procesową nie wymaga- jącą innej szczególnej formy, a  zwłaszcza sporządzenia protokołu, i  nie zastępuje treści wyjaśnień oskarżonego (postanowienie SN z 18 wrześ nia 2001 r., V KKN 126/99, LexPolonica nr 392687). 4. Gwarancje przewidziane w art. 150 k.p.k. mają szczególne znaczenie w postępowaniu przygoto- wawczym wobec ograniczonej jawności wewnętrznej i kontradyktoryjności postępowania w tym sta- dium, stąd też zgodnie przyjmuje się, że niepodpisanie protokołu chociażby przez jedną z osób biorą- cych udział w  przesłuchaniu, przy braku wzmianki wskazanej w  art.  121 k.p.k., powoduje niedopuszczalność odczytania takiego protokołu na rozprawie; nie spełnia on bowiem wymogów protokołu jako dokumentu procesowego (postanowienie SN z 4 stycznia 2006 r., V KK 150/05, LexPo- lonica nr 399902). 5. Określenie „biorący udział w czynnościach”, w przeciwieństwie do określenia „obecny w czasie tej czynności”, zakłada zawsze aktywność, która może skutkować wpływem tej osoby na przebieg czyn- ności, i  dlatego ustawodawca zobowiązał taką osobę do złożenia podpisu. Aktualnie obowiązujący przepis art. 150 Kodeksu postępowania karnego określa, że wszelkie protokoły podpisują wyłącznie osoby „biorące udział” w danej czynności (wyrok SA w Lublinie z 21 września 2004 r., II AKa 135/04, LexPolonica nr 409719). 6. Włączenie jako załącznika do protokołu przesłuchania świadka dokumentu stanowiącego pisemną relację o  zdarzeniu, które powinno stanowić przedmiot przesłuchania, a  którą świadek wcześniej przesyła lub przynosi ze sobą, i  poprzestanie na odnotowaniu w  protokole oświadczenia świadka o  własnoręcznym sporządzeniu tej relacji oraz o  jej podtrzymaniu w  całości, stanowi niedopusz- czalne zastąpienie dowodu z zeznań świadka treścią pisemnego oświadczenia, uchybiające zakazowi określonemu w art. 174 k.p.k. Dokument taki podlega dyskwalifikacji jako samoistne źródło dowo- dowe, zachowując procesowe znaczenie jedynie jako źródło informacji o  możliwościach dowodo- wych (wyrok SA we Wrocławiu z 2 marca 2005 r., II AKa 30/05, LexPolonica nr 397008). 7. Niepodpisanie protokołu, chociażby przez jedną z osób biorących udział w przesłuchaniu podejrza- nego, powoduje niedopuszczalność odczytania takiego protokołu na rozprawie (wyrok SN z 9 lipca 1986 r., V KRN 266/86, OSNPG 1988, nr 2, poz. 15). 2.2.1.2. Gwarancje procesowe w postępowaniu przygotowawczym 2.2.1.2.1. Pouczenie podejrzanego o przysługujących mu prawach Zgodnie z art. 300 k.p.k. podejrzanego przed pierwszym przesłuchaniem należy poinformować o  przysługujących mu uprawnieniach wskazanych w  powołanym przepisie, tj. prawie do: składania wyjaśnień, odmowy składania wyjaśnień, od- 22 www.lexisnexis.pl 2. Elementy wspólne dla apelacji karnej wynikające z przepisów mowy odpowiedzi na pytania, składania wniosków o dokonanie czynności śledz- twa lub dochodzenia, korzystania z  pomocy obrońcy, końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania, a także o uprawnieniu określonym w art. 301 k.p.k. i o obowiązkach wskazanych w art. 74, 75, 138 i 139 k.p.k. Pouczenie należy spo- rządzić w formie pisemnej, a w aktach powinien się znajdować jego egzemplarz z podpisem podejrzanego. Brak pouczenia podejrzanego zgodnie z art. 300 k.p.k. rodzi następujące konsekwencje: – zgodnie z art. 16 k.p.k. brak pouczenia lub mylne pouczenie uczestnika postę- powania o przysługujących mu prawach i ciążących na nim obowiązkach nie może dla tego uczestnika wywoływać ujemnych skutków procesowych, np. w zakresie biegu terminu do zaskarżania decyzji procesowej; – w przypadku złożenia przez podejrzanego wyjaśnień, mimo braku uprzedzenia go o możliwości skorzystania z prawa do odmowy składania wyjaśnień lub od- mowy udzielenia odpowiedzi na pytanie, takie wyjaśnienia pozostają w aktach sprawy i mają walor dowodu. Jak twierdzi bowiem T. Grzegorczyk (Kodeks pos­ tępowania karnego oraz ustawa o  świadku koronnym. Komentarz, Warszawa 2008, s.  106), wyeliminować z  postępowania określony środek dowodowy można jedynie w sytuacji wyraźnie wskazanej w ustawie (art. 171 § 6 k.p.k.). – brak pouczenia podejrzanego o możliwości skorzystania z prawa do odmowy składania wyjaśnień lub odmowy udzielenia odpowiedzi na pytanie nie wyłą- cza tego uprawniania i podejrzany może z niego skorzystać. 2.2.1.2.2. Przesłuchanie w charakterze świadka osoby, której następnie zostały przedstawione zarzuty Z  art.  389 §  1 k.p.k. wynika, że niedopuszczalne jest odczytywanie na rozprawie protokołów zeznań złożonych poprzednio przez oskarżonego występującego w  tej samej sprawie w charakterze świadka. Taki protokół w zasadzie nie ma żadnego wa- loru dowodowego. Należy jednak pamiętać, że zakaz ujawniania zeznań złożonych przez oskarżonego występującego w charakterze świadka nie dotyczy sytuacji, kiedy zeznania te są dowodem popełnienia przestępstwa złożenia fałszywych zeznań. Nadto przyjmuje się, że nie ponosi odpowiedzialności karnej za składanie fałszy- wych zeznań osoba, która przesłuchana została w  charakterze świadka wbrew wynikającemu z art. 313 § 1 k.p.k. nakazowi przesłuchania jej jako podejrzanego. Przepisy Kodeks postępowania karnego Art. 389. § 1. Jeżeli oskarżony odmawia wyjaśnień lub wyjaśnia odmiennie niż poprzednio albo oświadcza, że pewnych okoliczności nie pamięta, wolno na rozprawie odczytywać tylko w odpowied- nim zakresie protokoły jego wyjaśnień złożonych poprzednio w  charakterze oskarżonego w  tej lub innej sprawie w postępowaniu przygotowawczym lub przed sądem albo w innym postępowaniu prze- widzianym przez ustawę. 23 I. Część karna Orzecznictwo 1. Przepis art. 334 § 1 k.p.k. [obecnie 389 § 1 k.p.k. – przyp. autorek] wyłącza możliwość odczytywa- nia zeznań złożonych w  charakterze świadka przez osobę, która następnie stała się oskarżonym. Wprawdzie sąd może za zgodą stron odczytywać na rozprawie głównej wszelkie protokoły przesłu- chania świadków i oskarżonych, sporządzone w postępowaniu przygotowawczym albo w innym po- stępowaniu przewidzianym przez ustawę, jednakże nie dotyczy to sytuacji, w której nastąpiła zmiana roli procesowej ze świadka na oskarżonego (wyrok SN z 14 października 1970 r., IV KR 177/70, Lex- Polonica nr 306752). 2. Przepis art.  183 §  1 k.p.k. nie może uzasadniać i  usprawiedliwiać przesłuchania w  charakterze świadka osoby, która wskazana została w  zawiadomieniu o  przestępstwie jako sprawca czynu i  to w sytuacji wykluczającej sprawstwo jakiejkolwiek innej osoby (postanowienie SN z 4 czerwca 2007 r., V KK 108/06, LexPolonica nr 1911205). 3. Nie ponosi odpowiedzialności karnej na podstawie art. 233 § 1 k.k. osoba, która przesłuchana zo- stała w charakterze świadka wbrew wynikającemu z art. 313 § 1 k.p.k. nakazowi przesłuchania jej jako podejrzanego (uchwała SN z 26 kwietnia 2007 r., I KZP 4/07, LexPolonica nr 1370557). 2.2.1.2.3. Udział obrońcy w postępowaniu przygotowawczym W  postępowaniu przygotowawczym podejrzany może ustanowić obrońcę, o  czym należy go pouczyć (art. 300 k.p.k.). Jednocześnie podejrzanemu przysługuje upraw- nienie, aby jego przesłuchanie odbywało się w obecności ustanowionego obrońcy. W razie złożenia takiego żądania należy zarządzić termin przesłuchania i powiado- mić o tym wyznaczonego obrońcę. Jednakże zgodnie z art. 301 k.p.k. niestawien- nictwo obrońcy nie tamuje przesłuchania. Część przedstawicieli doktryny uważa, iż prawo podejrzanego realizuje się przez fakt jednorazowego przesłuchania z udzia- łem obrońcy, jednakże prawo to powinno przysługiwać podejrzanemu także w razie uzupełnienia lub zmiany zarzutów (zob. T.  Grzegorczyk, w:  Kodeks postępowania karnego oraz ustawa o  świadku koronnym. Komentarz, Warszawa 2008, s.  757; S.  Stachowiak, Uprawnienia obrońcy w  postępowaniu przygotowawczym w  nowym kodeksie postępowania karnego, Prok. i Pr. 1998, nr 10, s. 7). W postępowaniu przygotowawczym mają zastosowanie także przepisy o obronie obligatoryjnej (art. 79 k.p.k.). Brak jednakże wyznaczenia obrońcy w sytuacji zaistnienia przesłanek obrony ob- ligatoryjnej w  ramach postępowania przygotowawczego nie stanowi bezwzględ- nej przyczyny odwoławczej (art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.), albowiem powołany prze- pis ma zastosowanie jedynie do postępowania sądowego. Orzecznictwo Przepis art. 439 § 1 pkt 6 k.p.k. [obecnie 349 § 1 pkt 10 k.p.k. – przyp. autorek] może mieć zastosowa- nie do uchybień postępowania przygotowawczego jedynie w wyjątkowych wypadkach, gdy w postę- powaniu sądowym uchybienie w zakresie zapewnienia obrony obligatoryjnej nie zostało konwalido- wane (uchwała SN z 27 lutego 2001 r., I KZP 48/00, LexPolonica nr 349106). 24 www.lexisnexis.pl 2. Elementy wspólne dla apelacji karnej wynikające z przepisów 2.2.1.3. Czynność procesowa przedstawienia zarzutów Przedstawienie zarzutów musi być zawsze dokonane w formie postanowie- nia (art. 313 k.p.k.). Jest to decyzja procesowa, która rozpoczyna etap postępowa- nia przygotowawczego skierowanego przeciwko oznaczonej osobie (in personam). Wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów łączy się z obowiązkiem ogło- szenia jego treści i przesłuchania podejrzanego. Analizując akta postępowania przygotowawczego, należy sprawdzić, czy postano- wienie o  przedstawieniu zarzutów zawiera wszystkie przewidziane przez prawo elementy (wskazanie podejrzanego, dokładne określenie zarzucanego czynu, kwalifikację prawną oraz uzasadnienie, w którym wskazano, jakie fakty i dowody zostały przyjęte za podstawę zarzutów). W orzecznictwie wskazuje się, że niedostatki postanowienia o przedstawieniu zarzu- tów polegające m.in. na wadliwym oznaczeniu czasu lub miejsca popełnienia przez podejrzanego zarzucanego mu czynu po wpłynięciu aktu oskarżenia do sądu uza- sadniają zwrot lub przekazanie sprawy prokuratorowi w  celu usunięcia tych braków (w
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Metodyka sporządzania pism procesowych w sprawach karnych, cywilnych, gospodarczych i administracyjnych
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: