Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00297 006357 14490258 na godz. na dobę w sumie
Metodyka sporządzania pism procesowych w sprawach karnych, cywilnych, gospodarczych i administracyjnych. Wydanie 2 - ebook/pdf
Metodyka sporządzania pism procesowych w sprawach karnych, cywilnych, gospodarczych i administracyjnych. Wydanie 2 - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 658
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-278-0425-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Aby prawidłowo przygotowywać pozwy, apelacje, akty oskarżenia, należy poznać przede wszystkim pewne ogólne schematy opracowywania takich pism, wiedzieć, na co zwrócić uwagę, aby jak najlepiej wykorzystać wiadomości faktyczne, na których opiera się sporządzanie pisma.

Oddajemy do rąk Czytelników kolejne wydanie publikacji, która jest w tym zakresie doskonałą pomocą – zawiera omówienie najważniejszych pism procesowych sporządzanych w toku postępowań oraz propozycję czynności, jakie należy podjąć w celu ich poprawnego i skutecznego wniesienia. Wzory pism przedstawiono w sposób praktyczny, z objaśnieniem i wskazaniem przykładów czynności podejmowanych w określonych sytuacjach procesowych. Dodatkowo uwzględniono orzecznictwo Sądu Najwyższego, które ukształtowało praktykę sądową. Tym, co odróżnia niniejszą publikację od innych pozycji dostępnych na rynku, jest kompleksowe omówienie zarówno poprawności wydawanego w sprawie orzeczenia, jak i całego toku postępowania.

Nowością w tym wydaniu jest zmieniona i znacznie poszerzona część gospodarcza. Uwzględniono w nim również zmiany legislacyjne, które weszły w życie w czasie, jaki upłynął od poprzedniego wydania.

Książka skierowana jest w szczególności do aplikantów, którzy podczas odbywania aplikacji powinni zdobyć podstawową wiedzę o technice sporządzania pism procesowych, aby później doskonalić się w tej materii. Opracowanie adresowane jest również do prawników praktyków, którzy mają szansę ulepszyć wypracowane już techniki lub zwrócić uwagę na te elementy, które dotychczas były pomijane.

Aleksandra Cempura – adwokat, autorka publikacji dla prawników praktyków oraz dla aplikantów. Prowadzi kancelarię adwokacką. Jest członkiem Komitetu Prawnego Polskiego Towarzystwa Badań Poligraficznych oraz mediatorem Centrum Mediacyjnego przy Naczelnej Radzie Adwokackiej.

Anna Kasolik – adwokat, autorka publikacji dla prawników praktyków oraz dla aplikantów. Prowadzi kancelarię adwokacką. Zajmuje się sprawami cywilnymi, gospodarczymi, prawem autorskim oraz prawem nieuczciwej konkurencji, a także prawem zamówień publicznych i prawem karnym. Ponadto specjalizuje się w pomocy prawnej z zakresu odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu błędów w sztuce medycznej.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 I. Część karna Uwagi wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 19 rOzDzIaŁ 1. Pisma procesowe w postępowaniu przygotowawczym . . . . . . . . 21 1. Analiza poprawności postępowania przygotowawczego oraz postępowania przed sądem I instancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1. Poprawność sporządzania protokołów, notatki urzędowe 1.2. Gwarancje procesowe w postępowaniu przygotowawczym . . . . . . . . . . . . 21 . . . . . . . . . . . . 21 24 1.2.1. Pouczenie podejrzanego o przysługujących mu prawach . . . . . . . . . 24 1.2.2. Przesłuchanie w charakterze świadka osoby, której następnie zostały 1.2.3. Udział obrońcy w postępowaniu przygotowawczym . . . . . . . . . . . . przedstawione zarzuty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 26 1.3. Czynność procesowa przedstawienia zarzutów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 1.4. Udział stron postępowania w czynnościach dowodowych . . . . . . . . . . . . 29 1.5. Zabezpieczenie materiału dowodowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 1.6. Poprawność przeprowadzonych czynności procesowych (okazanie, przeszukanie) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 1.6.1. Okazanie osoby lub rzeczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 1.6.2. Przeszukanie i zatrzymanie rzeczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 1.6.3. Oględziny, otwarcie zwłok, eksperyment procesowy . . . . . . . . . . . 35 1.6.4. Czynności związane z badaniem na okoliczność obecności alkoholu lub innych środków odurzających . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 1.7. Organ prowadzący postępowanie przygotowawcze, forma prowadzonego postępowania przygotowawczego 2. Akt oskarżenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 37 39 2.1. Odpowiedź na akt oskarżenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Zwrot aktu oskarżenia, przekazanie sprawy prokuratorowi w celu uzupełnienia śledztwa lub dochodzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 rOzDzIaŁ 2. Postępowanie przed sądem I instancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 1. Właś ciwość sądu rozpoznającego sprawę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 2. Skład sądu w trakcie postępowania 3. Obrona obligatoryjna i prawo do obrony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 5 51 4. Zakazy dowodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 5. Wyjaśnienia oskarżonego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6. Wniosek o ściganie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 7. Modyfikacja opisu czynu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 8. Poprawność doręczeń i wezwań na rozprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 9. Zachowanie zasady bezpośredniości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 10. Poprawność sporządzenia protokołów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58 11. Odniesienie się przez sąd do wnios ków dowodowych . . . . . . . . . . . . . . . . . 61 12. Inicjatywa dowodowa sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 13. Uprzedzenie o zmianie kwalifikacji przed wyrokowaniem . . . . . . . . . . . . . . 65 14. Dowód z opinii biegłego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68 68 71 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 75 79 83 15. Udzielenie głosu stronom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 16. Wyrokowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 17. Obowiązek naprawienia szkody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 18. Powództwo adhezyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 19. Najnowsze zmiany w prawie karnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 14.1. Konieczność dopuszczenia dowodu z opinii biegłego albo biegłych . . . . . . 14.2. Poprawność dopuszczenia dowodu z opinii biegłego sądowego . . . . . . . . 14.3. Forma i treść opinii 14.4. Wymogi dotyczące opinii psychiatrycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14.5. Ocena opinii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14.6. Znaczenie opinii prywatnej (pozaprocesowej) . . . . . . . . . . . . . . . . . . rOzDzIaŁ 3. analiza poprawności wydanego w sprawie orzeczenia . . . . . . . . 96 1. Analiza poprawności wydanego w sprawie wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96 1.1. Elementy wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96 1.2. Wyrok zwyk ły, wyrok zaoczny, wyrok nakazowy . . . . . . . . . . . . . . . . . 96 1.3. Data wydania wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97 1.4. Właś ciwość sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98 1.5. Skład sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99 1.6. Wskazanie osoby oskarżonego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 1.7. Data urodzenia oskarżonego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 1.8. Opis czynu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 1.9. Elementy dyspozytywne wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 1.10. Pozostałe elementy wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 1.11. Zgodność podpisu z podpisem sędziego orzekającego . . . . . . . . . . . . . . 110 2. Analiza uzasadnienia wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 2.1. Podstawa faktyczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 2.2. Analiza strony przedmiotowej typu czynu zabronionego . . . . . . . . . . . . . 115 . . . . . . . . . . . . . . 115 2.3. Analiza strony podmiotowej typu czynu zabronionego 2.4. Ocena dowodów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 2.5. Uzasadnienie kary, środków karnych, środków zabezpieczających, środków zapobiegawczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 117 2.6. Wyjaśnienie podstawy prawnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rOzDzIaŁ 4. apelacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 1. Konstrukcja apelacji – poprawność sformułowań elementów apelacji . . . . . . . . . 119 2. Odmienności w formułowaniu elementów apelacji w odniesieniu do po szczególnych wzorów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 6 Spis treściwww.lexisnexis.pl 2.1. Apelacja w sprawie o przestępstwo sporządzona przez oskarżyciela posiłkowego/prywatnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 2.2. Apelacja w sprawie o wykroczenie sporządzona przez obrońcę . . . . . . . . . 138 2.2.1. Odniesienie przepisów Kodeksu postępowania karnego do postępowania w sprawach o wykroczenia . . . . . . . . . . . . . . . . 138 2.2.2. Pozycja procesowa obwinionego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 2.2.3. Analiza akt postępowania z uwzględnieniem odmienności proceduralnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 2.2.3.1. Ustanie karalności (przedawnienie orzekania) . . . . . . . . . . 140 2.2.3.2. Obrona obligatoryjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 2.2.3.3. Wniosek o ściganie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 2.2.3.4. Odstępstwa od zasady bezpośredniości . . . . . . . . . . . . . . 144 2.2.4. Sporządzenie i wniesienie apelacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 2.2.4.1. Termin wniesienia apelacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 2.2.4.2. Stosowanie przepisów Kodeksu postępowania karnego . . . . . 145 146 2.2.4.3. Konstrukcja zarzutów apelacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2.4.4. Uzupełnienie postępowania dowodowego . . . . . . . . . . . . . 149 . . . . . . . . . . . . 150 2.2.5. Wzór apelacji od wyroku w sprawie o wykroczenie 3. Formułowanie elementów aktu oskarżenia w odniesieniu do po szczególnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157 wzorów 3.1. Subsydiarny akt oskarżenia w sprawie o przestępstwo . . . . . . . . . . . . . . 157 3.2. Prywatny akt oskarżenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166 4. Zasady sporządzania opinii prawnej w sprawach karnych . . . . . . . . . . . . . . . 171 II. Część CyWIlna rOzDzIaŁ 5. Postępowanie procesowe 1. Pisma główne w postępowaniu – uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Pozew . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 Uwagi wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178 178 178 2.1. Elementy pozwu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178 2.2. Oznaczenie sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181 2.3. Właś ciwość miejscowa 2.4. Właś ciwość rzeczowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185 2.5. Okreś lenie stron postępowania 2.6. Wartość przedmiotu sporu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 2.7. Opłata od pozwu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 2.8. Okreś lenie żądania pozwu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 2.9. Zakres żądania pozwu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 2.10. Wniosek o zasądzenie odsetek 2.11. Konstrukcja żądania pozwu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196 2.12. Przytoczenie okoliczności faktycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200 2.13. Podstawa prawna roszczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 2.14. Wnioski dowodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202 2.15. Wniosek o zobowiązanie strony przeciwnej lub innej osoby do przedłożenia dokumentu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 2.16. Fakultatywne elementy pozwu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 2.17. Skutki wniesienia pozwu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220 7 Spis treści 3. Odrębności w rodzajach pozwów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.18. Braki formalne pozwu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223 2.19. Wniosek o zawezwanie do próby ugodowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 2.20. Wzór pozwu 236 3.1. Pozew w sprawie o ochronę dóbr osobistych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 236 3.2. Pozew o stwierdzenie nieważności umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241 3.3. Pozew o unieważnienie umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 3.4. Pozew o uznanie czynności za bezskuteczną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248 3.5. Pozew o wydanie wyroku nakazującego złożenie oświadczenia woli . . . . . 255 3.6. Pozew o ustalenie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 3.7. Powództwo windykacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265 3.8. Powództwo negatoryjne 3.9. Pozew o ochronę posiadania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 267 3.10. Pozew w sprawie o zachowek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271 4. Odpowiedź na pozew . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274 4.1. Odpowiedź na pozew po zmianie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274 4.2. Stosowanie dotychczasowych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego . . 275 4.3. Znaczenie odpowiedzi na pozew . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277 4.4. Termin wniesienia odpowiedzi na pozew . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277 4.5. Zarzuty i twierdzenia podnoszone w odpowiedzi na pozew . . . . . . . . . . . 278 4.6. Wniesienie powództwa wzajemnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 294 . . . . . . . . . 295 4.7. Inne wnios ki, które mogą znaleźć się w odpowiedzi na pozew 4.8. Wzór odpowiedzi na pozew . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 296 rOzDzIaŁ 6. Postępowanie przed sądem I instancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301 1. Przesłanki nieważności postępowania (art. 379 k.p.c.) . . . . . . . . . . . . . . . . . 301 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301 302 1.1. Uwagi ogólne 1.2. Niedopuszczalność drogi sądowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3. Brak zdolności sądowej lub procesowej, brak organu powołanego do reprezentowania strony, brak przedstawiciela ustawowego, nienależyte umocowanie pełnomocnika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303 1.3.1. Zdolność sądowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 304 1.3.2. Zdolność procesowa 1.3.3. Organ powołany do reprezentowania strony . . . . . . . . . . . . . . . . . 306 307 1.3.4. Prawidłowo ustanowiony pełnomocnik, przedstawiciel . . . . . . . . . . 1.4. Zawisłość sporu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309 1.5. Powaga rzeczy osądzonej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 311 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313 1.6. Niewłaś ciwość składu sądu 1.7. Brak możliwości obrony praw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 316 320 1.8. Niewłaś ciwość sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 322 2.1. Protokoły z posiedzeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324 2.2. Postanowienia dowodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 326 2.3. Zastrzeżenia do protokołu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 328 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 330 2.4. Rozkład ciężaru dowodu 331 2.5. Przeprowadzenie dowodu z urzędu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.6. Dowód prima facie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 332 2. Postępowanie dowodowe 8 Spis treściwww.lexisnexis.pl 2.13.1. Dokument urzędowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.13.2. Dokument prywatny 2.13.3. Ograniczenia dowodowe związane z dokumentami . . . . . . . . . . . 2.7. Fakty znane powszechnie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334 2.8. Fakty znane z urzędu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 335 2.9. Fakty przyznane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 336 2.10. Domniemania faktyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 338 2.11. Domniemania prawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 340 2.12. Ocena dowodów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 344 2.13. Dowód z dokumentów 346 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 349 350 354 2.14.1. Ograniczenia dowodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355 2.14.2. Prawo odmowy zeznań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 357 2.14.3. Ocena dowodu z zeznań świadków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 358 2.15. Dowód z opinii biegłego sądowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 361 . . . . . . . 361 362 . . . . . . . . . . . . . 364 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 365 2.16. Dowód z przesłuchania stron . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 368 2.15.1. Potrzeba powołania biegłego w celu sporządzenia opinii 2.15.2. Elementy opinii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.15.3. Znaczenie opinii prywatnej (pozaprocesowej) 2.15.4. Ocena dowodu z opinii biegłego 2.14. Dowód z zeznań świadków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rOzDzIaŁ 7. Postępowanie nieprocesowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 371 1. Odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących postępowania procesowego . . . . 371 2. Właś ciwość sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 372 3. Uczestnicy postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377 4. Postępowanie dowodowe 377 4.1.1. Wniosek o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości . . . . . . . . . . . . 378 4.1.2. Wniosek o nadanie aktowi notarialnemu klauzuli wykonalności . . . . . 383 4.1.3. Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku wraz z wnioskiem o dział 4.1. Wymogi dotyczące wnios ku w postępowaniu nieprocesowym . . . . . . . . . . spadku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2. Koszty postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Orzeczenia w postępowaniu nieprocesowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6. Pisma przygotowawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 385 388 390 391 rOzDzIaŁ 8. analiza poprawności wydanego w sprawie orzeczenia . . . . . . . . 1. Elementy orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393 393 1.1. Sąd orzekający w sprawie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 393 1.1.1. Zgodność składu sądu z przepisami prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . 394 1.1.2. Udział sędziego wyłączonego z mocy ustawy . . . . . . . . . . . . . . . . 394 1.1.3. Orzekanie przez sąd rejonowy w sprawie zastrzeżonej do właś ciwości sądu okręgowego bez względu na wartość przedmiotu sporu . . . . . . . 394 1.2. Strony postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 397 1.3. Rozstrzyg nięcie (sentencja) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 399 1.3.1. Wyrok wstępny, wyrok częściowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 403 403 1.3.1.1. Wyrok wstępny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3.1.2. Wyrok częściowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 406 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 407 410 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 413 1.4. Rozstrzyg nięcie co do kosztów procesu 1.5. Podpisy pod wyrokiem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Problematyka ogłoszenia orzeczenia 9 Spis treści 3. Zasady wyrokowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 414 3.1. Przedmiot orzekania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 414 3.2. Zasada aktualności orzeczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 417 3.3. Podstawa faktyczna i prawna orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 419 4. Analiza uzasadnienia orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 422 4.1. Analiza elementów uzasadnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 422 4.1.1. Podstawa faktyczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 422 4.1.2. Podstawa prawna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 423 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 425 4.2. Analiza dokonanej przez sąd oceny dowodów 430 rOzDzIaŁ 9. zaskarżanie orzeczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Apelacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 430 2. Odmienności w zaskarżaniu orzeczeń w postępowaniu nieprocesowym . . . . . . . 441 441 449 450 3. Zasady sporządzania opinii prawnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 452 2.1. Apelacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Zażalenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Skarga na referendarza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . III. Część GOSPODarCza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 455 455 Uwagi wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Wykładnia umowy 2.2. Forma oświadczeń woli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rOzDzIaŁ 10. Umowy zawierane w ramach obrotu profesjonalnego . . . . . . . . 456 1. Rodzaje umów funkcjonujących w obrocie hand lowym . . . . . . . . . . . . . . . . . 456 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 458 2. Oświadczenie woli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 459 460 3. Wady oświadczenia woli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 463 4. Treść złożonych oświadczeń woli – objęcie granicami swobody kontraktowania . . 465 5. Podstawowe elementy umów i ich sformułowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 469 5.1. Nazwa umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 469 5.2. Data i miejsce zawarcia umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 469 5.3. Strony umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 470 5.3.1. Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą . . . . . . . . . . . 471 5.3.2. Spółka cywilna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 471 5.3.3. Osobowe spółki hand lowe: spółka jawna, partnerska, komandytowa, komandytowo-akcyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.3.4. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka akcyjna, inny 472 5.4. Reprezentacja podmiot mający osobowość prawną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 473 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 476 5.4.1. Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą . . . . . . . . . . . 476 5.4.2. Spółka cywilna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 476 5.4.3. Spółki prawa hand lowego – spółka jawna, partnerska, komandytowa, komandytowo-akcyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 477 5.4.4. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka akcyjna, inny podmiot mający osobowość prawną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 479 5.5. Preambuła . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 480 5.6. Postanowienia wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 481 5.7. Przedmiot umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 482 5.8. Miejsce wykonania umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 483 10 Spis treściwww.lexisnexis.pl 5.9. Podstawowe obowiązki stron . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 483 5.10. Terminy spełnienia świadczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 485 486 5.11. Materiały i podwykonawcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.12. Wynagrodzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 487 5.13. Sposób rozliczenia i płatności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 487 488 5.14. Odsetki za zwłokę w płatnościach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.15. Kara umowna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 489 5.16. Odpowiedzialność za nienależyte wykonanie zobowiązania . . . . . . . . . . 492 5.17. Umowne prawo odstąpienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 494 5.18. Warunki ewentualnego rozwiązania umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 497 5.19. Warunki i okres gwarancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 497 5.20. Zakaz konkurencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 499 5.21. Klauzula poufności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 500 5.22. Okreś lenie sądu właś ciwego do rozstrzygania ewentualnych sporów . . . . . 502 503 5.23. Dodatkowe zabezpieczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.24. Postanowienia końcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 505 rOzDzIaŁ 11. Umowy zawierane w ramach obrotu konsumenckiego . . . . . . . 506 1. Odmienności w umowach zawieranych z konsumentami . . . . . . . . . . . . . . . . 506 506 1.1. Wzorce umowne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2. Niedozwolone postanowienia umowne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 507 1.3. Katalog niedozwolonych klauzul umownych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 509 2. Gwarancja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 510 rOzDzIaŁ 12. Ogólny wzór umowy na przykładzie umowy zbycia udziałów w spółce z o.o. wraz z komentarzem . . . . . . . . . . . . . . . . . . 512 rOzDzIaŁ 13. Przykłady konstrukcji pozwów na gruncie przepisów kodeksu spó łek hand lowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 519 . . . . 519 1. Pozew o wyłączenie wspólnika w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością 2. Pozew o uchylenie uchwały wspólników spółki kapitałowej na przykładzie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 525 3. Pozew o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników spółki kapitałowej na przykładzie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością . . . . . . . . . . . . . . . . 532 4. Pozew o odszkodowanie przeciwko członkowi zarządu spółki z tytułu odpowiedzialności za zobowiązania spółki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 538 5. Powództwo wspólnika o naprawienie szkody wyrządzonej spółce (tzw. actio pro socio) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 545 IV. Część aDMInISTraCyJna Uwagi wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 551 551 rODzIaŁ 14. Skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego . . . . . . . . . . 552 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 552 2. Analiza akt postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 552 2.1. Przesłanki nieważności decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 553 2.1.1. Ustalenie właś ciwości organu wydającego decyzję . . . . . . . . . . . . . 553 2.1.2. Wybór przepisów proceduralnych stosowanych w badanym postępowaniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1.3. Tożsamość przedmiotu postępowania 555 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 557 11 Spis treści 2.1.4. Prawidłowość doręczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 558 2.1.5. Inne rażące naruszenie prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 560 2.2. Przesłanki wznowienia postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 561 2.2.1. Prawdziwość dowodów stanowiących podstawę ustaleń w postępowaniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 562 2.2.2. Popełnienie przestępstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 563 2.2.3. Przesłanki wyłączenia organu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 564 2.2.4. Przesłanki wyłączenia pracownika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 565 2.2.5. Prawidłowe ustalenie katalogu stron postępowania . . . . . . . . . . . . 566 2.2.6. Nowe fakty i dowody w postępowaniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 568 2.2.7. Wymagane prawem stanowisko innego organu . . . . . . . . . . . . . . . 569 2.2.8. Rozstrzyg nięcie zagadnienia wstępnego przez organ . . . . . . . . . . . . 569 2.2.9. Istnienie innego orzeczenia stanowiącego podstawę wydania decyzji . . 570 2.3. Inne naruszenia przepisów postępowania mające wpływ na treść wydanej 570 decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3.1. Gwarancje stron postępowania – art. 10 k.p.a. . . . . . . . . . . . . . . 570 2.3.2. Pouczenia o przysługujących stronie prawach . . . . . . . . . . . . . . . 572 2.3.3. Prawidłowość sporządzonych protokołów . . . . . . . . . . . . . . . . . 573 2.3.4. Udział pełnomocnika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 575 2.3.5. Prawidłowość przesłuchań świadków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 577 2.3.6. Prawidłowość przesłuchań i weryfikacja żądań stron postępowania . . 578 2.3.7. Metryka sprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 580 2.3.8. Postępowanie dowodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 580 2.3.9. Dowód z opinii biegłego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 584 2.3.10. Tryb wszczę cia postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 585 2.3.11. Rozprawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 586 2.3.12. Przesłanki zawieszenia postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 587 588 588 2.4. Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Analiza poprawności wydanych w postępowaniu decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1. Weryfikacja, czy podjęte w sprawie rozstrzyg nięcie jest aktem administracyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 589 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 589 3.2. Podstawa prawna wydawanej decyzji 3.3. Wykonalność wydanej w postępowaniu decyzji – pozostałe przesłanki 3.4. Weryfikacja elementów formalnych decyzji na podstawie art. 107 k.p.a. . . . . 3.5. Poprawność sporządzenia uzasadnienia decyzji nieważności decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 590 590 . . . . . . . . . . . . . . . . . . 594 4. Odwołanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 595 5. Realizacja zasady dwuinstancyjności – właś ciwość organu II instancji . . . . . . . . 598 6. Decyzje organu odwoławczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 600 6.1. Utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 601 6.2. Uchylenie i przekazanie do ponownego rozpatrzenia . . . . . . . . . . . . . . . 601 6.3. Uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 601 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 602 6.4. Umorzenie postępowania 6.5. Rozstrzyg nięcie w sytuacji nieważności decyzji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 602 7. Ogólny wzór skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego . . . . . . . . . . . . 604 12 Spis treściwww.lexisnexis.pl rODzIaŁ 15. Skarga kasacyjna i zażalenie do naczelnego Sądu administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 615 1. Weryfikacja typu orzeczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 615 2. Legitymacja skargowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 617 2.1. Analiza poprawności sentencji wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 619 2.2. Analiza uzasadnienia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego . . . . . 622 2.2.1. Uzasadnienie faktyczne wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 622 2.2.2. Uzasadnienie prawne wyroku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 623 2.2.3. Wskazanie sądu co do dalszego postępowania . . . . . . . . . . . . . . . 625 . . . . . . 626 3.1. Analiza przesłanek nieważności postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 626 628 3. Analiza akt postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym 3.1.1. Niedopuszczalność drogi sądowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.1.2. Brak zdolności sądowej lub procesowej organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, brak należytego umocowania pełnomocnika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 629 3.1.3. Skład sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 631 3.1.4. Przesłanki wyłączenia sędziego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 632 3.1.5. Pozbawienie strony możności obrony swoich praw . . . . . . . . . . . . . 633 633 3.1.6. Właś ciwość wojewódzkiego sądu administracyjnego . . . . . . . . . . . . 634 3.2. Pozostałe uchybienia proceduralne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2.1. Udział prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich i organizacji społecznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 635 3.2.2. Związanie sądu prawomocnym wyrokiem skazującym . . . . . . . . . . 636 3.2.3. Ustalenie kręgu stron postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 637 3.2.4. Wymogi formalne składanych pism procesowych . . . . . . . . . . . . . 638 3.2.5. Wymogi formalne skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego . . 639 3.2.6. Weryfikacja przesłanek odrzucenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 640 3.2.7. Prawidłowość doręczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 641 642 3.2.8. Dochowanie terminów przez strony postępowania . . . . . . . . . . . . 643 3.2.9. Weryfikacja przesłanek odroczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2.10. Prawidłowość sporządzanych protokołów i notatek . . . . . . . . . . . . 643 3.2.11. Zastrzeżenia do protokołu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 644 3.2.12. Dodatkowe postępowanie dowodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 645 3.2.13. Weryfikacja przesłanek trybu uproszczonego . . . . . . . . . . . . . . . 645 3.2.14. Weryfikacja przesłanek zawieszenia postępowania . . . . . . . . . . . . 646 4. Konstrukcja skargi kasacyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 647 5. Zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 655 5.1. Katalog zaskarżalnych postanowień i zarządzeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . 655 5.2. Pozostałe warunki sporządzania zażalenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 656 5.3. Konstrukcja zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego . . . . . . . . . 659 Spis treści Wykaz skrótów – „Biuletyn Sądu Najwyższego” – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (www.orzeczenia.nsa.gov.pl) – rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z  29  lis topada 1930  r. – Kodeks Postępowania Cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 1950 r. Nr 43, poz. 394 ze zm.) – nieobowiązujące – ustawa z  19  kwiet nia 1969  r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr  19, poz. 96 ze zm.) – nieobowiązująca – Dziennik Ustaw – Konwencja o  Ochronie Praw Człowieka i  Podstawowych Wolności przyjęta w Rzymie 4 lis topada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) – „Gospodarka. Administracja Państwowa” – rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z  27  czerw ca 1934  r. – Kodeks hand lowy (Dz.U. Nr 57, poz. 502 ze zm.) – nieobowiązujące – ustawa z 6 czerw ca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) – ustawa z  10  wrześ nia 1999  r. – Kodeks karny skarbowy (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 186 ze zm.) – ustawa z 6 czerw ca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. Nr 90, poz. 557 ze zm.) – ustawa z 26 czerw ca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) – ustawa z 14 czerw ca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267) – ustawa z 17 lis topada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) – ustawa z  6  czerw ca 1997  r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr  89, poz. 555 ze zm.) – ustawa z 24 sierp nia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykrocze- nia (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 395 ze zm.) – ustawa z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.) – ustawa z 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1030) – ustawa z  20  maja 1971  r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn. Dz.U. z  2013  r., poz. 482 ze zm.) Biul.SN CBOSA d.k.p.c. d.k.p.k. Dz.U. EKPCz GAP k.h. k.k. k.k.s. k.k.w. k.p. k.p.a. k.p.c. k.p.k. k.p.w. k.r.o. k.s.h. k.w. Konstytucja RP – ustawa z  2  kwiet nia 1997  r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. KRS KZS Lexis Nexis Nr 78, poz. 483 ze sprost. i zm.) – Krajowy Rejestr Sądowy – „Krakowskie Zeszyty Sądowe” – Lexis.pl – Serwis Prawniczy Lexis Nexis Polska 15 Wykaz skrótów LWH MPPOiP NP NSA ONSA ONSAiWSA – Liczba (numer) wykazu hipotecznego – Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych z 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167) – „Nowe Prawo” – Naczelny Sąd Administracyjny – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Ad- ministracyjnych ord.pod. – ustawa z 29 sierp nia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) OSNAPiUS – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Administracyjna, Pracy i  Ubezpieczeń OSNKW OSNwSK OSNPG OSP OSPiKA OTK p.p.s.a. Społecznych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Karna i Wykroczeń – Orzecznictwo Sądu Najwyższego w Sprawach Karnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Prokuratury Generalnej – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – ustawa z  30  sierp nia 2002  r. – Prawo o  postępowaniu przed sądami admini- stracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) pr.bud. – ustawa z  7  lipca 1994  r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2013  r., poz. 1409) Prok. i Pr. p.u.s.a. – „Prokuratura i Prawo” – ustawa z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. SA SIP SKO SN SO SOKiK TFUE TK u.k.s.c. u.k.w.h. u.s.p. WSA Nr 153, poz. 1269 ze zm.) – Sąd Apelacyjny – System Informacji Prawnej Wydawnictwa Wolters Kluwer – Samorządowe Kolegium Odwoławcze – Sąd Najwyższy – Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, wersja skonsolidowana (Dz.Urz. UE 2012 C 326/1) – Trybunał Konstytucyjny – ustawa z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.) – ustawa z  6  lipca 1982  r. o  księgach wieczystych i  hipotece (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 707 ze zm.) – ustawa z 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 427 ze zm.) – Wojewódzki Sąd Administracyjny www.lexisnexis.pl Wstęp Na egzaminie zawodowym (adwokackim czy radcowskim), a także często w prak- tyce przygotowanie ważnego dla sprawy pisma może napotkać trudności. Jest to spowodowane wieloma czynnikami, m.in. stresem egzaminacyjnym, natłokiem obowiązków zawodowych, wąskimi ramami czasowymi, w  których jednak nie tylko należy zapoznać się z aktami sprawy, lecz także odnaleźć uchybienia w toku rozumowania sądu lub przyjąć właś ciwą strategię skierowania pisma wszczy- nającego postępowanie, skonstruować i  usystematyzować zarzuty, a  następnie wyczerpująco uzasadnić swoje stanowisko. Niniejsza publikacja w syntetyczny sposób opisuje proces sporządzania pism proce- sowych, które mogą mieć praktyczne znaczenie dla powodzenia danego postępowa- nia. Umiejętność ich przygotowania może determinować powodzenie zdania egza- minu zawodowego. Celem autorek było więc wypracowanie ogólnych schematów sporządzania takich pism i wskazanie praktycznych rozwiązań o charakterze uni- wersalnym. Ponadto tym, co odróżnia niniejszą publikację od innych pozycji dostępnych na rynku, jest kompleksowe omówienie zarówno poprawności wydawanego w spra- wie orzeczenia, jak i całego toku postępowania. Ta część publikacji w szczególno- ści ma pomóc w podjęciu decyzji dotyczącej wnoszenia środków zaskarżenia oraz zasadności podnoszonych w nich zarzutów. Książka skierowana jest w szczególności do aplikantów, którzy podczas odbywa- nia aplikacji powinni zdobyć wiedzę o technice sporządzania pism procesowych, by później doskonalić się w tej materii. Niezwyk le przydatna może być ona rów- nież dla praktyków, którzy mają szansę ulepszyć wypracowane już techniki lub zwrócić uwagę na te elementy, które dotychczas były pomijane. Wydaje się bo- wiem, że każda osoba zamierzająca przygotowywać pozwy, apelacje, akty oskar- żenia powinna przede wszystkim poznać pewne ogólne schematy ich pisania, wie- dzieć, na co zwrócić uwagę, aby jak najlepiej wykorzystać wiadomości faktyczne dotyczące danej sprawy. 17 Wstęp Zdaniem Autorek wiedza o pewnych wytycznych w ramach danego działu praw- nego może pomóc zaoszczędzić czas, ale przede wszystkim ułatwić skonstruowa- nie kompletnego pod względem formalnym pisma i ułatwić wykazanie błędnego toku rozumowania sądu czy też pomóc sądowi poprawnie zrozumieć stanowisko autora pisma. Tym samym publikacja ta ma charakter dużo bardziej praktyczny aniżeli teoretyczne rozważania. Autorki pragną podziękować adwokatowi prof. dr. hab. Janowi Widackiemu za po- moc i cenne uwagi przy przygotowywaniu niniejszej publikacji. www.lexisnexis.pl I. Część karna Uwagi wprowadzające Niniejszy fragment publikacji przedstawia propozycję sposobu konstruowania jed- nych z najważniejszych i najpopularniejszych pism procesowych w sprawach kar- nych. Z uwagi na to, że postępowanie karne zwyk le traktowane jest w praktyce jak postępowanie mówione, a  nie pisane, rzadko sporządza się pisma na kształt pism przygotowawczych, podobnie do tego, jak to się dzieje w postępowaniu cy- wilnym. Natomiast takie pisma jak apelacje czy akty oskarżenia są sformalizo- wane, a ich treść jest wyznaczona przez obszar i zakres postępowania. W  celu należytego przygotowania apelacji należy przeanalizować zarówno po- prawność postępowania przygotowawczego, jak i postępowania przed sądem I in- stancji. W  dalszej kolejności należy podjąć decyzję, po pierwsze – o  zakresie za- skarżenia wyroku, a po drugie o tym, jakie zarzuty zostaną przez autora apelacji podniesione. Katalog zarzutów oraz zakres zaskarżenia w  efekcie zdeterminują wnios ki i żądania autora apelacji. Odnosząc się do samej taktyki analizy orzeczenia, chodzi po pierwsze o wskaza- nie, czy sąd dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a więc czy zaist- niała sytuacja, w której stan opisany w uzasadnieniu orzeczenia sądu odbiegałby od opisu stanu faktycznego wynikającego z zebranego w sprawie materiału dowo- dowego. Może się to stać podstawą do postawienia zarzutu błędu w ustaleniach stanu faktycznego mającego wpływ na treść wyroku. Po drugie konieczna jest weryfikacja, czy sąd oparł się na dowodach, na podsta- wie których mógł wydać rozstrzyg nięcie, oraz na protokołach rozpraw spełniają- cych wszystkie wymogi formalne. Ponadto autor apelacji powinien poszukiwać takich błędów postępowania, których istnienie zaburzyłoby proces toku rozumo- wania sądu zakończony wydaniem orzeczenia o okreś lonej treści. Błędy procedu- ralne mogą stać się podstawą zarzutu naruszenia przepisów postępowania mają- cych istotny wpływ na treść wyroku. Co istotne, jeśli autor apelacji odszuka naruszenia przepisów postępowania, ale takich, których naruszenie nie mogło mieć wpływu na treść zaskarżonego orzeczenia, to mimo istnienia tych uchybień proceduralnych nie będą mogły one stać się przedmiotem skutecznego zarzutu. 19 I. Część karna Nie wyklucza to jednak możliwości opisania tych uchybień w samym uzasadnie- niu apelacji. Autor apelacji powinien, analizując akta postępowania, zweryfiko- wać, czy w  badanej przez niego sprawie nie zachodzą bezwzględne przyczyny odwoławcze opisane w  art.  439 k.p.k. Do podniesienia zarzutu naruszenia prawa materialnego konieczna jest zarówno analiza dokumentów znajdują- cych się w aktach postępowania, jak i dobra znajomość prawa materialnego. Dopiero po weryfikacji akt okaże się, czy sąd np. prawidłowo zastosował dany przepis stanowiący podstawę materialną wydanego orzeczenia. Analizując akta postępowania przed sądem I instancji, autor apelacji powinien zwrócić uwagę na poniżej opisane aspekty, choć z  pewnością nie jest to pełen, zamknięty katalog zagadnień ułatwiających weryfikację poprawności postępowania. Niestety, stwo- rzenie kompletnego katalogu nie jest możliwe, choćby z tego powodu, że każda ze spraw jest indywidualna, a katalog możliwości zbyt bogaty. Mamy jednak na- dzieję, że weryfikacja przedstawionych poniżej okoliczności pomoże choć w czę- ści w odnalezieniu autorowi apelacji punktu zaczepienia dla skonstruowania sku- tecznego środka zaskarżenia. www.lexisnexis.pl Rozdział 1 Pisma procesowe w postępowaniu przygotowawczym 1. analiza poprawności postępowania przygotowawczego oraz postępowania przed sądem I instancji Uchybienia organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze rzadko kiedy mogą stanowić podstawę wzruszenia orzeczenia wydanego przez sąd. W większo- ści przypadków mogą one bowiem być konwalidowane na etapie postępowania sądowego. W  orzecznictwie przyjmuje się, że można skutecznie powołać się na takie uchybienia tylko wtedy, gdy przeniknęły do stadium postępowania sądo- wego i jednocześ nie zostanie wykazane, że mogły mieć wpływ na treść orzecze- nia (art. 438 pkt 2 k.p.k.). W postępowaniu apelacyjnym autor apelacji może sformułować zarzut naruszenia przepisów postępowania przygotowawczego, podając stosowny artykuł, stano- wiący podstawę czynności w  postępowaniu przygotowawczym – np.  naruszenie art. 143 k.p.k. przez zawarcie w akcie oskarżenia, a w konsekwencji dopuszczenie przez sąd, dowodu z  przeprowadzonych na etapie postępowania przygotowaw- czego oględzin, z  których sporządzona została notatka, a  nie protokół. Konse- kwencją takiego postępowania jest oparcie się sądu na wnios kach z  czynności, która nie została należycie przeprowadzona – a zatem wnios ki te mogą być wad- liwe. 1.1. Poprawność sporządzania protokołów, notatki urzędowe Protokół jest zapisem czynności procesowej i przepisy Kodeksu postępowania kar- nego przewidują, że – co do zasady – nie może on być zastąpiony innym dokumen- 21 I. Część karna tem, w szczególności notatką urzędową. Tym samym należy sprawdzić, czy prze- prowadzonym czynnościom procesowym towarzyszyło spisanie protokołu (w tych wypadkach, kiedy jest to wymagane ustawą), czy protokół zawiera wszystkie nie- zbędne elementy, czy jest czytelny, wreszcie czy jest prawidłowo podpisany. Artykuł 143 k.p.k. zawiera katalog czynności, które wymagają spisania protokołu (m.in. przyjęcie ustnego zawiadomienia o przestępstwie, wnios ku o ściganie i jego cofnięcie, przesłuchanie oskarżonego, świadka, biegłego, kuratora, dokonanie oględzin, dokonanie otwarcia zwłok, przeprowadzenie eksperymentu, konfronta- cji oraz okazania, przeszukanie, zaznajomienie podejrzanego z  materiałami ze- branymi w postępowaniu przygotowawczym). Należy pamiętać, że zgodnie z art. 393 § 1 k.p.k. na rozprawie nie wolno odczy- tywać notatek dotyczących czynności, z których wymagane jest sporządze- nie protokołu. Analizując poprawność sporządzonych protokołów, trzeba zwrócić uwagę na nas- tępujące okoliczności: – protokół sporządzany w  ramach postępowania przygotowawczego zgodnie z art. 150 § 1 k.p.k. powinien zostać podpisany przez wszystkie osoby biorące udział w czynności; – brak podpisu pod protokołem osób biorących udział w przesłuchaniu podejrza- nego powoduje niedopuszczalność odczytania takiego protokołu na rozprawie, nie spełnia on bowiem wymagań protokołu jako dokumentu procesowego i ujaw- nione w nim okoliczności nie mogą stanowić podstawy orzeczenia sądu; – art.  148 k.p.k. wskazuje elementy składowe protokołu, które przesądzają o tym, czy mamy do czynienia z protokołem w rozumieniu Kodeksu postępo- wania karnego; – należy pamiętać, że w protokole nie można zastępować zapisu treści zeznań lub wyjaś nień odwoływaniem się do innych protokołów (art. 148 § 3 k.p.k.); – protokół musi być czytelny i  pozwalać na jednoznaczne zdekodowanie jego treści. W ocenie A. Gaberlego brak czytelności zapisu nie pozwala na nadanie danemu dokumentowi statutu protokołu (A. Gaberle, Dowody w sądowym pro­ cesie karnym, Kraków 2007, s. 85); – w pewnych sytuacjach istnieje możliwość sporządzenia tzw. protokołu w for- mie uproszczonej (art. 325h k.p.k.); – w przypadku niektórych czynności procesowych ustawa przewiduje dodatkowe wymogi w stosunku do protokołów (m.in. protokół zatrzymania osoby – art. 244 § 3 k.p.k., protokół zatrzymania rzeczy i przeszukania – art. 229 k.p.k.). Orzecznictwo Notatka urzędowa nie może stanowić dowodu, gdy dotyczy czynności procesowej, która powinna być udokumentowana w formie protokołu (art. 143 § 1 pkt 2 k.p.k.). 22 www.lexisnexis.pl Rozdział 1. Pisma procesowe w postępowaniu przygotowawczym W innych wypadkach ustawodawca nie zabrania posługiwania się notatką urzę- dową (art. 143 § 2 k.p.k.). Wyrok SO w Tarnowie z 9 sierp nia 2002 r., II aka 318/02, lexis nexis nr 363835 Kodeks postępowania karnego w art. 174 expressis verbis zakazuje wszelkiego sub- stytuowania dowodów z  zeznań świadka innymi środkami dowodowymi (pis- mami, zapiskami, notatkami urzędowymi). Wyrok Sn z 24 października 2001 r., III kkn 545/99, lexis nexis nr 392228 Notatka urzędowa jest dowodem tylko wtedy, gdy dokumentuje czynność proce- sową niewymagającą innej szczególnej formy, a  zwłaszcza sporządzenia proto- kołu, i nie zastępuje treści wyjaś nień oskarżonego. Postanowienie Sn z 18 wrześ nia 2001 r., V kkn 126/99, lexis nexis nr 392687 Gwarancje przewidziane w art.  150 k.p.k. mają szczególne znaczenie w  postępo- waniu przygotowawczym wobec ograniczonej jawności wewnętrznej i kontradyk- toryjności postępowania w tym stadium, stąd też zgodnie przyjmuje się, że niepod- pisanie protokołu chociażby przez jedną z osób biorących udział w przesłuchaniu, przy braku wzmianki wskazanej w  art.  121 k.p.k., powoduje niedopuszczalność odczytania takiego protokołu na rozprawie; nie spełnia on bowiem wymogów pro- tokołu jako dokumentu procesowego. Postanowienie Sn z 4 stycznia 2006 r., V kk 150/05, lexis nexis nr 399902 Okreś lenie „biorący udział w  czynnościach”, w  przeciwieństwie do okreś lenia „obecny w czasie tej czynności”, zakłada zawsze aktywność, która może skutko- wać wpływem tej osoby na przebieg czynności, i dlatego ustawodawca zobowią- zał taką osobę do złożenia podpisu. Aktualnie obowiązujący przepis art. 150 k.p.k. okreś la, że wszelkie protokoły podpisują wyłącznie osoby „biorące udział” w da- nej czynności. Wyrok Sa w lublinie z 21 wrześ nia 2004 r., II aka 135/04, lexis nexis nr 409719 Włączenie jako załącznika do protokołu przesłuchania świadka dokumentu sta- nowiącego pisemną relację o zdarzeniu, które powinno stanowić przedmiot prze- słuchania, a którą świadek wcześ niej przesyła lub przynosi ze sobą, i poprzestanie na odnotowaniu w protokole oświadczenia świadka o włas noręcznym sporządze- niu tej relacji oraz o jej podtrzymaniu w całości, stanowi niedopuszczalne zastą- 23 I. Część karna pienie dowodu z  zeznań świadka treścią pisemnego oświadczenia, uchybiające zakazowi okreś lonemu w  art.  174 k.p.k. Dokument taki podlega dyskwalifikacji jako samoistne źródło dowodowe, zachowując procesowe znaczenie jedynie jako źródło informacji o możliwościach dowodowych. Wyrok Sa we Wrocławiu z 2 marca 2005 r., II aka 30/05, lexis nexis nr 397008 Niepodpisanie protokołu, chociażby przez jedną z osób biorących udział w prze- słuchaniu podejrzanego, powoduje niedopuszczalność odczytania takiego proto- kołu na rozprawie. Wyrok Sn z 9 lipca 1986 r., V krn 266/86, OSnPG 1988, nr 2, poz. 15 1.2. Gwarancje procesowe w postępowaniu przygotowawczym 1.2.1. Pouczenie podejrzanego o przysługujących mu prawach Zgodnie z art. 300 k.p.k. podejrzanego przed pierwszym przesłuchaniem należy poinformować o  przysługujących mu uprawnieniach wskazanych w  powołanym przepisie, tj. prawie do: składania wyjaś nień, odmowy składania wyjaś nień, od- mowy odpowiedzi na pytania, składania wnios ków o dokonanie czynności śledz- twa lub dochodzenia, korzystania z  pomocy obrońcy, końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania, a także o uprawnieniu okreś lonym w art. 301 k.p.k. i o obowiązkach wskazanych w art. 74, 75, 138 i 139 k.p.k. Pouczenie należy spo- rządzić w formie pisemnej, a w aktach powinien się znajdować jego egzemplarz z podpisem podejrzanego. Brak pouczenia podejrzanego zgodnie z art. 300 k.p.k. powoduje następujące konsekwencje: – zgodnie z art. 16 k.p.k. brak pouczenia lub mylne pouczenie uczestnika postę- powania o przysługujących mu prawach i ciążących na nim obowiązkach nie może dla tego uczestnika wywoływać ujemnych skutków procesowych, np. w zakresie biegu terminu do zaskarżania decyzji procesowej; – w przypadku złożenia przez podejrzanego wyjaś nień, mimo braku uprzedzenia go o możliwości skorzystania z prawa do odmowy składania wyjaś nień lub od- mowy udzielenia odpowiedzi na pytanie, takie wyjaś nienia pozostają w aktach sprawy i mają walor dowodu. Jak twierdzi bowiem T. Grzegorczyk (Kodeks pos­ tępowania karnego oraz ustawa o  świadku koronnym. Komentarz, Warszawa 2008, s.  106), wyeliminować z  postępowania okreś lony środek dowodowy można jedynie w sytuacji wyraźnie wskazanej w ustawie (art. 171 § 6 k.p.k.); 24 www.lexisnexis.pl Rozdział 1. Pisma procesowe w postępowaniu przygotowawczy
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Metodyka sporządzania pism procesowych w sprawach karnych, cywilnych, gospodarczych i administracyjnych. Wydanie 2
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: