Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00075 008655 10442499 na godz. na dobę w sumie
Microsoft Excel 2007 PL. Analizy biznesowe. Rozwiązania w biznesie. Wydanie III - książka
Microsoft Excel 2007 PL. Analizy biznesowe. Rozwiązania w biznesie. Wydanie III - książka
Autor: Liczba stron: 568
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-1376-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> aplikacje biurowe >> excel
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Excel -- Twój doradca biznesowy

Bez względu na to, czy prowadzisz własną firmę, czy pracujesz w korporacji, musisz na co dzień podejmować wiele decyzji biznesowych. Aby były one właściwe i przyczyniały się do rozwoju przedsiębiorstwa, powinny być podejmowane w oparciu o rzetelne dane i analizy -- te zaś powstają częściowo dzięki ogromnym możliwościom arkuszy kalkulacyjnych Excela. Książka, którą trzymasz w rękach, dostarczy Ci niezbędnych informacji na temat konkretnych zagadnień ze sfery przedsiębiorczości i pokaże, jak najlepiej wykorzystać Excel do ich przetworzenia.

Książka 'Microsoft Excel 2007 PL. Analizy biznesowe. Rozwiązania w biznesie. Wydanie III' omawia zagadnienia dotyczące dokumentów finansowych, takich jak księgi główne czy rachunek zysków i strat, oraz pokazuje bardziej złożone działania, jak statystyczna kontrola procesu czy analiza biznesowa, ułatwiająca decydowanie o wykorzystaniu dostępnych środków. Z tym wyjątkowym podręcznikiem nauczysz się, jak wykorzystać podstawowe i najbardziej zaawansowane funkcje oraz narzędzia Excela w działalności przedsiębiorstwa. Dowiesz się, w jaki sposób podejmować decyzje inwestycyjne w niepewnych okolicznościach, jak przewidzieć stan swoich finansów na kolejny rok oraz w jaki sposób prognozować przyszłe zapotrzebowanie na oferowane towary, opierając się na uzyskanych wcześniej wynikach sprzedaży.

Konkretne przykłady rozwiązywania problemów za pomocą Excela znajdziesz w studiach przypadków, które stanowią dodatek do tej książki.

Zdobądź biegłość w operowaniu danymi finansowymi za pomocą Excela!

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Microsoft Excel 2007 PL. Analizy biznesowe. Rozwi¹zania w biznesie. Wydanie III Autor: Conrad Carlberg T³umaczenie: Julia Szajkowska ISBN: 978-83-246-1376-2 Format: 170x230, stron: 568 Excel — Twój doradca biznesowy • Co ³¹czy koszt w³asny sprzeda¿y i wartoœæ zapasów? • Na czym polega ró¿nica miêdzy dŸwigni¹ finansow¹ i operacyjn¹? • Jak najlepiej zautomatyzowaæ po³¹czenie Excela z zewnêtrzn¹ baz¹ danych? Bez wzglêdu na to, czy prowadzisz w³asn¹ firmê, czy pracujesz w korporacji, musisz na co dzieñ podejmowaæ wiele decyzji biznesowych. Aby by³y one w³aœciwe i przyczynia³y siê do rozwoju przedsiêbiorstwa, powinny byæ podejmowane w oparciu o rzetelne dane i analizy — te zaœ powstaj¹ czêœciowo dziêki ogromnym mo¿liwoœciom arkuszy kalkulacyjnych Excela. Ksi¹¿ka, któr¹ trzymasz w rêkach, dostarczy Ci niezbêdnych informacji na temat konkretnych zagadnieñ ze sfery przedsiêbiorczoœci i poka¿e, jak najlepiej wykorzystaæ Excel do ich przetworzenia. Ksi¹¿ka „Microsoft Excel 2007 PL. Analizy biznesowe. Rozwi¹zania w biznesie. Wydanie III” omawia zagadnienia dotycz¹ce dokumentów finansowych, takich jak ksiêgi g³ówne czy rachunek zysków i strat, oraz pokazuje bardziej z³o¿one dzia³ania, jak statystyczna kontrola procesu czy analiza biznesowa, u³atwiaj¹ca decydowanie o wykorzystaniu dostêpnych œrodków. Z tym wyj¹tkowym podrêcznikiem nauczysz siê, jak wykorzystaæ podstawowe i najbardziej zaawansowane funkcje oraz narzêdzia Excela w dzia³alnoœci przedsiêbiorstwa. Dowiesz siê, w jaki sposób podejmowaæ decyzje inwestycyjne w niepewnych okolicznoœciach, jak przewidzieæ stan swoich finansów na kolejny rok oraz w jaki sposób prognozowaæ przysz³e zapotrzebowanie na oferowane towary, opieraj¹c siê na uzyskanych wczeœniej wynikach sprzeda¿y. Konkretne przyk³ady rozwi¹zywania problemów za pomoc¹ Excela znajdziesz w studiach przypadków, które stanowi¹ dodatek do tej ksi¹¿ki. • Analiza sprawozdañ finansowych • Kapita³ obrotowy i plan przep³ywu œrodków pieniê¿nych • Prognozowanie i przewidywanie • Ocena jakoœci • Decyzje inwestycyjne • Planowanie zysków • Podejmowanie decyzji inwestycyjnych w niepewnych okolicznoœciach • Œrodki trwa³e • Sprzeda¿ i marketing • Importowanie danych do Excela • Analiza udzia³ów i mar¿ • Ustalanie ceny i kalkulacja kosztów Zdob¹dŸ bieg³oœæ w operowaniu danymi finansowymi za pomoc¹ Excela! Spis treści Wstęp ....................................................................................................... 15 Uwierzyć na słowo ...................................................................................................................16 O platformie programowej .......................................................................................................17 O strukturze tej książki .............................................................................................................19 Dwa specjalne rozwiązania — nazwy zakresu i formuły tablicowe ........................................20 Przypisywanie nazwy .......................................................................................................20 Korzystanie z formuł tablicowych .....................................................................................21 Konwencje stosowane w tej książce .........................................................................................22 I ANALIZA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH 1 Praca z rachunkiem zysków i strat ......................................................... 27 Zapisywanie wyników ..............................................................................................................27 Wybierz właściwą perspektywę ........................................................................................28 Dwa powody, dla których prowadzi się rachunkowość .....................................................28 Korzystanie z rachunku zysków i strat ......................................................................................30 Wybór metody raportowania zysków ..............................................................................30 Określanie segmentu operacyjnego i nieoperacyjnego ....................................................34 Od dziennika głównego do rachunku zysków i strat ................................................................35 Dziennik główny w Excelu ................................................................................................35 Odwołania bezwzględne, względne i mieszane ...............................................................36 Przenoszenie danych z dziennika głównego do księgi głównej ........................................38 Przenoszenie danych z księgi głównej do rachunku zysków i strat ...................................41 Analizy finansowe w świetle rachunkowości memoriałowej ...................................................42 Rachunek zysków i strat — wariant kalkulacyjny kontra porównawczy .................................48 Podsumowanie ........................................................................................................................50 2 Bilans — środki obrotowe ................................................................... 51 Organizacja bilansu ..................................................................................................................52 Bilans ................................................................................................................................52 Wpisy po stronie „Winien” i „Ma” .....................................................................................53 Bilans gotówkowy środków obrotowych .................................................................................54 Nadawanie nazw na poziomie arkusza .............................................................................55 Bilansowanie wielu kont ..................................................................................................58 Obsługa kont o ograniczonej możliwości dysponowania ..................................................60 4 Microsoft Excel 2007 PL. Analizy biznesowe. Rozwiązania w biznesie Bilans należnych środków obrotowych (należności) ............................................................... 61 Uwzględnienie należności nieściągalnych ........................................................................ 62 Szacowanie wysokości należności nieściągalnych według struktury wiekowej należności ..................................................................................................... 63 Szacowanie wysokości należności nieściągalnych metodą według procentu sprzedaży kredytowej .................................................................................................... 66 Bilans krótkoterminowych rozliczeń międzyokresowych ........................................................ 67 Ubezpieczenie jako rozliczenie międzyokresowe ............................................................. 68 Bilans środków obrotowych ..................................................................................................... 69 Ruch zapasów ................................................................................................................... 70 Zamknięcie rachunku zapasów ........................................................................................ 71 Zamknięcie rachunków przychodów i kosztów ................................................................ 72 Podsumowanie ........................................................................................................................ 73 3 Oszacowanie wartości zapasów na użytek bilansu ...................................75 Oszacowanie wartości zapasów ............................................................................................... 75 Metoda szczegółowej identyfikacji ................................................................................... 77 Metoda ceny średniej ....................................................................................................... 83 Metoda FIFO ..................................................................................................................... 88 Metoda LIFO ..................................................................................................................... 96 Porównanie czterech metod oceny wartości ........................................................................... 98 Stosowanie rabatów .............................................................................................................. 100 Inwentaryzacja ciągła i okresowa .......................................................................................... 102 Obliczanie wskaźników rotacji ............................................................................................... 103 Podsumowanie ...................................................................................................................... 105 4 Podsumowanie operacji — od dzienników częściowych do bilansu ........107 Dane w dziennikach ............................................................................................................... 108 Dane w dziennikach częściowych ................................................................................... 109 Struktura dziennika częściowego ................................................................................... 110 Struktura częściowego dziennika zakupów .................................................................... 111 Dynamiczne nazwy zakresów ......................................................................................... 112 Używanie zakresów dynamicznych w dziennikach częściowych .................................... 114 Struktura dziennika „Kasa przyjęła” ............................................................................... 114 Struktura dziennika „Kasa wydała” ................................................................................ 117 Dane w księgach .................................................................................................................... 118 Tworzenie księgi głównej ............................................................................................... 119 Tworzenie ksiąg pomocniczych ...................................................................................... 121 Automatyzacja procesu wysyłania ................................................................................. 122 Bilans zobowiązań bieżących ................................................................................................. 131 Podsumowanie ...................................................................................................................... 132 Spis treści 5 5 Kapitał pracujący i analiza przepływu środków pieniężnych ...................133 Łączenie kosztów z przychodami ...........................................................................................133 Poszerzanie definicji — środki pieniężne kontra kapitał pracujący .......................................135 Określanie wysokości kapitału pracującego ....................................................................136 Zmiany kapitału pracującego ..........................................................................................142 Analiza przepływu środków pieniężnych ...............................................................................146 Podstawowe informacje .................................................................................................148 Podsumowanie źródeł i sposobów wykorzystania kapitału pracującego ........................150 Określenie przepływu środków pieniężnych w odniesieniu do działań firmy .................151 Łączenie wpływów gotówkowych z działalności operacyjnej ze środkami uzyskanymi na drodze działalności nieoperacyjnej ..................................153 Podsumowanie ......................................................................................................................154 6 Analiza sprawozdania finansowego .....................................................155 Idea tworzenia raportu znormalizowanego ...........................................................................156 Korzystanie ze znormalizowanego rachunku zysków i strat ...........................................156 Korzystanie ze znormalizowanego bilansu .....................................................................159 Korzystanie z porównawczych sprawozdań finansowych ...............................................160 Zmiany bezwzględne i względne w analizie sprawozdań ......................................................162 Ocena sprawozdań finansowych .....................................................................................163 Obsługa błędów ..............................................................................................................164 Szacowanie zmian procentowych ...................................................................................166 Normalizacja w analizie odchyleń ..........................................................................................167 Normalizacja względem stanu osobowego ............................................................................171 Podsumowanie ......................................................................................................................174 7 Analiza wskaźnikowa ..........................................................................175 Interpretacja średniej przemysłowej i trendów ......................................................................177 Porównywanie wskaźników wewnątrz gałęzi przemysłu ...............................................177 Pionowa i pozioma analiza wskaźników .........................................................................179 Podstawy wyliczania wskaźników ..................................................................................180 Analiza wskaźników rentowności ..........................................................................................182 Odnajdywanie i szacowanie wskaźnika zysku na jedną akcję .........................................183 Określanie stopy zysku brutto .........................................................................................184 Określanie stopy zysku netto ..........................................................................................186 Określanie wskaźnika rentowności operacyjnej aktywów ..............................................187 Określanie wskaźnika rentowności kapitału własnego ...................................................189 Analiza wskaźników zadłużenia .............................................................................................190 Określanie wskaźnika zadłużenia ...................................................................................191 Określanie wskaźnika kapitału własnego .......................................................................192 Obliczanie wskaźnika pokrycia odsetek ..........................................................................193 6 Microsoft Excel 2007 PL. Analizy biznesowe. Rozwiązania w biznesie Analiza wskaźników płynności .............................................................................................. 194 Określanie wskaźnika płynności bieżącej ....................................................................... 194 Określanie wskaźnika płynności szybkiej ........................................................................ 195 Analiza wskaźników aktywności ............................................................................................ 196 Określanie przeciętnego wskaźnika rotacji należności w dniach .................................... 196 Określanie wskaźnika rotacji zapasów ........................................................................... 198 Podsumowanie ...................................................................................................................... 199 II PLANOWANIE I KONTROLOWANIE FINANSÓW 8 Budżet i cykl planowania ....................................................................203 Tworzenie sprawozdań finansowych pro forma .................................................................... 203 Prognozowanie oparte na procencie od sprzedaży ........................................................ 205 Przeprowadzanie analizy wrażliwości ............................................................................ 212 Od sprawozdania pro forma do budżetu ................................................................................ 213 Przewidywanie sprzedaży kwartalnej ............................................................................ 213 Oszacowanie stanu zapasów .......................................................................................... 214 Dostosowanie budżetu do planu biznesowego .............................................................. 218 Podsumowanie ...................................................................................................................... 219 9 Prognozowanie ..................................................................................221 Istnienie użytecznego zestawu danych odniesienia .............................................................. 222 Prognozowanie metodą średniej ruchomej ........................................................................... 224 Tworzenie prognozy z wykorzystaniem dodatku „Średnia ruchoma” ............................ 226 Postępowanie ze średnią ruchomą w Excelu .................................................................. 228 Tworzenie prognozy metodą średniej ruchomej na wykresie Excel ............................... 229 Prognozowanie za pomocą funkcji regresji ........................................................................... 231 Prognoza liniowa — funkcja REGLINW ......................................................................... 232 Prognozy nieliniowe — funkcja REGEXPW .................................................................... 234 Prognoza metodą regresji na wykresach programu Excel .............................................. 238 Prognozowanie za pomocą funkcji wygładzania ................................................................... 240 Przewidywanie metodą wygładzania ............................................................................ 240 Dodatek „Wygładzanie wykładnicze” ............................................................................ 241 Wybieranie parametru wygładzania .............................................................................. 243 Analiza danych sezonowych metodą wygładzania ........................................................ 245 Modele Box-Jenkins ARIMA — gdy wbudowane funkcje Excela to za mało ......................... 248 Podstawy modelu ARIMA ............................................................................................... 248 Tworzenie korelogramu ................................................................................................. 250 Identyfikacja modelu na podstawie korelogramów ....................................................... 251 Identyfikacja innych modeli Box-Jenkins ....................................................................... 252 Podsumowanie ...................................................................................................................... 255 Spis treści 7 10 Ocena jakości ......................................................................................257 Kontrola jakości poprzez statystyczne sterowanie procesem .................................................258 Średnia z próbki ..............................................................................................................258 Karty kontrolne X i S dla zmiennych ...............................................................................259 Interpretacja granic kontrolnych ....................................................................................263 Dychotomia (dwudzielność) na kartach P .......................................................................267 Dobieranie rozmiaru próbki ............................................................................................269 Proces poza kontrolą .......................................................................................................271 Analiza pojedynczych obserwacji na kartach X–MR .......................................................275 Tworzenie kart SPC w Excelu ..........................................................................................276 Pobieranie próbek przy przyjęciu towaru ...............................................................................280 Wykreślanie funkcji operacyjno-charakterystycznej .......................................................281 Kontrola jakości prowadzona za pomocą funkcji arkusza .......................................................286 Próbka skończonej populacji ...........................................................................................287 Próbka nieskończonej populacji ......................................................................................288 Badanie defektów w urządzeniu ....................................................................................292 Funkcja PRÓG.ROZKŁAD.DWUM ......................................................................................293 Podsumowanie ......................................................................................................................297 III DECYZJE INWESTYCYJNE 11 Sprawdzanie analizy wykonalności — inwestycje .................................301 Sporządzanie analizy wykonalności .......................................................................................302 Osiąganie jednomyślności w sprawie planów ................................................................302 Wyniki pracy ...................................................................................................................305 Tworzenie modelu w Excelu ...................................................................................................306 Podsumowanie ......................................................................................................................314 12 Ocena kryteriów podejmowania decyzji na podstawie analizy wykonalności .....................................................315 Okresy zwrotu ........................................................................................................................316 Wartość przyszła, wartość bieżąca i wartość bieżąca netto ....................................................321 Obliczanie wartości przyszłej ..........................................................................................321 Obliczanie wartości bieżącej ...........................................................................................322 Obliczanie wartości bieżącej netto ..................................................................................323 Skracanie okresu zwrotu ........................................................................................................325 Podsumowanie ......................................................................................................................330 8 Microsoft Excel 2007 PL. Analizy biznesowe. Rozwiązania w biznesie 13 Tworzenie analizy wrażliwości dla analizy wykonalności .......................331 Weryfikacja analizy wykonalności ......................................................................................... 331 Zarządzanie scenariuszami .................................................................................................... 332 Zapisywanie scenariusza podstawowej analizy wykonalności ....................................... 335 Tworzenie scenariuszy alternatywnych .......................................................................... 337 Tworzenie scenariuszy ze zmiennymi kosztami ............................................................. 339 Podsumowanie scenariuszy ........................................................................................... 341 Określanie zysku .................................................................................................................... 341 Obliczanie wewnętrznej stopy zwrotu ........................................................................... 342 Obliczanie wskaźników rentowności .............................................................................. 344 Szacowanie wartości rezydualnej ................................................................................... 345 Zmiany stopy dyskontowej .................................................................................................... 347 Narzędzie Szukanie wyniku ................................................................................................... 349 Podsumowanie ...................................................................................................................... 351 14 Planowanie zysków ............................................................................353 Efekt dźwigni ......................................................................................................................... 353 Analiza dźwigni operacyjnej .................................................................................................. 354 Planowanie za pomocą DOL ........................................................................................... 363 Analiza dźwigni finansowej ................................................................................................... 365 Określanie wskaźnika zadłużenia ................................................................................... 366 Określanie wskaźnika pokrycia odsetek ......................................................................... 367 Podsumowanie ...................................................................................................................... 368 15 Podejmowanie decyzji inwestycyjnych w warunkach niepewności .........369 Korzystanie z odchylenia standardowego ............................................................................. 370 Przedziały ufności .................................................................................................................. 373 Wykorzystanie przedziałów ufności w badaniu rynku .................................................... 374 Poprawianie przedziałów ufności ................................................................................... 377 Podejmowanie decyzji na podstawie wyników analizy regresji ............................................ 378 Regresja jednej zmiennej na inną .................................................................................. 379 Unikanie pułapek interpretacyjnych — związek a przyczynowość ............................... 385 Regresja jednej zmiennej na kilka innych zmiennych — regresja wieloraka ................ 387 Szacowanie za pomocą regresji wielorakiej ................................................................... 395 Podsumowanie ...................................................................................................................... 400 16 Środki trwałe .....................................................................................401 Określanie wartości początkowej ........................................................................................... 402 Określanie kosztów ........................................................................................................ 402 Koszt rzeczywisty czy koszt wymiany ............................................................................. 404 Spis treści 9 Amortyzacja aktywów ............................................................................................................405 Amortyzacja liniowa .......................................................................................................407 Funkcja DB ......................................................................................................................407 Obliczanie amortyzacji funkcją DDB ................................................................................411 Amortyzacja metodą zmiennie malejącego salda ..........................................................413 Metoda sumy wszystkich lat amortyzacji .......................................................................415 Podsumowanie ......................................................................................................................416 IV SPRZEDAŻ I MARKETING 17 Rozpoznawanie przychodów i określanie zysków ..................................421 Rozpoznawanie przychodów w teorii ....................................................................................421 Wypracowanie przychodu ......................................................................................................423 Rozpoznanie przychodu w czasie produkcji ...........................................................................424 Korzystanie z metody księgowania procentowo .............................................................425 Metoda zrealizowanego kontraktu .................................................................................426 Rozpoznawanie przychodu w chwili ukończenia produkcji ....................................................427 Rozpoznawanie przychodu w punkcie sprzedaży ...................................................................428 Sprzedaż na kredyt .........................................................................................................429 Koszty ponoszone po dokonaniu sprzedaży ....................................................................430 Zwrot towaru ..................................................................................................................431 Rozpoznawanie przychodu w chwili przekazania należności .................................................431 Metoda ratalna ...............................................................................................................431 Metoda odzyskania kosztów ...........................................................................................432 Rozpoznawanie kosztów w różnych branżach .......................................................................433 Rozpoznawanie przychodów w branży usługowej .........................................................433 Rozpoznawanie przychodów w branży wytwórczej .......................................................434 Znaczenie metod rozpoznawania przychodów ......................................................................434 Podsumowanie ......................................................................................................................435 18 Importowanie danych do Excela ..........................................................437 Tworzenie i wykorzystanie zapytań ODBC ..............................................................................438 Przygotowanie danych do importu .................................................................................439 Określenie źródła danych ................................................................................................439 Tworzenie kwerendy w Kreatorze kwerend ....................................................................442 Tworzenie kwerendy w Microsoft Query .........................................................................445 Tworzenie kwerend parametrycznych w Microsoft Query ..............................................448 Łączenie w Microsoft Query ............................................................................................449 10 Microsoft Excel 2007 PL. Analizy biznesowe. Rozwiązania w biznesie Praca z zakresami danych zewnętrznych ............................................................................... 450 Zarządzanie bezpieczeństwem ....................................................................................... 451 Automatyczne odświeżanie ........................................................................................... 454 Ustawianie innych opcji ................................................................................................. 455 Importowanie danych do tabeli i wykresów przestawnych ........................................... 455 Tworzenie i wykorzystanie kwerendy sieci WWW ................................................................. 459 Korzystanie z parametrycznej kwerendy sieci WWW ............................................................ 461 Aktualizacja bazy danych dzięki procedurze VBA .................................................................. 464 Organizacja arkusza ........................................................................................................ 465 Wprowadzanie wartości rekordów ................................................................................. 466 Dodawanie nowych rekordów do grupy rekordów recordset ......................................... 470 Dlaczego używać DAO? ................................................................................................... 473 Aktualizacja bazy za pomocą ADO ......................................................................................... 474 Dlaczego używać ADO? ................................................................................................... 474 Aktualizacja bazy za pomocą ADO .................................................................................. 475 Podsumowanie ...................................................................................................................... 479 19 Analiza rentowności sprzedaży ............................................................481 Obliczanie zysku brutto ze sprzedaży ..................................................................................... 482 Jednostkowy zysk brutto ze sprzedaży .................................................................................. 485 Zwiększanie zysku brutto ze sprzedaży .......................................................................... 486 Tworzenie operacyjnego rachunku zysków i strat .......................................................... 488 Określanie progu rentowności ............................................................................................... 488 Obliczanie jednostkowego progu rentowności .............................................................. 489 Obliczanie progu rentowności sprzedaży ....................................................................... 490 Obliczanie progu rentowności sprzedaży w złotówkach przy spodziewanym poziomie zysku ........................................................................... 492 Tworzenie wykresu progu rentowności .......................................................................... 492 Wybieranie rodzaju wykresu .......................................................................................... 496 Założenia w analizie zysku brutto ze sprzedaży ..................................................................... 497 Zależności liniowe .......................................................................................................... 497 Przydział kosztów ........................................................................................................... 498 Stała oferta sprzedaży .................................................................................................... 499 Wydajność pracowników ............................................................................................... 499 Określanie udziału w sprzedaży ............................................................................................. 499 Analiza zysku brutto ze sprzedaży segmentu ........................................................................ 501 Podsumowanie ...................................................................................................................... 502 Spis treści 11 20 Ustalanie ceny i kalkulacja kosztów .....................................................505 Rachunek kosztów pełnych i zmiennych ................................................................................506 Rachunek kosztów pełnych .............................................................................................506 Rachunek kosztów zmiennych ........................................................................................512 Zastosowanie kosztów zmiennych przy podejmowaniu decyzji cenowych ....................515 Analiza udziałów w zysku dla nowego produktu ...................................................................517 Łączenie wydatków z linią produkcyjną .........................................................................519 Zmienianie danych początkowych ..................................................................................520 Szacowanie elastyczności krzyżowej ......................................................................................522 Podsumowanie ......................................................................................................................525 DODATKI A Dodatki w internecie ...........................................................................529 Dodatki Excela ........................................................................................................................529 Moduły prognozujące .....................................................................................................530 Moduły kontroli jakości ...................................................................................................530 B Słownik ..............................................................................................531 Skorowidz ..........................................................................................549 14 W T Y M R O Z D Z I A L E : Efekt dźwigni ...........................................353 Analiza dźwigni operacyjnej ......................354 Analiza dźwigni finansowej ......................365 Podsumowanie ........................................368 Planowanie zysków Pojęcia dźwigni operacyjnej i dźwigni finansowej są podstawą zrozumienia tego, jak firma poradzi sobie w zmieniających się warunkach rynkowych. Mówi się, że firma korzysta z dźwigni zawsze, gdy ponosi stałe koszty operacyjne (dźwignia operacyjna) lub stałe koszty kapitałowe (dźwignia finansowa). Stopień dźwigni operacyjnej określa, jak bardzo działania firmy zależą od stałych kosztów operacyj- nych, na przykład stałych kosztów produkcji, stałych kosztów sprzedaży czy stałych kosztów administra- cyjnych. Stopień dźwigni finansowej określa, w jakiej części aktywa firmy są finansowane z pożyczek. Konkret- niej, wartość ta określa, w jakim stopniu wskaźnik rentowności aktywów przewyższa koszty finansowa- nia tych aktywów poprzez zadłużenie. Firma ocze- kuje, że dźwignia powstała w wyniku pożyczenia funduszy podniesie zyski do poziomu, który prze- wyższy koszty stałe aktywów oraz źródeł finansowa- nia. Firma spodziewa się, że łączne zyski zwiększą kwoty zwracane akcjonariuszom. Efekt dźwigni W środowisku finansowym ostatnich lat stało się prawie niemożliwe, by firma odnosiła sukcesy finan- sowe bez żadnej formy zaciągania kredytu. Przed- siębiorstwa używają zazwyczaj kredytowania, aby wzmocnić swoją pozycję finansową i kondycję ope- racyjną. 354 Rozdział 14 Planowanie zysków Jednak zwiększenie zadłużenia niesie ze sobą większe ryzyko. Jeśli przedsiębiorstwo decy- duje się na zaciągnięcie kredytu, musi liczyć się z ryzykiem, że straty związane z niepowo- dzeniem będą równie wielkie, co korzyści odniesione w razie sukcesu. Ryzyko to daje o sobie znać z łatwością, jeśli przychody ze sprzedaży nie wystarczą na pokrycie stałych kosz- tów operacyjnych i odsetek od zaciągniętego długu. Wiele przykładów takiej sytuacji znajduje się w raportach rocznych sporządzanych w latach osiemdziesiątych XX wieku. W danych z tamtego okresu znajdzie się kilka wielkich firm, które zadłużyły się w znacznym stopniu. Śledząc ich losy w latach dziewięćdziesiątych XX wieku i na początku wieku XXI, można spostrzec, że osiągane przez nie wyniki kształtują się w szczyty i doliny odzwierciedlające korzyści i straty płynące z kredytowania swojej działalności. Wiele z przedsiębiorstw zostało nabytych na drodze wykupu lewarowanego — środki niezbędne do nabycia firmy zostały pożyczone, a przychody nabytej spółki pozwalały na spłatę odsetek (stąd określenie lewarowany). Wiele spośród tych firm, szczególnie działających na gwałtownie rozwijającym się wtedy runku telekomunikacji, popadło w ruinę. Miało to miejsce wtedy, gdy stosunkowo niewielki problem ujawniał nagle duże uzależnienie finansów przedsiębiorstwa od źródeł kredyto- wania, a także jego starania, by ten fakt ukryć. Prawdopodobieństwo doświadczenia tak gwałtownej zmiany jest jednym z powodów, dla których dyrektorzy, analitycy i inwestorzy muszą sprawdzać, w jaki sposób firma korzysta z dźwigni finansowej, dzięki czemu mogą dokładnie oszacować wartość przedsiębiorstwa i jego kondycję finansową. Badania te dają jednocześnie obraz tego, w jaki sposób firma prowadzi swoje interesy. Kolejnym istotnym z tego punktu widzenia pojęciem jest ryzyko gospodarcze. Ryzyko gospodarcze to niepewność nierozerwalnie związana z prowadzeniem interesów. To ryzyko związane z naturą wytwarzanych i sprzedawanych przez przedsiębiorstwo towarów, z ich pozycją na rynku oraz strukturą cenową — czyli związane ze wszystkimi podstawami wypra- cowywania przychodów przekładających się na zysk. Przyjmowanie na siebie wysokiego stopnia dźwigni operacyjnej czy handlowej jest często bardzo niebezpieczne, nawet jeśli w danej sytuacji ryzyko gospodarcze nie jest zbyt wysokie. Ale jeśli osiąga ono wysoki poziom, to zwiększenie stopnia dowolnej z obu dźwigni jeszcze potęguje to ryzyko. 14 Analiza dźwigni operacyjnej Dźwignia operacyjna określa, w jakim stopniu działania firmy zależą od stałych kosztów operacyjnych. Dyrekcja może określić stopień dźwigni operacyjnej, jaki ma pojawić się w przedsiębiorstwie, kierując odpowiednio kosztami stałymi firmy. Może na przykład zde- cydować się na zakup nowego sprzętu, który podniesie automatyzację przedsiębiorstwa Analiza dźwigni operacyjnej 355 i ograniczy zmienne koszty pracy; może także zdecydować się na utrzymanie kosztów zmien- nych w niezmienionej postaci. W zasadzie im więcej sprzętu nabytego na drodze inwestycji kapitałowej pojawia się w firmie, tym wyższa jest dźwignia operacyjna przedsiębiorstwa. A N A L I Z A P R Z Y P A D K U Formularze Rozważmy przykład małego przedsiębiorstwa, trudniącego się drukiem różnego rodzaju formularzy, jak faktury, papier firmowy, koperty i wizytówki. W chwili obecnej zmienne koszty operacyjne firmy wynoszą 0,03 zł za wydruk wizytówki z puli 500 sztuk, które sprzedaje potem za 35 zł. Jeden z pracowników firmy zasugerował zakupienie kilku urządzeń elektronicznych i telekomunikacyjnych, co pozwoliłoby klientom przesyłać własne projekty wizytówek drogą elektroniczną. Dzięki temu można by było uniknąć kosztów związanych z projektowaniem i opracowaniem graficznym wizytówki przy każdym zamówieniu. Właściciel sprawdza kilka ostatnich zamówień i stwierdza, że za wykonanie projektu i opra- cowania graficznego płacił pracownikowi średnio 3 zł z każdego zamówienia. Zatem koszty i zyski firmy kształtują się następująco: (cid:81) Koszty zmienne w wysokości 0,03 zł na każdą wizytówkę z opakowania 500 sztuk: 15 zł. (cid:81) Koszty stałe projektu i opracowania graficznego na opakowanie: 3 zł. (cid:81) Koszt łączny jednego opakowania: 18 zł. (cid:81) Zysk operacyjny z jednego opakowania: 17 zł. Jeśli można by wyeliminować koszty projektowania i opracowania graficznego, koszt łączny spadłby z 18 zł do 15 zł na jedno zamówienie, a zysk wzrósłby z 17 zł do 20 zł. Z drugiej strony zakup dodatkowego sprzętu to koszt wysokości 1400 zł. Wprowadzi on nową pozycję do kosztów stałych produkcji wizytówek. Trzeba będzie sprzedać 70 opa- kowań wizytówek (70 opakowań×20 zł zysku), aby pokryć koszty zakupu sprzętu — innymi słowy, by osiągnąć próg rentowności. Decyzję trzeba podjąć po znalezieniu odpowiedzi na pytanie, na ile prowadzona działal- ność zależy od sprzedaży wizytówek. Załóżmy, że firma otrzymuje ciągły strumień zamówień, utrzymujący się na poziomie 60 zamówień miesięcznie. Ze względu na stabilny napływ zamówień ryzyko gospodarcze jest niskie. W takim przypadku firma osiągnie próg rentowności po upływie miesiąca i kilku dni, a potem będzie cieszyć się dodatkowymi 3 zł zysku z każdego zamówienia. Powiększenie zysku jest wynikiem wykorzystania inwestycji kapitałowej. Załóżmy teraz, że firma nie może polegać aż w takim stopniu na wpływie zamówień na wizytówki — ryzyko gospodarcze trochę wzrasta. Działalność zależy przede wszystkim od 14 356 Rozdział 14 Planowanie zysków jednego klienta. Gdy jego działalność przynosi zyski, a on zatrudnia i awansuje swoich pracowników, składa w drukarni częste zamówienia na wizytówki. Ale kiedy jego interesy nie idą zbyt dobrze, drukarnia może nawet przez kilka miesięcy odbierać jedynie nieliczne zamówienia. Jeśli inwestycja w sprzęt pokryje się w czasie ze spadkiem liczby zamówień na wizytówki, nowo nabyte urządzenia mogą stać bezużytecznie przez kilka miesięcy. Zyski będą zbyt niskie, by pokryć koszt zakupu, próg rentowności odsunie się w daleką przyszłość, nato- miast firma straci okazję zainwestowania 1400 zł w jakieś inne przedsięwzięcie. Wtedy dźwignia działa na jej niekorzyść. Oczywiście, należałoby rozpatrzyć również inne okoliczności. Warto byłoby sprawdzić, ilu klientów byłoby zainteresowanych wysyłaniem własnych projektów, ilu z nich ma nie- zbędny do tego sprzęt, czy będą domagać się upustów, jeśli sami wykonają projekt, jakie będą koszty utrzymania sprzętu i tak dalej. Decyzje dotyczące działalności rzadko bywają jed- noznaczne. Widać teraz, że dźwignia operacyjna działa w obie strony. Właściwa decyzja może znacznie podnieść rentowność firmy, gdy ta przekroczy już próg rentowności. Złe zgranie w czasie może gwałtownie obniżyć rentowność, jeśli zwrot kosztów inwestycji odsunie się znacznie w przyszłość. A N A L I Z A P R Z Y P A D K U Porównywanie stopni dźwigni operacyjnej Zajmijmy się teraz bardziej szczegółowym przykładem trzech różnych sklepów z farbami. Ich działania różnią się wyłącznie decyzjami dotyczącymi kosztów zmiennych i stałych. (cid:81) Sklep A zdecydował się na ponoszenie jak najmniejszych kosztów stałych, podnosząc tym samym maksymalnie koszty zmienne. Nie ma zbyt szerokiej oferty specjalnej, a w interesach polega głównie na doświadczeniu i wiedzy personelu. Pracownicy sklepu otrzymują wysoką prowizję od sprzedaży. (cid:81) Sklep B ponosi wyższe koszty stałe niż sklep A, ale za to obniżył swoje koszty zmienne. Sklep ten zainwestował sporą sumę pieniędzy w aparaturę, pozwalającą dobierać automatycznie kolory próbek. Kierownictwo sklepu jest przekonane, że dzięki zaawansowanej technologii może zatrudniać mniej doświadczonych pracowników i w związku z tym wypłacać im niższe pensje niż ma to miejsce w sklepie A. (cid:81) Sklep C zdecydował się ponosić najwyższe koszty stałe, minimalizując przy tym koszty zmienne (najniższe wśród wszystkich trzech sklepów). Zainwestował ogromne kwoty w aparaturę, która nie tylko rozpoznaje automatycznie skład kolorów w próbce, ale również wytwarza 5 litrów farby we wskazanym kolorze. Sprzedawcy w tym sklepie nie muszą dysponować żadną specjalną wiedzą, ale też otrzymują pensje niższe niż ludzie zatrudnieni w pozostałych dwóch sklepach. 14 Analiza dźwigni operacyjnej 357 Rysunki 14.1, 14.2 i 14.3 pokazują analizę sprzedaży oraz zysku operacyjnego w każdym ze sklepów dla danego rozmiaru sprzedaży przy właściwych dla każdego ze sklepów kosztach stałych, zmiennych i stopie sprzedaży jednostkowej. Rysunek 14.1. Sklep A szybko osiąga próg rentowności, ale jego zyski rosną potem powoli Rysunek 14.2. Sklep B osiąga próg rentowności wolniej, ale jego zyski po przekroczeniu tego progu rosną szybciej niż w przypadku sklepu A Rysunki 14.1 – 14.3 pokazują jasno istnienie pewnych trendów. Wynikają one z decyzji dotyczących poziomu kosztów stałych i zmiennych, jakie zapadły w każdym ze sklepów. (cid:81) Sklep A, mający najniższe koszty zmienne i najwyższe koszty jednostkowe, osiągnie próg rentowności szybciej niż sklepy B i C. Jednak po jego przekroczeniu zysk opera- cyjny sklepu A będzie na niższym poziomie niż ta sama wartość w sklepach B i C, 14 358 Rozdział 14 Planowanie zysków Rysunek 14.3. Sklep C osiąga próg rentowności najpóźniej, ale potem odczuwa gwałtowny wzrost rentowności niezależnie od poziomu produkcji. Wynika to z faktu, że jednostkowe koszty pro- dukcji są najwyższe właśnie w sklepie A. Niezależnie od tego, ile litrów farby sprzeda sklep A, każdy litr będzie obciążony stosunkowo wysokimi kosztami sprzedaży. (cid:81) Sklep B, którego koszty stałe plasują pomiędzy wartościami osiąganymi przez sklepy A i C, osiąga próg rentowności później niż sklep A, ale wcześniej niż sklep C. Gdy osiągnie już próg rentowności, wypracowuje wyższe zyski niż sklep A, ponieważ ma niższe koszty sprzedaży. Jednak nawet po przekroczeniu granicy progowej sklep B ma niższy wskaźnik zysku operacyjnego dla wzrastającej sprzedaży niż sklep C, ponieważ płaci pracownikom wyższą prowizję. (cid:81) Sklep C, mający najwyższe koszty stałe i najniższe koszty sprzedaży jednostkowej, przekracza próg rentowności najpóźniej. Jednak po jego osiągnięciu, wskaźnik zysku operacyjnego sklepu C rośnie szybciej niż w sklepach A i B, dzięki niskiej stopie prowizji od sprzedaży. Rysunek 14.4 przedstawia podsumowanie tych trendów. Pokazuje rentowność każdego ze sklepów w zależności od liczby sprzedanych towarów. Różnice w osiąganych wynikach są spowodowane różnicami między dźwigniami operacyjnymi w każdym ze sklepów. Innym sposobem na zrozumienie efektu, jaki na rentowność firmy wywiera dźwignia ope- racyjna, jest obliczenie stopnia dźwigni operacyjnej (DOL, ang. degree of operating leverage): DOL = liczba sprzedanych sztuk·(cena–koszty zmienne)/(liczba sprzedanych sztuk · (cena–koszty zmienne)–koszty stałe) czy tożsamo: DOL = marża brutto/(marża brutto–koszty stałe) 14 Analiza dźwigni operacyjnej 359 Rysunek 14.4. Porównanie rentowności trzech sklepów o różnych stopniach dźwigni operacyjnej (Rozdział 19., „Analiza rentowności sprzedaży”, przybliża bardziej pojęcie marży brutto). Korzystając z danych sprzedaży z trzech sklepów, można obliczyć wartość DOL dla sprzedaży 120 000 sztuk (rysunek 14.5). Rysunek 14.5. Stopień dźwigni operacyjnej przyspiesza zysk operacyjny wraz ze wzrostem wielkości sprzedaży Na przykład sklep A charakteryzuje się DOL na poziomie 1,5 przy sprzedaży 120 000: DOL = 120 000·(2,00 zł–1,50 zł)/[120 000·(2,00 zł–1,50 zł)–20 000 zł] DOL = 1,5 14 360 Rozdział 14 Planowanie zysków UWAGA Wykresy widoczne na rysunkach 14.5 i 14.6 to tak zwane wykresy przestawne, wprowadzone do programu Excel w wersji pakietu Office 2000. Wykresy przestawne są znacznie mniej elastyczne niż standardowe wykresy Excela i dysponują znacznie mniejszą liczbą opcji. Jednakże pozwalają na grupowanie poziomów jednego pola wewnątrz drugiego, co widać na przykładzie zgrupowania różnych poziomów sprzedaży dla poszczególnych sklepów na rysunku 14.5. Efekt ten odpowiada grupowaniu poziomów pól wewnętrznych w polach zewnętrznych tabeli przestawnej. Tradycyjny wykres Excela nie pozwala na przeprowadzenie grupowania w ten sposób i wymaga podjęcia dodatkowych środków, jeśli użytkownik zechce użyć dwóch kolumn (lub wierszy) do opisania osi wykresu. Powyższe obliczenia posłużyły do sporządzenia wykresu 14.5. Wartości te wskazują na to, że zysk operacyjny dla firm o dużej dźwigni operacyjnej jest najbardziej wrażliwy na zmiany rozmiaru sprzedaży. (To oczywiście leży u podstaw określenia dźwignia). Każdy ze sklepów sprzedał tę samą liczbę litrów farby — 120 000 lub 200 000. Każdy ze sklepów sprzedaje je za tę samą cenę — 2 zł za litr. Ale ponieważ koszty stałe i zmienne są inne w każdym ze sklepów, to parametr zysku operacyjnego też przyjmuje inną wartość dla każdego z nich. Dla sklepu A 67-procentowy przyrost sprzedaży — ze 120 000 litrów do 200 000 litrów — daje 67 ·1,5 DOL lub 100 wzrostu zysku operacyjnego. Dla sklepu B 67-procentowy przyrost sprzedaży — ze 120 000 litrów do 200 000 litrów — daje 67 ·1,7 DOL lub 114 wzrostu zysku operacyjnego. Sklep C doświadcza 67-procentowego przy- rostu sprzedaży — ze 120 000 litrów do 200 000 litrów — co daje 67 ·2,0 DOL lub 133 wzrostu zysku operacyjnego. Im wyższa wartość DOL, tym bardziej wraz ze wzrostem sprzedaży zwiększa się zysk operacyjny. Powyższe obliczenia można wyrazić również w złotówkach. Wzrost sprzedaży jednostko- wej ze 120 000 do 200 000 oznacza wzrost zysków o 40 000 zł dla sklepu A, o 64 000 zł dla sklepu B i o 80 000 zł dla sklepu C. Jednak obliczone wartości DOL przekładają się w identyczny sposób na straty. Oznacza to, że każdy spadek sprzedaży sprawi, że parametr DOL dla każdej z firm spowoduje spadek wartości zysku operacyjnego analogiczny do jej wzrostu, gdy rosła sprzedaż (rysunek 14.6). Analiza zachowań wartości DOL daje kierownictwu wiele informacji pozwalających usta- lać cele operacyjne i planować dochodowość przedsiębiorstwa. Na przykład decyzje doty- czące dźwigni operacyjnej podejmuje się na podstawie zmian poziomu sprzedaży. Jeśli firma doświadcza gwałtownych wahań poziomu sprzedaży w ciągu roku, utrzymywa- nie wysokiego stopnia dźwigni operacyjnej będzie znacznie bardziej ryzykowne niż w sytu- acji, w której firma miałaby przewidywalną, utrzymującą się na stałym poziomie sprzedaż. Należy jednocześnie pamiętać, że ryzyko nie jest z natury ani złe, ani dobre. Zwiększanie wartości DOL — a zatem również ryzyka — powoduje wzrost rozmiaru potencjalnych zy- sków lub strat, lecz niekoniecznie prawdopodobieństwa ich wystąpienia. 14 Analiza dźwigni operacyjnej 361 Rysunek 14.6. Stopień dźwigni operacyjnej przyspiesza spadek zysków wraz ze zmniejszaniem się poziomu sprzedaży A N A L I Z A P R Z Y P A D K U Handel kawą Jawajczyk to mała firma specjalizująca się w sprzedaży nietypowych napojów kawowych w biurowcach. Każdego ranka i popołudnia przed drzwiami frontowymi firm zjawiają się samochody, a pracownicy biurowców kupują różne środki pobudzające o egzotycznych nazwach, jak na przykład „Java du Jour”. Niemniej działalność przynosi zyski. Ale biuro Jawajczyka mieści się w północnej części miasta, gdzie czynsz za wynajem lokalu jest niższy, natomiast główny rynek zbytu znajduje się na południu miasta. Oznacza to, że samochody muszą przejechać przez całe miasto cztery razy dziennie. Koszty transportu towaru między siedzibą firmy a jej klientami oraz zapotrzebowanie energetyczne sprzętu do parzenia kawy dają duży wkład w koszty zmienne, jakie ponosi Jawajczyk. Firma mogłaby zredukować liczbę kursów — a tym samym koszty zmienne — gdyby przeprowadziła się bliżej obszaru sprzedaży. Jawajczyk odnotowuje obecnie koszty stałe w wysokości 10 000 zł miesięcznie. Wynajem nowej siedziby bliżej obszaru sprzedaży podniosłoby te koszty o 2200 zł na miesiąc. Łącznie koszty stałe wynosiłyby zatem 12 200 zł miesięcznie (rysunek 14.7). Choć wynajem nowego biura podniósłby koszty stałe, dokładna wycena potencjalnych oszczędności na benzynie i utrzymaniu samochodów wykazuje, że Jawajczyk mógłby obni- żyć jednostkowe koszty zmienne z 0,60 zł do 0,35 zł. Nie należy raczej zakładać, że w wyniku przeprowadzki zwiększy się całkowita wartość sprzedaży, ale oszczędności w kosztach zmiennych zwiększają roczny zysk z kwoty 82 986 zł do 88 302 zł. To wzrost rentowności sprzedaży o 6,4 , czyli całkiem korzystny (rysunek 14.8). 14 362 Rozdział 14 Planowanie zysków Rysunek 14.7. Analiza zysków firmy Jawajczyk SA przy wynajmowaniu obecnej siedziby Rysunek 14.8. Analiza zysków firmy Jawajczyk SA przy wynajęciu nowego biura. Spadają koszty zmienne i podnosi się wartość dźwigni operacyjnej 14 Zwracam też uwagę na to, jak miesięcznie zmieniają się zyski firmy. Od listopada do stycz- nia, kiedy ciężko wywabić pracowników z ciepłych biur, by kupili kawę, Jawajczyk ledwo osiąga próg rentowności. W grudniu 2007 firma odnotowuje straty. Rysunek 14.8 wskazuje, że zamieniając część kosztów zmiennych na koszty stałe, Jawajczyk zwiększa roczne dochody, ale towarzyszy temu większe zróżnicowanie zarobków w poszcze- gólnych miesiącach. Firma zarabia więcej wiosną i jesienią, ponieważ redukuje koszty, ale zimą traci więcej, ponieważ cały czas ponosi te same koszty stałe. Taki wzrost zróżnicowania odbija się na wartości odchylenia standardowego miesięcznych dochodów, pokazanego zarówno na rysunku 14.7, jak i na rysunku 14.8, tuż pod roczną sumą zarobków. Obecna struktura kosztów charakteryzuje się odchyleniem standardowym o wartości 4963 zł, a prognozowana struktura kosztów ma odchylenie o wartości 5738 zł. Analiza dźwigni operacyjnej 363 (Więcej informacji na temat znaczenia i wykorzystania odchylenia standardowego w cha- rakterze miary zmienności danych liczbowych znajduje się w rozdziale 15., „Podejmowanie decyzji inwestycyjnych w warunkach niepewności”). Wzrost różnorodności odbija się także na DOL firmy Jawajczyk. Jak widać w komórce D4 na rysunkach 14.7 i 14.8, wartość DOL zwiększy się w razie przeprowadzki z 2,45 do 2,66, co jest wynikiem zwiększenia kosztów stałych i zmniejszenia kosztów zmiennych. Jeśli Jawaj- czyk zmieni siedzibę firmy, wzrośnie zarówno wartość DOL jak i ryzyka gospodarczego. UWAGA W obliczeniach wartości DOL widocznej na rysunkach 14.7 i 14.8 posłużyłem się wielkością marży brutto, aby skrócić wprowadzane wzory. Marżę brutto definiuje się jako przychody pomniejszone o wartość kosztów zmiennych. Jeśli właściciel Jawajczyka dysponuje pokaźnym kontem bankowym, z którego będzie mógł pokryć nieoczekiwane wydatki, na przykład na poważne naprawy samochodów czy ekspre- sów do kawy, to może pozwolić sobie na podniesienie kosztów stałych, co w takiej sytuacji będzie dobrą decyzją zarówno w sensie finansowym, jak i operacyjnym. Jeśli jednak zyski są często wyprowadzane z firmy, a właściciele nie dysponują odpowied- nim buforem na wypadek pojawienia się nieoczekiwanych kosztów, zwiększanie kosztów stałych może być nierozsądne. W takiej sytuacji, skąd wziąć pieniądze na naprawę samochodu pod koniec stycznia? Kierownicy korzystają z wartości DOL nie tylko po to, by planować własne działania, jak miało to miejsce w przypadku sprawy Jawajczyka. Na tej podstawie ustalają również zysk netto i strukturę cen. Warto wykonać analizę wrażliwości na podstawie rozmiaru sprze- daży oraz zmiany kosztów stałych i zmiennych. (Szczegóły procesu prowadzenia analizy wrażliwości znajdują się w rozdziale 13., „Tworzenie analizy wrażliwości dla analizy wyko- nalności”). UWAGA Zmiany w poziomie zysku, niezależnie, czy mierzone wartością zysku operacyjnego, czy zyskiem netto, nie muszą koniecznie wiązać się ze wzrostem ryzyka gospodarczego, jak ma to miejsce w przypadku wzrostu wartości DOL. Jeśli zmiany są przewidywalne — jeśli można z dobrą dokład- nością określić czas ich występowania i ich rozmiar — firma może uwzględnić je w swoim budżecie. 14 Planowanie za pomocą DOL Załóżmy, że każdy ze wspomnianych wcześniej sklepów z farbami chce zdobyć dodatkowy udział w rynku. W styczniu dyrekcja sklepów A, B i C zacznie ustalać cele na bieżący rok, posługując się przy tym następującymi założeniami. 364 Rozdział 14 Planowanie zysków (cid:81) Każdy ze sklepów chce zwiększyć sprzedaż z 120 000 do 200 000 litrów. (cid:81) Po przeprowadzeniu badań rynku okazuje się, że sprzedaż dodatkowych 80 000 litrów będzie możliwa, jeśli sklepy obniżą cenę za litr farby z 2,00 zł do 1,70 zł. (cid:81) Żaden ze sklepów nie zakłada zmniejszenia kosztów stałych ani jednostkowych kosz- tów zmiennych w ciągu nadchodzącego roku. Opierając się na tych założeniach, można obliczyć zmiany operacyjnego zysku netto dla każdej z firm, co przedstawia rysunek 14.9. Rysunek 14.9. Zmiany zysku przed opodatkowaniem przy wyższym poziomie sprzedaży i niższej cenie jednostkowej Właściciele sklepu A od razu dochodzą do wniosku, że wartość DOL uniemożliwia im rozwój działalności w tym kierunku. Sklep B zyskałby na wprowadzeniu zmian symbo- licznie, więc prawdopodobnie zdecyduje się na pozostanie przy istniejącym stanie rzeczy. W przypadku sklepu C cała operacja zdaje się mieć sens, ponieważ redukcja cen o 15 spo- woduje wzrost zysków o 30 . Wynika to z faktu, że sklep C ma najwyższy poziom DOL. Kierownictwo sklepu jest prze- konane, że dźwignia zadziała na ich korzyść, ale przed podjęciem ostatecznej decyzji powinni wykonać podobną analizę dla przypadku załamania rynku. Załóżmy, że sklep C zredukuje ceny, ale sprzedaż pozostanie na poziomie 120 000 litrów. W takim przypadku obniżka spowoduje spadek zysków o 36 000 zł zamiast planowanego podniesienia ich o 20 000 zł przy założeniu wzrostu sprzedaży do 200 000 litrów. Dlatego też firmy o wysokim stopniu dźwigni operacyjnej muszą mieć pewność, że poziom sprze- daży ich towarów nie spadnie. W przeciwnym razie narażają się na poważne ryzyko niezre- alizowania postawionych sobie celów strategicznych. Analiza wpływu dźwigni na rentowność firmy jest niezbędna do osiągnięcia jasnego obrazu ryzyka, na jakie decyduje się firma. Jednak należy pamiętać, że DOL jest tylko jednym ze wskaźników, z których korzystają dyrektorzy, akcjonariusze czy wierzyciele, gdy chcą ocenić wartość firmy, jej kondycję finansową i przyjęty poziom ryzyka. 14 Analiza dźwigni finansowej Analiza dźwigni finansowej 365 Dźwignia finansowa określa, w jakim stopniu firma finansuje zakup swoich aktywów dłu- giem. Oznacza to, że firma, która zaciąga pożyczkę, uruchamia działanie dźwigni finanso- wej. Ten typ dźwigni ma zasadnicze znaczenie dla pomiarów kondycji finansowej firmy oraz jej wartości. Dzięki niemu dyrekcja, analitycy, udziałowcy oraz wierzyciele krótko- i długoterminowi mogą określić różnicę między ryzykiem gospodarczym firmy a ryzykiem finansowym, jakie na siebie przyjęła. Ryzyko finansowe jest czynnikiem dodatkowym, niezależnym od ryzyka gospodarczego, na działanie którego wystawia się firma używająca dźwigni finansowej — jest to dług, jaki firma zaciąga na sfinansowanie zakupu kolejnych aktywów. Załóżmy, że pewien człowiek planuje otworzenie przedsiębiorstwa, w którym będzie pro- wadzić szkolenia z projektowania baz danych i zarządzania systemami bazodanowymi. Ryzyko gospodarcze tej działalności wiąże się z takimi czynnikami, jak potrzeba prowa- dzenia tego typu szkoleń, liczba chętnych uczestników, liczba konkurencyjnych firm na rynku, udział w rynku systemów bazodanowych, na których nauczaniu chce skupić się ta firma oraz
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Microsoft Excel 2007 PL. Analizy biznesowe. Rozwiązania w biznesie. Wydanie III
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: