Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00264 006526 18632251 na godz. na dobę w sumie
Miedziane monety koronne Augusta III - ebook/pdf
Miedziane monety koronne Augusta III - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 305
Wydawca: SELF-PUBLISHER Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8189-655-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> popularnonaukowe
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Pierwsza polska monografia na temat miedzianych monet koronnych Augusta III bitych w saskich mennicach w latach 1749—1762 oraz ich fałszerstwach produkowanych w mennicach pruskich podczas wojny siedmioletniej. Częścią książki jest pierwszy specjalistyczny katalog szelągów i groszy koronnych Augusta III zilustrowany zdjęciami wszystkich dostępnych odmian i wariantów.

Już po miesiącu od publikacji, wymieniana jako źródło referencyjne w katalogach aukcyjnych.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Drezno (Dresden) Pierwszą pewną mennicę w Dreźnie ustanowił Kurfürst (elektor) August w roku 1556 po stwierdzeniu niezachowywa- nia stopy menniczej w mennicach we Freibergu, Annabergu i Schneebergu, które w związku z tym nakazał zamknąć. Póź- niej zamknięto jeszcze mennice w Zwickau, Buchholz i Lipsku. Drezno stało się na blisko stulecie jedyną czynną saską menni- cą, w której kwitły oszukańcze praktyki Kipper- und Wipperze- it (lata dwudzieste XVII w.). W otwieranych naprędce filiach mennicy drezdeńskiej bito monety ze srebra coraz niższej próby. W drugiej połowie XVII w. monopol Drezna został przełamany. Uruchomiono na po- wrót mennicę w Lipsku i utworzono mennicę w Budziszynie bijącą lokalny pieniądz dla Górnych Łużyc. W początku interesującego nas okresu mincmistrzem (dy- rektorem mennicy) w Dreźnie był Friedrich Wilhelm ô Feral, który jednocześnie pełnił obowiązki generalnego wardejna (probierza) saskiego. Jego inicjały znajdujemy na wielu sasko- polskich monetach. 32 W roku 1749 król nakazał wybicie niewielkiej ilości mie- dzianych szelągów dla Rzeczpospolitej. Zlecenie zrealizowała mennica w Dreźnie. Pieniądze przewieziono w roku 1750 do Warszawy i puszczono w obieg. Szelągi, podobne do kursu- jących jeszcze boratynek Jana Kazimierza zostały przyjęte bar- dzo dobrze. Budziły zaufanie bardzo starannym wykonaniem. Istotne było też, że niedobór drobnego pieniądza mocno da- wał się ludziom we znaki. Stemple pierwszej partii szelągów przygotowali Johann Wilhelm Höckner i Christian Sigismund Wermuth. Wzorcem były miedziane szelągi Jana Kazimierza (boratynki), które z kolei prawdopodobnie zaprojektowano na podobieństwo francuskich liardów Ludwika XIV. Höcknera, który odszedł z mennicy w 1749 r., zastąpił w tej pracy asystent Wermutha, Carl Christian Pribus. W Dreźnie wybito szelągi z datami 1749 i 1750. Rysunek ich stempli jest bardzo staranny i obfitujący w szczegóły. 20 czerwca 1750 roku ô Feral poskarżył się Bergcollegio, że musiał bić te miedziane monety równolegle z pieniądzem srebrnym, co miało powodować ryzyko błędów w trakcie procesu produkcyjnego. W związku z tym Johann Christian, Graf von Hennicke zasugerował 25 czerwca 1750 roku, aby przenieść produkcję szelągów do tańszego ośrodka, ja- kim miała być Saigerhütte Grünthal. Propozycja ta została przyjęta i wdrożona rozkazem królewskim z dnia 10 lipca 33 1750 roku. Mennica drezdeńska zaprzestała bicia szelągów dla Polski. W katalogu Kamińskiego i Żukowskiego1 odnotowano sze- lągi 1750-B (nr 676, R1) oraz 1750-H (nr 674, R1). Rocznik 1750 oznacza, że byłyby to monety bite w Dreźnie. To jedyna publikacja, w której pojawiają się takie monety. Nie są znane źródła informacji z których korzystali autorzy katalogu stwier- dzając ich istnienie i określając rzadkość występowania. Mo- net tych nigdy nie odnotowano w ofercie rynkowej. Ich istnie- nie uważam za bardzo wątpliwe. Bicie polskich monet koronnych powróciło do drezdeńskiej mennicy podczas wojny siedmioletniej. 29 sierpnia 1756 r. wojska pruskie weszły w granice Saksonii. 17 stycznia 1757 ô Feral przekazał nieczynną mennicę konsorcjum Veitela Ephra- ima, które dostało w dzierżawę wszystkie saskie mennice prze- jęte przez Prusy. Mincmistrzem został Johann David Billert, który wcześniej pracował w Berlinie i Magdeburgu. Niemal na- tychmiast sześć pras menniczych przewieziono do mennicy w Pleissenburgu pod Lipskiem. Do Drezna trafiły natomiast maszyny mennicze z zamkniętych mennic w Grünthalu i Gubi- nie. Ephraim bił w Dreźnie przede wszystkim srebro i to nie tylko pod stemplem saskim, fałszowano też monety bernburskie i austriackie. Oprócz srebra Drezno biło również polskie grosze miedziane, ale uważam, że wszelkie próby usta- lenia, które to były odmiany/warianty należy traktować jako domniemania nie poparte dowodami, choćby z tego względu, że zachowały się informacje o przekazywaniu gotowych stem- pli między Lipskiem, a Dreznem (np. 13 czerwca 1757 przeka- zano do Drezna pewną ilość stempli lipskich — nie wiadomo, 1 Kamiński Żukowski 1980 34 do jakich gatunków monet). Pewne jest tylko, że Ephraim bił w obu dzierżawionych mennicach polskie grosze z datami 1754 i 1755 używając starych saskich stempli i stempli nowo sporządzonych. E. Bannicke i L. Tewes1 piszą, że bito również grosze z datą 1753, nie precyzując, czym miały by się one róż- nić od saskich emisji. Możliwe, że były to grosze z AUGUSTUS na awersie i cyfrą 3 w rozszerzającym się ku dołowi rozwidle- niu tarczy herbowej na rewersie (G.53.3.U.Z.b), ale to tylko przypuszczenie. Nie można też ustalić ilości miedzianych gro- szy wybitych przez Ephraima, ponieważ nie zachowała się do- kumentacja mennic.2 W styczniu 1758 r. konsorcjum Veitel Ephraim i Söhne odebrano dzierżawę mennic w Lipsku i Dreźnie na korzyść Hertza Mosesa Gumpertza (czasem pisanego jako Gumperz) i jego partnerów Mosesa Isaaca i Daniela Itzig. Do kontrak- tu, który obejmował okres od 1 lutego 1758 r. do 31 stycz- nia 1759 r. dołączono dodatkową klauzulę (z 14 lutego 1758) dotyczącą produkcji polskich monet miedzianych. W przeci- wieństwie do monet srebrnych, dla miedzi nie określono ani stopy ani wielkości emisji. Ustalono jedynie kwotę dwu- dziestu tysięcy talarów, które należało wypłacić królowi pru- skiemu jako rentę menniczą. Gumpertz bił w obu mennicach grosze z datą 1758. Potwierdzeniem jest zachowany doku- ment „Münz-Departement” z 11 sierpnia 1758 r., w którym mowa jest o transporcie 366 baryłek polskich groszy z 1758 roku. „366 Fäßer Kupfermün- zen, so die Entrepreneurs Moses Isaac, Itzig und Compagnie Vermögens ihres Müntz-Contracts zu Leipzig und Dresden prägen ließen … nach Breslau zum Pohlnischen Lande zu Was- ser abschicken …” archiwum pruskiego z 1 Bannicke i Tewes 2015 2 Schrötter 1910 35 Aby można było wypłacić rentę menniczą w wysokości 20.000 talarów pruskich, dzierżawcy mennic musieli wybić co najmniej cztery razy tyle w groszach.1 To zapewniało kosz- ty surowca, bicia monet, transportu oraz dystrybucji i oczywi- sty zysk przedsiębiorcy. Oznacza to wybicie około 14,5 miliona groszy — talara pruskiego liczono po około 180 miedzianych groszy. F. Freiherr von Schrötter2 przypisał grosze 1758 działal- ności Fryderyka i określił miejsce ich bicia na Drezno lub Lipsk, wymieniając 4 warianty interpunkcyjne tego roczni- ka (nie wzmiankując różnic w rysunku popiersia i tarczy her- bowej, zaznaczając, że pod herbami jest cyfra 3). Wskazuje to na dobrze zorganizowaną mennicę i oznacza stosunkowo dużą produkcję monet. Powyższe oszacowanie nie odpowiada jednak obserwowanej częstotliwości występo- wania groszy 1758 na rynku. Znamy dwie podstawowe od- miany i kilka wariantów — stanowczo zbyt mało, jak na wie- lomilionową produkcję. Na dodatek von Schrötter podaje, że w muzeach przechowywane są dwa stemple tej monety. 1 Bannicke i Tewes 2015 2 Schrötter 1904, str. 140 36 W królewskim munzkabinecie w Berlinie i w muzeum miasta Torunia. W wykazie zamieszczonym w artykule Adama Mu- siałowskiego1 brak stempli groszy Augusta III. Schrötter w wykazie polskich monet fałszowanych przez Fryderyka II Wielkiego nie uwzględnia innych roczników groszy ani szelą- gów. Dwa typy groszy 1758. W polskiej literaturze numizmatycznej do tej pory przed- stawiano wiele różnych teorii na temat kto i gdzie te grosze wybił. Marian Gumowski2 napisał, że w roku 1758 rozkazem Fryderyka II na krótko uruchomiono mennicę gubińską i wybi- to pewną ilość groszy z datą 1758. Dziwne to, bo wcześniej, w roku 19483, powołując się na Acta Borussica (list Gartenber- gera do Bruhla), napisał, że zarządca mennicy Lipskiej w 1758 zamówił stemple groszy z aktualnym rocznikiem i używał ich i w Lipsku i w Dreźnie. Monety transportował do Polski przez Głogów. 1 Musiałowski 1984 2 Gumowski 1952 3 Gumowski 1948 37 Józef Andrzej Szwagrzyk1 twierdzi, że „od 1758 r. szelągi i grosze bili bezprawnie tymi samymi stemplami mincerze pruscy Fryderyka II …”. Borys Paszkiewicz2 sugeruje, że grosze z datą 1758 wybi- to w Lubowli na Spiszu, nie precyzując, kto stał za tą emisją. To mało prawdopodobne — więcej na ten temat w rozdziale „Inne Mennice”. Luki w zachowanych archiwaliach utrudniają ustalenie au- torów stempli polskich groszy bitych w Dreźnie pod kontrolą Prus. Według dostępnych danych głównymi drezdeńskimi me- dalierami (Münzgraveure) byli: Johann Wilhelm Höckner (1671—1754) w latach 1702 do 1749 do 1790 Wcześniej, w latach 1693—1702 pracował, jako rytownik stempli monet w mennicy w Lipsku. Johann Friedrich Stieler (1729—1790) w latach 1756 W roku 1750, pracując w Dreźnie wykonał stemple szelą- gów dla nowo tworzonej mennicy w Gubinie, w której w latach 1751—1755 pracował, jako główny rytownik stempli. Po za- mknięciu mennicy gubińskiej powrócił do Drezna. Carl Christian Pribus (1729—1787) do 1787 Od kiedy, dokładnie nie wiadomo. Wikipedia podaje, że rozpoczął pracę w mennicy drezdeńskiej przed 1763 r. Wia- domo, że już w 1749 pracował w mennicy drezdeńskiej, jako asystent Christiana Sigismunda Wermutha. Wykonywał stem- ple szelężne dla mennicy w Grünthalu w latach 1751—1755. 1 Szwagrzyk 1990 2 Paszkiewicz 2012 38 Drezdeńscy grawerzy stempli wgWikipedii1 — dostęp 23.05.2017 Dla lat 1750—1755 jest luka nie mająca znaczenia dla kwe- stii autorstwa stempli miedzianych monet polskich, bo w tym okresie w Dreźnie ich nie bito. Oznaczenia podane w ostatniej kolumnie świadczą o tym, że i Stieler i Pribus wykonywali stemple również dla mennicy lipskiej. Stielerowskie „S” wy- stępuje na przykład na 1/6 talara Augusta III z datą 1763 (Kahnt2 nr 566a), „ST” znajdujemy na talarze Augusta III z datą 1763 (Kahnt nr 541a). „P” — znak Pribusa nie poja- wia się na monetach Augusta III, znajdujemy go dopiero na ta- larze Fryderyka Christiana z roku 1763 (Kahnt nr 1003). Może to sugerować, że Pribus nie pracował w saskich mennicach dla pruskich dzierżawców i że powrócił do pracy w mennicy drezdeńskiej dopiero w 1763 r. Pewne natomiast wydaje się, że podczas wojny siedmioletniej aktywny pozostawał Stieler. 1 https://de.wikipedia.org/wiki/Münzstätte_Dresden 2 Kahnt 2010 39
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Miedziane monety koronne Augusta III
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: