Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00508 005019 14474036 na godz. na dobę w sumie
Między Moskwą a Brukselą. Białoruski dylemat - ebook/pdf
Między Moskwą a Brukselą. Białoruski dylemat - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 126
Wydawca: My Book Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7564-405-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> dokument, literatura faktu, reportaże >> literatura faktu
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Republika Białoruś staje obecnie na rozdrożu – z jednej strony silna Rosja, gwarantująca bezpieczeństwo ekonomiczne i energetyczne, z drugiej Unia Europejska, kusząca nowymi możliwościami rozwoju każdej sfery życia państwa. Wybór, który zostanie dokonany, określi tempo i kierunek rozwoju kraju na najbliższe kilkanaście lat.
Celem niniejszej publikacji jest przede wszystkim:
- zarysowanie geopolitycznej rzeczywistości ostatnich kilkunastu lat;
- ukazanie aktualnej sytuacji wewnętrznej na Białorusi, będącej następstwem polityki prezydenta Łukaszenki;
- przedstawienie mechanizmów działania białoruskiej władzy w zakresie kreowania opinii publicznej; ukazanie sposobów walki pomiędzy niezależnymi mediami a reżimem prezydenta Łukaszenki; wskazanie przyczyn i metod manipulacji informacją przez obie strony;
- przeanalizowanie zależności istniejących pomiędzy Rosją a Białorusią i ich skutków dla prowadzonej przez Mińsk polityki zagranicznej,
- podsumowanie działań UE zmierzających do demokratyzacji Białorusi i problemów z tym związanych.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

STRESZCZENIE Białoruś jest krajem interesującym przede wszystkim ze wzglę- du na wielowymiarowość zachodzących w niej procesów politycz- nych oraz społecznych. Umiejscowienie między Unią Europejską a Rosją powoduje ko- nieczność nieustannej weryfikacji podejmowanych przez białoruską władzę działań, a zachowawcza postawa obywateli daje wąskie po- le manewru opozycji. Niewysoki poziom profesjonalizmu i moni- toring połączony z cenzurą wykluczają obiektywizm tamtejszych środków masowej informacji. Oczywiście biorąc pod uwagę aspekt historyczno-społeczny, Białorusi bliżej jest do Rosji, ale potężny i mający aspiracje hege- monistyczne sąsiad jest zbyt agresywny w swym postępowaniu i w sposób znaczący zagraża suwerenności państwa. Z drugiej strony – gdyby nie obawa „zemsty” z jego strony, być może europejski sposób współistnienia państw byłby kuszący. . . Republika Białoruś staje obecnie na rozdrożu – z jednej stro- ny silna Rosja, gwarantująca bezpieczeństwo ekonomiczne i ener- getyczne, z drugiej Unia Europejska, kusząca nowymi możliwo- ściami rozwoju każdej sfery życia państwa. Wybór, który zostanie dokonany, określi tempo i kierunek rozwoju kraju na najbliższe kilkanaście lat. 5 Spis treści STRESZCZENIE WSTĘP I Sytuacja wewnętrzna do 2009 r. I.1 Władza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . I.2 Opozycja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . I.3 Media . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . WNIOSKI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . II Stosunki białorusko-rosyjskie do 2009 r. II.1 Płaszczyzny zależności . . . . . . . . . . . . . . . II.2 Trudni sojusznicy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . II.3 Kryzys w relacjach bilateralnych . . . . . . . . . . WNIOSKI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . III Trudne sąsiedztwo Stosunki UE – Białoruś do roku 2007 III.1 Kryzys lat 2004-2007 . . . . . . . . . . . . . . . . . III.2 „Demokratyzacja Białorusi” i jej międzynarodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . III.3 Naruszenia praw człowieka . . . . . . . . . . . . . . WNIOSKI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . skutki IV 2008-2009 – Nowe otwarcie Unia-RB IV.1 Przełom w polityce zagranicznej RB . . . . . . . . IV.2 Partnerstwo Wschodnie . . . . . . . . . . . . . . . 6 5 8 12 12 17 27 38 39 41 45 50 56 59 62 67 73 76 78 78 80 IV.3 „Europejska Alternatywa dla Białorusi” . . . . . . IV.4 Reakcje Rosji na próby zmiany orientacji białoru- . . . . . . . . . . . . . . WNIOSKI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . skiej polityki zagranicznej V 2010-2012 – Ograniczanie przez Rosję suwerenności Białorusi V.1 Ropa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . V.2 Gazowy poker . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . V.3 ZBiR i EaWG . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 88 90 91 91 94 96 VI 2010-2012 – Reakcja Zachodu na sytuację politycz- ną i gospodarczą na Białorusi 101 VI.1 Próby ograniczenia wpływu Rosji . . . . . . . . . . 101 VI.2 Groźne sankcje USA . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 VI.3 Pozornie surowa Unia . . . . . . . . . . . . . . . . 107 WNIOSKI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 ZAKOŃCZENIE BIBLIOGRAFIA 111 116 7 WSTĘP Wydaje się znamienne, iż sposób prowadzenia unijnej polityki wobec Białorusi zależy od stanu stosunków na linii Unia – Rosja. Im chłodniejsze – tym sankcje wobec białoruskiej władzy słab- sze, tym częściej łagodniej patrzy się na pewne działania władz, przyjmując za dobrą monetę każde – nawet pozorne – ustępstwo prezydenta Aleksandra Łukaszenki. Oczywiście nie ulega wątpliwości, iż Białoruś jest krajem dla Unii równie ważnym jak dla Rosji (a może nawet ważniejszym) – to potencjalna strefa wpływów, mająca strategiczne znaczenie w równowadze sił. Białoruś znajduje się w podobnej sytuacji jak kiedyś Polska – staje przed ogromnie ważnym wyborem, ale w jej sytuacji wybór ten nie jest łatwy do podjęcia, gdyż następstwa są o wiele poważniejsze, a okoliczności historyczne i polityczne bardziej ryzykowne. Białoruś Łukaszenki, mimo że dalej „prosowiecka”, nie jest cał- kowicie promoskiewska. Prezydent jest władcą silnym i zdecydo- wanym, a jego bezkompromisowość niejednokrotnie udowadniała, iż każda próba przejęcia władzy nad suwerennym państwem na za- sadzie wcielenia go do rosyjskiego terytorium z kremlowską władzą na czele jest skazana na niepowodzenie. Tutaj prezydent wykorzy- stuje wszelkie dostępne środki zapobiegawcze – od sterowania opi- nią publiczną aż do dyplomatycznego ochładzania stosunków na linii Moskwa-Mińsk. Wiele bowiem można Łukaszence zarzucać, jednak trzeba brać pod uwagę jego zaangażowanie jako prezyden- ta w – oczywiście zewnętrzną – wolność własnego kraju. Unia Europejska rozumie, iż kwestia demokratyzacji Białoru- si jest dla niej ogromnie ważna. Tylko demokratyczne państwo 8 ma bowiem szansę włączyć się aktywnie w działania wspólnoty, prowadzące do wzmacniania siły Europy w obliczu ponownego za- grożenia polaryzacją areny międzynarodowej. Europa skłania się ku USA, jednak nie zapomina, iż tuż za plecami ma Rosję, która aktywnie analizuje jej poczynania. Rosję, która również dla Euro- py jest ważna i która swoim potencjałem w wielu aspektach do- równuje mocarstwu zza oceanu. Jest jednakże wielką niewiadomą, zwłaszcza w obliczu zmian układu sił w regionie. Państwem wy- korzystującym każdą okazję, aby przypomnieć światu swoje bez- kompromisowe oblicze. Wszystkie procesy polityczno-społeczne, mające miejsce w cią- gu ostatnich dwudziestu lat na Białorusi zachodzą przy niemałym udziale środków masowej informacji, które trudno – w tamtejszej rzeczywistości – nazywać „IV władzą”. Postrzegać je raczej nale- ży jako odbicie woli i opinii autokratycznego prezydenta-cenzora, który zachowując co prawda czasami dla nich pewien margines sa- modzielności przy podejmowaniu decyzji i dowolności w zakresie doboru materiału czy sposobu komentowania zachodzących zja- wisk, stale ma pieczę nad „prawidłowym” kierunkiem rozwoju bia- łoruskiego dziennikarstwa. Celem niniejszej publikacji jest przede wszystkim: - zarysowanie geopolitycznej rzeczywistości ostatnich kilkuna- stu lat; - ukazanie aktualnej sytuacji wewnętrznej na Białorusi, będą- cej następstwem polityki prezydenta Łukaszenki; - przedstawienie mechanizmów działania białoruskiej władzy w zakresie kreowania opinii publicznej; ukazanie sposobów walki pomiędzy niezależnymi mediami a reżimem prezydenta Łukaszen- ki; wskazanie przyczyn i metod manipulacji informacją przez obie strony; - przeanalizowanie zależności istniejących pomiędzy Rosją a Białorusią i ich skutków dla prowadzonej przez Mińsk polity- ki zagranicznej, - podsumowanie działań UE zmierzających do demokratyzacji Białorusi i problemów z tym związanych. Problem białoruskich mediów i wpływu władzy na informacje 9 przekazywane społeczeństwu jest złożony, ale niezwykle interesu- jący. Opinie o świecie (w tym także o Polsce i Polakach) kreowane przez białoruskie prorządowe media zależą w 95 od woli i decy- zji Prezydenta, a media niezależne są znane z ich subiektywnego stosunku do władzy, dlatego tak ważne jest zrozumienie istnie- jących w tym kraju rozbieżności pomiędzy tym, co kreowane jest przez środki masowej informacji, a co (i dlaczego) myślą przeciętni mieszkańcy kraju. Z jednej strony trudno pogodzić się z występowaniem takiego zjawiska w państwie, uważanym przez jego władzę jako kraj euro- pejski, cywilizowany i demokratyczny, z drugiej natomiast – przy bliższym rozpoznaniu tematu można cały proces stosunkowo łatwo wyjaśnić i zrozumieć. Tym także chciałabym zająć się w niniejszej pracy. Warto także zwrócić uwagę na pewien rozdźwięk z tym związa- ny: w świadomości przeciętnego Białorusina funkcjonuje stereotyp władzy, która zawsze i w każdej sytuacji „wie lepiej”, dlatego też, jakkolwiek by nie postrzegać tamtejszej elity politycznej, zawsze trzeba liczyć się z wielkim poparciem społecznym dla jej poczynań i decyzji, z drugiej jednak strony historyczny związek między na- szymi krajami stał się fundamentem dla pewnego niedowierzania prasowemu i telewizyjnemu wizerunkowi naszego kraju. Zawsze jednak pozostaje pewna wyrozumiałość dla takiego, a nie innego przedstawiania świata przez białoruskie media – prze- konanie, że dany wizerunek jest kreowany w dany sposób, ponie- waż „tak trzeba” w danej chwili. I to jest – dla większości społe- czeństwa – słuszne. Białoruski fenomen władzy jest niezmiernie ciekawym zjawi- skiem i naprawdę warto mu się przyjrzeć bliżej – tym bardziej że wbrew życzeniom Zachodu białoruskie wsie i małe miasteczka są niemal ślepo wpatrzone w prezydenta (podczas poprzednich wybo- rów prezydenckich to właśnie w tych najmniejszych siołach realne poparcie dla władzy sięgnęło 90 , mimo że ludziom żyje się tam ciężej niż w dużych miastach). Pozycja geograficzna Białorusi to jej atut. Państwo leżące po- między dwoma siłami politycznymi ma ogromne możliwości osią- 10 gnięcia zysku na wielu płaszczyznach. Problem stanowi jedynie mnogość celów i aspiracji, które czasami wydają się dla białoru- skiej władzy nie do pogodzenia. Białoruś chce być uznawana w Eu- ropie jako ważny partner polityczny, jednocześnie nie ma ochoty poddawać się ogólnie przyjętym procedurom prowadzenia dialogu politycznego; chce być partnerem Rosji, ale równorzędnym, z pra- wem do samostanowienia i sprzeciwu. Taka sytuacja nie jest pro- sta, dlatego też warto analizować działania podejmowane przez tamtejszą władzę w trochę szerszej – niż to się przyjęło czynić – perspektywie. Białoruś jest krajem relatywnie młodym, znajdującym się w niezmiernie ważnym punkcie swej historii. Oto już w niedalekiej przyszłości będzie ona prawdopodobnie zmuszona do podejmowa- nia działań, które wyprowadzą ją z cienia kremlowskiego molo- cha, próbującego wszelkimi sposobami przejąć nad nią kontrolę, zwłaszcza w perspektywie kolejnych wyborów prezydenckich, któ- rych scenariusz – chociaż może w wielu aspektach przypominać moskiewski – może zawierać w sobie niejedną niespodziankę. Może także stworzyć Unii Europejskiej nową bazę pod działania, mogące w perspektywie zbliżyć Białoruś do Europy w pełnym tego słowa znaczeniu. 11 Rozdział I Sytuacja wewnętrzna do 2009 r. I.1 Władza Aleksander Grigoriewicz Łukaszenka1 piastuje urząd Prezy- denta Republiki Białoruś od 1994 roku, kiedy to po latach bezpar- donowej walki z korupcją w sferach władzy został wybrany przez ponad 44 w pierwszej i ponad 80 Białorusinów w drugiej turze wyborów, wygrywając rywalizację ze swoim późniejszym wrogiem politycznym Zenonem Paźniakiem i byłym przewodniczącym Ra- dy Najwyższej Białorusi Stanisławem Szuszkiewiczem2. Sposób działania prezydenta jest bardzo specyficzny, jednak nie sposób odmówić mu skuteczności. Stworzenie i utrzymywanie 1Aleksander Grigoriewicz Łukaszenka ur. 30 sierpnia 1954 we wsi Kopys na Białorusi. W latach 1975-1977 i 1980-1982 Aleksander Łukaszenko słu- żył w oddziałach Armii Radzieckiej. Po wstąpieniu do KPZR został w 1987 roku dyrektorem kołchozu pod Szkłowem na wschodzie kraju. W 1991 ro- ku popierał puczystów Janajewa przeciwko prezydentowi ZSRR Michaiłowi Gorbaczowowi. Był przeciwnikiem likwidacji Związku Radzieckiego (był jedy- nym deputowanym do Rady Najwyższej Białorusi, który głosował przeciwko powołaniu Wspólnoty Niepodległych Państw) i niepodległości Białorusi. Jako deputowany wsławił się walką z korupcją, co pozwoliło mu w 1994 roku zwycię- żyć w wyborach prezydenckich. Patrz: http://ludzie.wprost.pl/sylwetka/ Alaksandr-Lukaszenko/ 2Stanisław Szuszkiewicz był jedną z osób z kręgu władzy, wobec których Aleksander Łukaszenko wniósł oskarżenie o korupcję, co doprowadziło do od- wołania go z funkcji głowy państwa w ciągu 10 dni. Obecnie S. Szuszkiewicz jest zagorzałym wrogiem panującej władzy. 12 od niemal 20 lat skutecznego aparatu kontroli nad wszelkimi sfe- rami życia publicznego, skutecznej i sprawnej administracji oraz stosunkowo wysokiego poziomu poparcia społecznego jest jego nie- wątpliwym sukcesem. Aleksander Łukaszenko jest inteligentnym przeciwnikiem, któ- ry doskonale sobie zdaje sprawę z niedoskonałości schematu współ- pracy wzajemnej niezależnej prasy z opozycją i umiejętnie to wy- korzystuje. Czasami wydaje się, że wdraża w życie starorosyjskie przysłowie, które głosi „wrogowie, którzy nie potrafią się zjedno- czyć we wspólnej sprawie, często sami eliminują się wzajemnie z pola walki”. „Ponad dwie trzecie Białorusinów (70 ) uważa, że prezydent Aleksander Łukaszenka dobrze radzi sobie z zapewnieniem krajowi stabilizacji. Przeciwnego zdania jest 24,8 – wynika z sondażu, którego wyniki przytacza internetowa gazeta »Biełorusskije Nowo- sti«. Ponad połowa (55,6 ) uznaje, że prezydent osiąga sukcesy w zapewnieniu rozwoju gospodarczego i wzroście dobrobytu. Źle je- go działania w tej sferze oceniło 36,1 ankietowanych w czerwcu przez socjologów z zarejestrowanego w Wilnie Niezależnego Insty- tutu Badań Społeczno-Ekonomicznych i Politycznych (NISEPI), kierowanego przez Aleha Manajewa”3. Władza stosuje różnorakie techniki manipulacji w walce ze swoimi przeciwnikami, a siła, z jaką działa, jest wystarczająca, aby zapewnić sobie duży procent poparcia. Dwa najczęściej stosowa- ne w walce o głosy poparcia białoruskiego społeczeństwa rodzaje wzajemnej krytyki to krytyka życzeniowa i krytyka niesprawiedli- wa, przy czym dosyć wyraźnie widać której ze stron jaki rodzaj krytyki jest bliższy. 3„PAP”, 12.07.2006 13 Rodzaj krytyki Krytyka życzeniowa Źródło Władza, me- dia prorządowe, pseudoniezależni dziennikarze Krytyka niesprawiedliwa Media niezależne, opozycja i jej zwo- lennicy Cechy krytyki Deformacja obrazu, skut- kująca pożądanymi anali- zami i ocenami danego zja- wiska, z jednoczesnym wy- pieraniem ze świadomości odbiorcy faktów lub wnio- sków zaprzeczających kry- tyce. Jednostronny i selektyw- ny obraz zjawiska, spo- wodowany tendencyjnością nastawień, zamierzone lub nieświadome naginanie wi- zerunku zjawiska do wyni- ku narzuconego uprzedze- niem. Tabela 1 – Rodzaje najczęściej stosowanej w białoruskich mediach kry- tyki przeciwnika (opracowanie własne) Białoruski prezydent jest trudnym i twardym przeciwnikiem politycznym, likwidującym wrogów i nieufającym przyjaciołom. Aparat państwowy trzyma się w ramach dzięki brakowi jakichkol- wiek prywatnych zależności, służbistości wyćwiczonej do perfekcji oraz zasadzie „nie ufaj nikomu; jeśli widzisz coś, co cię niepokoi, masz obowiązek to zgłosić”. Walczy z korupcją na wszelkich szcze- blach administracji i nie dopuszcza do spoufalania się urzędników z petentami. Jakiekolwiek dowody wdzięczności są surowo zakaza- ne, nawet w kontaktach na szczeblu dyplomatycznym dopuszcza się jedynie drobne upominki z okazji Nowego Roku. Największe grupy, które utworzyły się wokół prezydenta, acz- kolwiek nieformalne i często dość ruchome personalnie, to tzw. „grupa rodzinna”, na czele z synem prezydenta, Wiktorem Łuka- szenką i szefem jego administracji Władimirem Makiejem, zajmu- jący się głównie planowaniem strategii utrzymania władzy i likwi- dacji opozycji; „stara gwardia”, czyli osoby zgromadzone wokół 14
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Między Moskwą a Brukselą. Białoruski dylemat
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: