Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00293 010162 10716890 na godz. na dobę w sumie
Międzynarodowe oblicza terroryzmu. Ujęcie interdyscyplinarne - ebook/pdf
Międzynarodowe oblicza terroryzmu. Ujęcie interdyscyplinarne - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 262
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3808-8649-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> politologia
Porównaj ceny (książka, ebook (-19%), audiobook).

Celem monografii jest ukazanie ogromnego potencjału analitycznego zespołu ekspertów i badaczy skupionych w jednostkach działających w ramach Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu Łódzkiego, zajmujących się stosunkami międzynarodowymi, naukami o polityce, bezpieczeństwem narodowym, analizą mediów i komunikacją marketingową. Mamy nadzieję, iż niniejsze opracowanie stanie się inspiracją do dalszych badań interdyscyplinarnych oraz analiz zjawiska terroryzmu światowego.

Bezpośrednim impulsem do przygotowania publikacji stał się wzrost zagrożenia terroryzmem w Europie po zamachach w Paryżu w 2015 r. oraz szeroka dyskusja dotycząca różnych aspektów tego zjawiska, która nasiliła się po kolejnej serii zamachów w Brukseli, Nicei i Berlinie w 2016 r. Autorzy rozdziałów zamieszczonych w książce specjalizują się w analizie wybranych wydarzeń, procesów, miejsc, relacji czy funkcji powiązanych z problematyką terroryzmu. Zjawisko to występuje bowiem na wszystkich kontynentach oraz dotyczy bardzo różnych grup społecznych i uwarunkowań politycznych. Czytelnik będzie mógł prześledzić różne konteksty terroryzmu w Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Francji, Ameryce Łacińskiej czy krajach Bliskiego Wschodu.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Tomasz Domański – Uniwersytet Łódzki, Wydział Studiów Międzynarodowych i Politologicznych, Katedra Marketingu Międzynarodowego i Dystrybucji 90-131 Łódź, ul. Narutowicza 59a RECENZENT REDAKTOR INICJUJĄCY Agnieszka Kałowska Jacek Raubo REDAKCJA JĘZYKOWA, SKŁAD I ŁAMANIE TŁUMACZENIE I KOREKTA JĘZYKOWA Beata Połowińska Sylwia Dorcz Leonora Wojciechowska KOREKTA TECHNICZNA PROJEKT OKŁADKI Katarzyna Turkowska Zdjęcie wykorzystane na okładce autorstwa Tomasza Domańskiego Wydrukowano z gotowych materiałów dostarczonych do Wydawnictwa UŁ © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2017 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego © Copyright by Authors, Łódź 2017 Wydanie I. W.07972.17.0.K Ark. druk. 16,375 ISBN 978-83-8088-648-3 e-ISBN 978-83-8088-649-0 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63 Spis treści prof. dr hab. T. Domański dr hab. Radosław Bania dr hab. Jacek Reginia-Zacharski dr hab. Ryszard M. Machnikowski Wprowadzenie — prof. dr hab. Tomasz Domański ..................................................................... 7 Rozdział 1. Terroryzm jako przedmiot badań interdyscyplinarnych ................................... 9 Rozdział 2. „Państwo Islamskie” — nowy wymiar terroryzmu na Bliskim Wschodzie? .... 23 Rozdział 3. „Stratedzy chaosu” — próba analizy zjawiska współczesnego terroryzmu w ujęciach strategii nielinearnych ................................................................................................. 45 Rozdział 4. Struktury dżihadystyczne w Wielkiej Brytanii w XXI w. Od Al-Kaidy do Państwa Islamskiego .................................................................................................................... 71 Rozdział 5. Działalność propagandowa w strategii muzułmańskich grup terrorystycznych — przykład nowych mediów ......................................................................................................... 97 Rozdział 6. Wybrane konteksty dyskusji wokół terroryzmu — na łamach francuskich mediów ..................................................................................................................................................... 121 Rozdział 7. Zapobieganie radykalizacji społeczności muzułmańskich jako element strategii antyterrorystycznej władz Hiszpanii ......................................................................... 153 Rozdział 8. Bezpieczeństwo w Ameryce Środkowej w XXI w. Między terroryzmem kryminalnym a terrorem państwowym ...................................................................................... 185 Rozdział 9. Wydarzenia sportowe jako cel ataków terrorystycznych .................................. 211 Rozdział 10. Ekologia bezpieczeństwa. Lotnisko jako przestrzeń cyfrowej kontroli w mobilnym społeczeństwie ryzyka ............................................................................................ 233 prof. dr hab. Tomasz Domański dr Robert Czulda dr hab. Stanisław Kosmynka dr Michał Stelmach dr Michał Marcin Kobierecki dr Marek Wojtaszek DOI: http://dx.doi.org/10.18778/8088-648-3.01 Wprowadzenie prof. dr hab. Tomasz Domański Bezpośrednim impulsem do przygotowania tej monografii stał się wzrost zagrożenia terroryzmem w Europie po zamachach w Paryżu w 2015 r. oraz szeroka dyskusja dotycząca różnych aspektów tego zjawiska, która nasili- ła się po kolejnej serii zamachów w Brukseli, Nicei i Berlinie w 2016 r. Niniejsza monografia ma w pełni autorski charakter. Do jej przy- gotowania zaprosiłem moich współpracowników z Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu Łódzkiego, którzy od wielu lat interesują się tą problematyką. Zaproszeni Autorzy specjalizują się w analizie wybranych zjawisk, wydarzeń, procesów, miejsc, relacji czy funkcji powiązanych ze zjawi- skami terroryzmu. Zjawisko to występuje bowiem na wszystkich konty- nentach i dotyczy bardzo różnych grup społecznych oraz uwarunkowań politycznych. Czytelnik będzie mógł prześledzić różne konteksty terroryzmu w Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Francji, Ameryce Łacińskiej czy w kra- jach Bliskiego Wschodu. Interesował nas także sposób komentowania tego zjawiska w me- diach. Specjalny nacisk został przez nas położony na media społecz- nościowe, które dzisiaj są nie tylko ważnym miejscem komentowania terroryzmu, ale również nowym kanałem propagowania określonych treści związanych z terroryzmem, jak również pozyskiwania potencjal- nych zwolenników tego typu działań. Zainteresowaliśmy się również analizą zagrożeń terrorystycznych w odniesieniu do organizacji dużych imprez sportowych. Tego typu wydarzenia z uwagi na dużą skalę i znaczenie medialne stają się po- tencjalnym celem dla terrorystów. Mieliśmy z tym także do czynienia w przypadku zamachów paryskich w listopadzie 2015 r. (stadion pił- karski — Stade de France w Saint Denis w Paryżu). Ważnym przedmiotem analizy stają się także przestrzenie lotnisk, które bywają coraz częściej sceną dla zamachów terrorystycznych, tak jak to miało miejsce w roku 2016 w Brukseli. Wprowadzenie Wielowymiarowość tej analizy ma nam uświadomić zasięg i skalę terroryzmu, jak również różnorodność towarzyszących mu zagrożeń. Przed współczesnymi badaczami i analitykami tych zjawisk oraz ich uwarunkowań stają więc coraz bardziej złożone wyzwania. Koncepcja naszej monografii mocno akcentuje potrzebę prowadze- nia interdyscyplinarnych analiz zjawiska terroryzmu oraz związanych z nim wyzwań i zagrożeń. Uważamy, iż tylko interdyscyplinarne mię- dzynarodowe zespoły badawcze mogą dostarczyć wartościowych infor- macji oraz nowych przemyśleń na temat uwarunkowań tego złożonego zjawiska. Celem naszej monografii jest jednocześnie ukazanie ogromnego po- tencjału analitycznego zespołu ekspertów i badaczy skupionych w jed- nostkach działających w ramach Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu Łódzkiego, zajmujących się stosunkami międzynarodowymi, naukami o polityce, bezpieczeństwem narodowym czy analizą mediów i komunikacją marketingową. Mamy nadzieję, iż niniejsze opracowanie stanie się inspiracją do dalszych badań interdyscyplinarnych i analiz zjawiska terroryzmu światowego. prof. dr hab. Tomasz Domański Dziekan WSMiP UŁ w latach 2008–2016 Redaktor monografii 8 http://dx.doi.org/10.18778/8088-648-3.02 Rozdział 1 Terroryzm jako przedmiot badań interdyscyplinarnych prof. dr hab. Tomasz Domański Uniwersytet Łódzki Wydział Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Katedra Marketingu Międzynarodowego i Dystrybucji Koncepcja tej monografii, obok prezentacji różnych wymiarów terrory- zmu, ma także na celu pokazanie walorów interdyscyplinarnych badań nad tym zjawiskiem. Zaproszeni Autorzy są absolwentami stosunków międzynarodowych, historii, socjologii, politologii i ekonomii, a więc dzie- dzin, dla których interdyscyplinarność jest dzisiaj normą. Są oni także od wielu lat pracownikami naukowymi interdyscyplinarnego Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu Łódzkiego. Filozofia badawcza tego Wydziału opiera się na tworzeniu grup oraz centrów badawczych analizujących określone zjawiska i procesy w per- spektywie międzynarodowej oraz w ujęciu interdyscyplinarnym. Zjawi- sko terroryzmu wymaga właśnie takiego spojrzenia badawczego. Pierwszym nurtem badawczym jest analiza tego zjawiska w kon- tekście różnego rodzaju konfliktów międzynarodowych w skali global- nej oraz regionalnej. Zjawisko eskalowania terroryzmu jest niewątpliwie związane z istniejącymi na świecie konfliktami zbrojnymi i może sta- nowić ich przedłużenie lub konsekwencję. W ujęciu tym terroryzm jest przedłużeniem i konsekwencją wcześniejszych konfliktów zachodzą- cych między wybranymi państwami Zachodu oraz niektórymi krajami islamu, które stały się swoistą wylęgarnią ugrupowań terrorystycznych. Tego typu analizy poszukują źródeł tych zjawisk w historii stosunków międzynarodowych i międzynarodowych konfliktów politycznych. W tym ujęciu analiza procesów rozwoju terroryzmu stanowi następstwo okre- ślonych konfliktów zbrojnych. Tomasz Domański Radosław Bania analizuje w swoim artykule koncepcję „Państwa Is- lamskiego” — jako nowego wymiaru terroryzmu na Bliskim Wschodzie. Zjawisko terroryzmu jest ukazane jako jedno z kluczowych zagrożeń dla bezpieczeństwa w wymiarze narodowym i międzynarodowym. Autor podkreśla również asymetryczność tego zjawiska — czym stwarza ono zupełnie nowe wyzwania dla bezpieczeństwa międzynarodowego. „Terro- ryzm” jest traktowany jako jedna z nielegalnych metod walki politycznej, wykorzystujących przemoc zorientowaną na spowodowanie ofiar wśród ludności cywilnej. Działanie to jest inicjowane zarówno przez jednostki, jak i organizacje o niehierarchicznej strukturze. Radosław Bania pod- kreśla za S. Wojciechowskim, iż szczególną cechą współczesnego ter- roryzmu jest jego przerodzenie się w wojnę terrorystyczną prowadzoną na całym świecie. Wojna ta nabiera coraz bardziej totalnego charakteru i w coraz większym stopniu zorientowana jest na spowodowanie ofiar nie po stronie instytucji państwowych, lecz przede wszystkim obywateli poszczególnych państw. Z tego też powodu terroryzm jest jednym z naj- istotniejszych problemów współczesnego świata, gdyż obniża poczucie bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego. „Państwo Islamskie” jest ukazane tutaj jako nowa, kompleksowa forma aktywności terrorystycznej, łączącej różne formy działań mili- tarnych — tradycyjnie przynależnych państwu czy propagandowych. Jest to więc swoista „hybryda”, niemająca odpowiednika we wcześniej istniejących i działających organizacji terrorystycznych. Tak jak pisze R. Bania »wcześniejsze ugrupowania terrorystyczne (w tym fundamenta- listyczne), choć deklarowały cel stworzenia państwa rządzonego w opar- ciu o zasady szariatu, to żadne z nich nie było tak bliskie realizacji tego celu jak „Państwo Islamskie”«. Autor nie wyklucza, iż pod nowym przywództwem „Państwo Islam- skie” skoncentruje swoją działalność na typowych operacjach terro- rystycznych. Ważnym elementem jest również udział zagranicznych bojowników w operacjach „Państwa Islamskiego”. Mogą oni bowiem stanowić zalążek do tworzenia nowych struktur terrorystycznych, nie tylko w państwach regionu, ale także w Europie. Doświadczenia zwią- zane z istnieniem „Państwa Islamskiego” mogą stać się także inspiracją dla nowych pokoleń terrorystów na Bliskim Wschodzie. Drugim nurtem badawczym jest poszukiwanie specyficznych uwa- runkowań działań terrorystycznych w różnych krajach oraz modelach rozwoju społecznego. Ten typ badań wymaga szerszego odwołania się do uwarunkowań politycznych, społecznych, ekonomicznych i kulturo- wych, mogących stanowić podłoże do inspirowania aktów terrorystycz- nych. Badania te odwołują się zwykle do modeli rozwoju społecznego związanych z różnorodnością kulturową, religijną i cywilizacyjną. Ko- rzystają szeroko z dorobku socjologii, psychologii społecznej, polityki, 10 Terroryzm jako przedmiot badań interdyscyplinarnych edukacji, integracji społecznej i kulturowej oraz szeroko rozumianych modeli rozwoju społecznego i ekonomicznego. Problem ten analizuje m.in. Ryszard Machnikowski w rozdziale po- święconym roli dżihadystów wywodzących się z terenu Wielkiej Bryta- nii. Autor przeanalizował historię zamachów i działań terrorystycznych na terenie Wielkiej Brytanii w ciągu ostatnich 10 lat, prowadzonych przez osoby i organizacje powiązane z radykalnymi nurtami islamu oraz z tzw. Państwem Islamskim. Wydarzenia te zostały zaprezentowane na tle polityki brytyjskiej dotyczącej napływu imigrantów z krajów muzuł- mańskich. Ukazano również reakcje społeczeństwa brytyjskiego, w tym wybranych formacji politycznych, wobec radykalizmu islamskiego. Au- tor bardzo dobrze wyeksponował rolę młodych dżihadystów, urodzonych w Wielkiej Brytanii i wspierających tzw. Państwo Islamskie na terenach Syrii. Rozdział ten porusza ważny problem źródeł i uwarunkowań dzia- łań terrorystycznych w społeczności muzułmańskiej, jak również w śro- dowiskach brytyjskich konwertytów. Dotyczy to zwłaszcza 3 generacji imigrantów z państw muzułmańskich, czyli młodych osób urodzonych już na terenie Wielkiej Brytanii i podwójnie wykorzenionych, zarówno w środowisku religii muzułmańskiej, jak i zachodniego społeczeństwa liberalnego. Autor prezentuje również kontekst medialny pozyskiwania młodych zwolenników tzw. Państwa Islamskiego. W tym nurcie badawczym mieści się także rozdział dotyczący Hisz- panii — przygotowany przez Stanisława Kosmynkę. Autor ukazuje w nim specyfikę strategii walki z terroryzmem na Półwyspie Iberyjskim. Studium przypadku hiszpańskiej strategii walki z radykalizacją środo- wisk podatnych na ideologię tzw. Państwa Islamskiego jest analizowane na tle innych krajów Unii Europejskiej. Strategia ta jest wyrazem przy- jęcia wspólnej polityki partii rządzącej oraz partii opozycji. Atutem tego opracowania jest ukazanie bardzo złożonych uwarunkowań procesu ra- dykalizacji zachowań młodych zwolenników dżihadu. Autor przedstawił także bardziej uniwersalną typologię profilu terrorystów. Rozważania te zostały zaprezentowane na tle dokumentów przygotowanych przez Komisję Europejską, dotyczących szerszej polityki i strategii osłabiania procesów radykalizacji potencjalnych zwolenników terroryzmu. Można jedynie zadać pytanie: na ile działania i deklaracje KE są w tym przypad- ku skuteczne? W odniesieniu do Hiszpanii szczególnie ważnym aspek- tem tego zjawiska jest pozyskiwanie przez tzw. Państwo Islamskie zwo- lenników pochodzących z hiszpańskich miast północnej Afryki: Ceuta i Mellila. W oparciu o szczegółowe dane Autor ukazał, w jakim stopniu ośrodki znajdujące się w bezpośrednim otoczeniu Maghrebu stanowią rzeczywiste zaplecze do werbowania potencjalnych terrorystów. Trzecim nurtem badań jest poszukiwanie uwarunkowań aktów ter- rorystycznych w sferze postaw i działań jednostkowych lub grupowych. 11 Tomasz Domański Ten typ rozważań w dużym stopniu odwołuje się do analizy postępo- wania jednostek, które zasilają ugrupowania terrorystyczne i posiada- ją szczególne predyspozycje do tego typu działań. Badania nad takimi jednostkami oraz nad uwarunkowaniami ich zachowań stają się dzisiaj przedmiotem osobnych studiów. Jednocześnie należy wyraźnie zazna- czyć, iż badania te prowadzone są zwykle ex post, a ich metodologia napotyka na wiele ograniczeń. Mamy tutaj bowiem zwykle do czynienia z jednostkami lub bardzo hermetycznymi grupami osób. Są one tym samym mało podatne na prowadzenie wśród nich jakichkolwiek badań dotyczących motywów i uwarunkowań ich postępowania. W ramach te- go nurtu pojawiają się również rozważania nad tym, na ile poszczególne akty terrorystyczne są realizacją określonej strategii, a na ile są one dziełem jednostek podatnych na indoktrynację ze strony tzw. Państwa Islamskiego. Badania te są szczególnie ważne w kontekście nasilania się aktów terroru, będących dziełem jednostek o specyficznych predys- pozycjach psychologicznych i wysokim poziomie agresji (samotne wilki). Akty te są w dużym stopniu odpowiedzią jednostek na apele formuło- wane przez radykalnych islamistów. Apele takie pojawiają się coraz czę- ściej także w mediach społecznościowych. Dotyczą inicjowania jednost- kowych aktów terroru w krajach zachodniej Europy (Francja, Niemcy, Belgia etc.). W takim ujęciu akty terroru są dziełem jednostek identy- fikujących się z radykalnym islamem. Szczególnie podatne na te apele są jednostki niestabilne emocjonalnie, o wysokim poziomie agresji — co miało miejsce zarówno w przypadku ataków w Nicei, jak i w Berlinie. Jednocześnie, coraz częściej odnosi się wrażenie, iż nawoływanie ze strony tzw. Państwa Islamskiego do inicjowania aktów terrorystycznych służy de facto burzeniu stanu spokoju i poczucia dobrobytu w krajach Europy zachodniej. Jest to strategia budowania poczucia permanent- nego zagrożenia i niepokoju wśród ludności cywilnej. Zagrożenie to mo- że dotyczyć różnych osób, środowisk i miejsc, w których znajdują się lub mogą znaleźć się przypadkowo obywatele danego miasta lub kraju (centra handlowe, imprezy sportowe, imprezy plenerowe/festiwale, re- stauracje i bary, koncerty, pociągi, lotniska etc.). W kontekście eskala- cji tego typu zagrożeń można więc mówić o permanentnym stanie wojny i towarzyszącej jej czujności wobec potencjalnych napastników (por. za- machy na terenie Niemiec w 2016 r.). W kontekście opisywanych zagrożeń pojawia się także nowy problem dotyczący badania konsekwencji tego zjawiska w odniesieniu do rodzin ofiar terroryzmu, które muszą żyć z tym traumatycznym doświadcze- niem (badania nad bezpośrednimi oraz pośrednimi ofiarami traumy). We współczesnej Europie jest to zupełnie nowy obszar badań. Dotyczy on głównie sfery psychiki jednostek, ale także całych społeczności. Poję- cie ofiar terroru ulega dzisiaj znacznemu rozszerzeniu. Nie dotyczy ono bowiem tylko osób, które straciły życie w wyniku aktów terrorystycz- 12 Terroryzm jako przedmiot badań interdyscyplinarnych nych, lecz również ich rodzin i przyjaciół naznaczonych dramatyzmem tych wydarzeń, a ponadto bezpośrednich świadków oraz osób obserwu- jących te wydarzenia w mediach. Relacje medialne bardzo poszerzają zasięg oddziaływania tych traumatycznych doświadczeń. Czwarty nurt obejmuje badania nad relacjonowaniem i komento- waniem przez media różnych działań terrorystycznych oraz polityki rzą- dów wobec terroryzmu. Media mogą kreować określony obraz terrory- zmu i jego źródeł, co w następstwie aktów terroru bezpośrednio rzutuje na relacje społeczne i kulturowe na danym terenie. W ramach nurtu medialnego, coraz ciekawszym obszarem badań jest wykorzystywanie nowych mediów, zwłaszcza mediów społecznościowych, jako kanału in- formacyjnego, a jednocześnie kanału popularyzującego działania terro- rystyczne. Dotyczy to zwłaszcza różnych form upowszechniania treści związanych z terroryzmem oraz pozyskiwania potencjalnych zwolenni- ków działań terrorystycznych. Problemem dyfuzji informacji za pomocą Internetu oraz mediów społecznościowych zajmuje się Robert Czulda. Interesuje go zarówno szybkość, jak i skuteczność przekazywania określonych informacji, przy bardzo niskich kosztach tego typu działań. Jest to szczególnie widoczne w mediach społecznościowych o zasięgu globalnym, wykorzystujących przekazy fotograficzne lub materiały wideo. R. Czulda ukazuje zarów- no genezę tego zjawiska, jak i skuteczność nowych mediów w dociera- niu do szerokiej grupy odbiorów. Organizacje terrorystyczne są w pełni świadome roli mediów w upowszechnianiu określonych treści o aktach terrorystycznych. W strategię tę doskonale wpisują się media społecz- nościowe w sytuacji zachęcania poszczególnych jednostek do „oddol- nego” promowania treści inspirujących poszczególnych adresatów do eskalacji terroru w odniesieniu do wybranych grup docelowych, miejsc etc. Celem terrorystów jest dążenie do wyraźnej obecności w mediach oraz jej dodatkowe eskalowanie w następstwie dokonywanych aktów przemocy. Autor podkreśla, iż zwolennicy terroryzmu jako jedni z pierw- szych dostrzegli siłę Internetu w zakresie promowania swojej ideologii. Jest to wykorzystanie nowych kanałów komunikacji do kontaktu z glo- balnym rynkiem. R. Czulda trafnie akcentuje profesjonalizm organizacji terrorystycznych w zakresie wykorzystania nowych mediów do promo- wania swoich idei. Dotyczy to zwłaszcza młodych adresatów. Dużą rolę odgrywają tutaj materiały filmowe i fotograficzne. Ponadto, publikowa- nie treści propagandowych w różnych wersjach językowych gwarantuje dotarcie do szerokiego grona odbiorców. Ten typ narracji wpisuje się w kreowanie opowieści o konflikcie różnych cywilizacji, kultur i religii. Ma to na celu zjednanie sobie w różnych krajach młodych zwolenników tego typu działań. Strategia ta wpisuje się w strumień komunikowania się z młodymi odbiorcami, rozproszonymi w różnych krajach, mogącymi 13 Tomasz Domański być potencjalnymi sojusznikami tego typu powiązań i sympatyzującymi z taką strategią. Komunikacja interaktywna może stymulować różnych odbiorców, którzy przez swoje akty terroru stają się jednocześnie czę- ścią tej wspólnie pisanej „nowej historii” oraz „nowej bitwy religijnej i cywilizacyjnej”. Ważnym elementem tej narracji, jak pisze R. Czulda, jest wykorzy- stanie potencjalnych sprzymierzeńców w krajach zachodniej Europy oraz na innych kontynentach za pomocą formuły interaktywnego „reali- ty show” — gdzie uczestnicy wydarzeń kreują jednocześnie dalszy ciąg opisywanej historii. Mamy tutaj do czynienia z osobami świadomie wy- korzystującymi sieć i dobrze rozumiejącymi zasady komunikacji maso- wej w ramach określonej grupy adresatów. Jest to zarazem wykorzysta- nie instrumentów znanych wcześniej w zakresie komunikacji masowej na rynku globalnych marek i globalnych grup zainteresowań. Strategia komunikacyjna adresowana do młodych ludzi jest bardzo skutecznie opierana na emocjach i na prostym przekazie wizualnym (film i zdję- cia). Specyfiką tej strategii jest także jawność osób prezentujących swo- je doświadczenia terrorystyczne, np. jako bojownicy dżihadu w Syrii. Ich narracja nawiązuje do wspólnotowości pokoleniowej ludzi wywodzą- cych się z różnych kultur i toczących wspólną walkę w Syrii w ugrupo- waniach tzw. Państwa Islamskiego. Odbiorcy tego przekazu mają móc utożsamiać się z tymi bojownikami i odczuwać element „wspólnotowo- ści i braterstwa”, czyli podobnych emocji oraz idei. W strategii tej lanso- wane jest hasło „We are all ISIS”, co sugeruje powszechność akceptacji i utożsamiania się z hasłami tzw. Państwa Islamskiego. Znaczenie wojny wirtualnej określane jest dzisiaj coraz częściej jako połowa skutecznej strategii wojennej. Wydaje się, iż organizacje pro- mujące tzw. Państwo Islamskie i powiązane z nim grupy były bardziej skuteczne w zawłaszczeniu internetowych kanałów komunikacji aniżeli państwa Zachodu. Kraje zachodnie w tej konfrontacji były nastawione bardziej na monitorowanie Internetu i aktywności potencjalnych terro- rystów wywodzących się z ich terytorium aniżeli na upowszechnianie określonych treści w atrakcyjnej dla młodego odbiorcy formie. W ocenie R. Czuldy Internet pozostanie bardzo ważną przestrzenią do prowadze- nia walki z tzw. Państwem Islamskim i z jego potencjalnymi sojusznika- mi w krajach Zachodu. Kolejnym nurtem obecnym w naszej monografii są badania doty- czące wykorzystywania imprez masowych oraz przestrzeni publicznych jako sceny do działań terrorystycznych. Ten wątek jest analizowany przez dwóch Autorów w odniesieniu do dużych wydarzeń sportowych oraz przestrzeni publicznych — takich jak lotniska. Temat ten nabiera dzisiaj szczególnego znaczenia z uwagi na fakt, iż najbardziej brutalne akty terroru w Europie były związane ostatnio z imprezami masowymi: 14 Terroryzm jako przedmiot badań interdyscyplinarnych mecz piłkarski — Stade de France w Paryżu, koncerty muzyczne w Pa- ryżu, pokazy sztucznych ogni w Nicei, przestrzenie lotnisk (Bruksela) czy alarmy terrorystyczne w przypadku meczów piłkarskich w Niemczech. Michał Kobierecki w swoim rozdziale zajął się analizą relacji zacho- dzących między działaniami terrorystycznymi oraz dużymi widowiska- mi sportowymi (mega events). Ta kategoria imprez obejmuje najwięk- sze międzynarodowe i krajowe wydarzenia sportowe. Autor dokonał przeglądu najważniejszych aktów terrorystycznych, jakie towarzyszyły w przeszłości tego typu wydarzeniom w różnych krajach. Kluczowym argumentem wykorzystywania międzynarodowych wydarzeń sporto- wych do celów ataków terrorystycznych jest ich wysoka medialność oraz symboliczny charakter. Konsekwencją strategii przyjętej przez ter- rorystów jest gigantyczny wzrost kosztów ochrony i bezpieczeństwa te- go typu widowisk. Igrzyska olimpijskie pomyślane pierwotnie jako czas pokoju i radości, stają się dzisiaj paradoksalnie obiektem potencjalnie największych zagrożeń terroryzmem. Kobierecki wskazuje na cynizm grup terrorystycznych w odniesieniu do wykorzystania wydarzeń spor- towych do celów medialnych. Z powodu tych zagrożeń kluczowym kry- terium wyboru organizatora międzynarodowego wydarzenia sportowego są obecnie gwarancje zapewnienia bezpieczeństwa jego uczestnikom. Z kolei Marek Wojtaszek zajął się problemem bezpieczeństwa na lotniskach, które w wielu miastach świata stały się największymi prze- strzeniami publicznymi. Z tego powodu stały się one jednocześnie waż- nym celem działań terrorystycznych. Analiza relacji między terroryzmem i tymi przestrzeniami wynika z ich szczególnej roli jako platform spo- łeczeństwa globalnego. Zostały one pomyślane pierwotnie jako instru- menty przyspieszania mobilności różnych grup. Ostatnio zaczęli z tego korzystać także terroryści. Przestrzenie te, z uwagi na duże przepływy ludzi, wymagają dzisiaj specjalnych systemów bezpieczeństwa i ochro- ny, o których nie zawsze myślano w momencie ich tworzenia. Jest to jednocześnie ogromne wyzwanie w przypadku łączenia w jednym miej- scu maksymalnej mobilności ludzi z gwarancjami ich wysokiego bezpie- czeństwa. W globalnym społeczeństwie podwyższonego ryzyka ekologia bezpieczeństwa nabiera coraz większego znaczenia. Przestrzeń lotnisk staje się paradoksalnie miejscem zderzenia nieskrępowanej wolności jednostki z wymogiem zapewnienia jej poczucia bezpieczeństwa. Proces ten nieuchronnie prowadzi do ingerencji zewnętrznej i wzmożenia róż- nych form kontroli oraz monitorowania jednostki, przy użyciu zarów- no nowoczesnych technologii cyfrowych, jak i narzędzi bezpośredniego nadzoru. Lotnisko jest traktowane przez Autora jako specyficzny eko- system oraz techno-przestrzeń, która określa zasady naszej egzystencji i mobilności. M. Wojtaszek w swoim podejściu łączy elementy filozofii, nowoczesnych technologii oraz systemów komunikowania i planowania przestrzeni. Wojtaszek słusznie podkreśla, iż „obok złożonego fizycznego 15 Tomasz Domański systemu kontroli i nadzoru bezpieczeństwa przestrzeń lotniska spowita jest cyfrową chmurą systemów informacyjno-komunikacyjnych, które w czasie rzeczywistym monitorują tzw. wektory potencjalnego zagroże- nia, dodatkowo wzmacniając ogólny system ochrony. Lotnisko jawi się jako wspólna przestrzeń informacyjna, która — oparta na zaawansowa- nych technologiach informatycznych — działa w oparciu o interpretację znaków i przekazów, w efekcie której nabierają one spójnego znaczenia w tym wyjątkowo heterogenicznym środowisku”. Przestrzeń lotniska — z uwagi na wykorzystanie różnych zaawansowanych technologii, ta- kich jak np. biometryczność — staje się także przestrzenią śledczo-są- dową, w której jednostka podlega szczegółowej obserwacji wykraczają- cej szeroko poza kontekst mobilności oraz podróży. Lotnisko stanowi dzisiaj specyficzny ekosystem, w którym prze- nikają się światy „technologii, biologii, informatyki czy semiotyki”, co zdecydowanie destabilizuje nasze zwyczajowe sposoby postrzegania i funkcjonowania w przestrzeni publicznej. Można zadać sobie jedynie pytanie: na ile ta nowa przestrzeń zdominowana przez technologie jest w stanie zagwarantować nam realne bezpieczeństwo przez zapobieganie w odpowiednim czasie potencjalnym zagrożeniom związanym z terrory- zmem? Tak jak pisze Wojtaszek: „Współczesne lotnisko to osobliwy dom — pieczołowicie cyfrowo zabezpieczony i zarazem równie niebezpiecznie cyfrowo opieczętowany”. Czy w takim domu, pomyślanym jako otwarty, możemy się jednak czuć naprawdę bezpiecznie?? Kolejny nurt badawczy dotyczy przewidywalności zjawisk terrory- stycznych i powiązania ich istoty z teoriami chaosu. Jak pokazują naj- nowsze doświadczenia — niska przewidywalność działań i zdarzeń ter- rorystycznych wynika także z faktu, iż mają one coraz częściej charakter nielinearny i trudno je ze sobą powiązać. Zjawiska te nie składają się na logiczną sekwencję i dlatego są coraz trudniejsze do wcześniejszego wy- krycia. Generalnie, zjawisko terroryzmu wpisuje się w proces kreowa- nia chaosu i destabilizowania świata, który w przeszłości zdawał się być bardziej przewidywalny i bardziej uporządkowany. Można wręcz zadać pytanie o siły zainteresowane eskalowaniem chaosu na świecie i jego stopniową destabilizacją, stwarzającą permanentne poczucie zagroże- nia i niepewności. Badania nad źródłami kreowania chaosu w relacjach międzynarodowych, jak również w relacjach wewnątrz poszczególnych społeczeństw, wymagają szczegółowej i bardzo pogłębionej analizy. Chodzi tutaj zarówno o diagnozowanie źródeł chaosu, jak i budowanie scenariuszy neutralizowania tych czynników i mechanizmów przywra- cania równowagi oraz poczucia bezpieczeństwa. Rozdział przygotowany przez Jacka Reginię-Zacharskiego wpisuje się doskonale w nurt badawczy dotyczący spojrzenia na współczesny terroryzm z perspektywy generowania strategii chaosu. Strategie te 16 Terroryzm jako przedmiot badań interdyscyplinarnych nie mają charakteru linearnego i dlatego pozostają trudne do przewi- dzenia, a tym samym — do kontroli zewnętrznej. Terroryzm jest tu ana- lizowany jako zjawisko o charakterze wojennym. Według tego podejścia terroryzm i organizacje terrorystyczne doskonale wypełniają większość kryteriów definicyjnych właściwych wojnom niepaństwowym. Równo- cześnie, coraz „częstszą praktyką terrorystów jest całkowita rezygnacja z prezentowania programów i oczekiwań politycznych w jakiejkolwiek perspektywie”. J. Reginia-Zacharski rozwija również bardzo ciekawy wątek badawczy, dotyczący łączenia działań terrorystycznych ze struk- turą demograficzną krajów islamskich, w której występuje bardzo duża nadwyżka młodych mężczyzn stanowiących potencjalne zaplecze dla różnego rodzaju oddziałów paramilitarnych i ruchów radykalnych. Mło- dzi mężczyźni, z uwagi na częste odwoływanie się do przemocy prze- stępczej i politycznej, stanowią w wielu krajach arabskich „grupy wy- sokiego ryzyka”. J. Reginia-Zacharski pokazuje słusznie, że tradycyjne linearne podejścia do analizy strategii organizacji terrorystycznych oka- zują się dzisiaj zawodne. Spojrzenie na te działania z perspektywy kon- cepcji chaosu deterministycznego ukazuje tę problematykę w zupełnie nowym świetle. Dla zachodniej myśli strategicznej, nastawionej na stra- tegie linearne, terroryzm stwarza całkowicie nowe wyzwania z uwagi na nieprzewidywalność określonych ruchów oraz zachowań i tym samym trudność stosowania skutecznych modeli prewencyjnych. W strategiach nielinearnych bardzo mocno eksponowany jest element dekonstrukcji, czyli rozbicia istniejącego ładu i harmonii. W tej nowej wojnie kluczo- wym obiektem ataku staje się znacznie częściej ludność cywilna, a nie jak w klasycznych strategiach — siły militarne wroga. Wśród różnych nurtów analizy działań terrorystycznych zaprezen- towanych w naszej monografii wymienić należy także — odbiegające od pozostałych — ujęcie dotyczące niektórych krajów Ameryki Łacińskiej. Podejście zaproponowane przez Michała Stelmacha dotyczy spojrzenia na problem bezpieczeństwa z perspektywy kryminalnego terroru pań- stwowego. W przeszłości reżimy krajów Ameryki Środkowej sięgały czę- sto po różne taktyki stosowania terroru wobec własnej ludności. Zinsty- tucjonalizowana przemoc państw wobec obywateli obejmowała m.in.: uwięzienia bez sądu, aranżowanie porwań i wymuszonych zaginięć, tor- tury, zabójstwa, masakry, pozasądowe egzekucje, a także formowanie i wspieranie szwadronów śmierci. Równocześnie dzisiaj — formalno- -prawne ustanowienie pokoju i demokracji nie zakończyło tam okresu przemocy, która stale się nasila. W wielu z tych krajów mamy ciągle do czynienia z przemocą organizacji przestępczych, gangów (pandillas i ma- ras), karteli narkotykowych i mafii, które coraz częściej wykorzystują terroryzm kryminalny. Obywatele tych krajów funkcjonują więc na co dzień w warunkach szybko pogłębiającego się kryzysu bezpieczeństwa. 17 Tomasz Domański W świetle tych zagrożeń, po stronie rządów mamy do czynienia z wpro- wadzaniem radykalnych rozwiązań o charakterze skrajnie represyjnym. Nowa polityka państwowego terroru jest skierowana przeciwko grupom przestępczym. W tych ekstremalnie niebezpiecznych warunkach oby- watele krajów Ameryki Środkowej stają się ofiarami zarówno terrory- zmu kryminalnego, jak i terroru państwowego. Ważnym elementem badań nad terroryzmem jest również nurt doty- czący mediów i sposobu, w jaki zjawisko to jest przez nie relacjonowa- ne. Chodzi tutaj zarówno o bezpośrednie relacje związane z przebiegiem zamachów terrorystycznych, jak i późniejsze komentarze medialne. Ję- zyk mediów i forma relacji rzutują bowiem bezpośrednio zarówno na nastawienie społeczne obywateli do określonych wydarzeń, jak też na ich poczucie bezpieczeństwa oraz przeżycia traumatyczne osób i rodzin bezpośrednio dotkniętych przez te wydarzenia. Osobnym problemem jest świadome wykorzystywanie mediów przez organizacje powiązane z zamachami terrorystycznymi. Kontekst medialny terroryzmu stał się także inspiracją do wie- lu badań dotyczących granic wolności mediów. W dyskusji tej — po paryskich zamachach na „Charlie Hebdo” — pojawił się ważny wątek współczesnego rozumienia wolności mediów i samoograniczania się dziennikarzy w publikowaniu treści, które mogą być zachętą do działań terrorystycznych. Dyskusja ta nabiera szczególnego znaczenia w kontekście ironizowania z wartości religijnych i wrażliwości religijnej różnych wspólnot. Dyskusja ta jest szczególnie istotna w kontekście realiów wielokulturowych społeczeństw demokratycznych, pozbawionych często na skutek procesów globalizacji wspólnego kulturowego punktu odniesienia. W stosunku do mediów jest to dyskusja nad relacjami oraz konsekwencjami autocenzury i cenzury. W kontekście zamachów terrorystycznych we Francji pojawił się tak- że bardzo ważny problem, dotyczący wpływu tych wydarzeń oraz wpro- wadzonego w ich następstwie stanu wyjątkowego na kluczowe wartości demokracji francuskiej, jakimi są wolność, równość i braterstwo. Pro- blem ten wymaga interdyscyplinarnej analizy prowadzonej przez zespół prawników, politologów, socjologów, psychologów społecznych, specja- listów od bezpieczeństwa oraz mediów. Zjawisko terroryzmu stwarza także zupełnie nową płaszczyznę do badań na temat demokracji wielokulturowej, migracji oraz szeroko rozumianej polityki otwartości i różnorodności. Jest to także szersza dyskusja na temat różnych wymiarów wolności i tolerancji. Wyzwaniem dla nowoczesnych społeczeństw jest poszukiwanie nowej harmonii między rozumieniem wolności, tolerancji oraz odpowiedzialności. Zjawisko to jest też ważnym punktem wyjścia do dyskusji nad współ- czesnym modelem życia liberalnego wielokulturowego społeczeństwa 18 Terroryzm jako przedmiot badań interdyscyplinarnych Zachodu. Model ten zderza się z koncepcją stanu wyjątkowego — wy- magającego w imię społecznego bezpieczeństwa czasowego ograniczenia wolności obywatelskich na rzecz skutecznej walki z terroryzmem. Cie- kawym problemem badawczym jest w tym momencie analiza aprobaty społecznej dla wprowadzenia stanu wyjątkowego oraz dyskusja nad zmianami prawa i konstytucji. Analiza ta dotyczy również zmian w pre- ferencjach politycznych wobec różnych ugrupowań oraz partii politycz- nych w sytuacji zagrożeń związanych z terroryzmem. Preferencje te nie pozostają bez wpływu na strategię walki z terroryzmem i na wyniki wy- borów politycznych. Mamy tu do czynienia z analizą zachowań społecz- nych i politycznych w sytuacji silnych zagrożeń wewnętrznych zwią- zanych z poczuciem bezpieczeństwa i stosunkiem do polityki władzy. Badania te mogą być prowadzone w wymiarze międzynarodowym, jak badania porównawcze, gdyż opisane polityki i działania są w odmienny sposób prowadzone w różnych krajach, a zwłaszcza w przekroju między krajami Unii Europejskiej i USA. Najnowszym problemem badawczym może być analiza polityki róż- nych organów państwa w walce z terroryzmem, w powiązaniu z polity- ką imigracyjną oraz stosunkiem społeczeństw do imigrantów. Analiza ta jest szczególnie istotna w kontekście polityki mediów oraz strategii różnych ugrupowań politycznych wykorzystujących te wątki w swoich programach oraz w kampaniach wyborczych. W świetle rosnących za- grożeń związanych z terroryzmem pojawia się również problem konse- kwencji przedłużenia stanu wyjątkowego w różnych krajach i trakto- wania pewnych rozwiązań wyjątkowych jako stałych przez dłuższy czas. Ten stan stawia również pytania o współczesne rozumienie wojny i jej społecznych konsekwencji. Kontekst polityczny, społeczny i medialny dyskusji na temat walki z terroryzmem musi prowadzić do świadomego ograniczenia pewnych swobód i społecznej akceptacji tego typu ograni- czeń. W odniesieniu do dyscypliny bezpieczeństwa pojawia się także sze- reg nowych szczegółowych wątków badawczych, dotyczących zwłaszcza wdrażania różnych form współpracy międzynarodowej służb i policji oraz organizacji międzynarodowej walki z terroryzmem. Wśród nich można wymienić zwłaszcza analizę form i systemów wymiany informacji na temat podejrzanych osób i ugrupowań, pozyskiwanie i ochronę infor- matorów, monitorowanie i analizę pewnych środowisk będących wylę- garnią terrorystów, analizę radykalnych ugrupowań religijnych działa- jących w różnych krajach oraz relacji i powiązań, jakie zachodzą miedzy nimi. Szczególnego znaczenia nabierają w tych warunkach działania służące doskonaleniu współczesnych krajowych i międzynarodowych systemów monitorowania zagrożeń terrorystycznych oraz zapobieganiu działaniom terrorystycznym. Wydaje się, iż współczesne zachodnie de- mokracje, mimo rozbudowanych systemów gromadzenia informacji oraz 19 Tomasz Domański inwigilacji określonych środowisk, dysponują bardzo ograniczonymi możliwościami zapobiegania określonym aktom terroru. Doskonalenia wymagają w szczególności systemy zabezpieczeń przed potencjalnymi zamachami terrorystycznymi, w tym nowe systemy dodatkowej kontroli osób. Wnioski te pojawiły się zwłaszcza po zamachach terrorystycznych na lotnisku w Belgii. Niezmiernie pilnym problemem jest także potrzeba koordynacji po- lityki antyterrorystycznej w różnych krajach na poziomie europejskim. Brak takiej koordynacji i wymiany informacji wpływa negatywnie na skuteczność walki z terroryzmem. Odnosi się wrażenie, iż brak wymia- ny informacji skutkuje często atakami, którym można byłoby próbować wcześniej zapobiec. Pewne informacje są wymieniane lub przekazywane najczęściej w układzie bilateralnym, natomiast znacznie rzadziej multi- lateralnym. Paradoksalnie, UE nie posiada skutecznych instrumentów do prowadzenia efektywnej wspólnej polityki w tym zakresie. Najnowsze zamachy terrorystyczne spowodowały de facto szero- ką dyskusję, która znacznie wykracza poza bezpośredni kontekst za- machów terrorystycznych. Przenosi się ona zdecydowanie na bardziej uniwersalny grunt debaty o wartościach współczesnej demokracji oraz o konieczności nowego spojrzenia na instrumenty posiadane przez pań- stwo do ochrony tych wartości i do skutecznej walki z terroryzmem. Jest to jednocześnie pytanie o wybór najbardziej skutecznych narzędzi, które były do tej pory zarezerwowane dla sytuacji wyjątkowych. Wojna z terroryzmem zakłada, iż zagrożenia te nie mają charakteru epizodycz- nego, lecz występują w sposób trwały — są bowiem związane z nieprze- widywalnymi zachowaniami pojedynczych osób oraz grup, które za cel stawiają sobie walkę z demokratycznymi społeczeństwami Zachodu. Ważnym tematem operacyjnym oraz badawczym staje się przewi- dywanie potencjalnych miejsc i form zamachów terrorystycznych oraz przygotowywanie społeczeństwa do tego typu zagrożeń. Badania te za- kładają monitorowanie zachowań określonych środowisk, a zwłasz- cza skupisk ludności w krajach zachodnich, sympatyzujących z ra- dykalnymi grupami islamistycznymi (Bruksela czy niektóre dzielnice francuskich miast). Brukselska dzielnica Molenbeek uznawana jest za wylęgarnię terrorystów, gdyż to stamtąd pochodzili terroryści zaanga- żowani w zamachy paryskie (Abdelhamid Abaaoud i bracia Abdeslam), jak również terrorysta zaangażowany 11 lat wcześniej w zamachy ma- dryckie. W dzielnicy tej żyją emigranci ze 100 różnych krajów. Zagęsz- czenie wynosi tam blisko 23 tys. osób na km2, przy bardzo wysokim poziomie bezrobocia wśród młodych osób, sięgającym blisko 40 . Do- datkowym i bardzo istotnym problemem młodych ludzi, obok braku pracy, jest również problem ich tożsamości kulturowej, religijnej czy narodowej. 20 Terroryzm jako przedmiot badań interdyscyplinarnych W europejskiej dyskusji na temat walki z terroryzmem, bezpośred- nio po zamachach w Paryżu pojawił się również temat czasowych ogra- niczeń swobody poruszania się w strefie Schengen. Mamy tutaj raz jeszcze do czynienia z dylematem powiązania metod walki z terrory- zmem i z ograniczaniem niektórych swobód. Problem ten jest powiąza- ny także z napływem do Unii Europejskiej bardzo dużej fali emigran- tów. Ograniczenia tego typu, choć na razie tylko hipotetyczne, miałyby ogromne skutki ekonomiczne. Rozwiązania te wymagają prowadzenia interdyscyplinarnych analiz ekonomicznych, politycznych, prawnych i społecznych. Każde z tych rozwiązań prowadzi bowiem do wymier- nych kosztów i konsekwencji ekonomicznych, które miałyby wpływ na wzajemne obroty handlowe (spadek eksportu i importu), na inwestycje zagraniczne i na bankowe przepływy finansowe. W sferze społecznej i religijnej pojawia się także ważny wątek eduka- cyjny, adresowany do młodego pokolenia i związany z poszukiwaniem nowych źródeł braterstwa i solidarności, zwłaszcza w świetle ekume- nicznych działań kościoła i wspólnot religijnych. Nowe zagrożenia terrorystyczne zdecydowanie wpływają na potrzebę oraz gotowość współpracy ministerstw spraw wewnętrznych krajów UE. Oprócz potwierdzenia solidarności wszystkich krajów w walce z terrory- zmem konieczne jest szybkie wypracowanie skutecznych instrumentów oraz form przekazu informacji na temat potencjalnych zagrożeń. W oce- nie ekspertów oraz mediów — UE w tej sferze ciągle jest zbyt mało sku- teczna. Przykładem jest dyskutowany od 2011 r., i ciągle nie wdrożony, system przekazywania sobie list pasażerów lotów samolotowych. Dotyczy to zarówno list pasażerów przylatujących do krajów UE, jak też opusz- czających je. Parlament Europejski, który wcześniej blokował ten pro- jekt, zaakceptował go dopiero po 4 latach — bezpośrednio po zamachach paryskich, choć nie jest on ciągle jeszcze uchwalony. Kolejnym nieuregu- lowanym problemem jest wprowadzenie w sytuacjach wyjątkowych wy- rywkowych kontroli granicznych w strefie Schengen. Następną sprawą jest wprowadzenie nowych zasad w odniesieniu do używania broni. Od strony instytucjonalnej słabym ogniwem w walce z terroryzmem jest system wzajemnego przekazywania danych na poziomie europej- skim. Szybkiego wdrożenia wymaga także system łączenia między so- bą różnych europejskich baz danych. Dotyczy to zwłaszcza systemów: Schengen — SIS (system informacji o osobach ubiegających się o azyl), Eurodac (system zapisów cyfrowych linii papilarnych), Europol (system prowadzony przez europejskie centrale policji) oraz system SLTD (obej- mujący skradzione dokumenty). Jako motyw niemożności przekazywa- nia sobie określonych informacji podawane są czynniki prawne oraz techniczne. Niektóre z tych baz danych oraz związane z nimi regulacje prawe i techniczne stworzono 5 lub nawet 10 lat temu, w zupełnie in- nych okolicznościach. 21 Tomasz Domański Nasza monografia wskazuje na konieczność prowadzenia nowych interdyscyplinarnych badań nad terroryzmem. Badania te na pewno powinny dotyczyć przewidywalności i uwarunkowań terroryzmu, nieli- nearnych strategii działania ugrupowań terrorystycznych, nowej logiki zaplanowanego chaosu, form eskalacji przemocy, wykorzystania no- wych mediów do działań propagandowych czy też zmian w funkcjono- waniu społeczeństw w następstwie zagrożeń terrorystycznych. 22
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Międzynarodowe oblicza terroryzmu. Ujęcie interdyscyplinarne
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: