Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00103 006091 13649860 na godz. na dobę w sumie
Miejsca wspólne, miejsca osobne, imiona sporu. Szkice z pogranicza literatury i publicystyki na Górnym Śląsku - ebook/pdf
Miejsca wspólne, miejsca osobne, imiona sporu. Szkice z pogranicza literatury i publicystyki na Górnym Śląsku - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 188
Wydawca: Uniwersytet Śląski Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-226-3295-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> edukacja >> socjologia
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).

Miejsca wspólne, miejsca osobne, imiona sporu – tytuł publikacji wskazuje na główne związki zarówno pomiędzy częściami zbioru, jak i poszczególnymi tekstami. Owe, różnego rodzaju, powinowactwa – także obecne w tekstach „miejsca wspólne” (locci communes), objawiają się pełniej w odniesieniu do konkretnej przestrzeni geograficznej. Wszyscy twórcy, o których traktuje Autor, są bowiem – na różne sposoby – związani z Górnym Śląskiem.

Prezentowana książka jest zbiorem szkiców oraz miniatur krytycznych. Część pierwsza teksty na temat poezji autorów różnych generacji – Wilhelma Szewczyka, Jana Pierzchały, Stanisława Krawczyka, Andrzeja Szuby, Tadeusza Sławka oraz Jerzego Suchanka. Osią kolejnej części jest publicystyka, a niektórzy bohaterowie części poprzedniej, Wilhelm Szewczyk oraz Stanisław Krawczyk pojawiają się w niej w innych rolach pisarskich. Na ostatnią część składają się artykuły poświęcone prasie na Górnym Śląsku – międzywojennym dziennikom „Polonia” i „Polska Zachodnia”,  powojennej „Odrze”, wydawanej w początkach Polski Ludowej (1945-1950) oraz „Śląskowi Literackiemu” (1952-1956). Ta część najbardziej ze wszystkich kieruje uwagę Czytelnika na związki literatury z polityką.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

P a w e ł S a r n a M i e j s c a w s p ó l n e m i e j s c a o s o b n e , , i m i o n a s p o r u Paweł Sarna Miejsca wspólne, miejsca osobne, imiona sporu Szkice z pogranicza literatury i publicystyki na Górnym Śląsku Paweł Sarna – adiunkt w Zakładzie Dziennikarstwa Instytutu Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu Sląskiego w Katowicach. Jego działalność naukowa koncentruje się na tematyce retoryki w dyskursie medialnym, prasie społeczno- -kulturalnej. Interesuje się także związkami literatury i mediów. Artykuły naukowe i recenzje ogłaszał w tomach zbiorowych i czasopismach. Autor monograii naukowych: Śląska awangarda. Poeci grupy Kontekst (2004), Przypisy do nicości (2010), instytucji usług publicznych (2015, wspólnie ze Zbigniewem Widerą). Redaktor tomu zbiorowego Pamięć i źródła. O Janie Pierzchale (2004) oraz współredaktor tomu Dyskursy widzialności. Słowa a obrazy (2016). Członek Polskiego Towarzystwa Komunikacji Społecznej, Polskiego Towarzystwa Retorycznego, komitetu naukowego czasopisma „World Journal of Theoretical and Applied Sciences” oraz zespołu redakcyjnego czasopisma „Political Preferences”. Komunikacja medialna placówek oświatowych jako Miejsca wspólne, miejsca osobne, imiona sporu Szkice z pogranicza literatury i publicystyki na Górnym Śląsku Paweł Sarna Miejsca wspólne, miejsca osobne, imiona sporu Szkice z pogranicza literatury i publicystyki na Górnym Śląsku Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ▪ Katowice 2018 Redaktor serii: Nauki Polityczne Mariusz Kolczyński Recenzent Elżbieta Hurnik Spis treści CZĘŚĆ 1 CZĘŚĆ 2 Aleksander Widera – dziennikarz, folklorysta Cztery uwagi o publicystyce Stanisława Krawczyka Dokonania publicystyczne Wilhelma Szewczyka Od autora Pogrzeb Korfantego Wilhelma Szewczyka. Wiersz jako artefakt retoryczny Kazałeś wiatrom mówić sprzeciw. O formach lirycznych Jana Pierzchały Przygotowanie do wyboru wierszy. O poezji Stanisława Kraw‑ czyka Sztuka (krytycznej) afirmacji. O twórczości poetyckiej Andrzeja Szuby Kim jesteś, Panie Gnykć? Analiza retoryczna cyklu wierszy Tadeusza Sławka Jest taki ktoś, jest taki wąż. O jednym wierszu Jerzego Suchanka 7 13 20 28 34 51 66 77 83 93 6 Spis treści CZĘŚĆ 3 Spór o tradycję powstań śląskich w międzywojennej prasie na Górnym Śląsku („Polonia” i „Polska Zachodnia”) „Odra” – pismo Ziem Odzyskanych „Śląsk Literacki” – kwartalnik Katowic i Stalinogrodu Bibliografia Nota bibliograficzna Indeks osobowy Summary 115 133 151 169 177 179 185 Od autora Prezentowana książka jest zbiorem szkiców oraz miniatur kry‑ tycznych. Zebrane w niej teksty były wygłaszane na konferen‑ cjach i sympozjach poświęconych literaturze i kulturze literackiej Górnego Śląska oraz ruchowi wydawniczemu1. Tytuł publikacji – Miejsca wspólne, miejsca osobne, imiona sporu – wskazuje na związki zarówno pomiędzy częściami zbioru, jak i poszczególnymi tek‑ stami. Owe, różnego rodzaju, powinowactwa – także obecne w tekstach miejsca wspólne (locci communes), objawiają się pełniej w odniesieniu do konkretnej przestrzeni geograficznej. Wszyscy twórcy, o których piszę, są bowiem na różne sposoby związani z szeroko pojętym regionem. Jak stwierdził Jan Pierzchała: Pisarz, choćby nawet i tego pragnął, nie zaprze się miejsca, w którym nauczył się mówić, gdzie ukształtowały jego wrażli‑ wość panujące zasady moralne i pojęcia: piękna, prawdy, dobra, zła, gdzie do potrzeby i zdolności marzenia, do lotów wyobraź‑ ni, przyuczało go mitotwórstwo rodzinne lub szerzej, lokalne, plemienne2. Niektórzy autorzy pojawiający się w tej książce są rodowity‑ mi Ślązakami, inni przyjechali na Górny Śląsk i tutaj osiedli, jeszcze inni zagościli na dłużej bądź krócej. Równie ważne jak wspomniane powinowactwa są zatem różnice: światopoglądów, postaw twórczych, strategii pisarskich. Oto miejsca osobne. Nie 1 Wykaz pierwodruków zob. w nocie bibliograficznej. 2 J. Pierzchała: Z ciemni podskórnej. Szkice o pisarzach współczesnych urodzonych w Zagłębiu Dąbrowskim. Katowice 1992. Cyt za: W. Wójcik: W pejzażach Jana Pierzchały. W: Pamięć i źródła. O Janie Pierzchale. Red. P. Sarna. Katowice 2004, s. 105. 8 Od autora można też pominąć faktu, że sam region był obszarem pogra‑ nicznym, miejscem współistnienia, ale i zderzenia kultur, racji oraz sił. Taka jest – w najszerszym zarysie – idea przewodnia książki. Publikacja nie stanowi metodycznego wykładu, sądzę jednak, że poszczególne szkice pokazują pewien fragment krajo‑ brazu życia intelektualnego i literackiego w wybranych okresach. Ramy czasowe opracowania obejmują lata przedwojenne i okres powojenny, a także początek XXI wieku. Część pierwsza prezentuje twórczość poetycką przedstawicieli różnych pokoleń – Wilhelma Szewczyka, Jana Pierzchały, Stani‑ sława Krawczyka, Andrzeja Szuby, Tadeusza Sławka oraz Jerzego Suchanka. Otwiera ją analiza retoryczna wiersza Wilhelma Szew‑ czyka Pogrzeb Korfantego. W datowanej na 1939 rok elegii wyraźnie pobrzmiewa nuta katastroficzna, wiążąca się z obawą o przyszłe losy Śląska. W bogatej twórczości Wilhelma Szewczyka poezja była ważna – tworzył ją przez trzy dekady (lata 30.–50. XX wie‑ ku)3. Jan Pierzchała z kolei był przede wszystkim prozaikiem, a jego twórczość poetycka zamyka się w jednym tomiku zatytu‑ łowanym po prostu Wiersze (1948). Na region patrzy on jako czło‑ wiek z zewnątrz, który poznaje mieszkających tutaj ludzi. Urodził się w Jaworznie – jak sam pisze – „na granicy ziemi krakow‑ skiej i śląskiej”4. W swoich wierszach ukazuje przede wszystkim dramat pojedynczego człowieka, jego życie wpisane we wspólny los zbiorowości, doświadczającego wszelkich kryzysów będących udziałem tej społeczności. Stanisław Krawczyk, bohater kolejne‑ go szkicu, to poeta zawieszony pomiędzy dwiema ojczyznami – Zagłębiem Dąbrowskim a Górnym Śląskiem. Wiersz Budowanie, na którym koncentruję się w szkicu, jest utworem programowym. Ważne są w nim dwa plany odniesień – literackich oraz pozali‑ terackich, czyli realnych przestrzeni. Trzem kolejnym autorom – Andrzejowi Szubie, Tadeuszowi Sławkowi i Jerzemu Suchankowi bliżej jest do idei niż do konkretu. Wydaje się, że tych trzech 3 M. Kisiel: Wprowadzenie. W: Światy poetyckie Wilhelma Szewcz yka. Red. M. Kisiel, K. niesporeK. Katowice 2016, s. 13–14. 4 J. Pierzchała: [wypowiedź odautorska]. W: Wiersze. Arkusz Śląski. T. 10. Wrocław 1948, [2 s. okładki]. 9 Od autora poetów łączy poszukiwanie formuły duchowości w ponowocze‑ snym świecie. Osią kolejnej części jest publicystyka, a niektórzy bohaterowie części poprzedniej, Wilhelm Szewczyk oraz Stanisław Krawczyk, pojawiają się w niej w innych rolach pisarskich. W przypadku pierwszego z wymienionych pisarzy interesuje mnie jego dzia‑ łalność jako redaktora różnych pism, jak również jego poglądy manifestowane na łamach prasy, jego zaangażowanie ideolo ‑ giczne w sprawy Śląska oraz całego Nadodrza. Przedmiotem uwa‑ gi w przypadku S. Krawczyka są reportaże ukazujące przemiany w Polsce po 1989. W tej części książki przybliżam także postać Aleksandra Wiktora Widery, dziennikarza, folklorysty oraz po‑ ety. Warto nadmienić, że jego zainteresowanie folklorem, przede wszystkim Śląska Cieszyńskiego, przełożyło się na powstanie licznych audycji radiowych, ale także publikacji książkowych. Na ostatnią część zbioru składają się artykuły poświęcone prasie na Górnym Śląsku. Ta część, najbardziej ze wszystkich, kieruje uwagę czytelnika na związki literatury z polityką, które w poprzednich częściach są zaledwie sygnalizowane. W pierw‑ szym z opracowań przeanalizowano publikacje, które ukazały się na łamach międzywojennych tytułów prasowych takich jak „Po‑ lonia” i „Polska Zachodnia”. Prorządowa „Polska Zachodnia” oraz wydawana przez Wojciecha Korfantego „Polonia” stały się trybuną dla walki przeciwnych ideowo obozów. Istotnym kon‑ tekstem jest kontrola prasy przez władze i działalność represyjna wobec periodyków opozycyjnych, co pociągało za sobą łamanie norm społecznych i praw wolności słowa. Kolejnym przedsta‑ wionym czasopismem jest katowicka „Odra”, która ukazywała się w okresie Polski Ludowej, jednak nawiązywała do modelu wydawniczego czasopism ukazujących się w okresie dwudziesto‑ lecia międzywojennego („Kuźnica” oraz „Polonia”). „Odra” była uznawana za czasopismo opozycyjne i poddawana wnikliwej cen‑ zurze5. Z biegiem lat coraz słabiej opierała się wpływom władz. 5 M. FIC: Wilhelm Szewcz yk (1916–1991). Śląski polityk i działacz społeczny. Ka‑ towice 2007, s. 87. 10 Od autora W ostatnim opracowaniu zbadano strategię retoryczną przyjętą przez zespół redakcyjny, ukazującego się w latach 50. XX wieku kwartalnika „Śląsk Literacki”. Było to pismo, które jako organ katowickiego oddziału Związku Literatów Polskich realizowało wzorzec narzucony przez władze i dlatego jest interesujące jako swojego rodzaju kronika kulturalna regionu, ale także dokument PRL ‑u. Posługiwanie się narzędziami retoryki, czasem bardzo wyraź‑ ne, bo objawiające się już w tytułach poszczególnych artykułów i szkiców, czasem mniej uwidocznione, pozwala na uchwycenie aspektu perswazyjności (samych dzieł lub też kontekstu, w jakim są umieszczane). Ten zaś w wielu przypadkach może okazać się bardzo ważny w odbiorze nie tylko tekstów publicystycznych, ale również utworów literackich. Indeks osobowy Bogołębska Barbara 117, 152, 157, 169 Bolecki Włodzimierz 37, 169 Boronowski Tadeusz 138–139 Brecht Bertold 107 Bronikowska Zofia 160 Broszkiewicz Stanisław 160 Brzoza Jan 82, 149 Buchta Magdalena 45, 171 Budzyńska‑Daca Agnieszka 54, 60, 156, 169, 172, 175 Bułhak Jan 142 Burke Kenneth 14–15, 169 Burszta Wojciech Józef 40, 174 Burzyński Robert 118, 170 Carrilho Manuel Maria 156, Cavell Stanley 44 Celan Paul 69–70, 169 Chrzciciel Jan 33 Cocteau Jean 142 Czubala Dionizjusz 105, 169 Czyż Antoni 55, 169 Damrot Konstanty 160 Demel Michał 68 Derkacz Antoni 143 Dobroczyński Bartłomiej 47, 169 Domańska Ewa 63, 175 Domińczak Henryk 159, 169 Adamski Stanisław 154 Adorno Theodor 69, 70 Aronson Elliot 95, 173 Arystoteles 156, 161, 169 Bahlcke Joachim 155 Baran Zuzanna 156, 172 Barańczak Stanisław 37, 52, 54, 70 Baranowicz Jan 143, 160 Barłowska Maria 54, 60, 156, 169, 172, 175 Barthes Roland 41, 169 Bartkowiak Karolina 44 Bartos Ewa 51, 177 Baumgardten Aleksander 143, Berger Adam 91 Bielik‑Robson Agata 34, 169 Bienek Horst 107 Bieniek Juliusz 154 Bieńkowski Zbigniew 37, 40, 57–58, 73, 169, 171, 173 Bloom Harold 34–35, 44 Blumenberg Hans 64 Boczkowska Magdalena 29, 31–32, 171 Bogalecki Piotr 51 Bogedain Bernard 164–165 Bednorz Herbert 154, Bednorz Zbyszko 80, 135, 139, 172 160 155 180 Indeks osobowy Domosławski Zbigniew 67 Drewnowski Tadeusz 38, 169 Drwal Karolina 97, 170 Dubiel Paweł 93, 174 Dygacz Adolf 160 Dziadek Adam 41, 169 Dziurok Adam 155, 159, 170, 175 Enzensberger Hans Magnus 107 Falkiewicz Andrzej 46, 170 Fazan Mirosław 156, 170 Fic Maciej 9, 94, 96, 98–101, 135, 148, 151, 170, 178 Filipowicz Kornel 160 Fish Stanley 55, 65, 170 Gałczyński Konstanty Idefons 160 Gałeczka Jan 165 Gawrecki Dan 155, 170 Gębołyś Zdzisław 95–96, 170 German Juliusz 155 Gierula Marian 161, 168, 170 Gill Ann 117, 170 Głogowski Tomasz 96, 101, 151, 170 Gnykć Józef Antoni 5, 51–65 Gołba Kazimierz 155 Gołębiowska Jadwiga 97, 170 Gołubiew Antoni 141 Grab Włodzimierz 160, 162– 163 Grabski Stanisław 15 Grabski Władysław 141 Grażyński Michał 18, 115–116, 119–121, 131–132 Greń Zygmunt 160 Grodzicki August 133 Hanulanka Maria 160 Herbert Zbigniew 52, 54, 57, 62 148, 159 Herz Kazimierz 137–138 Heska‑Kwaśniewicz Krystyna Hierowski Zdzisław 20, 82, 133, 139, 151, 156, 158–160, 170, 175 Hołówka Jacek 44 Honningmann Georg 145 Hupka Leon 81 Hutnikiewicz Artur 38, 170 Imiela Emanuel 155 Inglot Mieczysław 14 Iwaszkiewicz Jarosław 47 Jakubowska‑Branicka Iwona Jakubowska Urszula 100, 151, 166, 170 172 Janiurek Włodzimierz 108, 170 Janota Wojciech 94, 102, 174 Jasińska‑Wojtkowska Maria 26 Jaworski Kazimierz Andrzej 168 Jung Carl Gustaw 70–71, 170 Kaczmarczyk Michał 17, 172 Kaczmarek Ryszard 155, 159, 170, 175 Kaestner Erich 144 Kaganiec Małgorzata 97, 170 Kamis Jerzy 163 Kampka Agnieszka 16, 115, 117, 129, 170–171 Kania Ireneusz 103, 171 Karpowicz Tymoteusz 142 Karwat Mirosław 118, 169 Kierkegaard Søren 46–47, 171 Indeks osobowy 181 Alexandra Kijonka Tadeusz 101, 171 Kisiel Marian 8, 13, 20, 26, 29, 34–35, 50–51, 53, 171, 177 Klimas‑Błahutowa Maria 149, 160, 163 Kłosiński Krzysztof 41, 169 Kłoskowska Antonina 40, 171 Kolbuszewski Jacek 79, 137, 140 Kominek Bolesław 155 Koniusz Jacek 160 Koprowski Jan 160 Korfanty Wojciech 5, 8–9, 13–19, 112, 115–116, 119–122, 127, 129, 131–132, 172, 174, 177, 185–186 Kornas Franciszek 90 Korolko Mirosław 60, 171 Kossakowska‑Jarosz Krystyna 161, 163, 171 Kotarski Edmund 157, 171 Kövecses Zoltan 45, 171 Kowalcze‑Pawlik Anna 45, 171 Kowalczyk Teofil 160 Kozłowski Marian 160 Koźniewski Kazimierz 148–149, 160, 166–167 Krawczyk Stanisław 5, 8–9, 13, 26, 28–30, 32, 53, 83–92 Kruger Horst 106 Krynicki Ryszard 69–70, 169 Kryszak Janusz 37, 171 Kubisz Paweł 143 Kucharska‑Zarzycka Danuta Jan Edward 139, 160, 164 Kucharski 160 Kuczkowski Krzysztof 72, 171 Kuczyński Krzysztof 100, 107 Laignel‑Lavastine 103, 171 Lekszycki Paweł 96, 101–102 Lem Stanisław 69, 172 Lewandowski Jan 13, 15, 18, 116, 119, 121, 132, 172 Lewin Jurij 48 Liberak Adam 160 Lichański Jakub Zdzisław 14, 43–44, 52, 64, 117, 152, 157, 172 Ligoń Juliusz 165 Ligoń Stanisław 155 Linek Bernard 155, 170 Lipońska‑Sajdak 120, 172 Jadwiga 17, Lipszyc Adam 24 Lisiecka Sława 52, 172 Lompa Józef 165 Lubos Arno 107–108, Lubosz Bolesław 98, 160, 164, Lurker Manfred 33, 66–68, 172 172 Lutman Roman 137–138 Machejek Władysław 168 Maciąg Włodzimierz 160 Majerski Paweł 20, 26, 53, 83, 92, 171–172, 177 Malraux André 102 Mann Tomasz 107 Markiewicz Henryk 84, 168, 172 Masters Lee Edgar 142 Mech Leszek 160 Meyer Michel 156, 172 Miarka Karol 110, 160–161, 164–165 Mickiewicz Adam 18, 77, 164 182 Indeks osobowy Mielczarek Anna 17, 118–119, Mielżyński Maciej 120, 129, Mikołajczak Małgorzata 161, Mikulski Tadeusz 141 Morcinek Gustaw 153, 160, Mościcki Ignacy 119, 121–122, 172 132 171 163 127 Munch Jutta 105 Musioł Paweł 97, 108, 172 Myśliński Jerzy 100, 172 Mytych‑Forajter Beata 54, 172 Naganowski Egon 160 Nałęcz Daria 148, 151, 159, 172 Natanson Wojciech 160 Nawrocki Witold 156, 166, 170 Netz Feliks 51, 82 Niedworok Adolf 160 Niesporek Katarzyna 8, 177 Norwid Cyprian Kamil 14 Nowaczyński Adolf 17 Orzechowski Marian 121, 172 Osmańczyk Edmund 141, 160, 166–167 Ostrowski Stanisław 143 Otwinowska Barbara 55, 169 Papeè Stefan 142 Pawelec Dariusz 48, 172 Pawlak‑Hejno Elżbieta 152, Paźniewski Włodzimierz 34, 157, 173 36, 173 Perzych Szymon 165 Pfeiffer Hans 105 Piastowicz Stanisław 143 Piechal Marian 143 Piekara Magdalena 163, 173 Piekot Tomasz 117, 173 Pierzchała Jan 5, 7–8, 20–27, 160, 171, 173, 177, 185 Piłsudski Józef 18, 122 Piskor Stanisław 34–36, 39, 94, 96, 173 Piwarski Kazimierz 142 Płaneta Paweł 117, 173 Płaszczek Izydor 143, 155 Popiołek Kazimierz 142 Popowski Wacław Jan 49, 173 Pratkanis Anthony 95, 173 Prokopiuk Jerzy 70, 170 Prus Bolesław (właśc. Aleksan‑ der Głowacki) 84, 172 Prynda Krystian 82 Przewłocki Jan 79, 172 Przybylak Feliks 69 Przybylska Renata 157, 171 Przyczyna Wiesław 157, 171 Pstrowski Wincenty 155, 163 Rajewska Ewa 15, 163, 169 Rataj Maciej 116 Ratajewski Jerzy 118, 121, 173 Rechowicz Henryk 18, 120, 122, 173 Rorty Richard 44, 49, 173 Robliczek Juliusz 155 Rokossowski Konstanty 149 Romaniuk Kazimierz 33, 66, 172 Rott Dariusz 17, 172 Roździeński Walenty 108 Różewicz Tadeusz 20, 34–35, 38, 50, 69, 142, 171 Indeks osobowy Rybicka Elżbieta 161, 171 Rynduch Zbigniew 59, 173 Sarnowski Michał 117, 173 Scholtis August 107 Schopenhauer Arthur 107 Seghers Anna 107 Skowron Eryk 139 Słabek Henryk 159, 173 Sławek Tadeusz 8, 34, 51–65, 173, 185 Sławek Walery 122 Słomkowska Alina 93, 173 Sobolewicz Tadeusz 79, 172 Sołtysowa Bożena 17 Staff Leopold 30 Stalin Józef (właśc. Józef Wissa‑ rionowicz Dżugaszwili) 153– 154, 163–164, 168 Steblik Antoni 165 Steller Paweł 80 Stochowa Zofia 79, 172 Strinati Dominic 40, 174 Suchanek Jerzy 8, 66–73, 171, 177, 185 Sulima‑Ogrodziński Władysław (pseud. Stefan Sulima) 141 Święch Jerzy 26 Szabelski Bolesław 80 Szafranek Józef 165 Szahaj Andrzej 55, 170 Szaruga Leszek 168, 174 Szczepański Jan Józef 78, 158– 159 Szewczyk Grażyna 94, 96, 102 Szewczyk Wilhelm 5, 8–9, 13–19, 25–26, 78–80, 93– 112, 133–135, 139–141, 144, 147–148, 150, 152, 159–160, 164–165, 170, 174, 185 183 Szkaradkówna Władysława 143 Szutera Adam 146 Szwagrzyk Krzysztof 159, 174 Szwed Antoni 46, 174 Targ Alojzy 97, 155, 159, 174 Taylor Charles 24 Tetelowska Irena 93, 174 Tillich Paul 47 Timmermans Benoît 156, 172 Tokarz Bożena 175 Tuwim Julian 160 Wallis Aleksander 152, 175 Wańkowicz Melchior 89 Wantuła Jan 155, 160 Warchala Jacek 156, 175 Wasilewski Jacek 95, 175 Węgrzyn Dariusz 159, 175 Whedbee Karen 117, 170 White Hayden 63, 175 Whitman Walt 142 Widera Aleksander Wiktor 5, 77–82, 160, 172, 175, 177, 185 Wiechert Ernst 144 Wilczek Piotr 54, 156, 172, 175 Wilczek Stanisław 104 Włodawski Adrian 165 Wódz Jacek 175, 109 Wódz Kazimiera 175, 109 Wójcik Włodzimierz 7 Wolny Kazimierz 84–85, 175 Worsowicz Monika 117, 152, 172 Woźniczka Zygmunt 153, 175 Wróbel Łukasz 84, 175 Wróblewski Andrzej Krzysztof 41, 175 Wydrzyński Andrzej 160 Wyka Kazimierz 141 Wypler Jan 80 184 Indeks osobowy Wyszyńska Katarzyna 52–54, 61–62, 175 Volder Urbain de 93 Zabierzewska‑Żelechowska Jani‑ na 149 Zaraska Marta 41, 175 Zarębianka Zofia 26 Zbroiński Zbigniew 139 Zdybicka Zofia Józefa 49, 175 Zielińska Magdalena 47, 169 Ziomek Jerzy 52, 175 Żelechowski Włodzimierz 82, 149, 155, 160 Żukrowski Wojciech 142 Paweł Sarna Common places, separate places, names in the dispute of literature and journalism in Upper Silesia Sketches from the borderland Su mmar y Common places, separate places, names of the dispute – title of this dissertation points to the major relationships between parts of this collection as well as its individual texts. The authors presented in this book are connected with Upper Silesia in various ways. The author is interested in both, similarities and dif‑ ferences in their worldview, their creative attitudes and writing strategies. The region itself was a borderland, a place of coexistence, but also a place where cultures, truths and forces clashed. It is hard to believe that its literary works were based on anything else but dichotomies. Some of these authors are na‑ tive Silesians, others came to Upper Silesia and settled here. How much their birthplace determines their perception of this place? – it is one of questions that constantly arise on the pages of this book. The first part includes articles, miniatures and critical sketches on the po‑ etry of authors representing different generations – Wilhelm Szewczyk, Jan Pierzchała, Stanisław Krawczyk, Andrzej Szuba, Tadeusz Sławek and Jerzy Suchanek. It starts with a rhetorical analysis of a poem by Wilhelm Szewczyk Pogrzeb Korfantego [The Funeral of Korfanty]. The elegy from 1939 is marked by a catastrophic note regarding the future fate of the Silesian. Poetry – written for three decades from the thirties to the fifties – constituted an important part of literary works by Wilhelm Szewczyk. Jan Pierzchała was primarily a prose writer, and as a poet he was the author of only one collection, Po‑ ems (1948). He observed Silesia with eyes of an outsider. Born in Jaworzno, a place he described as being “on the border of Cracow and Silesia” he de‑ picted a drama of a single man with his life embedded in the collective fate of a community who endures all the hardships affecting this community. Stanisław Krawczyk is a poet suspended between his two homelands – Za‑ glebie and Upper Silesia. The next three authors are closer to a general rather than a particular idea – Andrzej Szuba, Tadeusz Slawek, and Jerzy Suchanek. All three seem to combine the search for the formula of spirituality in the postmodern world. The next part focus on journalism, and some characters present in the pre‑ vious section, Wilhelm Szewczyk and Stanisław Krawczyk, appear in different writer roles. In this part I also introduced Alexander Viktor Widery, a journal‑ ist, folklorist and poet. It is worth mentioning that his interest in folklore, 186 Summary especially this of Śląsk Cieszyński [Cieszyn Silesia] resulted in numerous radio programs and books. The last part of this work contains articles devoted to press in Upper Si‑ lesia. The first paper analyzed interwar press titles: “Polonia” and “Western Poland”. Progovernment «Western Poland» and «Polonia» issued by Wojciech Korfanty became a tribune of political struggle. Press control by the state au‑ thorities and repressive activities against the opposition press, violations of social norms and freedom of speech are an important context here. Another magazine presented is called «Odra» – published in Katowice in the period of the People’s Republic of Poland, it resembles 20th – century journals, in partic‑ ular those of regional character. “Kuźnica” and “Polonia” belonged to the di‑ rect tradition of “Odra”. In the last study, a rhetorical strategy adopted by the editorial team of the “Silesian Literary Quarterly” was examined. The script was published in the fifties and it served as an organ of the Katowice branch of the Polish Writer’s Union, but it also promoted authors from Opole. The adoption of a rhetorical perspective, sometimes very pronounced, as it appears in the titles of individual articles and sketches, sometimes less conspicuous, allows one to focus on the aspect of persuasiveness, which in many cases may be unobtrusive but important for reading not only journalistic texts, but also literary works. Redakcja: ada grzeleWsKa Projekt okładki: magdalena starzyK Redakcja techniczna: Małgorzata­‍PLeŚniar Korekta: teresa sojKa Łamanie: aLicja­‍załęcka Copyright © 2018 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 0208 ‑6336 ISBN 978‑83‑226‑3294‑9 (wersja drukowana) ISBN 978‑83‑226‑3295‑6 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12B, 40 ‑007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl e ‑mail: wydawus@us.edu.pl Wydanie I. Ark. druk. 11,75. Ark. wyd. 10,0. Papier Alto 100 g vol. 1,5 Cena 20 zł (+ VAT) Druk i oprawa: „TOTEM.COM.PL Sp. z o.o.”, Sp.K., ul. Jacewska 89, 88 ‑100 Inowrocław P a w e ł S a r n a M i e j s c a w s p ó l n e m i e j s c a o s o b n e , , i m i o n a s p o r u Paweł Sarna Miejsca wspólne, miejsca osobne, imiona sporu Szkice z pogranicza literatury i publicystyki na Górnym Śląsku Paweł Sarna – adiunkt w Zakładzie Dziennikarstwa Instytutu Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu Sląskiego w Katowicach. Jego działalność naukowa koncentruje się na tematyce retoryki w dyskursie medialnym, prasie społeczno- -kulturalnej. Interesuje się także związkami literatury i mediów. Artykuły naukowe i recenzje ogłaszał w tomach zbiorowych i czasopismach. Autor monograii naukowych: Śląska awangarda. Poeci grupy Kontekst (2004), Przypisy do nicości (2010), instytucji usług publicznych (2015, wspólnie ze Zbigniewem Widerą). Redaktor tomu zbiorowego Pamięć i źródła. O Janie Pierzchale (2004) oraz współredaktor tomu Dyskursy widzialności. Słowa a obrazy (2016). Członek Polskiego Towarzystwa Komunikacji Społecznej, Polskiego Towarzystwa Retorycznego, komitetu naukowego czasopisma „World Journal of Theoretical and Applied Sciences” oraz zespołu redakcyjnego czasopisma „Political Preferences”. Komunikacja medialna placówek oświatowych jako
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Miejsca wspólne, miejsca osobne, imiona sporu. Szkice z pogranicza literatury i publicystyki na Górnym Śląsku
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: