Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00327 005791 11248026 na godz. na dobę w sumie
Mikroekonomia dla bystrzaków - ebook/pdf
Mikroekonomia dla bystrzaków - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 352
Wydawca: Septem Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-283-3386-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> przewodniki
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).

Najważniejsze koncepcje mikroekonomii

Mikroekonomia nie jest nauką dla osób o słabym sercu. Ale nie martw się! Ta książka pomoże Ci przebrnąć przez wszystkie jej tajemnice bez najmniejszych komplikacji. Wyjaśniamy w niej trudniejsze pojęcia i omawiamy mnóstwo przykładów z życia, by pomóc Ci lepiej zrozumieć, jak osoby takie jak Ty oraz zarządzający firmami wykorzystują mikroekonomię do analizy rynków od A do Z — nawet jeśli nie zdają sobie z tego sprawy.

W książce:


Dr Lynne Pepall jest wykładowcą ekonomii w Tuft University. Od 1987 roku naucza mikroekonomii na studiach magisterskich i podyplomowych.

Peter Antonioni jest starszym wykładowcą na wydziale nauk o zarządzaniu i innowacji w University College w Londynie i współautorem drugiego wydania Ekonomii dla bystrzaków.

Dr Manzur Rashid pracuje w New College of the Humanities, gdzie wykłada mikro- i makroekonomię.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Tytuł oryginału: Microeconomics For Dummies Tłumaczenie: Przemysław Janicki ISBN: 978-83-283-3385-7 Original English language edition Copyright © 2016 by John Wiley Sons, Inc., Hoboken, New Jersey All rights reserved including the right of reproduction in whole or in part any form. This translation published by arrangement with John Wiley Sons, Inc. Oryginalne angielskie wydanie Copyright © 2016 by John Wiley Sons, Inc., Hoboken, New Jersey Wszelkie prawa, włączając prawo do reprodukcji całości lub części w jakiejkolwiek formie, zarezerwowane. Tłumaczenie opublikowane na mocy porozumienia z John Wiley Sons, Inc. Adapted from Microeconomics For Dummies, U.K. Edition (978-1-119-02662-4) © 2016 by John Wiley Sons,Ltd., Chichester, West Sussex, UK Translation copyright © 2017 by Helion S.A. Wiley, the Wiley Publishing Logo, For Dummies, Dla Bystrzaków, the Dummies Man logo, Dummies.com, Making Everything Easier, and related trade dress are trademarks or registered trademarks of John Wiley and Sons, Inc. and/or its affiliates in the United States and/or the other countries. Used by permission. Wiley, the Wiley Publishing Logo, For Dummies, Dla Bystrzaków, the Dummies Man logo, Dummies.com, Making Everything Easier, i związana z tym szata graficzna są markami handlowymi John Wiley and Sons, Inc. i/lub firm stowarzyszonych w Stanach Zjednoczonych i/lub innych krajach. Wykorzystywane na podstawie licencji. Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Materiały graficzne na okładce zostały wykorzystane za zgodą Shutterstock Images LLC. Autor oraz Wydawnictwo HELION dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Wydawnictwo HELION nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://septem.pl/user/opinie/mikrby Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Wydawnictwo HELION ul. Kościuszki 1c, 44-100 GLIWICE tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63 e-mail: septem@septem.pl WWW: http://septem.pl (księgarnia internetowa, katalog książek) Printed in Poland. • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! » Nasza społeczność Spis treści O autorach ....................................................................... 13 Podziękowania od autorów............................................ 15 Wstęp ............................................................................... 17 O książce ....................................................................................................................18 Naiwne założenia ......................................................................................................18 Ikony użyte w książce ...............................................................................................19 Nie tylko książka .......................................................................................................20 Co dalej ......................................................................................................................20 CZĘŚĆ I: ZACZYNAMY PRZYGODĘ Z MIKROEKONOMIĄ .......... 21 ROZDZIAŁ 1: Dlaczego mikroekonomia to wielka sprawa ................ 23 Ekonomia cząstek elementarnych.......................................................................... 24 Decyzje, decyzje i jeszcze raz decyzje!.................................................................... 25 Jak różni uczestnicy rynku podejmują decyzje................................................ 26 Gdy decyzje zaczynają tworzyć rynek .............................................................. 27 Problem konkurencji i kooperacji........................................................................... 29 Dlaczego władze regulują konkurencję ........................................................... 30 Przepisy antymonopolowe................................................................................ 31 Kiedy i dlaczego rynki mogą zawodzić................................................................... 32 ROZDZIAŁ 2: Wybory konsumenta. Dlaczego ekonomiści uważają Cię za fascynującą osobę................................. 33 Analiza użyteczności: dlaczego ludzie wybierają jedno, a nie drugie................. 34 Poznajemy koncepcję użyteczności ................................................................. 34 Dwie koncepcje użyteczności............................................................................ 35 Kim są agenci w modelach zachowań konsumentów.......................................... 37 Racjonalne działanie według ekonomistów: ujęcie matematyczne ............. 37 Na ile reprezentatywny jest nasz agent........................................................... 38 Spis treści 5 Poleć książkęKup książkę Preferencje a obojętność......................................................................................... 39 Nie bądźmy obojętni wobec krzywych obojętności ....................................... 40 Dlaczego wolimy krzywe wypukłe .................................................................... 42 Monotoniczność krzywej ................................................................................... 44 Słabsze strony modelu preferencji................................................................... 45 ROZDZIAŁ 3: Rzut oka na przedsiębiorstwo. Czym jest i co robi?..... 47 Czym jest przedsiębiorstwo .................................................................................... 48 Dlaczego zyski są tak istotne............................................................................. 48 Poznajemy inne rodzaje firm ............................................................................ 49 Firma jako czarna skrzynka..................................................................................... 50 Dlaczego ekonomiści myślą tak, a nie inaczej................................................. 50 Zaglądamy do czarnej skrzynki: technologia................................................... 51 Minimalizacja kosztów ....................................................................................... 54 Maksymalizacja zysków ..................................................................................... 54 Od przedsiębiorcy do korporacji, czyli dlaczego ludzie tworzą spółki kapitałowe .................................................. 55 CZĘŚĆ II: WYCISKAMY Z ŻYCIA, ILE SIĘ DA. TEORIA KONSUMENTA ............................................... 59 ROZDZIAŁ 4: Gdy wiedziemy życie bez żadnych ograniczeń ............. 61 Jemy, aż rozbolą nas brzuchy: zakładamy, że więcej oznacza zawsze lepiej..... 62 Dokonujemy wyboru: koszyk konsumpcyjny.................................................. 63 Inne spojrzenie na użyteczność: koszyki dopuszczalne................................. 64 Wykreślamy funkcję użyteczności .................................................................... 65 Decydujemy, jak daleko się posuniemy: użyteczność krańcowa........................ 67 Ostatni będą pierwszymi, czyli o przyroście krańcowym .............................. 67 Trochę matematyki ............................................................................................ 69 ROZDZIAŁ 5: Ograniczenie budżetowe, czyli kiedy trzeba opanować sztukę wyboru................ 73 Ograniczenie budżetowe......................................................................................... 74 Linia ograniczenia budżetowego ...................................................................... 75 Gdzie przesunie się linia, gdy otrzymasz podwyżkę....................................... 76 Obrót krzywej, czyli gdy zmieni się cena jednego z dóbr .............................. 77 Użyteczność konsumenta a ograniczenie budżetowe ................................... 78 Wyciskamy, ile się da................................................................................................ 80 Analizujemy ceny relatywne za pomocą numeraire ...................................... 80 Linia budżetu a podatki i dotacje...................................................................... 81 Próba generalna: model użyteczności w akcji ...................................................... 85 6 Mikroekonomia dla bystrzaków Poleć książkęKup książkę ROZDZIAŁ 6: Dążymy do optimum pomimo ograniczeń.................... 87 Jak zmiany cen i dochodów wpływają na optimum konsumenta....................... 88 Kiedy zmienia się cena jednego z dóbr.................................................................. 89 Obracamy linię ograniczenia budżetowego.................................................... 90 Efekt substytucyjny w praktyce......................................................................... 91 Włączamy efekt dochodowy.............................................................................. 93 Efekt efektowi nierówny .................................................................................... 94 Tropimy preferencje konsumenta.......................................................................... 95 Dekomponujemy efekt substytucyjny i dochodowy ............................................ 97 Efekt zmiany ceny dla koszyka dwóch dóbr.................................................... 98 Dostajemy to, czego chcemy............................................................................. 99 Efekt substytucyjny na przykładzie liczbowym ............................................... 99 Obliczamy wielkość efektu substytucyjnego na podstawie funkcji popytu........................................................................ 100 Dodajemy efekt dochodowy ........................................................................... 102 Efekt substytucyjny i dochodowy a równanie Słuckiego ............................. 103 CZĘŚĆ III: ODKRYWAMY TAJEMNICE NAKŁADÓW I PRODUKCJI W PRZEDSIĘBIORSTWACH................ 105 ROZDZIAŁ 7: Poznajemy koszty i krzywe kosztów ........................... 107 Dlaczego księgowi i ekonomiści inaczej rozumieją koszty ................................ 108 Struktura kosztów w przedsiębiorstwie .............................................................. 109 Koszty całkowite, czyli szersza perspektywa ................................................. 110 Koszty przeciętne, czyli koszty w przeliczeniu na jednostkę ....................... 111 Koszt krańcowy, czyli ile kosztuje wytworzenie dodatkowej jednostki produktu .................................................................. 114 Zbieramy wszystko do kupy, czyli o strukturze kosztów przedsiębiorstwa ........................................................................................... 116 Związek między strukturą kosztów a zyskami .................................................... 119 Skąd się biorą przychody................................................................................. 119 Osiągamy magiczną granicę, czyli kiedy MC = MR........................................ 120 Zyski i straty ...................................................................................................... 121 Kontynuować działalność czy zamknąć interes ............................................ 123 ROZDZIAŁ 8: Wyciskamy zyski do ostatniej kropli ........................... 125 Sprawdzamy, czy firma rzeczywiście maksymalizuje zyski................................ 126 Efektywność w krótkim i długim okresie ....................................................... 127 Maksymalizuj zyski, a będziesz wielki! ................................................................. 131 Czym jest funkcja produkcji ............................................................................ 131 Maksymalizacja zysku w długim okresie........................................................ 134 Zrzucamy balast, czyli o minimalizacji kosztów .................................................. 135 Spis treści 7 Poleć książkęKup książkę ROZDZIAŁ 9: Popyt i podaż rynkowa.................................................. 139 Wytwarzamy z myślą o sprzedaży, czyli kilka słów o krzywej podaży.............. 140 Od kosztów krańcowych do podaży w przedsiębiorstwie........................... 140 Agregacja krzywych, czyli od przedsiębiorstwa do całego rynku................ 142 Dajemy ludziom to, czego pragną, czyli o krzywej popytu ................................ 144 Od preferencji do popytu ................................................................................ 145 Jak wygląda krzywa popytu ............................................................................. 147 Gdy podaż spotyka popyt...................................................................................... 151 Punkt równowagi, czyli wszystko dobre, co się dobrze kończy .................. 151 Przychody a krzywa popytu............................................................................. 153 Sumujemy zyski producentów i konsumentów, czyli słowo o dobrobycie............................................................................... 154 Testujemy wrażliwość popytu za pomocą elastyczności ............................. 156 ROZDZIAŁ 10: Konkurencja doskonała, czyli o czym marzą konsumenci................................... 161 Co oznacza, że rynek jest „doskonały” ................................................................. 162 Czym jest konkurencja doskonała.................................................................. 162 Kiedy mówimy o konkurencji doskonałej...................................................... 163 Rynki doskonale konkurencyjne w warunkach równowagi .............................. 165 Analizujemy stronę podażową........................................................................ 165 Dołączamy stronę popytową .......................................................................... 168 Powrót do równowagi w warunkach konkurencji doskonałej .................... 169 Konkurencja doskonała a kwestia efektywności ................................................ 171 Konkurencja doskonała to przypadek szczególny........................................ 172 Doskonała konkurencja w (mniej doskonałym) świecie .............................. 173 CZĘŚĆ IV: RYNKI I PRZYPADKI, KIEDY ZAWODZĄ. CZYM JEST EKONOMIA DOBROBYTU..................... 175 ROZDZIAŁ 11: Uwzględniamy realia, czyli o oligopolu i konkurencji niedoskonałej ............ 177 Czym jest oligopol .................................................................................................. 178 Trzy różne modele oligopolu ................................................................................ 180 Jak funkcjonuje duopol .................................................................................... 180 Model Cournota, czyli konkurencja ilościowa............................................... 181 Naśladujemy lidera, czyli model Stackelberga.............................................. 184 Model Bertranda, czyli konkurencja cenowa ................................................ 186 Produkt i cena w trzech modelach oligopolu................................................ 187 8 Mikroekonomia dla bystrzaków Poleć książkęKup książkę Jak wyróżnić się na tle konkurencji....................................................................... 188 Ograniczanie skutków konkurencji bezpośredniej....................................... 188 Konkurujemy marką w modelu konkurencji monopolistycznej ................. 190 Jak konkurują ze sobą marki ........................................................................... 191 Ile kosztuje różnorodność, czyli konkurencja monopolistyczna oczami konsumentów ..................... 192 Teoria medianowego wyborcy, czyli do czego zmierza indywidualizacja..... 193 ROZDZIAŁ 12: Poznajemy podstawowe twierdzenia ekonomii dobrobytu...................................................... 195 Dobrobyt a ekonomia dobrobytu ........................................................................ 197 Dwie funkcje dobrobytu społecznego............................................................ 197 Dlaczego równowaga cząstkowa nie wystarcza ................................................. 198 Podział dóbr a skrzynka Edgewortha............................................................. 199 Oceniamy efektywność w rozumieniu Pareto............................................... 200 Podstawowe twierdzenia, czyli jak osiągnąć optimum Pareto ......................... 201 Wystawiamy równowagę ogólną na licytację................................................ 201 Dochodzenie do optimum, czyli jak rynki ustalają ceny na drodze tâttonement ................................. 203 Twierdzenie pierwsze: wolny rynek prowadzi do optimum........................ 203 Twierdzenie drugie: optimum Pareto wyznacza stan równowagi.............. 205 Składamy dwa twierdzenia do kupy, czyli sprawiedliwy podział a podział optymalny ........................................ 206 Dlaczego rynki zmierzają ku jednej cenie...................................................... 207 ROZDZIAŁ 13: Gra w monopol............................................................... 209 Wkraczamy do świata monopoli .......................................................................... 210 Monopol a konkurencja, czyli przypadek znikającej krzywej podaży......... 210 „To jest moje, wszystko moje… Ha, ha, ha!”, czyli myślimy jak monopolista ..................................................................... 212 Gdy popyt nie jest elastyczny.......................................................................... 215 Koszty związane z monopolem............................................................................. 216 Zbędne straty społeczne.................................................................................. 216 Trzy stopnie dyskryminacji cenowej w monopolu........................................ 218 Różnicowanie produktu................................................................................... 221 Zabawa z czasem i przestrzenią ..................................................................... 221 Monopole a rzeczywistość .................................................................................... 222 Jak złożony jest to problem?............................................................................ 222 Jak to widzi wymiar sprawiedliwości .............................................................. 223 Dzięki tobie czuję się jak rasowy monopolista.................................................... 224 Spis treści 9 Poleć książkęKup książkę ROZDZIAŁ 14: Kiedy rynek zawodzi. Zanieczyszczenia i parki narodowe ............................. 227 Zbyt dużo niechcianych rzeczy, czyli o efektach zewnętrznych ........................ 228 Ograniczanie efektów zewnętrznych za pomocą podatków....................... 229 Rekompensata dla osób trzecich jako wynik negocjacji .............................. 231 Dobra publiczne, czyli jak zmusić rynek, by dostarczał to, czego nie za bardzo chce ...................................................... 234 Definiujemy dobra przez pryzmat ich dostępności...................................... 235 Skutki uboczne, korzyści publiczne i źródła pochodzenia dóbr publicznych...................................................... 236 Tragedia wspólnego pastwiska....................................................................... 237 Blokowanie pożądanych inicjatyw, czyli o tragedii anticommons.............. 239 ROZDZIAŁ 15: Czym nam grozi asymetria informacji ........................ 241 Skutki asymetrii informacji.................................................................................... 242 Kupujemy cytryny i wiśnie............................................................................... 242 Selekcja negatywna, czyli gdy zakup polisy sygnalizuje ryzyko................... 244 Jak asymetria informacji wpływa na zmianę zachowań..................................... 248 Jak sobie radzić z pokusami ............................................................................ 249 Asymetria informacji w kontraktach menedżerskich................................... 250 CZĘŚĆ V: MYŚLIMY STRATEGICZNIE, CZYLI ŻYCIE TO WIELKA GRA!................................... 253 ROZDZIAŁ 16: Podejmujemy grę z teorią ekonomii ........................... 255 Jak stworzyć grę, czyli o projektowaniu mechanizmów..................................... 256 Rozpracowujemy dylemat więźnia....................................................................... 257 Typowy scenariusz dylematu więźnia............................................................ 258 Rozwiązujemy dylemat więźnia za pomocą macierzy wypłat ..................... 259 Znajdujemy optymalne rozwiązanie, czyli o równowadze Nasha .............. 260 Dylemat więźnia w ekonomii, czyli o problemie karteli ............................... 261 Jak uniknąć dylematu więźnia......................................................................... 262 Polowanie na jelenie, czyli o grach kooperacyjnych........................................... 264 Mechanizm polowania na jelenie ................................................................... 264 Polowanie na jelenie w akcji............................................................................ 266 Jak zirytować ludzi, czyli o grze w ultimatum ...................................................... 268 Pozbywamy się dylematu, powtarzając grę ........................................................ 269 Analizujemy gry iteracyjne w formie ekstensywnej ..................................... 269 Wysyłamy zmienne sygnały, czyli o strategiach mieszanych ...................... 270 10 Mikroekonomia dla bystrzaków Poleć książkęKup książkę ROZDZIAŁ 17: Równowaga Nasha, czyli kiedy liczy się stabilizacja.... 273 Nieformalna definicja równowagi Nasha ................................................................... 275 Kiedy równowaga Nasha na pewno istnieje ....................................................... 276 Równowaga Nasha musi istnieć w grach opartych na strategiach mieszanych........................................................... 277 Znajdujemy równowagę Nasha przez eliminację ......................................... 277 Rozwiązujemy gry sekwencyjne metodą indukcji wstecznej....................... 278 Równowaga Nasha w ekonomii............................................................................ 280 Tonący brzytwy się chwyta, czyli o sposobach na przetrwanie monopolisty......................................... 281 Ekonomiczna analiza społeczeństwa ............................................................ 282 ROZDZIAŁ 18: Wygrywamy aukcje ....................................................... 283 Różne typy aukcji.................................................................................................... 284 Zorientuj się, w jakiej aukcji bierzesz udział .................................................. 284 Jak dobrać rodzaj aukcji stosownie do celu................................................... 286 Aukcje dla początkujących..................................................................................... 287 Model prostej aukcji......................................................................................... 288 Licytacja na ostatnią chwilę, czyli o fenomenie aukcji internetowych ....... 289 Aukcja jako gra.................................................................................................. 290 Czym jest przekleństwo zwycięzcy ....................................................................... 291 Aukcja Vickreya jako lek na całe zło................................................................ 292 Przetargi publiczne a przekleństwo zwycięzcy.............................................. 294 ROZDZIAŁ 19: Zrozumieć zagrywki, czyli o sygnałach i groźbach..... 297 Zmieniamy definicję równowagi Nasha, by uwzględnić groźby ....................... 298 Znajdujemy doskonałą równowagę Nasha metodą eliminacji ................... 299 Gra w odstraszanie, czyli szukamy równowagi doskonałej......................... 299 Jak odstraszyć konkurentów, czyli przewodnik po ciemnej stronie mocy................................................. 301 Sygnalizujemy dobre intencje ......................................................................... 302 Odpowiadamy na pozytywne sygnały ................................................................. 303 Analizujemy sygnały przy użyciu modelu ...................................................... 304 Pierwsza postać modelu.................................................................................. 304 Znajdujemy równowagę w modelu................................................................ 305 Oceniamy równowagę w modelu sygnałów.................................................. 306 Spis treści 11 Poleć książkęKup książkę CZĘŚĆ VI: DEKALOGI ................................................................ 309 ROZDZIAŁ 20: Poznajemy dziesięciu gigantów mikroekonomii ....... 311 Alfred Marshall (1842 – 1924) ............................................................................... 312 Joseph Alois Schumpeter (1883 – 1950) .............................................................. 312 Gary S. Becker (1930 – 2014)................................................................................. 313 Ronald Coase (1910 – 2013).................................................................................. 314 Elinor Ostrom (1933 – 2012) ................................................................................. 315 William Vickrey (1914 – 1996)................................................................................ 316 George Akerlof (ur. 1940) ...................................................................................... 316 Joseph Stiglitz (ur. 1943) ........................................................................................ 317 William Baumol (1922 – 2017) .............................................................................. 317 Arthur Cecil Pigou (1877 – 1959)........................................................................... 318 ROZDZIAŁ 21: Dziesięć najważniejszych twierdzeń na wynos .......... 319 Respektowanie wyboru ......................................................................................... 320 Wycena dóbr — zadanie trudne, ale wykonalne ................................................ 320 Konkurencja cenowa i konkurencja jakościowa ................................................. 321 Poszukiwanie unikalnych cech rzeczywistych rynków....................................... 322 Pokonanie rynku w długim okresie jest bardzo trudne..................................... 322 Świadomość, że zwykle istnieje potrzeba pójścia na kompromis .................... 323 Spór o rozwiązanie prawie idealne ...................................................................... 324 Korzystanie z rynku nie zawsze jest darmowe ................................................... 325 Wiara w to, że konkurencja jest na ogół czymś dobrym.................................... 326 Współpraca i organizacja w świecie ..................................................................... 327 DODATKI................................................................................... 329 Słowniczek ...................................................................... 331 Skorowidz ...................................................................... 339 12 Mikroekonomia dla bystrzaków Poleć książkęKup książkę W TYM ROZDZIALE:  Dowiesz się, jakich wyborów dokonują ludzie, gdy mają wolną rękę.  Zrozumiesz koncepcję użyteczności krańcowej. Rozdział 4 Gdy wiedziemy życie bez żadnych ograniczeń W życiu nie zawsze możemy robić to, na co w danej chwili mamy ochotę. Je- steśmy ograniczani przez różnego rodzaju nakazy i zakazy: ograniczenia dopuszczalnej prędkości, limity kaloryczne, dolne czy górne granice wie- ku… W tym rozdziale nie obowiązują nas jednak żadne limity czy ograniczenia. Przyjrzymy się wyborom konsumentów, które nie są niczym ograniczane. Taka sytuacja nie ma wiele wspólnego z rzeczywistością, ale pozwala ekonomistom lepiej zbadać zachowanie konsumentów, którzy nie muszą iść na trudne kompromisy, związane np. z brakiem czasu czy pieniędzy (ale nie martw się, w rozdziale 5. wpro- wadzimy ograniczenia). W rozdziale 2. omówiliśmy model wyborów konsumenta, którzy ekonomiści wy- korzystują do badania ludzkich preferencji. Wprowadziliśmy tam najważniejsze narzędzia, które taką analizę umożliwiają, na przykład krzywe obojętności czy samą koncepcję użyteczności (która określa wartość, jaką reprezentatywny konsument ROZDZIAŁ 4 Gdy wiedziemy życie bez żadnych ograniczeń 61 Poleć książkęKup książkę uzyskuje w związku z konsumpcją określonych dóbr). W tym rozdziale spojrzy- my na koncepcję użyteczności z trochę innej perspektywy. W większym stopniu posłużymy się matematyką, która umożliwi nam opisanie użyteczności konsu- menta za pomocą tzw. funkcji użyteczności. Jest to narzędzie bardzo często stosowane przez ekonomistów, ponieważ ułatwia zrozumienie tego, co kształtuje popyt i po- daż na danym rynku. Samo w sobie jest więc narzędziem o dużej… użyteczności. Stworzymy matematyczny obraz tego, w jaki sposób użyteczność motywuje okre- ślone wybory typowego konsumenta. Zaczniemy od analizy tego, jak ludzie doko- nują wyborów, kiedy nie są one w żaden sposób ograniczane (w rozdziale 5. opo- wiemy więcej o różnego rodzaju ograniczeniach, zaś w rozdziale 6. będziesz miał okazję się przekonać, jak zmieni się obraz naszego konsumenta, kiedy te ograni- czenia włączymy do modelu). Opowiemy również o tym, jak oszacować użytecz- ność, jaką zapewnia sobie konsument, dokonując tych czy innych wyborów. Do tego celu wykorzystamy koncepcję użyteczności krańcowej, która oznacza dodatkową użyteczność związaną z konsumpcją dodatkowej jednostki jakiegoś dobra. Aby ana- liza była stosunkowo prosta, założymy przy tym, że wybory konsumenta nie są niczym ograniczone. Jemy, aż rozbolą nas brzuchy: zakładamy, że więcej oznacza zawsze lepiej Ogólnie rzecz biorąc, ekonomiści zakładają, że ludzie zawsze będą woleli więcej niż mniej — jeśli tylko da się im wolność wyboru. Biorąc na zdrowy rozum, to założenie może mieć sens. Przynajmniej do pewnego poziomu. To znaczy do mo- mentu, gdy osiągniemy już pewien poziom konsumpcji i nasz apetyt zostanie za- spokojony. Jeżeli kiedykolwiek próbowałeś zjeść dziesiąty batonik i nie byłeś w stanie się prze- móc, znajdowałeś się dokładnie w tej sytuacji, o której mowa. Ekonomiści mówią o malejącej użyteczności krańcowej, mając na myśli to, że kiedy konsumujemy coraz większą ilość danego dobra, użyteczność związana z konsumpcją każdej kolejnej jego jednostki jest coraz mniejsza. Prędzej czy później spadnie wręcz do zera. Wtedy nie będziesz już czerpał żadnego zadowolenia z dalszej konsumpcji danego dobra. A nie jest wykluczone, że przyrost użyteczności stanie się ujemny i dalsza kon- sumpcja zacznie przynosić dyskomfort. (Tak, to możliwe! Choć większość z nas lubi czekoladę, po zjedzeniu kilku batoników możemy poczuć mdłości i nie będziemy w stanie więcej na nią spojrzeć). Ale nie zmienia to faktu, że dopóki nie osiągniemy tego szczególnego stanu „nasycenia”, aktualne pozostaje założenie, że wolimy dostać więcej niż mniej. Tej kwestii przyjrzymy się z bliska w podrozdziale „Decydujemy, jak daleko się posuniemy: użyteczność krańcowa”. Teraz przyjmiemy po prostu założenie, że więcej znaczy lepiej, i wprowadzimy kilka pojęć, którymi posługują się ekonomiści. 62 CZĘŚĆ II Wyciskamy z życia, ile się da. Teoria konsumenta Poleć książkęKup książkę Punktem wyjścia będzie dla nas koncepcja koszyka konsumpcyjnego. Czym jest koszyk konsumpcyjny, wiesz już z grubsza po przeczytaniu rozdziału 2. Jednak za chwilę przyjrzymy mu się nieco dokładniej. Kiedy zrozumiesz w pełni, czym jest dla ekonomistów użyteczność, będziesz mógł zacząć układać w jedną całość poszczególne elementy układanki, którą nazywamy modelowaniem. W tym rozdziale zaprezentujemy pewne pojęcia, za pomocą któ- rych ekonomiści wyrażają preferencje konsumentów i które pozwalają im upewnić się, że modele są wewnętrznie spójne. Dokonujemy wyboru: koszyk konsumpcyjny Koszyk konsumpcyjny to zestaw dóbr (usług), które konsument może zdecydować się zakupić. Wyobraź sobie, że na świecie istnieją tylko dwa dobra: herbata i kawa. W takiej sytuacji koszyk dowolnego konsumenta będzie się składał wyłącznie z ja- kiejś kombinacji tych dwóch rodzajów napojów, zatem koszyk konsumenta mo- żemy zapisać symbolicznie jako: (herbata, kawa) Koszyk, który zawiera jedną filiżankę herbaty i jedną filiżankę kawy, moglibyśmy symbolicznie zapisać następująco: (1 herbata, 1 kawa) A teraz wyobraź sobie, że oprócz herbaty i kawy możemy włożyć do naszego koszyka cokolwiek. Każdy taki produkt (a także usługę) oznaczymy symbolicznie przez xi, gdzie i oznacza numer kolejnego artykułu w koszyku. Ogólnie więc może- my zapisać nasz koszyk tak: (x1, x2, x3, …, xn) Litera n oznacza liczbę artykułów w koszyku — liczbę wszystkich dóbr, które po- tencjalnie moglibyśmy skonsumować. Choć koszyk złożony z pewnej liczby (n) dóbr wydaje się realistyczny (w tym sen- sie, że w którymś momencie każdy artykuł zacznie konkurować z innym o do- stęp do Twojego portfela, przez co n nie będzie przyrastało w nieskończoność), nie jest szczególnie wygodny w analizie. Aby ułatwić sobie pracę, ekonomiści zwy- kle posługują się koszykiem złożonym z zaledwie dwóch artykułów. Jeden repre- zentuje dobro, które w danej chwili interesuje nas najbardziej, a drugi — wszystkie pozostałe dobra (możemy po prostu uznać, że dobro numer dwa to pieniądze). Dalej będziemy stosować to uproszczone podejście. Jeżeli jednak wolałbyś uogólnić analizę na dowolną liczbę dóbr, próbuj śmiało! ROZDZIAŁ 4 Gdy wiedziemy życie bez żadnych ograniczeń 63 Poleć książkęKup książkę A zatem dysponujemy poniższym koszykiem konsumpcyjnym, w skład którego wchodzą dwa dobra: (x1, x2) Niech na wykresach dobro x1 będzie odkładane na osi poziomej, zaś dobro x2 na osi pionowej. Zakładamy też, że koszyki konsumpcyjne podlegają regułom preferencji (które omówiliśmy w rozdziale 2.). Oznacza to, że jeśli mamy trzy koszyki: A, B oraz C, i jeżeli preferujemy koszyk A względem B oraz B względem C, musimy jedno- cześnie preferować koszyk A względem C. Jeżeli przyjmiemy, że gusta i preferencje konsumenta spełniają warunki regular- ności określone w rozdziale 2. (kompletność, zwrotność i przechodniość), każdy koszyk konsumpcyjny można będzie przypisać do jakiejś krzywej obojętności. A jak pewnie pamiętasz, każda krzywa obojętności łączy ze sobą koszyki, które zapew- niają konsumentowi ten sam poziom użyteczności. Jeżeli więc weźmiemy dwa ko- szyki leżące na tej samej krzywej (nazwijmy je P oraz Q), konsumentowi będzie całkowicie obojętne to, na który z nich się zdecyduje. Oznaczamy to następująco: P ~ Q Inne spojrzenie na użyteczność: koszyki dopuszczalne Na problem koszyków konsumpcyjnych oraz preferencji konsumenta możemy spojrzeć także przez pryzmat zbioru decyzji dopuszczalnych, tzn. wszystkich moż- liwych wyborów, jakich może dokonać konsument. Jeżeli wykreślimy zbiór decyzji dopuszczalnych na rysunku, dość łatwo przekonamy się, jakie warianty będzie preferował nasz konsument. Rysunek 4.1 przedstawia przykładową krzywą obo- jętności dla wszystkich koszyków konsumpcyjnych, które dostarczają Robertowi ten sam poziom użyteczności. Dwa z takich koszyków oznaczyliśmy literami A i B. Obszar zacieniowany oznacza zbiór wszystkich tych koszyków konsumpcyjnych, które mogłyby dostarczyć Robertowi wyższą użyteczność niż koszyk A czy B. Załóżmy więc, że proponujemy Robertowi skorzystanie z koszyka C, który położony jest właśnie w tym obszarze. Za pomocą znanych Ci już symboli możemy to wy- razić w formie skróconej: C  B, C  A Ten symboliczny zapis potwierdza, że koszyk C jest ściśle preferowany względem koszyka B czy A. Na rysunku 4.1 koszyk C należy do znajdującego się na prawo od krzywej obojętności zacieniowanego obszaru, który zawiera wszystkie koszyki ściśle preferowane względem A i B. Ponieważ mówimy wprost o ścisłej preferencji (zajrzyj do rozdziału 2.), sama krzywa obojętności do tego obszaru nie należy. Gdyby tak było, Robert uzyskiwałby z konsumpcji koszyka C co najmniej tę samą użyteczność co z B czy A, podczas gdy założyliśmy, że uzyskuje użyteczność wyższą. 64 CZĘŚĆ II Wyciskamy z życia, ile się da. Teoria konsumenta Poleć książkęKup książkę RYSUNEK 4.1. Koszyki konsumpcyjne preferowane przez Roberta: koszyk C zapewnia wyższą użyteczność niż koszyk A czy B, dlatego jest to koszyk preferowany Wykreślamy funkcję użyteczności Jak wspomnieliśmy w rozdziale 2., każdy konsument posiada wiele krzywych obo- jętności, a każda z nich reprezentuje inny poziom użyteczności konsumenta (który jest stały dla danej krzywej). Załóżmy więc teraz, że naszym celem jest porównanie koszyków znajdujących się na różnych krzywych obojętności. Jak tego dokonać? To proste! Wykreślimy zbiór takich krzywych, startując od początku układu współ- rzędnych (punkt 0). Każda będzie grupowała koszyki dóbr zapewniające identyczny poziom użyteczności, przy czym im dalej na prawo, tym ten poziom będzie wyższy! Spójrz na rysunek 4.2. To graficzne przedstawienie koncepcji preferencji ma bardzo przyjemną cechę: jeżeli poprowadzisz linię przechodzącą przez dokładnie jeden punkt każdej krzywej obojętności i jeżeli krzywe te reprezentują dobrze się zachowujące pre- ferencje, uzyskasz w efekcie graficzny obraz funkcji użyteczności. Dokładnie tak, jak na rysunku 4.3, na którym nowa linia startuje z początku układu współrzęd- nych i przecina każdą krzywą obojętności. No dobrze, ale przecież każdy z tych punktów reprezentuje inną kombinację dóbr znajdujących się w koszyku. I co wtedy? Cóż, przypomnij sobie, że jeżeli koszyki złożone na przykład z trzech filiżanek herbaty i czterech filiżanek kawy oraz pięciu filiżanek herbaty i dwóch kawy znajdują się na jednej krzywej (np. krzywej I1), wówczas Robert będzie wobec nich obojętny — nie będzie mu robiło różnicy, który z nich wybierze. Z drugiej strony, jeżeli koszyk złożony z sześciu filiżanek herbaty i dwóch filiżanek kawy znajduje się na krzywej I2, będzie on koszykiem ściśle przez Roberta preferowanym. Czy to Ci coś mówi? ROZDZIAŁ 4 Gdy wiedziemy życie bez żadnych ograniczeń 65 Poleć książkęKup książkę RYSUNEK 4.2. Krzywe obojętności leżące bardziej na prawo dostarczają Robertowi wyższej użyteczności RYSUNEK 4.3. Użyteczność odczuwana przez Roberta rośnie, gdy przechodzi on na wyżej położoną krzywą obojętności Odpowiedź ma fundamentalne znaczenie dla funkcji użyteczności. Otóż kiedy preferencje konsumenta należą do klasy dobrze się zachowujących, to niemal każdy koszyk z krzywej obojętności może być częścią funkcji użyteczności! (A to oznacza, że istnieje niemal nieskończona liczba dopuszczalnych, spójnych funkcji użytecz- 66 CZĘŚĆ II Wyciskamy z życia, ile się da. Teoria konsumenta Poleć książkęKup książkę ności, które można by wykreślić dla danego zestawu krzywych obojętności. Dopóki konsument w ten czy inny sposób nie ujawniłby, którą funkcją właśnie się posłu- guje, nie byłoby łatwo tego odgadnąć!) Absolutnie podstawowy wniosek, który musisz zapamiętać, brzmi: dobrze się za- chowujące preferencje pozwalają wykreślić dobrze się zachowujące funkcje użyteczności. Decydujemy, jak daleko się posuniemy: użyteczność krańcowa Musisz zdawać sobie sprawę z różnicy między użytecznością całkowitą a użytecz- nością krańcową. Całkowita użyteczność (łączna użyteczność związana z konsumpcją określonych dóbr) to interesująca koncepcja, ale ekonomiści są bardziej zaintere- sowani tym, jak zmienia się użyteczność konsumenta w reakcji na (niewielkie) zmiany poziomu konsumpcji. Na to właśnie pytanie odpowiada miara zwana uży- tecznością krańcową. Mówi ona o tym, o ile wzrośnie użyteczność konsumenta zwią- zana z konsumpcją dodatkowej jednostki danego dobra. Ostatni będą pierwszymi, czyli o przyroście krańcowym Analiza krańcowa to jedna z najważniejszych technik dostępnych mikroekonomi- stom. Stosowana jest do analizy niemal wszystkich decyzji podejmowanych przez producentów i konsumentów. Na przykład w rozdziale 7. za jej pomocą pokazu- jemy, że firmy optymalizują wielkość produkcji na takim poziomie, przy którym następuje zrównanie krańcowego przychodu z krańcowym kosztem. Podobnie jest w przypadku decyzji podejmowanych przez konsumentów: użyteczność krańcowa to klucz do zrozumienia dokonywanych przez nich wyborów. Czym więc ona tak naprawdę jest? Cieszymy się, że zadałeś to pytanie! Przyrost krańcowy to ostatnia, dodatkowa jednostka pewnej wielkości, np. kosztu, przychodu, zysku czy użyteczności. Wyobraź sobie, że Jola, znana ze swojego zamiłowania do czekolady, rozważa w myślach sześć różnych koszyków, z których każdy kolejny zawiera o jeden bato- nik więcej niż poprzedni. W tabeli 4.1 zdefiniowaliśmy przykładową użyteczność (całkowitą) związaną z konsumpcją każdego z tych sześciu koszyków. Podobnie jak w rozdziale 2. opisaliśmy ją za pomocą umownych jednostek, a w oddzielnej ko- lumnie umieściliśmy szacunki tego, o ile wzrośnie (lub zmniejszy się!) dla Joli uży- teczność związana z konsumpcją kolejnego batona. Jest to właśnie użyteczność krańcowa, tzn. krańcowy przyrost użyteczności związany z konsumpcją wyłącznie jednego dodatkowego batona; nie interesuje nas użyteczność, której źródłem były pozostałe batony, a jedynie jej przyrost związany z konsumpcją przez Jolę tego jed- nego batona. ROZDZIAŁ 4 Gdy wiedziemy życie bez żadnych ograniczeń 67 Poleć książkęKup książkę TABELA 4.1. Użyteczność całkowita i użyteczność krańcowa z konsumpcji batoników przez Jolę Liczba batoników (numer koszyka) Użyteczność całkowita Użyteczność krańcowa 1 2 3 4 5 6 5 11 16 19 19 17 5 6 5 3 0 –2 W tabeli 4.1 wykorzystaliśmy koncepcję użyteczności kardynalnej (wróć do roz- działu 2., jeśli potrzebujesz przypomnieć sobie to pojęcie), dzięki czemu możesz łatwo zorientować się, co jest grane — wystarczy spojrzeć na liczby. Załóżmy, że konsumpcja pierwszego batona zapewnia Joli użyteczność na poziomie 5 jednostek. Drugi baton zwiększa zadowolenie Joli w jeszcze większym stopniu, dostarczając jej aż 6 jednostek użyteczności. Jednak już przy trzecim Jola zaczyna widzieć oczami wyobraźni, jak jej brzuch rośnie od nadmiaru słodyczy. Dlatego trzeci i czwarty ba- ton dają jej mniejsze zadowolenie, a piąty nie przynosi go już wcale. Myśląc o szó- stym, Jola zaczyna mieć mdłości, przez co ten właśnie baton przynosi użyteczność ujemną — zadowolenie z konsumpcji nie rekompensuje cierpienia związanego z mdłościami. Na rysunku 4.4 przedstawiliśmy ten sam zestaw informacji w formie graficznej. Jak widzisz, użyteczność rośnie do pewnego momentu, w którym następuje — jak mawiają ekonomiści — nasycenie. Po jego przekroczeniu poziom użyteczności całko- witej konsumenta zaczyna się zmniejszać. Szczytowy poziom użyteczności przy- pada gdzieś między czwartym a piątym batonem. Jeżeli przyjmiemy, że Jola jest konsumentem racjonalnym (a przy tym nie dotyczą jej żadne inne ograniczenia), w tym właśnie momencie powinna zakończyć konsumpcję. Nie pomyl użyteczności krańcowej z krańcową stopą substytucji (MRS), o której pisaliśmy w rozdziale 2. (i która jest równa współczynnikowi nachylenia krzywej obojętności w danym punkcie). Użyteczność krańcowa to przyrost (także ujemny!) użyteczności wynikający z konsumpcji dodatkowej jednostki jakiegoś dobra. Krań- cowa stopa substytucji mówi zaś o tym, jak wiele jednego dobra będziesz musiał poświęcić, by zwiększyć konsumpcję innego dobra i zachować ten sam poziom użyteczności. 68 CZĘŚĆ II Wyciskamy z życia, ile się da. Teoria konsumenta Poleć książkęKup książkę RYSUNEK 4.4. Funkcja użyteczności całkowitej i funkcja użyteczności krańcowej Joli Trochę matematyki W rozdziale 2. wspomnieliśmy, że użyteczność konsumenta jest trudno mierzalna i raczej odczytujemy ją z samego jego zachowania (niejako po fakcie). Gdybyśmy jednak wiedzieli, w jakiej proporcji dany konsument wymienia jedno dobro na inne (pozostając na tej samej krzywej obojętności), moglibyśmy dowiedzieć się czegoś więcej o przyroście całkowitej użyteczności tego konsumenta, wynikającym z kon- sumpcji dodatkowej jednostki danego dobra. Przyrost użyteczności związany z konsumpcją dodatkowej jednostki jakiegoś dobra możemy wyrazić za pomocą formuł matematycznych. Zacznijmy od symbolicz- nego zapisania funkcji użyteczności (U) związanej z konsumpcją koszyka złożonego z dwóch dóbr: x1 oraz x2: U(x1, x2) Jeżeli teraz przypiszemy tak zdefiniowanej użyteczności określony poziom, np. U(x1, x2) = K, gdzie K oznacza pewną stałą, uzyskamy kompletny opis krzywej obo- jętności konsumenta. Innymi słowy, opiszemy wszystkie koszyki konsumpcyjne (x1, x2), które zapewniają konsumentowi ten sam poziom użyteczności, równy K. Mówiąc jeszcze inaczej, podobnie jak wcześniej wyznaczyliśmy funkcję użytecz- ności na podstawie krzywych obojętności konsumenta, tak teraz odwróciliśmy kolejność — zdefiniowaliśmy krzywą obojętności, wychodząc od funkcji użytecz- ności U. ROZDZIAŁ 4 Gdy wiedziemy życie bez żadnych ograniczeń 69 Poleć książkęKup książkę A teraz rozważmy przyrost użyteczności U wywołany zmianą konsumpcji dobra x1. I tylko tego dobra! Zdefiniujmy miarę MU1, wyrażającą zmianę użyteczności całko- witej w następstwie zwiększenia konsumpcji x1 o jednostkę. Posiłkując się ana- lizą matematyczną, możemy zapisać: MU 1 U  x  1 No dobrze, a teraz możemy rozwinąć licznik powyższego ułamka, korzystając z faktu, że znamy postać funkcji U, zarówno w wersji przed zmianą wielkości kon- sumpcji dobra x1, jak i po tej zmianie: U = U(x1 + x1,x2) – U(x1, x2) I tyle właśnie równa będzie krańcowa użyteczność MU1, przy założeniu, że przyrost x1 = 1! A teraz coś, co powinno wydać Ci się szczególnie interesujące. Kilka akapitów wyżej ostrzegaliśmy Cię, abyś nie mylił krańcowej stopy substytucji (MRS) z uży- tecznością krańcową (MU). Prawda jest jednak taka, że obie te wielkości są ze sobą w szczególny sposób powiązane. Przypomnij sobie raz jeszcze, że krańcowa stopa substytucji w danym punkcie jest równa współczynnikowi nachylenia krzywej obo- jętności w tym punkcie oraz że wszystkie punkty leżące na danej krzywej zapewniają konsumentowi ten sam poziom użyteczności. Wyobraź sobie teraz, że zmieniamy wielkość konsumpcji obu dóbr, zachowując użyteczność na niezmienionym po- ziomie. Innymi słowy, stary i nowy koszyk należą do tej samej krzywej obojętności. Oznacza to, że jeżeli zmiana wielkości konsumpcji jednego z dóbr, np. x1, spowodo- wała wzrost użyteczności całkowitej, musiał on zostać skompensowany przez rów- noważny spadek użyteczności związany ze zmianą wielkości konsumpcji drugiego dobra, x2. W ostatecznym rozrachunku całkowity przyrost użyteczności musiał być równy 0, co możemy zapisać również tak: MU1x1 + MU2x2 = U = 0 Cóż, napięcie powoli rośnie! Jak być może pamiętasz z lekcji matematyki, nachyle- nie krzywej w danym punkcie zapisujemy symbolicznie jako x2/x1.Wystarczy więc, że przekształcimy powyższe równanie tak, by wyznaczyć ten ułamek, uzyskując w wyniku: x2/x1 = –MU1/MU2. A ponieważ MRS jest równe właśnie współczyn- nikowi nachylenia krzywej obojętności w danym punkcie, możemy zapisać: MRS x  2 x  1  MU 1 MU 2 Voilà! Używając prostej (no dobrze, nieco wyższej) matematyki, zdołaliśmy po- wiązać wielkość, którą trudno zmierzyć (użyteczność), z miarą jak najbardziej mierzalną (MRS). I na tym właśnie polega mikroekonomia! 70 CZĘŚĆ II Wyciskamy z życia, ile się da. Teoria konsumenta Poleć książkęKup książkę Decyzje Joli spełniają podstawowe założenia modelu wyboru konsumenta, dlatego jej preferencje zaliczamy do klasy dobrze się zachowujących, a przez to względ- nie łatwo poddających się analizie. Gdyby tak jednak nie było, wyciąganie wniosków na temat jej zachowania byłoby zadaniem znacznie trudniejszym. Porównaj za- chowanie Joli do… Ciasteczkowego Potwora, bohatera popularnej kreskówki. Zjada on ciasteczka bez względu na to, ile zadowolenia mu ta czynność dostarcza. W jego przypadku nie możemy mówić o dobrze się zachowujących preferencjach, dlatego też trudno jest wyciągać jakiekolwiek wnioski na temat krańcowej stopy substytucji czy użyteczności tego specyficznego konsumenta. ROZDZIAŁ 4 Gdy wiedziemy życie bez żadnych ograniczeń 71 Poleć książkęKup książkę 72 CZĘŚĆ II Wyciskamy z życia, ile się da. Teoria konsumenta Poleć książkęKup książkę Skorowidz A abonament telewizyjny, 235 AC, Patrz: koszt przeciętny AFC, Patrz: koszt przeciętny stały agent, 37, 57, 250 ekonomiczny, 37 racjonalny, 37 reprezentatywność, 38 Akerlof George, 243, 316 analiza elastyczności popytu, 153 grupy przedsiębiorstw, 140 marginalistyczna, 312 marginalna, 133, 134 przedsiębiorstwa, 108, 109, 116, 119, 125 przyrostów krańcowych, Patrz: analiza marginalna sygnałów, 304 na rynku pracy, 316 wrażliwości, 156 arbitraż, 207, 219 asymetria informacji, 242, 244, 248, 297, 298, 304, 316, 317 w kontraktach menedżerskich, 250 aukcja, 283, 284, Patrz też: licytacja angielska, 284, 289, 292, 293 gwarancja bankowa, 292 holenderska, 285, 288 internetowa, 289 naginana, 290 o wartości prywatnej, 285, 289 wspólnej, 285, 289, 292 pisemna, 285, 288, 293 regulamin, 287 rodzaj, 284, 286 technika drugiej ceny, 285, 290, 293 pierwszej ceny, 285, 292 ustna, 285, 289 Vickreya, 284, 289, 293, 295, 316 Walrasowska, 203 z ceną minimalną, 285, 287 z opcją „Kup teraz”, 285 zmowa, 291 zysk, 287, 288 AVC, Patrz: koszt przeciętny zmienny average cost, Patrz: koszt przeciętny B Baumol William, 317 Becker Gary, 313 Bentham Jeremy, 35 bezdomność, 28 bezrobocie, 24 budżetu ograniczenie, 74, 75, 79 C cena absolutna, 80, 81 indeks, 77 kontrolowanie, 28, 29 minimalna, 287 nieruchomości, 24 regulowana, 225 relatywna, 81, 89, 91, 98 rynkowa, 141 w ujęciu relatywnym, 29 zmiana, 89, 90, 91, 98 cenobiorca, 119, 141, 143, 165, 169 cenodawca, 180 Coase Ronald, 56, 232, 233, 314 crowdfunding, 237 Crowe Russell, 260 czynnik produkcji, 51, 52, 53, 54 Skorowidz 339 Poleć książkęKup książkę D decyzja, 25, 26, Patrz też: model decyzyjny konsumenta, 34, 40 rola psychologii, 317 w warunkach niepewności, 243 dług publiczny, 24 dobro, 35 doskonale komplementarne, 43 Giffena, 104, 149, 191 klubowe, 235 moralne, 35 numeraire, Patrz: numeraire podrzędne, 103 prywatne, 235 publiczne, 234, 235, 236, 321 powstawanie, 236 Veblena, 149, 157 wspólne, 236, 238 wspólnej puli, 315 wycena, 320 dobrobyt, 155, 196, 197, 207 maksymalizacja, 197 społeczny, 197, 216 utrata, 192, 217 dochód, 49 rozporządzalny, 88 dotacja, 83 dumping, 281 duopol, 178, 180 dylemat więźnia, 256, 257, 261, 282, 297 rozwiązanie, 259 scenariusz, 258 syndykat, 263 dyskryminacja, 313 cenowa, 216, 218 drugiego stopnia, 219 pierwszego stopnia, 218 trzeciego stopnia, 220, 221 działalność dobroczynna, 237 E efekt anticommons, 239 dochodowy, 91, 93, 94, 97, 102, 103, 104 ramy, 39 substytucji, 78 340 Mikroekonomia dla bystrzaków substytucyjny, 91, 92, 93, 94, 97, 99, 100, 103, 104, 149 obliczanie, 100, 101, 102 zewnętrzny, 228, 229, 314, 318 negatywny, 229, 242, 244 pozytywny, 229 efektywność, 127, 324 alokacyjna, 127, 128, 171 produkcyjna, 127, 128, 171, 196 w sensie Pareto, 127, 128 ekonomia dobrobytu, Patrz też: dobrobyt elastyczność, Patrz: popyt elastyczność F FC, Patrz: koszt stały finansowanie społecznościowe, 237 fixed cost, Patrz: koszt stały Foster Richard, 190 franszyza, 249 Friedman Lawrence, 288 funkcja dobrobytu społecznego, 197 Rawlsa, 198 utylitarystyczna, 198 kosztu przeciętnego, 112, 113 całkowitego, 141 popytu, 100, 103, 147 produkcji, 131, 135 użyteczności, 38, 62, 66 zysku, 132 G Giffen Robert, 104 gołąb, 257, 261, 265 gotowość do zapłaty, 247 gra iteracyjna, 256, 263, 269, 270, 278 kooperacyjna, 266 papier, kamień, nożyce, 276 polowanie na jelenia, 264, 265, 266 postać ekstensywna, 270, 279 normalna, 260, Patrz: gra postać strategiczna strategiczna, 260, 269 sekwencyjna, Patrz: gra iteracyjna strategia, 260, 263, 266 Poleć książkęKup książkę czysta, 271, 276, 277 dominująca, 277 gołębia, 257, 261, 265 jastrzębia, 257, 261, 265, 266 kooperacyjna, 269 mieszana, 271 okrutny cyngiel, 282 optymalna, 273 równowaga, 267 szaleńca, 271, 300 twardo, lecz sprawiedliwie, 282 wet za wet, 282 sygnał, Patrz: sygnał sygnałowa, 298 w odstraszanie, 299, 301 w ultimatum, 268 z asymetrią informacji, 298 zaufania, 278, 280 groźba bez pokrycia, Patrz: groźba niewiarygodna niewiarygodna, 298, 299 wiarygodna, 298, 299 gwarancja jakości, 302 H hazard moralny, 242, 248, 249 homo oeconomicus, 37 horyzont planistyczny, 123, 129 długi, 129, 130, 134 krótki, 129, 130 Hotelling Harold, 193 I indeks cen, 77 inflacja, 24, 77 informacja asymetria, Patrz: asymetria informacji ograniczona, 298 ukryta, 244 innowacyjność, 29 interesariusz, 58 inwestycja, 24 iteracyjność, Patrz: gra iteracyjna izokoszta, 136, 137 izokwanta, 135, 136, 137 J jastrząb, 257, 261, 263, 265 Jensen Robert, 207 Jobs Steve, 57 K kanał dystrybucji, 189 kapitał, 52, 53, 54 koszt pozyskania, Patrz: koszt pozyskania kapitału ludzki, 52 materialny, 52 niematerialny, 52 kartel, 184, 261, 291 koncesja, 31 konkurencja, 27, 29, 31, 273, 282, 326, 327 bezpośrednia ograniczanie efektów, 188 cenowa, 187, 321 doskonała, 140, 155, 162, 163, 165, 172, 173, 184, 210 jakościowa, 321 monopolistyczna, 188, 190, 191, 192, 321 niedoskonała, 178, 190 regulowanie, 30, 31 konsument, 24, 26, 27, 58 decyzja, Patrz: decyzja konsumenta nadwyżka, Patrz: nadwyżka konsumenta preferencje, 35, 45, 63, 64, 65, 95 analiza, 40 dobrze zachowujące się, 38, 66, 67, 71 obojętność, 39 silne, 39 słabe, 39 ujawnione, 96 wybór, 33 zachowanie, 34, 313 spójne, 38 zysk, Patrz: zysk konsumenta konsumpcja na pokaz, 149 konto księgowe, 108 kontrola cen, Patrz: cena kontrolowanie kooperacja, 30, 273, 282 koordynacja działań, 264 koszt, 29, 48, 108 alternatywny, 53, 170 całkowity, 109, 110, 141 zmiana, 114 Skorowidz 341 Poleć książkęKup książkę koszt dyskryminacji, 313 ekonomiczny, 108, 109 jednostki kapitału, 53 konsolidacja, 56 krańcowy, 67, 109, 114, 115, 140, 142 księgowy, 108 minimalizacja, 54, 85, 135, 196, 325 pozyskania kapitału, 53 przeciętny, 109, 111, 112, 120, 127 przepadły, 179, 189 stały, 49, 110, 111 struktura, Patrz: struktura kosztów transakcyjny, 56, 314, 315, 325 utopiony, Patrz: koszt przepadły utraconych możliwości, 53, 109 w przeliczeniu na jednostkę produkcji, 112 zamiany, 95 zewnętrzny, 228, 325 zmienny, 110, 111 koszyk dóbr, 38, 39, 40 inflacyjny, 77 konsumpcyjny, 35, 63, 64, 65, 75, 90 zmiana, 95 preferowany, 96 krzywa izozysku, 132, 133 jednakowego kosztu, Patrz: izokoszta jednakowego produktu, Patrz: izokwanta jednakowego zysku, Patrz: krzywa izozysku kontraktu, 201 kosztu krańcowego, 115, 217 sumowanie, 143 kosztu przeciętnego, 113 długookresowa, 130, 134, 224 krótkookresowa, 130 obojętności, 40, 42, 65, 79, 88, 94, 199 kształt, 42, 43 monotoniczność, 44 przekształcenie monotoniczne, 44 współczynnik nachylenia, 68, 70 podaży, 142, 150, 151, 166, 167, 217 monopolisty, 211 popytu, 144, 145, 146, 147, 149, 150, 151, 168, 169, 212, 217 nachylona ujemnie, 178 rynkowego, 147 przychodu krańcowego, 212, 213 księga rachunkowa, 108 L licencja, 31 licytacja, 283, Patrz też: aukcja przez podstawione osoby, 291 linia budżetu, Patrz: linia ograniczenia budżetowego ograniczenia budżetowego, 75, 76, 77, 78, 88, 90 modelowanie, 80 współczynnik nachylenia, 75, 83, 85, 92 M macierz wypłat, 259, 260, 267 makroekonomia, 24 marginal cost, Patrz: koszt krańcowy marginal rate of substitution, Patrz: MRS marka, Patrz też: produkt brandowanie wartość, 192 marketing polityczny, 39 Marks Groucho, 269 Marks Karol, 313 Marshall Alfred, 29, 312 MC, Patrz: koszt krańcowy mecenat, 237 menedżer, Patrz: agent MES, Patrz: skala efektywna minimalna mikroekonomia, 24 Mill John Stuart, 35 mniejszość, 313 mocodawca, 57, 250 model, 24, 74, 322 Bertranda, 180, 186, 187 Cournota, 180, 181, 187, 274 decyzyjny, 27, Patrz też: decyzja Edgewortha, Patrz: skrzynka Edgewortha interesariuszy, 58 kompletność, 38 konsument, 35 konsumenta, 34, 45 niezaspokojenie, 38 popytu i podaży, 28, 139 preferencji konsumenta, 34, 45 342 Mikroekonomia dla bystrzaków Poleć książkęKup książkę projakościowy, 244 przechodniość, 38 przedstawicielstwa, 57 równowagi, 197 Spence’a, 304, 306 Stackelberga, 180, 184, 187 tworzenie, 37, 50 udziałowców, 58 zachowań konsumenta, 29 założenie lokalne, 38 zwrotność, 38 monopol, 32, 184, 209, 212, 223, 281, 300, 301, 321, 326 bilateralny, 284 czysty, 210, 222 naturalny, 128, 223, 224 w znaczeniu ekonomicznym, 216 prawnym, 216 zysk, 214, 215 Moore George Edward, 35 motywacja, 39 MP, Patrz: produkt krańcowy MRS, 41, 68, 70, 85, 202, 205 obliczanie, 41 MU, Patrz: użyteczność krańcowa N nadwyżka konsumenta, 154, 192, 197, 216, 218, 222 producenta, 155, 197, 216, 218, 222 sprzedającego, 284 Nash John, 260 numeraire, 81 O ochrona patentowa, 222 ograniczenie budżetowe, 74, 75, 79 okno dystrybucji, 221 oligopol, 177, 178, 180, 257, 274 model Bertranda, Patrz: model Bertranda Cournota, Patrz: model Cournota OPEC, 261, 263 optimum Pareto, 196, 199, 200, 201, 203, 206, 248, 275, 286, 293 optymalizacja, 85 nieograniczona, 73 warunkowa, 74, 87, 199, 323 organizacja charytatywna, 27 Ostrom Elinor, 238, 315 P Pareto Vilfred, 127 park narodowy, 228 PED, Patrz: współczynnik elastyczności cenowej popytu Pigou Arthur, 229, 318 podatek, 206 ad valorem, 82 bezpośredni, 206 dochodowy, 55 o wartości ujemnej, 83 od ilości, 82, 83 od wartości, Patrz: podatek ad valorem dodanej, Patrz: VAT Pigou, 229, 230, 231, 318 próg, Patrz: próg podatkowy węglowy, 233, 318 podaż, 28, 166, 203 nadwyżka, 28, 151 pracy, 206 pokusa nadużycia, 248, 249 Polak Ben, 306 popyt, 28, 100, 144, 168, 169, 203 analiza elastyczności, Patrz: analiza elastyczności popytu elastyczność, 215 cenowa, 156, 157 dochodowa, 95, 156, 159 mieszana, 156, 158, 188 elastyczny, 158 nadwyżkowy, 151, 152 nieelastyczny, 158 zmiana, 100 powtarzalność, Patrz: gra iteracyjna praca, 52, 53 prawo antymonopolowe, 281 autorskie, 222 do eksploatacji kopalin, 286 do transmisji rozgrywek sportowych, 292 do wydobycia kopalin, 292 Skorowidz 343 Poleć książkęKup książkę prawo do wywłaszczenia, 239 Hotellinga, 193 jednej ceny, 207 malejących przychodów, 118 Walrasa, 202 wartość rynkowa, 256 własności, 315 premia za istnienie marki, 192 problem dostępu do wspólnych zasobów, 238, 239 emisji gazów, 233 mocodawcy-agenta, 57, 250 proces decyzyjny, 26, Patrz też: decyzja twórczej destrukcji, 190 producent, 24, 27 produkt, 53 brandowanie, 189, 191, Patrz też: marka homogeniczny, 163 krańcowy, 133, 137 wersjonowanie, 221 produktywność, Patrz: efektywność próg podatkowy, 82 przedsiębiorca jednoosobowy, 48 przedsiębiorczość, 53 przedsiębiorstwo, 26, 47, 108, 314 analiza, Patrz: analiza przedsiębiorstwa długość życia, 190 krańcowe, 169 spółdzielnia, 49 spółka, 50 przedsiębiorstwo, 49 przekleństwo zwycięzcy, 291 przepisy antydumpingowe, 31 antykoncentracyjne, 31 antymonopolowe, 31, 222, 223, 224 przychód, 48, 119 całkowity, 141, 153 krańcowy, 67, 120, 141 przywództwo ilościowe, 180 punkt równowagi, 151, 153, 154 Cournota, 183 rynkowej, 230 społecznej, 230 R rabat hurtowy, 219 racjonowanie, 83 reglamentacja, Patrz: racjonowanie reklama, 39, 191, 321 roboczogodzina, 52 Rockefeller John, 227 równanie Słuckiego, 97, 103 równowaga, 25, 28, 139, 151, 205 agregująca, 306 Cournota, 183 cząstkowa, 28, 196, 197, 198 długookresowa, 165, 170 Nasha, 28, 260, 265, 269, 273, 274, 276, 277 definicja, 275 doskonała, 298, 299 metoda indukcji wstecznej, 278, 280, 299 metoda iteracyjnego eliminowania strategii zdominowanych, 278, 279 w ekonomii, 280 zmiana położenia, 263 ogólna, 28, 196, 197, 199, 202, 207 rozdzielająca, 306 w warunkach monopolu, 211 rynek, 24, 27, 30, 140, 322 bariera wejścia, 179, 190, 326 niska, 190 regulacyjna, 179 samoistna, 179 strategiczna, 179 cytryn, 243, 316 czyszczenie, 151 doskonale konkurencyjny, 141, Patrz: konkurencja doskonała dynamika, 150 finansowy, 29 kontestowalny, 190 pracy, 29 równowaga, Patrz: równowaga rzeczywisty, 29 segmentacja przestrzenna, 221 siła, 25 struktura, 24 symulacja, 29 zawodność, 228 zdominowanie, 210 Rynek, 29 344 Mikroekonomia dla bystrzaków Poleć książkęKup książkę S Schumpeter Joseph, 312, 317 selekcja negatywna, 32, 242, 244, 246 siła rynku, Patrz: rynek siła skala efektywna produkcji, 113, 224 skrzynka Edgewortha, 199 Słucki Jewgienij, 97 Smith Adam, 30, 51 snajping, 289 Spence Michael, 304 spijanie śmietanki, 221 spółdzielnia, 49 spółka długość życia, 190 jawna, 50 kapitałowa, 50, 56, 57 kontrakt menedżerski, 250, 251 z ograniczoną odpowiedzialnością, 50, 56 SRATC, Patrz: krzywa kosztu przeciętnego krótkookresowa statyka porównawcza, 150 Stern Nicholas, 227 Stiglitz Joseph, 317 stopa substytucji krańcowa, Patrz: MRS techniczna, 137 zwrotu kontrolowana, 225 strata, 48, 120, 121, 122 społeczna, 217 zbędna, 216, 218, 222 strategia, Patrz też: gra strategia odstraszania, 281 struktura kosztów, 107, 109, 116, 119 substytucja, 137 substytut, 95 doskonały, 43 Sun Tzu, 302 switching cost, Patrz: koszt zamiany sygnał, 298 analiza, Patrz: analiza sygnałów pozytywny, 302, 303 wstępnego zaangażowania, 302 system podatkowy, 55 szczęście, 35 Ś środowisko naturalne, 30 zanieczyszczenie, 32 świadczenia publiczne, 237 T tâttonement, 202, 203 TC, Patrz: koszt całkowity technologia, 51, 52, 53, 54 telewizja, 235 teoremat Coase’a, 232, 233, 315 teoria bodźców, 316
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Mikroekonomia dla bystrzaków
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: