Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00502 009004 7434573 na godz. na dobę w sumie
Minister Józef Beck - ebook/pdf
Minister Józef Beck - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 9788379699803 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> historia, militaria, wojskowość
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

W książce można znaleźć odpowiedź na pytanie, jaką rolę odegrały dom rodzinny i lata młodzieńcze w biografii bohatera książki, żołnierza i polityka, dyplomaty, ministra spraw zagranicznych Polski Odrodzonej, Józefa Becka (1894–1944), oraz czy obdarzony talentami Józef Beck, rozwinął je z biegiem lat, w szkole i na studiach, podczas służby w Legionach Polskich i Polskiej Organizacji Wojskowej, a potem jako oficer Wojska Polskiego i dyplomata w niepodległej Polsce. Ponadto opisano w niej zróżnicowany i wszechstronny obraz życia rodzinnego bohatera kolejno w Warszawie, Rydze i małym podhalańskim miasteczku, Limanowej. Biografia głowy rodziny, seniora Józefa Becka, uosabia typowe losy postyczniowego pokolenia młodzieży inteligenckiej, wywodzącej się ze spauperyzowanego ziemiaństwa wschodnio-kresowego, wychowanego w tradycji patriotyczno-niepodległościowej. Nic też dziwnego, że poglądy i postawy przyszłego ministra ukształtowały się w atmosferze etosu patriotyczno-demokratycznego i państwowego, którego ślady i świadectwa można odnaleźć w późniejszej działalności.

Zdaniem współczesnych i historyków minister Józef Beck odznaczał się nadzwyczajnymi uzdolnieniami i zaletami, które według marszałka Józefa Piłsudskiego, były „wrodzonym darem rządzenia – darem, którego nie można się nauczyć”.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Paweł Samuś – Uniwersytet Łódzki, Wydział Filozoficzno-Historyczny, Instytut Historii Katedra Historii Polski Najnowszej, 90-219 Łódź, ul. Kamińskiego 27a RECENZENT Michał Śliwa REDAKTOR INICJUJĄCY Urszula Dzieciątkowska OPRACOWANIE REDAKCYJNE Urszula Dzieciątkowska SKŁAD I ŁAMANIE Munda – Maciej Torz PROJEKT OKŁADKI Katarzyna Turkowska Fotografia na okładce: Minister spraw zagranicznych Józef Beck (1935 r.) źródło: NAC, sygn. 1-A-2447 © Copyright by Paweł Samuś, Łódź 2015 © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2015 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.07068.15.0.M Ark. wyd. 10,3; ark. druk. 15,625 ISBN 978-83-7969-979-7 e-ISBN 978-83-7969-980-3 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego tel. (42) 665 58 63 90-131 Łódź, ul. Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia@uni.lodz.pl SPIS TREŚCI Wstęp 7 Rozdział 1. „Jak to się stało, że ten żołnierz z zamiłowania stał się tak wytrawnym ministrem spraw zagranicznych?” 17 Rozdział 2. Genealogia rodziny Becków. Józef Alojzy Beck – działacz socjalistyczny Rozdział 3. W więzieniach i na zesłaniu. Małżeństwo Bronisławy i Józefa Becków. Narodziny syna Rozdział 4. W Limanowej. Józef Beck – sekretarz Rady Powiatowej i działacz społeczny Rozdział 5. Sielskie dzieciństwo przyszłego ministra. W krakowskiej szkole realnej. Na studiach we Lwowie i Wiedniu Rozdział 6. „Chciejmy Polski, a będzie!” Rozdział 7. W niepodległej Polsce Zakończenie Bibliografia Ilustracje Indeks nazwisk 43 61 89 113 133 165 185 197 215 239 5 WSTĘP Wstęp Pełna, udokumentowana źródłowo, biografia ministra Józefa Becka, jak wia- domo, jeszcze nie powstała. Należy jednak przypomnieć, że o rodzinie i latach młodzieńczych przyszłego pułkownika i ministra spraw zagranicznych pisali już historycy i publicyści, a także inni twórcy. Na początku lat 30. ubiegłego stulecia na łamach ogólnopolskich periodyków1 ukazały się życiorysy i wspo- mnienia o jego ojcu, Józefie Alojzym Becku (1867–1931), wkrótce ogłoszono zwięzłe biogramy tegoż w leksykonach, opublikowano je także w słownikach biograficznych kilkadziesiąt lat później2. Informacje o rodzicach, latach szkol- nych i studenckich ministra spraw zagranicznych Józefa Becka znajdujemy w szkicu biograficznym, który wydawcy zamieścili we wstępie poprzedzają- cym drugą edycję jego przemówień i wywiadów3. Na temat rodziny Becków, ich pochodzenia i młodości ministra spraw zagranicznych w sposób interesujący pisał także w poświęconej mu książce znakomity dziennikarz Konrad Wrzos, 1 „Samorząd. Tygodnik poświęcony sprawom samorządu terytorialnego” 27 XII 1931, nr 52. W tym numerze w całości poświęconym Józefowi Alojzemu Becko- wi zamieszczono jego życiorys, a także szkice i wspomnienia o nim, których autorami byli m.in. Franciszek Bujak, Władysław Grabski, Maurycy Jaroszyń- ski, Konstanty Krzeczkowski, Ludwik Krzywicki. Natomiast redakcja innego pisma samorządowego opublikowała obszerny nekrolog zawierający sporo in- formacji o życiu i działalności J. Becka („Samorząd Terytorialny” 1931, z. 3–4, wkładka bez pagin.); zob. też: S., Ś. p. Józef Beck, „Wierchy. Rocznik poświęco- ny górom i góralszczyźnie”, R. 10, 1931, s. 167–169; W. T[rzciński], Zgon Józefa Beka, „Robotnik” 13 XII 1931, nr 436, s. 4. J. Sokulski, Beck (Bek) Józef (1867–1931), [w:] Polski Słownik Biograficzny (dalej PSB), t. I., Kraków 1935, s. 390–391; Czy wiesz, kto to jest?, red. S. Łoza, War- szawa 1938, s. 32.; S. Dziki, Beck Józef, Bek, [w:] Słownik pracowników książki polskiej, red. I. Treichel, Warszawa–Łódź 1972, s. 49; Kto był kim w Drugiej Rze- czypospolitej, red. J. M. Majchrowski, przy współpracy G. Mazura i K. Stepana, Warszawa 1994, s. 148; zob. też przyp.8, 10. 3 Wstęp, [w:] J. Beck, Przemówienia, deklaracje, wywiady 1931–1939, Warszawa 2 1939, s. 5–8 9 Minister Józef Beck. Dom rodzinny i lata młodzieńcze została ona wydana nakładem znanej firmy wydawniczo-księgarskiej Gebeth- ner i Wolff w 1939 r., a równocześnie ogłoszona w języku angielskim i włoskim4. Warto dodać, iż w tym samym roku na podstawie wspomnianej książki polskie- go dziennikarza biografię Józefa Becka opracował angielski autor John Hunter Harley i opublikował ze wstępem Edwarda Raczyńskiego, ambasadora polskie- go w Londynie5. Po wojnie Tadeusz Schaetzel opisał przywołane wyżej elementy biografii Józefa Becka w szkicu, który został zamieszczony jako wstęp do wydanego na emigracji Dernier rapport6. Wzmianki o młodzieńczych latach Józefa Becka poczynił historyk amerykański Henry L. Roberts w swym artykule na temat dyplomacji polskiego ministra ogłoszonym w pracy zbiorowej7. Ćwierć wieku później biogram Józefa Becka seniora na podstawie rozległych kwerend źród- łowych opracował Feliks Tych i zamieścił w słowniku wydawanym pod jego redakcją8. Istotne informacje biograficzne znajdujemy też w monografii pióra tego znanego historyka poświęconej organizacji, w której działał w młodości Józef Alojzy Beck9. Jego życiorys, ze szczególnym uwzględnieniem okresu dzia- łalności w Limanowej, ogłosiła Elżbieta Wojtas-Ciborska w księdze postaci za- służonych dla ziemi limanowskiej10. Informacje o rodzicach ministra Józefa 4 K. Wrzos, Pułkownik Józef Beck, Warszawa 1939; idem, Secrets of Colonel Beck, London 1939; idem, Giuseppe Beck, ministro degli affari esteri di Polonia, Roma 1939. J. H. Harley, The Authentic Biography of Colonel Beck, based on the Polish by C. Wrzos, introduction by Count E. Raczynski, London 1939. 6 T. Schaetzel, Éléments biographiques, [w:] J. Beck, Dernier rapport. Politique 5 polonaise 1926–1939, Neuchâtel 1951, s. XI–XXII. 7 H. L. Roberts, The Diplomacy of Colonel Beck, [w:] The Diplomats 1919–1939, ed. G. A. Craig, F. Gilbert, Princeton 1953, s. 579–614. 9 8 F. Tych, Beck (Bek) Józef Alojzy (1867–1931), [w:] Słownik Biograficzny Działaczy Polskiego Ruchu Robotniczego (dalej SBDPRR), t. I, Warszawa 1978, s. 132–133. Idem, Związek Robotników Polskich (1889–1892). Anatomia wczesnej organiza- cji robotniczej, Warszawa 1974. 10 E. Wojtas-Ciborska, Księga limanowian. Biografie ludzi związanych z Ziemią Limanowską, cz. I, Limanowa 2006, s. 25–27. 10 Wstęp Becka znajdujemy również w jego biogramach zamieszczonych w leksykonach biograficznych11. Olgierd Terlecki, autor opublikowanej w formie obszernego eseju historycz- nego biografii ministra Becka, jego młodzieńczym latom poświęcił stosunko- wo niewiele miejsca12. Natomiast kilka istotnych ustaleń badawczych dotyczą- cych rodziców Józefa Becka i najwcześniejszego okresu jego życia przedstawił Marian Wojciechowski we wstępie do Ostatniego raportu13. O rodzinie i mło- dych latach Józefa Becka pisze dość szczegółowo i ciekawie Anna M. Cienciała w szkicu poprzedzającym edycję tekstów ministra spraw zagranicznych14. Jego środowisko rodzinne i młodość opisują także w sposób nadzwyczaj interesujący w wydanych ostatnio, bardzo dobrze udokumentowanych źródłowo opraco- waniach Marek Kornat, który ogłosił obszerne studium poświęcone biografii politycznej Józefa Becka (do 1932 r.)15, a także Mariusz Wołos w rozprawkach o latach szkolnych przyszłego ministra i służbie w Legionach Polskich16. O jego 11 Posłowie i senatorowie Rzeczypospolitej Polskiej 1919–1939. Słownik biograficzny, t. I, A–D, oprac. M. Smogorzewska, red. A. K. Kunert, Warszawa 1998, s. 109– 110; Słownik biograficzny polskiej służby zagranicznej 1918–1945, t. II, oprac. K. Smolan, Warszawa 2009, s. 17–20; J. Pietrzak, Beck Józef, [w:] Leksykon pił- sudczykowski, t. I, Słownik biograficzny A–Ł, red. J. H. Szlachetko, K. Dziuda, K. Piskała, Gdańsk 2015, s. 31–45. 12 O. Terlecki, Pułkownik Beck, Kraków 1985; zob. też idem, Dyplomacja artylerii konnej, „Życie Literackie” 30 VI 1974, nr 26, s. 5. 13 M. Wojciechowski, Polityka Becka, [w:] J. Beck, Ostatni raport, przedmowa M. Wojciechowski, oprac. A. Skrzypek, Warszawa 1987, s. 22–24. 14 A. M. Cienciała, Józef Beck. Szkic biograficzno-polityczny, [w:] Polska polityka zagraniczna w latach 1926–1939, oprac. eadem, Paryż 1990, s. 17–44; zob. też ea- dem, Józef Beck – szkic biograficzno-polityczny, [w:] J. Beck, Wspomnienia o pol- skiej polityce zagranicznej 1926–1939, oprac. eadem, wprowadzenie M. Kornat, Warszawa 2015, s. 27–49. 15 M. Kornat, Józef Beck – zarys biografii politycznej (1894–1932), „Niepodległość” t. LV, 2005, s. 36–106; zob. też idem, Polityka zagraniczna Polski 1938–1939. Cztery decyzje Józefa Becka, Gdańsk 2012. 16 M. Wołos, Józef Beck jako uczeń Cesarsko-Królewskiej I Szkoły Realnej w Krako- wie w latach 1908–1912 (Przyczynek do biografii), [w:] Nad Bałtykiem. W kręgu po- lityki, gospodarki, problemów narodowościowych i społecznych w XIX i XX wieku, 11 Minister Józef Beck. Dom rodzinny i lata młodzieńcze dzieciństwie, młodzieńczych latach i domu rodzinnym pisał również Jan Wie- lek17, podobnie jak inni autorzy artykułów popularnonaukowych – Maria Ko- walska, Elżbieta Ciborska i Jerzy Marek Nowakowski18. Tenże historyk ogłosił też obszerny i ciekawy szkic poświęcony polityce zagranicznej ministra Józefa Becka19. Wzmianki na temat działalności Józefa Alojzego Becka w Limanowej znajdujemy również w opracowanych przez Kazimierza Karolczaka rozdzia- łach monografii tego miasta, gdzie przyszły minister spraw zagranicznych spę- dził dzieciństwo i wczesną młodość20. Autor niniejszego szkicu obficie korzystał z ustaleń badawczych zawartych w wymienionych tu pracach. Wiele wartościowych informacji biograficznych przyniosła także kwerenda prasy i źródeł archiwalnych, w tym zwłaszcza ma- teriałów organów policyjnych i prokuratorskich władz carskich (Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie), akt stanu cywilnego (archiwa państwo- we w Lublinie i Warszawie) oraz wspomnień Adolfa Kiełzy, dotyczących dzia- łalności Józefa Alojzego Becka w ruchu socjalistycznym i pobytu na zesłaniu (Archiwum Akt Nowych w Warszawie). W życiu człowieka, jak wiadomo, zazwyczaj dzieciństwo i lata młodzień- cze odgrywają ważną rolę. Wtedy bowiem kształtują się właściwe danej osobie red. Z. Karpus, J. Kłaczkow, M. Wołos, Toruń 2005, s. 1193–1202; idem, Służ- ba Józefa Becka w Legionach Polskich w latach 1914–1917, [w:] Ku Niepodległości. Ścieżki polskie i francuskie 1795–1918, red. M. Willaume, Lublin 2005, s. 314–327. 17 J. Wielek, Działalność Józefa Beka (1867–1931) na Ziemi Limanowskiej, „Mało- polska. Regiony. Regionalizmy. Małe ojczyzny”, t. V, 2003, s. 131–139. 18 J. Wielek, Pamięci Józefa Beka, „Almanach Ziemi Limanowskiej” nr 8, 2002, s. 4–5; M. Kowalska, Józef Bek, „Dunajec” 18–25 XII 1988, nr 51/52, s. 10; eadem, Józef Bek – ojciec ministra, „Aktualności Ziemi Limanowskiej” 27 V 1990, nr 20; eadem, Józef Beck, dzieciństwo i młodość, ibidem, 26 V 1991, nr 12; E. Ciborska, Ojciec i syn – Beckowie, „Życie Warszawy” 8 VI 1990, s. 2, 4; J. M. Nowakowski, Młodość Józefa Becka, „Tygodnik Polski” 11 IX 1988, nr 37, s. 9; zob. też J. Ko- złowski, Józef Bek (ojciec pułkownika), „Polityka” 1 II 1986, nr 5. 19 J. M. Nowakowski, Józef Beck (2 XI 1932 r. – 30 IX 1939 r.), [w:] Ministrowie spraw zagranicznych II Rzeczypospolitej, red. J. Pajewski, Szczecin 1992, s. 167–201. 20 K. Karolczak, W dobie autonomii galicyjskiej, [w:] Limanowa. Dzieje miasta, t. I: 1565–1945, red. F. Kiryk, Kraków 1999, passim. 12 Wstęp cechy psychiczne i usposobienie, ujawniają się jej indywidualność i wrodzone zdolności rozwijane w życiu dojrzałym, przeżycia i doświadczenia z tego okresu pozostawiają trwały ślad w osobowości, a zaszczepione w domu rodzinnym i w szkole, niekiedy też w otoczeniu rówieśników, system wartości i zasady mo- ralne mają wpływ na późniejsze poglądy i postawy, nierzadko decydują o wy- borze kierunków aktywności społecznej i politycznej. W prezentowanej pracy autor podejmuje próbę odpowiedzi na pytanie, jaką rolę odegrały dom rodzinny i lata młodzieńcze w biografii bohatera książki, żołnierza i polityka, dyplomaty, ministra spraw zagranicznych Polski Odrodzo- nej, Józefa Becka. Opowiada o jego przodkach, o rodzicach, szczególnie wiele uwagi poświęca ojcu, który był wybitnym przedstawicielem postyczniowego pokolenia inteligencji polskiej, wywodzącej się ze środowiska spauperyzowa- nego ziemiaństwa w Królestwie Polskim. Józef Alojzy Beck, podobnie jak inni jego rówieśnicy spośród młodzieży inteligenckiej, dość wcześnie zaangażował się w działalność społeczną i polityczną, początkowo należał do studenckich kółek samokształceniowych, na krótko przystąpił do młodzieżowej organizacji obozu narodowego (Zet), ale potem został współtwórcą i przywódcą organiza- cji socjalistycznej (Związek Robotników Polskich). Aresztowany i uwięziony w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej, skazany na więzienie i zesłanie, karę odbywał w petersburskich Krestach i w Rydze, gdzie towarzyszyła mu żona, Bronisława Filipina, z ich małym synem Józefem, przyszłym ministrem. Becko- wie zdołali przedostać się do Galicji, osiedli w Limanowej. Tu przez kilkanaście lat głowa rodziny Józef Alojzy pracował jako sekretarz w Radzie Powiatowej, a ponadto poświęcił się pracy społecznej na rzecz podniesienia warunków życia i poziomu świadomości obywatelskiej i narodowej ludności podhalańskiego miasteczka i okolicy, wkrótce zasłynął więc jako ofiarny działacz oświatowy, sa- morządowy i spółdzielczy, uczestnik ruchu niepodległościowego, zaś limanow- ski dom Becków stał się ośrodkiem życia kulturalnego i miejscem schronienia dla konspiratorów przybywających z zaboru rosyjskiego. Autor opisuje sielski okres dzieciństwa Józefa Becka, stara się pokazać, jaki był wpływ rodziców na kształtowanie się charakteru dorastającego syna, dość wcześnie ujawniającego zadatki na silną osobowość, jaką rolę odegra- 13 Minister Józef Beck. Dom rodzinny i lata młodzieńcze ła matka w rozwijaniu jego zdolności intelektualnych i sfery emocjonalnej, a także w jaki sposób atmosfera domu rodzinnego, kultywującego tradycje społecznikowskie, patriotyczne i niepodległościowe, odwiedzanego przez wybitnych przedstawicieli polskiego życia politycznego i kulturalnego tam- tej epoki, sprzyjała zaszczepieniu takiego systemu wartości i kształtowaniu zaczątków poglądów politycznych przyszłego ministra. Ukazuje również autor Józefa Becka w latach młodzieńczych spędzonych przezeń w krakow- skiej szkole realnej, a także w wyższych uczelniach we Lwowie i w Wiedniu; śledząc jego rozwój, próbuje zbadać, czy w środowisku szkolnym wyróżniał się on inteligencją i wrodzonymi uzdolnieniami, jakie ujawnił talenty i zami- łowania, czy zadecydowały one o wyborze kierunku studiów, czy wówczas zaangażował się, tak jak liczni jego koledzy, w działalność polskich organi- zacji niepodległościowych i ruch strzelecki. Podejmuje również autor próbę opisania czteroletniej epopei wojennej Józefa Becka, kreśli jego portret i losy podczas służby w Legionach Polskich i Polskiej Organizacji Wojskowej. Opo- wiada, jak młodziutki legionista, przechodząc w warunkach wojny twardą szkołę, w której hartował się jego organizm i charakter, zdobył wyszkolenie wojskowe i doświadczenie bojowe na froncie, wyróżnił się nie tylko spraw- nością organizacyjną i wielką odwagą w ciężkich bojach, co zadecydowało o jego awansie do kadry oficerskiej Legionów, ale też wykazał uzdolnienia dowódcze. Zastanawia się, czy też już wówczas, być może, ujawnił Beck za- datki cech charakteru i umysłu, dostrzeganych u niego w późniejszych latach, a świadczących o posiadanym przezeń „wrodzonym darze rządzenia”. Po- szukuje też autor odpowiedzi na pytanie, jaką rolę w kształtowaniu poglą- dów politycznych Józefa Becka odegrały wydarzenia związane z kryzysem przysięgowym w Legionach, jaką zajął on wówczas postawę, kiedy stał się zdeklarowanym piłsudczykiem, czy rozwijaniu jego zdolności i procesowi przyspieszonego dojrzewania osobowości sprzyjały powierzone mu przez POW misje na wschodzie. W pracy zostały też opisane losy bliskich Józefa Becka w warunkach wojennych, działalność jego ojca na rzecz miejscowej społeczności i w ruchu niepodległościowym, a także początki pracy w krajo- wych instytucjach samorządowych. 14 Wstęp Od pierwszych dni niepodległej Polski ojciec i syn Beckowie poszli dalej obra- ną wcześniej drogą, służąc ofiarnie odradzającej się państwowości polskiej. Autor przedstawia pokrótce działalność Józefa Alojzego Becka, seniora, na stanowisku wiceministra spraw wewnętrznych i dyrektora departamentu w tym resorcie, ukazuje jego zasługi dla rozwoju organizacji spółdzielczych i samorządowych w kraju, charakteryzuje dorobek pisarski poświęcony tej problematyce, wska- zuje na osiągnięcia jako wykładowcy w Wyższej Szkole Handlowej w Warszawie. Szkicuje także autor kolejne etapy biografii Józefa Becka juniora. Omawia prze- bieg jego służby w Wojsku Polskim, następnie pierwszych misji dyplomatycz- nych, osiągane przez zdolnego oficera stopnie i wyższe wykształcenie wojskowe, zajmowane stanowiska służbowe. Wskazuje, iż pełniąc po przewrocie majowym 1926 r. przez cztery lata funkcję szefa gabinetu ministra spraw wojskowych Józefa Piłsudskiego, stał się ppłk dypl. Józef Beck jednym z najbliższych i najbardziej za- ufanych współpracowników Marszałka. Wkrótce objął stanowisko wicepremiera, następnie wiceministra spraw zagranicznych, a dwa lata później (2 XI 1932) szefa tego resortu. Autor zastanawia się, co zadecydowało o powołaniu pułkownika Józefa Becka na urząd ministra spraw zagranicznych. Przytacza liczne opinie współczesnych i historyków na temat okoliczności decyzji podjętej przez Józe- fa Piłsudskiego, według słów którego Józef Beck „należy do tych ludzi, którzy przychodzą na świat z wrodzonym darem rządzenia”, posiadał też zdaniem Mar- szałka jego uczeń inne nadzwyczajne zalety umysłu i charakteru, o czym szerzej będzie mowa w niniejszej pracy. Autor prezentuje także różnorodne oceny Józefa Becka jako człowieka i realizowanej przezeń polityki zagranicznej, wyrażane przez jego współpracowników, dyplomatów polskich i zagranicznych, publicy- stów i historyków. Opowiada również, jak potoczyły się dalsze losy bliskich mi- nistra, przypomina dramatyczny, końcowy etap życia pułkownika Józefa Becka, kiedy po klęsce wrześniowej 1939 r. został internowany w Rumunii. Autor pragnie w tym miejscu podziękować recenzentowi prof. dr. hab. Mi- chałowi Śliwie za okazaną życzliwość i cenne uwagi, specjalne podziękowania kieruje także pod adresem redaktor Urszuli Dzieciątkowskiej, która z nadzwy- czajną starannością przyczyniła się do nadania ostatecznego kształtu edytor- skiego oddawanej do rąk Czytelników książce. 15 ROZDZIAŁ 1 „Jak to się stało, że ten żołnierz z zamiłowania stał się tak wytrawnym ministrem spraw zagranicznych?” „Jak to się stało, że ten żołnierz z zamiłowania stał się tak wytrawnym ministrem...” Pytanie zawarte w tytule rozdziału postawił Konrad Wrzos, pierwszy bodaj biograf Józefa Becka. Był wybitnym dziennikarzem i reporterem, pracującym dla największych i najbardziej poczytnych polskich gazet w międzywojniu (od 1929 r. „Gazeta Polska”, następnie „Ilustrowany Kurier Codzienny”), a tak- że prasy paryskiej. Jego reportaże o sytuacji politycznej i społecznej w Polsce, jak choćby przedrukowane w książce poświęconej dramatycznym skutkom wielkiego kryzysu gospodarczego na początku lat trzydziestych1, potem także z podróży zagranicznych po Europie i obu Amerykach w okresie narastającego napięcia w stosunkach międzynarodowych i zagrożenia wojennego, przynio- sły mu uznanie nie tylko w kraju, ale także międzynarodowe. Nadzwyczaj uta- lentowany, wydał również książkę zawierającą jego wywiady przeprowadzone z przedstawicielami elity obozu rządzącego2. Zdaniem współczesnego nam pi- sarza i krytyka literackiego, był Konrad Wrzos „najbardziej sanacyjnym z sa- nacyjnych dziennikarzy”, „uznawany za oficjalnego dziennikarza rządowego. Za dziennikarza dworskiego”, a także „osobistego przyjaciela ministra Becka”3. Obdarzony świetnym piórem dziennikarz, choć dość młody, bo liczący dopiero trzydzieści trzy lata, był jednak dobrze przygotowany do zadania, które sobie postawił, czyli napisania biografii ministra spraw zagranicznych. Swoją moty- wację tak objaśniał we wstępie do tejże książki: „Historia życia ministra Becka nie jest znana; w gruncie rzeczy niewiele się wie o życiu tego człowieka, którego polityka zagraniczna, stanowiąca dalszy ciąg polityki Józefa Piłsudskiego, jest dziś jasna dla szerokich mas. W książce tej czytelnik znajdzie obok próby synte- zy polskiej polityki zagranicznej sylwetkę płk. Becka, widzianą z bliska, i historię jego życia”4. 1 Zob. K. Wrzos, Oko w oko z kryzysem. Reportaż z podróży po Polsce, przedmową poprzedził K. Koźniewski, Warszawa 1985. 2 K. Wrzos, Piłsudski i piłsudczycy, Warszawa 1936. 3 K. Koźniewski, Świadek Konrad Wrzos, [w:] K. Wrzos, Oko w oko…, s. 5, 6, 15. 4 K. Wrzos, Pułkownik Józef Beck, Warszawa 1939, s. 6. 19 Minister Józef Beck. Dom rodzinny i lata młodzieńcze Przypominając nominację Józefa Becka na stanowisko ministra spraw zagranicznych (2 XI 1932) i jego dokonania w tej dziedzinie, Konrad Wrzos niemal na początku swych rozważań postawił pytanie: „Jak to się sta- ło, że ten żołnierz z zamiłowania stał się tak wytrawnym ministrem spraw zagranicznych?”5. Poszukując odpowiedzi na nie, odwołał się do pracy Sztuka dyplomacji, którą ponad dwieście lat wcześniej napisał François de Callières (1645–1717), dyplomata Ludwika XIV i sekretarz gabinetu królewskiego6. Dzieło to wkrótce po pierwszym wydaniu (1716) zostało przetłumaczone na główne języki europejskie, a mimo upływu niemal trzystu lat także dziś nie utraciło swej wartości, nadal uznawane jest za najlepszy podręcznik metod negocjacji, za klasyczne kompendium polecane nie tylko dyplomatom, ale tak- że ludziom z kręgu zarządzania i biznesu czy psychologom. Konrad Wrzos przypominał czytelnikom, że francuski pisarz w rozdziale poświęconym za- letom i zachowaniu się ambasadora w sposób następujący określił wymagania stawiane dyplomatom: „…kto zaś chciałby wybrać zawód polityka, winien naj- pierw zbadać, czy urodził się z tymi zaletami, które dla polityka są nieodzow- ne. Te zalety to umysł baczny i pilny, zdrowy rozsądek, który widzi rzeczy wy- raźnie takimi, jakimi są, i który zmierza do celu drogą najkrótszą i najprostszą, nie gubiąc się w wymyślnych i pustych subtelnościach”7. Warto w tym miejscu, jak się wydaje, przypomnieć również inne zdanie francuskiego pisarza, który Ibidem, s. 9. 5 6 F. de Callières, De la manière de négocier avec les souverains, 1716; zob. wydanie pierwsze w języku polskim: F. de Callières, Sztuka dyplomacji, przełożył i wstę- pem opatrzył M. Szerer, Warszawa 1929, ss. 175; kolejne wydanie: Lublin 1997. 7 K. Wrzos, Pułkownik…, s. 9. Przytoczony przez dziennikarza fragment pracy francuskiego pisarza w wydaniu polskim brzmi następująco: „Bóg sprawił, że ludzie rodzą się z różnymi zdolnościami, przeto jedną z najlepszych rad, jakie można im dać, jest ta, by dobrze weszli sami w siebie, zanim wybiorą zawód i urzędy, którym chcą się poświęcić. Tak więc, kto chce obrać zawód polityka, winien badać zanim wejdzie na tę drogę, czy urodził się z zaletami, bez któ- rych nie powiedzie mu się na niej. Te zalety to umysł baczny i pilny, który nie pozwala odrywać sobie uwagi płochym przyjemnościom i zabawom; zdrowy rozum, który ujmuje rzeczy wyraźnie tak, jak są i który zmierza do celu drogą najkrótszą i najprostszą, a nie gubi się w wymyślonych a pustych subtelnościach, 20
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Minister Józef Beck
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: