Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00135 007302 11238923 na godz. na dobę w sumie
Model wyceny świadczeń zdrowotnych dla lecznictwa szpitalnego - ebook/pdf
Model wyceny świadczeń zdrowotnych dla lecznictwa szpitalnego - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8107-468-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biznes >> zarządzanie i marketing
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Książka przedstawia propozycję modelu wyceny świadczeń zdrowotnych dla lecznictwa stacjonarnego w Polsce. Obejmuje on zarówno zasady ustalania kosztów świadczeń zdrowotnych na poziomie szpitala, jak i rekomendacje w zakresie sposobu wyceny świadczeń zdrowotnych na poziomie centralnym - przez co może stanowić praktyczne narzędzie do gromadzenia, monitorowania kosztów, w szczególności analizy porównawczej, w procesie planowania strategicznego, a także do inicjowania działań prowadzących do optymalizacji kosztów i dostępności zasobów.

W opracowaniu szczegółowo omówiono m.in. takie zagadnienia, jak:
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Magdalena Kludacz-Alessandri Model wyceny świadczeń zdrowotnych dla lecznictwa szpitalnego Warszawa 2017 Stan prawny na 1 stycznia 2017 r. Recenzent Prof. dr hab. Jerzy Gierusz Prof. nadzw. dr hab. Maria Hass-Symotiuk Wydawca Izabella Małecka Wydawca Redaktor prowadzący Joanna Maź Redaktor prowadzący Opracowanie redakcyjne Opracowanie redakcyjne Anna Krzesz Łamanie Łamanie Sławomir Sobczyk Projekt gra czny okładki i stron tytułowych Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁ ASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl PLK IB ��K © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2013 © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2017 ISBN: ISBN: 978-83-8107-048-5 Wydane przez: Wolters Kluwer SA Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 Dział Praw Autorskich tel. 22 535 82 19 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl tel. 22 535 82 00, fax 22 535 81 35 www.wolterskluwer.pl e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profinfo.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profinfo.pl  SpiS treści Wykaz najważniejszych skrótów........................................................................................9 Wstęp......................................................................................................................................11 Rozdział I Popytowe i kosztowe aspekty wyceny świadczeń zdrowotnych.................................17 1...Świadczenia.zdrowotne.jako.przedmiot.wyceny..................................................17 2...Istota.i.metody.wyceny.świadczeń.zdrowotnych.................................................25 3...Koszty.jako.podstawa.wyceny.świadczeń.zdrowotnych.w.szpitalu...................39 4...Rachunek.kosztów.jako.źródło.informacji.do.wyceny.procesu.. leczenia.pacjenta....................................................................................................... 45 5...Obiekty.kosztów.na.potrzeby.wyceny.procesu.leczenia.pacjenta......................57 Rozdział II Analiza stosowanych zasad rachunku kosztów i wyceny świadczeń zdrowotnych lecznictwa szpitalnego w Polsce ..........................................70 1...Finansowanie.systemu.ochrony.zdrowia.w.Polsce..............................................70 2...Zasady.wyceny.świadczeń.zdrowotnych.lecznictwa.stacjonarnego.. na.szczeblu.centralnym............................................................................................75 3...Jednorodne.Grupy.Pacjentów.jako.podstawa.wyceny.i.finansowania. szpitalnych.świadczeń.zdrowotnych......................................................................82 4...Ewolucja.rachunku.kosztów.w.podmiotach.leczniczych....................................93 Rozdział III Zasady rachunku kosztów i wyceny świadczeń zdrowotnych w wybranych krajach europejskich – analiza porównawcza ....................................................106 1...Systemy.finansowania.ochrony.zdrowia.w.wybranych.. krajach.europejskich...............................................................................................106 1.1...Anglia................................................................................................................106 1.2...Francja...............................................................................................................111 1.3...Niemcy..............................................................................................................115  Spis treści 1.4...Słowenia............................................................................................................118 1.5...Podsumowanie.systemów.finansowania.ochrony.zdrowia. w.analizowanych.krajach.europejskich....................................................... 122 2...Analiza.systemów.DRG.w.wybranych.krajach.europejskich.......................... 124 2.1...Anglia............................................................................................................... 124 2.2...Francja.............................................................................................................. 128 2.3...Niemcy..............................................................................................................133 2.4...Słowenia............................................................................................................137 2.5...Podsumowanie.analizy.systemów.DRG.......................................................139 3...Wycena.świadczeń.zdrowotnych.na.szczeblu.centralnym.. w.wybranych.krajach.europejskich......................................................................142 3.1...Anglia................................................................................................................142 3.2...Francja...............................................................................................................146 3.3...Niemcy............................................................................................................. 150 3.4...Słowenia........................................................................................................... 154 3.5...Podsumowanie.wyceny.świadczeń.zdrowotnych.na.szczeblu.centralnym.....157 4...Zasady.rachunku.kosztów.stosowane.na.potrzeby.wyceny.świadczeń. zdrowotnych.w.wybranych.krajach.europejskich..............................................159 4.1...Anglia................................................................................................................160 4.2...Francja...............................................................................................................164 4.3...Niemcy..............................................................................................................169 4.4...Słowenia............................................................................................................175 4.5...Podsumowanie.zasad.rachunku.kosztów.stosowanych.. na.potrzeby.wyceny.świadczeń.zdrowotnych.............................................176 Rozdział IV Badanie i ocena wpływu rachunku kosztów i wyceny procesu leczenia pacjenta na dokonania szpitali........................................................178 1...Pozytywna.teoria.rachunkowości.i.jej.znaczenie.. w.prowadzonych.badaniach.empirycznych........................................................178 2...Wielowymiarowy.model.służący.do.pomiaru.wpływu.. rachunku.kosztów.na.dokonania.szpitala...........................................................185 3...Badanie.stanu.zaawansowania.rachunku.kosztów.i.jakości.. wyceny.świadczeń.zdrowotnych.w.wybranych.krajach.europejskich............195 4...Ocena.wpływu.rachunku.kosztów.na.dokonania.szpitali................................210 Rozdział V Koncepcja modelu wyceny świadczeń zdrowotnych na potrzeby lecznictwa stacjonarnego ......................................................................... 230 1...Założenia.do.modelu.wyceny.świadczeń.zdrowotnych.. dla.lecznictwa.stacjonarnego.................................................................................231 2...Ewidencja.i.rozliczanie.kosztów.na.potrzeby.wyceny.świadczeń.. lecznictwa.stacjonarnego...................................................................................... 241 Spis treści  3...Zasady.wyceny.świadczeń.zdrowotnych.na.poziomie.szpitala....................... 247 4...Zasady.wyceny.świadczeń.zdrowotnych.lecznictwa.stacjonarnego.. na.szczeblu.centralnym......................................................................................... 265 5...Propozycja.raportu.dotyczącego.kosztów.na.potrzeby.wyceny.. świadczeń.zdrowotnych.na.szczeblu.centralnym...............................................271 6...Warunki.zastosowania.modelu.do.wyceny.świadczeń.zdrowotnych.. i.jego.zalety.............................................................................................................. 280 Zakończenie....................................................................................................................... 289 Załączniki .......................................................................................................................... 299 Załącznik.1..Kwestionariusz.ankiety.dla.działu.księgowości................................301 Załącznik.2..Kwestionariusz.ankiety.dla.dyrektora.szpitala................................ 305 Załącznik.3..Lista.kont.syntetycznych.i.analitycznych.zespołu.4.i.5.................. 308 Bibliografia.........................................................................................................................313 Spis tabel .............................................................................................................................329 Spis rysunków ....................................................................................................................332 Spis wykresów ....................................................................................................................333   Wykaz najWażniejSzych SkrótóW –. Agencja.Oceny.Technologii.Medycznych.i.Taryfikacji. –. agences.régionales.de.l’hospitalisation. –. agences.régionales.de.santé. –. diagnosis related groups –. Dziennik.Ustaw –. Dziennik.Urzędowy –. études nationales de coûts à méthodologie commune –. groupes.homogènes.de.malades. –. Gesetzliche Krankenversicherung. –. Health.Care.Financing.Administration –. Healthcare.Financial.Management.Association –. health related group –. Jednorodne.Grupy.Pacjentów –. Monitor.Polski –. Międzynarodowe.Standardy.Sprawozdawczości.Finansowej –. Narodowy.Fundusz.Zdrowia –. National.Health.Service. –. patient administration system. –. payment by result. –.. rozporządzenie. Ministra. Zdrowia. w.sprawie. świadczeń. gwarantowanych. z.zakresu.leczenia.szpitalnego.z.22.11.2013.r..(Dz.U..z.2016.r..poz..694) –. skupine.primerljivih.primerov. –. secondary uses service. –. ustawa.o.działalności.leczniczej.z.15.04.2011.r..(Dz.U..z.2016.r..poz..1638) –. ustawa.o.rachunkowości.z.29.09.1994.r..(Dz.U..z.2016.r..poz..1047) –. ustawa.o.świadczeniach.opieki.zdrowotnej.finansowanych.ze.środków.pub- licznych.z.27.08.2004.r..(Dz.U..z.2016.r..poz..1793) –. Zavod.za.Zdravstveno.Zavarovanje.Slovenije AOTMiT.. ARH.. ARS.. DRG.. Dz.U... Dz.Urz... ENCC . GHM.. GKV . HCFA.. HFMA.. HRG.. JGP.. M.P... MSSF.. NFZ.. NHS.. PAS.. PbR . r.ś.g.l.s... SPP.. SUS . u.d.l... u.r... u.ś.o.z. . ZZZS.. 10 Wykaz skrótów Wykaz skrótów 11 WStęp Szpitale,.świadcząc.usługi.medyczne,.oferują.na.rynku.świadczeń.zdrowotnych.pro- dukt,.którym.jest.proces.leczenia.pacjenta.z.określoną.jednostką.chorobową..Taki. proces,.tak.jak.każdy.produkt.podlegający.mechanizmom.rynkowym.–.kupna.i.sprze- daży,.powinien.podlegać.wycenie,.której.celem.jest.ustalenie.jego.wartości..Na.war- tość.procesu.leczenia.pacjenta.składają.się.różne.obiekty.i.działania,.w.tym.procedury. medyczne..Ustalenie.ich.kosztów.na.poziomie.szpitala.stanowi.jeden.z.najważniejszych. warunków.wyceny.świadczeń.zdrowotnych.na.szczeblu.centralnym.i.jest.zasadniczym. czynnikiem.efektywnego.systemu.finansowania.ochrony.zdrowia.. Lecznictwo.szpitalne.zajmuje.szczególną.pozycję.we.wszystkich.systemach.ochrony. zdrowia.i.jest.największym.konsumentem.środków.finansowych.przeznaczonych.na. ochronę.zdrowia.zarówno.w.Polsce,.jak.i.w.innych.krajach1..Jest.ono.ukierunkowane. na.całodobowe.kompleksowe.świadczenia.zdrowotne.polegające.na.diagnozowaniu,. leczeniu,.pielęgnacji.i.rehabilitacji,.które.nie.mogą.być.realizowane.w.ramach.innych. stacjonarnych.i.całodobowych.świadczeń.zdrowotnych.lub.ambulatoryjnych.świad- czeń.zdrowotnych..Świadczeniami.szpitalnymi.są.także.świadczenia.stacjonarne.udzie- lane.z.zamiarem.zakończenia.ich.udzielania.w.okresie.nieprzekraczającym.dwudziestu. czterech.godzin.(art..2.ust..1.pkt.11.u.d.l.). Wycena.świadczeń.zdrowotnych.oferowanych.przez.szpitale.jest.zagadnieniem.nie- zmiernie.skomplikowanym.oraz.wciąż.niewystarczająco.zbadanym..Wynika.to.ze. złożoności.realizowanych.procesów.i.różnorodności.zasobów.koniecznych.do.ich.wy- konania,.w.tym.wysoko.wykwalifikowanej.kadry.medycznej.o.różnej.specjalizacji.. Decyduje.ona.o.zakresie.i.rozmiarze.wykonywanych.świadczeń.zdrowotnych,.które. zależą.przede.wszystkim.od.stanu.zdrowia.pacjentów,.i.ma.zasadniczy.wpływ.na.po- ziom.kosztów.leczenia..Z.kolei.na.wielkość.środków.finansowych.będących.w.dyspo- zycji.szpitali.wpływają.ceny.świadczeń.wyznaczane.przez.płatnika..Ich.poziom.nie. gwarantuje.pokrycia.poniesionych.kosztów,.co.skutkuje.zwiększaniem.zadłużenia. tych.jednostek. 1.....A..Wasiak,.P..Szeląg,.Wydatki na ochronę zdrowia w Polsce na tle krajów UE w latach 2007–2011,. Finanse.i.Prawo.Finansowe.2015,.vol..II.(2),.s..67–85. 12 Wstęp Od.2008.roku.podstawę.finansowania.świadczeń.szpitalnych.w.Polsce.stanowi.sy- stem.Jednorodnych.Grup.Pacjentów.(JGP).(diagnostic related groups –.DRG)..W.tym. systemie.bazą.rozliczenia.szpitali.z.płatnikiem.są.zryczałtowane.stawki.przypisane. przypadkom.chorobowym.ujętym.w.grupy.jednorodne.klinicznie.i.kosztowo..Ich. wycena.wymaga.zgromadzenia.szeregu.danych.kosztowych.oraz.statystycznych.do- tyczących.realizacji.tych.świadczeń..Przy.tym.ceny.świadczeń.zdrowotnych,.stano- wiące.podstawę.finansowania.działalności.szpitali,.powinny.być.oparte.na.rzetelnych. i.wiarygodnych.informacjach.o.kosztach..Źródłem.tych.informacji.powinien.być.pra- widłowo.prowadzony.i.sprawnie.działający.rachunek.kosztów..O.wartości.świadczeń. zdrowotnych.decydują.bowiem.koszty.poniesione.na.ich.wykonanie..Warto.dodać,.że. znajomość.rzeczywistych.kosztów.działalności.szpitali.i.wielkości.realizowanych.przez. nie.świadczeń.zdrowotnych,.ich.struktury.oraz.reakcji.na.zmiany.ich.rozmiarów.czy. liczby.leczonych.pacjentów.jest.niezbędna.także.na.potrzeby.ustalania.cen.świadczeń. zdrowotnych.na.szczeblu.centralnym. Należy.podkreślić,.że.w.polskim.systemie.ochrony.zdrowia.informacje.o.kosztach. świadczeń.zdrowotnych.realizowanych.przez.szpitale.nie.były.dotychczas.wykorzy- stywane.do.ustalania.ich.cen.(taryf).na.szczeblu.centralnym..Narodowy.Fundusz. Zdrowia.nie.był.zainteresowany.zbieraniem.i.przetwarzaniem.informacji.o.kosztach2. przydatnych.do.wyceny.świadczeń,.mimo.że.powinien.je.analizować.w.zakresie.nie- zbędnym.do.prawidłowego.zawierania.umów.o.udzielanie.świadczeń.opieki.zdro- wotnej.(art..97.ust..3.pkt.1.u.ś.o.z.)..Podstawę.ustalania.cen.świadczeń.zdrowotnych. stanowiły.zasoby.finansowe.płatnika.oraz.zastosowane.w.latach.ubiegłych.ceny.świad- czeń..Wynikało.to,.jak.się.wydaje,.z.braku.obowiązujących.uregulowań.prawnych. dotyczących.rachunku.kosztów,.gwarantujących.porównywalność.generowanych. informacji.kosztowych3. Aktualnie.w.warunkach.dokonywanych.zmian.w.systemie.ochrony.zdrowia.problem. ten.nabiera.coraz.większego.znaczenia..Od.lat.trwa.dyskusja.dotycząca.konstrukcji. rachunku.kosztów.dla.podmiotów.leczniczych.(w.tym.szpitali)..Poszukiwanie.coraz. 2.....Potwierdzają.to.wyniki.badań.dokonane.w.ramach.projektu.badawczego.finansowanego.przez.Mi- nisterstwo.Nauki.i.Szkolnictwa.Wyższego.nt..„Koncepcja.sprawozdawczości.szpitali.na.potrzeby.zintegro- wanego.systemu.oceny.dokonań”,.realizowanego.pod.kierunkiem.prof..dr.hab..M..Hass-Symotiuk.w.latach. 2007–2010,. którego. byłam. uczestnikiem.. Wyniki. projektu. zostały. opublikowane. w.pracy:. M.. Hass. Sy- motiuk.(red.),.Koncepcja sprawozdawczości szpitali na potrzeby zintegrowanego systemu oceny dokonań, Szczecin.2011. 3.....Rozporządzenie.Ministra.Zdrowia.i.Opieki.Społecznej.w.sprawie.szczególnych.zasad.rachunku.kosz- tów.w.publicznych.zakładach.opieki.zdrowotnej.z.22.12.1998.r..(Dz.U..Nr.164,.poz..1194),.które.do.tej.pory. obowiązywało.wszystkie.samodzielne.publiczne.zakłady.opieki.zdrowotnej,.zostało.uchylone.w.2011.roku. na.mocy.ustawy.o.działalności.leczniczej..Z.kolei.wydane.w.2015.roku.rozporządzenie.Ministra.Zdrowia.. w.sprawie.zaleceń.dotyczących.standardu.rachunku.kosztów.u.świadczeniodawców.z.8.07.2015.r..(Dz.U.. poz..1126).nie.nakłada.obowiązku.jego.stosowania.na.wszystkich.świadczeniodawców,.lecz.na.te.podmio- ty,.które.wyrażą.zainteresowanie.współpracą.z.Agencją.Oceny.Technologii.Medycznej.i.Taryfikacji.w.za- kresie.przekazywania.danych..Obowiązek.ten,.zgodnie.z.przepisami.ustawowymi,.zacznie.obowiązywać. od.1.stycznia.2020.r. Wstęp 13 bardziej.doskonałych.zasad.pomiaru.i.wyceny.zdarzeń.i.procesów,.w.tym.dotyczących. działalności.medycznej,.stanowi.istotną.część.teorii.rachunkowości..Dotyczy.to.za- równo.metodyki.liczenia.kosztów.świadczeń.zdrowotnych.na.poziomie.szpitala,.jak. i.ustalania.ich.cen.na.szczeblu.centralnym. Zasadniczym.celem.niniejszej.pracy.jest.opracowanie.modelu.wyceny.świadczeń.zdro- wotnych.dla.lecznictwa.stacjonarnego.w.Polsce..Jego.zakresem.objęto.dwa.poziomy:. poziom.szpitala.i.poziom.centralny.systemu.ochrony.zdrowia..Wdrożenie.tego.modelu. w.polskim.systemie.ochrony.zdrowia.wymaga.przyjęcia.jednolitych.zasad.rachunku. kosztów.dla.szpitali,.co.zapewni.uzyskanie.porównywalnych.informacji.o.kosztach. świadczeń.zdrowotnych.na.potrzeby.ich.wyceny..Realizacja.celu.głównego.pracy.wy- magała.rozwiązania.szeregu.celów.szczegółowych,.za.które.uznano:. 1). przedstawienie.aparatu.pojęciowego.dotyczącego.świadczeń.zdrowotnych,.usta- lania.ich.wartości.oraz.metod.wyceny,.ze.szczególnym.uwzględnieniem.metod. kosztowych, 2). dokonanie.analizy.i.oceny.metod.wyceny.i.finansowania.świadczeń.zdrowotnych. na.szczeblu.centralnym.oraz.rozwiązań.dotyczących.rachunku.kosztów.szpitali,. jakie.obowiązywały.w.Polsce.w.okresie.od.1999.roku.do.chwili.obecnej, 3). przeprowadzenie.analizy.porównawczej.metod.wyceny.świadczeń.zdrowotnych. w.oparciu.o.system.DRG,.a.także.modeli.rachunku.kosztów.stanowiących.pod- stawę.tej.wyceny.w.wybranych.krajach.europejskich.(Anglii,.Francji,.Niemczech. i.Słowenii), 4). zdiagnozowanie.poziomu.zaawansowania.rachunku.kosztów,.ze.szczególnym. uwzględnieniem.jakości.wyceny.procesu.leczenia.pacjenta.i.stopnia.wykorzysta- nia.informacji.kosztowych.przez.kierownictwo.szpitali.funkcjonujących.w.Pol- sce,.Anglii.i.Słowenii,. 5). określenie.wpływu.stosowanych.rozwiązań.w.zakresie.rachunku.kosztów.na. dokonania.szpitali.i.określenie.czynników,.które.wpływają.na.jakość.wyceny. procesu.leczenia.pacjenta.w.szpitalach, 6). określenie.obiektów.kosztów.uwzględnionych.w.proponowanym.modelu.wyce- ny.świadczeń.zdrowotnych.na.poziomie.szpitala.i.elementów.kosztów.branych. pod.uwagę.przy.ustalaniu.wag.kosztowych,.a.co.za.tym.idzie.–.taryf.cenowych. JGP.na.potrzeby.ich.centralnej.wyceny, 7). określenie.warunków.niezbędnych.do.wdrożenia.opracowanego.modelu.. Jako.wiodącą.do.weryfikacji.przyjęto.następującą.hipotezę.badawczą:.właściwym.na- rzędziem.do.ustalania.kosztów.świadczeń.zdrowotnych.dla.lecznictwa.stacjonarnego. jest.model.rachunku.kosztów.działań.sterowany.czasem,.zintegrowany.z.systematycz- nym.rachunkiem.kosztów..Dążąc.do.osiągnięcia.założonych.celów.rozprawy,.sformu- łowano.również.następujące.hipotezy.pomocnicze: 1). proces.leczenia.pacjenta.powinien.być.podstawowym.obiektem.wyceny.świad- czeń.zdrowotnych.w.szpitalu.na.potrzeby.ustalania.wag.kosztowych,.a.co.za.tym. idzie.–.taryf.cenowych.JGP.na.szczeblu.centralnym,. 14 Wstęp 2). ujednolicone.standardy.rachunku.kosztów.dla.szpitali.sprzyjają.wykorzystaniu. informacji.o.kosztach.w.procesie.wyceny.świadczeń.zdrowotnych.na.szczeblu. centralnym,.a.także.wpływają.pozytywnie.na.jakość.tej.wyceny.i.system.finan- sowania.szpitali, 3). wyższy.stopień.zaawansowania.rachunku.kosztów.szpitali.sprzyja.lepszemu. wykorzystaniu.informacji.o.kosztach.przez.kierownictwo.szpitala.oraz.wpływa. pozytywnie.na.jego.dokonania..Z.drugiej.strony.na.stopień.zaawansowania.ra- chunku.kosztów.szpitala.wpływają.takie.czynniki,.jak:.wielkość.i.status.szpitala,. wykształcenie.dyrektora.szpitala.i.jakość.informatyzacji.szpitala. Praca.składa.się.z.pięciu.rozdziałów.poprzedzonych.wstępem.i.podsumowanych.w.za- kończeniu... W.rozdziale.pierwszym.przedstawiono.istotę,.cechy.i.rodzaje.świadczeń.zdrowotnych. realizowanych.przez.szpitale,.problematykę.ich.wyceny.i.charakterystykę.stosowa- nych.w.tym.zakresie.metod,.a.także.rolę.kosztów.i.ich.rachunku.w.wycenie.świadczeń. zdrowotnych..Ukazano.w.nim.etapy.rachunku.kosztów.niezbędne.do.kalkulacji.kosz- tów.różnych.obiektów.składających.się.na.proces.leczenia.pacjenta.w.szpitalu..Etapy. te.wykorzystano.w.dalszej.części.pracy,.w.szczególności.w.badaniach.empirycznych. prowadzonych.na.potrzeby.oceny.stopnia.rozwoju.rachunku.kosztów.w.polskich,.an- gielskich.i.słoweńskich.szpitalach..Końcowe.dociekania.tego.rozdziału.odnoszą.się.do. analizy.obiektów.kosztów.istotnych.w.procesie.leczenia.pacjenta,.które.wykorzystano. w.ostatniej.części.monografii.do.opracowania.modelu.wyceny.świadczeń.zdrowotnych. dla.lecznictwa.stacjonarnego.. W.rozdziale.drugim.dokonano.analizy.zasad.wyceny.świadczeń.zdrowotnych.leczni- ctwa.szpitalnego.na.szczeblu.centralnym.i.zasad.rachunku.kosztów,.który.powinien. stanowić.podstawowe.źródło.informacji.do.tej.wyceny..Szczególną.uwagę.skupiono.na. jednostkach.rozliczeniowych.stosowanych.w.Polsce.do.wyceny.świadczeń.zdrowot- nych.na.szczeblu.centralnym,.wskazując.ich.wady.i.zalety.z.punktu.widzenia.szpitala,. pacjenta.i.płatnika,.a.zawłaszcza.na.Jednorodnych.Grupach.Pacjentów,.które.stano- wią.obecnie.podstawę.finansowania.świadczeniodawców..Dokonano.w.nim.również. analizy.obowiązujących.zasad.rachunku.kosztów.w.różnych.okresach.reformowa- nia.systemu.ochrony.zdrowia..Przedstawione.zasady.i.organizacja.procesu.wyceny. i.finansowania.świadczeń.szpitalnych.w.Polsce.zostały.następnie.skonfrontowane. z.doświadczeniami.zagranicznymi. W.rozdziale.trzecim.zaprezentowano.wyniki.analizy.porównawczej.rozwiązań.doty- czących.wyceny.świadczeń.szpitalnych.na.szczeblu.centralnym.i.stosowanych.zasad. rachunku.kosztów.w.szpitalach.w.wybranych.krajach.europejskich,.w.których.działa. system.DRG..Analiza.dotyczyła.funkcjonujących.rozwiązań.w.tym.zakresie,.zarówno. w.krajach.stosujących.jednolite.standardy.rachunku.kosztów.na.potrzeby.centralnej. wyceny,.jak.i.w.krajach,.w.których.takie.standardy.nie.obowiązują,.a.proces.wyceny. Wstęp 1 następuje.w.oderwaniu.od.kosztów..Uwzględniono.w.niej.czynniki.mające.wpływ. na.stopień.wykorzystania.informacji.o.kosztach.szpitali.w.procesie.ustalania.taryf. cenowych.na.szczeblu.centralnym,.takie.jak:.specyfika.systemu.ochrony.zdrowia,. szczegółowe.regulacje.dotyczące.systemu.DRG.stanowiącego.podstawę.finansowania. szpitali,.zasady.wyceny.świadczeń.zdrowotnych.obowiązujące.na.szczeblu.centralnym. oraz.szczegółowe.zasady.rachunku.kosztów.stosowane.w.szpitalach.i.stopień.ich.ujed- nolicenia..Analizą.objęto.państwa.europejskie.(Anglię,.Niemcy,.Francję.i.Słowenię),. w.których.funkcjonują.różne.modele.finansowania.ochrony.zdrowia.i.różny.stopień. wykorzystania.informacji.kosztowych.w.procesie.wyceny.świadczeń.zdrowotnych.. Wyniki.badań.empirycznych.przeprowadzonych.w.polskich,.angielskich.i.słoweńskich. szpitalach,.dotyczące.stosowanych.rozwiązań.w.zakresie.rachunku.kosztów,.ze.szcze- gólnym.uwzględnieniem.zasad.wyceny.procesu.leczenia.pacjenta,.stanowią.główną. treść.rozdziału.czwartego..Zakresem.badań.objęto.poszczególne.etapy.rachunku.kosz- tów.stosowane.w.szpitalach.oraz.stopień.wykorzystania.informacji.kosztowych.przez. kierownictwo.szpitali..W.toku.dalszych.rozważań.oceniono.wpływ.stopnia.rozwoju. rachunku.kosztów.na.dokonania.szpitala..Wykorzystano.w.nich.model.uwarunkowań. sytuacyjnych,.w.którym.zidentyfikowano.również.czynniki.strukturalne,.potencjal- nie.warunkujące.poziom.zaawansowania.rachunku.kosztów.i.stopień.wykorzystania. informacji.kosztowych.przez.kierownictwo.szpitala..Wnioski.z.badań.stały.się.podsta- wą.do.opracowania.modelu.wyceny.świadczeń.zdrowotnych.na.potrzeby.lecznictwa. stacjonarnego. Piąty.rozdział.został.w.całości.poświęcony.realizacji.głównego.celu.pracy,.jakim.było. opracowanie.modelu.wyceny.świadczeń.zdrowotnych.na.potrzeby.lecznictwa.stacjo- narnego..Na.tle.przyjętych.założeń.do.proponowanego.dwupoziomowego.modelu. przedstawiono.zasady.ustalania.kosztów.świadczeń.zdrowotnych.na.poziomie.szpi- tala.i.rekomendacje.w.zakresie.sposobu.wyceny.świadczeń.zdrowotnych.na.poziomie. centralnym..Aby.umożliwić.wycenę.świadczeń.na.poziomie.centralnym,.opracowa- no.propozycję.raportu.kosztowego.przygotowywanego.przez.szpitale..Raport.ten.ma. zapewnić.spójność.obu.poziomów.wyceny..W.końcowej.części.rozważań.wskaza- no.warunki.niezbędne.do.zastosowania.opracowanego.modelu.wyceny.świadczeń. zdrowotnych.w.polskim.systemie.ochrony.zdrowia.oraz.potencjalne.korzyści.jego. wdrożenia.. Praca.ma.charakter.teoretyczno-empiryczny.oraz.aplikacyjny..Jej.realizacja.wyma- gała.wykorzystania.szeregu.metod.badawczych.i.przeprowadzenia.obszernych.badań. literaturowych..Badania.te.miały.charakter.interdyscyplinarny..W.przeprowadzonych. studiach.literaturowych.wykorzystano.krajowe.i.zagraniczne.publikacje.z.zakresu. rachunkowości,.finansów,.organizacji.i.zarządzania,.informatyki,.ekonomiki.zdro- wia,.medycyny,.a.także.liczne.akty.prawne.i.raporty.różnych.podmiotów.krajowych. i.zagranicznych.funkcjonujących.w.systemie.ochrony.zdrowia..W.pierwszej.części. pracy,.która.ma.charakter.teoretyczny,.wykorzystano.głównie.metody.diagnostyczne. 1 Wstęp umożliwiające.poznanie.istoty.rozważanych.zagadnień,.a.także.metodę.analizy.po- równawczej.i.metodę.analizy.opisowej.. Na.potrzeby.oceny.stopnia.rozwoju.rachunku.kosztów.na.poziomie.szpitali.funkcjo- nujących.w.Polsce.i.innych.krajach.europejskich.stosujących.system.Jednorodnych. Grup.Pacjentów.przeprowadzono.badania.empiryczne.przy.wykorzystaniu.techniki. ankietyzacji,.wywiadów.i.własnych.obserwacji..W.badaniach.tych.pozyskano.rów- nież.dane.potrzebne.do.oceny.dokonań.szpitali.i.stopnia.wykorzystania.informacji. kosztowych.przez.kierownictwo.szpitali..Do.interpretacji.danych.empirycznych.użyto. metody.analizy.i.syntezy.z.wykorzystaniem.porównania,.abstrahowania.i.uogólnia- nia,.co.umożliwiło.połączenie.powstałych.w.wyniku.analizy.różnych.elementów.do- stępnej.wiedzy.teoretycznej,.uporządkowanie.jej.i.powiązanie.dostępnych.informacji. w.logiczne.zależności..Na.potrzeby.tego.badania.wykorzystano.również.procedurę. badawczą.zalecaną.w.pozytywnej.teorii.rachunkowości..W.celu.zbadania.wpływu. stopnia.rozwoju.rachunku.kosztów.na.dokonania.szpitali.opracowano.i.poddano.we- ryfikacji.model.uwarunkowań.sytuacyjnych..Model.ten.wykorzystano.również.do. oceny.wpływu.takich.zmiennych,.jak.wielkość.i.status.szpitala,.wykształcenie.dyrek- tora.szpitala.i.poziom.informatyzacji,.na.poziom.zaawansowania.rachunku.kosztów. i.stopień.wykorzystania.informacji.kosztowych.przez.kierownictwo.szpitala..W.celu estymacji.poszczególnych.parametrów.oraz.oceny.stopnia.dopasowania.zapropono- wanego.modelu.zastosowano.różne.narzędzia.statystyczne,.w.tym.analizę.korelacji,. regresji.wielorakiej.oraz.procedurę.modelowania.równań.strukturalnych.przy.wyko- rzystaniu.modułu.Sepath.zawartego.w.programie.Statistica.12.0..Dzięki.temu.w.ana- lizie.siły.i.formy.związku.między.analizowanymi.zmiennymi.można.było.uwzględnić. wiele.powiązanych.ze.sobą.zależności.przyczynowych.. Przy.opracowaniu.modelu.wyceny.świadczeń.zdrowotnych.na.potrzeby.lecznictwa.sta- cjonarnego.wykorzystano.metodę.systemową.i.analogii..Zaproponowane.rozwiązania. są.efektem.m.in..obszernej.analizy.literatury.przedmiotu,.aktów.prawnych.oraz.prze- prowadzonych.badań.empirycznych..Opracowany.model.wyceny.w.części.dotyczącej. zasad.ustalania.kosztów.na.poziomie.szpitala.został.zaprezentowany.na.przykładzie. oddziału.kardiologicznego..Jego.rozbudowa.o.kolejne.oddziały.i.inne.ośrodki.kosztów. działalności.podstawowej.szpitala.może.nastąpić.według.przedstawionego.wzorca. Chciałabym.podziękować.recenzentom.pracy:.prof..dr.hab..Marii.Hass-Symotiuk.oraz. prof..dr..hab. Jerzemu.Gieruszowi.za.ich.cenne.uwagi.i.wskazówki.dotyczące.maszy- nopisu..Pani.Profesor.dziękuję.również.za.wsparcie.merytoryczne,.inspiracje.i.opiekę. w.całym.okresie.mojego.naukowego.rozwoju. 1 Rozdział I popytoWe i koSztoWe aSpekty Wyceny śWiadczeń zdroWotnych Celem.niniejszego.rozdziału.jest.zdefiniowanie.pojęć.dotyczących.świadczeń.zdrowot- nych,.przede.wszystkim.tych,.które.są.związane.z.procesem.leczenia.pacjenta.w.szpitalu,. i.przedstawienie.zasad.ich.wyceny..Szczególną.uwagę.zwrócono.na.podstawowy.obiekt. procesu.leczenia.pacjenta,.jakim.jest.procedura.medyczna..W.przeprowadzonej.anali- zie.wykorzystano.zarówno.literaturę.przedmiotu,.jak.i.obowiązujące.regulacje.prawne.. W.dalszej.części.rozdziału.dokonano.charakterystyki.kosztów.w.odniesieniu.do.wyce- ny.świadczeń.zdrowotnych.na.poziomie.szpitala.i.przedstawiono.etapy.rachunku.kosz- tów.stanowiącego.najważniejsze.źródło.danych.do.wyceny.procesu.leczenia.pacjenta.. Zaprezentowane.etapy.rachunku.kosztów.zostały.później.wykorzystane.w.prowadzonych. badaniach.empirycznych.dotyczących.stopnia.zaawansowania.rachunku.kosztów.prowa- dzonych.w.Polsce,.Anglii.i.Słowenii..Uwzględniono.je.również.w.modelu.uwarunkowań. sytuacyjnych,.służącym.do.zbadania.wpływu.stosowanych.rozwiązań.w.zakresie.rachun- ku.kosztów.na.dokonania.szpitala..Głównym.celem.tego.rozdziału.była.prezentacja.naj- ważniejszych.obiektów.kosztów.istotnych.w.procesie.leczenia.pacjenta..Zaprezentowane. obiekty.zostały.bowiem.wykorzystane.w.koncepcji.modelu.wyceny.świadczeń.zdrowot- nych.dla.lecznictwa.szpitalnego.przedstawionej.w.ostatnim.rozdziale.pracy. 1. świadczenia zdrowotne jako przedmiot wyceny Zmiana.systemu.finansowania.świadczeń.zdrowotnych.związana.z.przejściem.na. kontraktowanie.usług.medycznych.według.koncepcji.Jednorodnych.Grup.Pacjentów. spowodowała.konieczność.poznania.kosztów.jednostkowych.leczenia.pacjenta,.które. mogą.stanowić.podstawę.cenową.usług.medycznych..Kalkulacja.tych.kosztów.wyma- ga.jednak.wyceny.różnorodnych.usług.medycznych.wykonywanych.na.rzecz.pacjenta. będącego.podstawowym.obiektem.kosztów.działalności.szpitali. Usługi.stanowią.dominujący.obszar.działalności.społeczno-gospodarczej.naszego. kraju,.a.stopień.ich.rozwoju.decyduje.o.poziomie.i.jakości.życia.mieszkańców..Pojęcie. 1 Rozdział I. Popytowe i kosztowe aspekty wyceny świadczeń zdrowotnych usługi.jest.różnie.definiowane.w.literaturze.przedmiotu..Przykładowe.definicje.usługi. prezentuje.tabela.1. Tabela 1. Przykładowe.definicje.pojęcia.„usługa” Autor J..Henrze,.. E..Kehres A..Payne C..Groonross Definicja Rodzaj.świadczenia.wykonywanego.przez.jeden.podmiot.na.rzecz.innego.podmiotu,. które.nie.ma.postaci.materialnej. Każda.czynność.zawierająca.w.sobie.efekt.niematerialności,.która.polega.na. oddziaływaniu.na.klienta,.a.która.nie.powoduje.przeniesienia.prawa.własności.. Przeniesienie.prawa.własności.może.jednak.nastąpić,.a.świadczenie.usługi.może.być. lub.też.nie.być.ściśle.związane.z.dobrem.materialnym. Obiekt.procesu.transakcyjnego.oferowany.przez.firmy.i.instytucje,.które.generalnie. oferują.usługi.i.które.postrzegają.się.jako.organizacje.„usługowe”. Źródło:.opracowanie.na.podstawie:.J..Henrze,.E..Kehres,.Rachunek kosztów i świadczeń w szpita- lach,.Zielona.Góra.2001,.s..875;.A..Payne,.Marketing usług,.Warszawa.1996,.s..20;.C..Groonross,. Strategic Management and Marketing in the Service Sector,.Lund.1994,.s..19. Niezależnie.od.przyjętej.definicji.za.najbardziej.charakterystyczne.cechy.usług.przyj- muje.się.najczęściej4: −. niematerialność.–.usługi.nie.są.związane.z.wytwarzaniem.dóbr.materialnych; −. różnorodność.–.usługi.nie.są.jednolite.i.występuje.problem.z.ich.standaryzacją; −. nierozdzielność.–.w.usługach.występuje.nierozdzielność.procesu.produkcji,.dys- trybucji,.sprzedaży.i.konsumpcji; −. nietrwałość.–.nie.ma.możliwości.magazynowania.usług. Powyższe.cechy.można.również.odnieść.do.usług.zdrowotnych..Usługi.zdrowotne. są.zaliczane.do.usług.pożądanych.społecznie,.a.ich.świadczenie.jest.m.in..związane. z.realizacją.polityki.społeczno-ekonomicznej.państwa..Zdefiniowanie.tych.usług.sta- nowi.szczególne.wyzwanie,.gdyż.samo.pojęcie.zdrowia.jest.kategorią.złożoną.i.trudną. w.wycenie..W.literaturze.przedmiotu.proponuje.się.określać.efekty.usług.zdrowotnych. w.odniesieniu.do.wyników.zdrowotnych.rozpatrywanych.jako5:.wydłużanie.czasu. życia.i.poprawa.jego.jakości,.poprawa.zdrowia.pacjenta,.satysfakcja.pacjenta.większa. niż.ta.związana.ze.skutkiem.zdrowotnym..Pomiar.efektów.tych.usług.powinien.zatem. wyznaczyć.wartość.dodaną.do.zdrowia.w.efekcie.procesu.leczenia..Usługi.zdrowotne. należą.do.tzw..usług.powszechnych,.czyli.szczególnego.rodzaju.usług.publicznych.. Powinny.być.one.świadczone.w.określonych.warunkach.zapewnionych.przez.państwo,. które.prowadzi.w.tym.celu.określone.działania.regulacyjno-kontrolne6.. 4.....M..Pluta-Olearnik,.Marketing usług,.Warszawa.1995,.s..45. 5.....R..Jacobs,.P.C..Smith,.A..Street,.Measuring efficiency in health care: analytic techniques and health policy,.Cambridge.2006. 6.....M..Raulinajtys-Grzybek,.Cost information as the basis for pricing of healthcare services financed from public funds, [w:].Cost management in the enterprises under globalization,.J..Chluska,.t..II,.Częstochowa. 2012,.s..101–123. 1. Świadczenia zdrowotne jako przedmiot wyceny 1 Podstawowym.rodzajem.usług.zdrowotnych.są.usługi.realizowane.w.obszarze.medycz- nym,.a.więc.usługi.medyczne.świadczone.m.in..przez.szpitale.i.inne.podmioty.lecznicze. na.rzecz.odbiorcy.–.pacjenta..Usługę.medyczną.można.określić.jako.zespół.profesjonal- nych.działań.z.wykorzystaniem.dostępnej.wiedzy.medycznej.i.aparatury,.których.zało- żonym.efektem.końcowym.jest.zdrowy.pacjent..Usługi.medyczne.są.wykonywane.przez. podmioty.lecznicze,.których.ustawowym.celem.działalności.jest.zapewnienie.opieki.zdro- wotnej.społeczeństwu..Na.usługę.medyczną.składają.się.różne.świadczenia.ściśle.medycz- ne.wykonywane.na.rzecz.pacjenta,.które.służą.zachowaniu,.przywracaniu.lub.poprawie. jego.zdrowia,.takie.jak:.badania.i.porady.lekarskie,.terapie,.świadczenia.rehabilitacyjne. i.pielęgnacyjne,.opieka.nad.pacjentem,.działania.zapobiegawcze,.diagnostyczne,.analityki. medycznej,.ale.także.usługi.towarzyszące,.np..hotelarskie,.wyżywienia,.informacyjne.. Każda.z.tych.usług.jest.równie.ważna.i.wpływa.na.globalną.wartość.całego.procesu.lecze- nia.pacjenta.cierpiącego.na.określoną.jednostkę.chorobową..W.praktyce.działalności.lecz- niczej.szpitala.usługi.te.mogą.być.relatywnie.nieskomplikowane.(np..wykonanie.badań. laboratoryjnych),.jak.również.bardzo.skomplikowane.(np..zabiegi.operacyjne.w.szpitalu).. Im.bardziej.skomplikowana.usługa,.tym.trudniej.jest.dokonać.jej.wyceny. W.ustawie.o.świadczeniach.opieki.zdrowotnej.finansowanych.ze.środków.publicznych. usługi.medyczne.są.określane.mianem.świadczeń.opieki.zdrowotnej,.których.udzie- lanie.jest.podstawowym.celem.działalności.leczniczej.szpitali.i.innych.podmiotów. leczniczych..Obejmują.one.świadczenie.zdrowotne,.świadczenie.zdrowotne.rzeczowe. i.świadczenie.towarzyszące..Ich.charakterystykę.prezentuje.tabela.2. Tabela 2. Charakterystyka.pojęć.związanych.ze.świadczeniami.opieki.zdrowotnej Rodzaje świadczeń Charakterystyka Świadczenia. gwarantowane Świadczenia. specjalistyczne Świadczenia.zdrowotne. rzeczowe Świadczenie.opieki.zdrowotnej.finansowane.w.całości.lub.współfinansowane. ze.środków.publicznych.na.zasadach.i.w.zakresie.określonych.w.ustawie. Świadczenie.opieki.zdrowotnej.we.wszystkich.dziedzinach.medycyny,. z.wyłączeniem.świadczeń.udzielanych.w.zakresie.podstawowej.opieki. zdrowotnej. Świadczenie.związane.z.procesem.leczenia,.leki,.wyroby.medyczne,. w.tym.wyroby.medyczne.będące.przedmiotami.ortopedycznymi,.i.środki. pomocnicze. Świadczenia.towarzyszące Zakwaterowanie.i.wyżywienie.w.zakładzie.opieki.zdrowotnej.całodobowej. Świadczenia. wysokospecjalistyczne Świadczenia.zdrowotne Źródło:.art..5.u.ś.o.z. lub.całodziennej.oraz.usługi.transportu.sanitarnego. Świadczenia.opieki.zdrowotnej.lub.procedury.medyczne.spełniające. łącznie.następujące.kryteria: a).udzielenie.świadczenia.wymaga.wysokiego.poziomu.zaawansowania. technicznego.świadczeniodawcy.i.zaawansowanych.kwalifikacji.osób. udzielających.świadczenia, b).koszt.jednostkowy.świadczeń.jest.wysoki. Działanie.służące.profilaktyce,.zachowaniu,.ratowaniu,.przywracaniu.lub. poprawie.zdrowia.oraz.inne.działanie.medyczne.wynikające.z.procesu. leczenia.lub.przepisów.odrębnych.regulujących.zasady.ich.udzielania. 20 Rozdział I. Popytowe i kosztowe aspekty wyceny świadczeń zdrowotnych Pojęcie.świadczenia.zdrowotnego.zostało.również.zdefiniowane.w.ustawie.o.działal- ności.leczniczej..W.rozumieniu.tej.ustawy.świadczenia.zdrowotne.to.działania.służące. zachowaniu,.ratowaniu,.przywracaniu.lub.poprawie.zdrowia.oraz.inne.działania.me- dyczne.wynikające.z.procesu.leczenia.lub.przepisów.odrębnych.regulujących.zasady. ich.wykonywania.(art..2.ust..1.pkt.10..u.d.l.).. Jednocześnie.ustawa.precyzuje.pojęcie.świadczenia.szpitalnego.jako.wykonywanego. całą.dobę.kompleksowego.świadczenia.zdrowotnego.polegającego.na.diagnozowa- niu,.leczeniu,.pielęgnacji.i.rehabilitacji,.które.nie.może.być.realizowane.w.ramach. innych.stacjonarnych.i.całodobowych.świadczeń.zdrowotnych.lub.ambulatoryjnych. świadczeń.zdrowotnych..Świadczeniami.szpitalnymi.są.także.świadczenia.stacjonar- ne.udzielane.z.zamiarem.zakończenia.ich.udzielania.w.okresie.nieprzekraczającym. dwudziestu.czterech.godzin.(art..2.ust..1.pkt.11.u.d.l.)..Świadczenia.szpitalne.mogą.być. zatem.wykonywane.zarówno.w.trybie.stacjonarnym,.jak.i.całodobowym..Świadczenia. szpitalne,.jak.sama.nazwa.wskazuje,.są.udzielane.przez.szpitale. W.polskim.systemie.ochrony.zdrowia.największy.udział.wydatków.Narodowego. Funduszu.Zdrowia.przypada.właśnie.na.leczenie.szpitalne.(około.50 .wszystkich. środków.przeznaczanych.na.sektor.zdrowotny),.które.zajmuje.szczególną.pozycję.we. wszystkich.systemach.ochrony.zdrowia7.. Kwestie.leczenia.szpitalnego.reguluje.rozporządzenie.Ministra.Zdrowia.w.sprawie. świadczeń.gwarantowanych.z.zakresu.leczenia.szpitalnego8..Gwarantowane.usługi. z.zakresu.leczenia.szpitalnego.obejmują.w.szczególności.(§.3.pkt.1.r.ś.g.l.s.): −. świadczenia.gwarantowane,.których.wykaz.znajduje.się.w.załączniku.nr.1.do. rozporządzenia,.w.podziale.na.świadczenia.identyfikowane.procedurami.me- dycznymi.(według.kodu.ICD-9).i.rozpoznaniami.(według.kodu.ICD-10), −. badania.diagnostyczne.oraz.leki.lub.wyroby.medyczne,.w.zakresie.niezbędnym. do.wykonania.świadczeń.gwarantowanych, −. świadczenia.w.chemioterapii, −. świadczenia.wykonywane.w.celu.realizacji.programów.lekowych.przysługują- cych.świadczeniobiorcy.na.podstawie.ustawy.o.refundacji.leków9. Warto.dodać,.że.zabiegi.chirurgii.plastycznej.lub.zabiegi.kosmetyczne.są.świadcze- niami.gwarantowanymi.tylko.wtedy,.gdy.są.udzielane.w.przypadkach.będących.na- stępstwem.wady.wrodzonej,.urazu,.choroby.lub.następstwem.ich.leczenia.(§.3.pkt.2. r.ś.g.l.s.)..Zgodnie.z.rozporządzeniem.w.sprawie.świadczeń.gwarantowanych.wszystkie. świadczenia.gwarantowane.powinny.być.udzielane.zgodnie.ze.wskazaniami.aktualnej. 7.....A..Wasiak,.P..Szeląg,.Wydatki na ochronę zdrowia w Polsce na tle krajów UE w latach 2007–2011,. Finanse.i.Prawo.Finansowe.2015,.nr.2,.s..67–85. 8.....Dz.U..z.2016.r..poz..694. 9.....Ustawa.o.refundacji.leków,.środków.spożywczych.specjalnego.przeznaczenia.żywieniowego.oraz.wy- robów.medycznych.z.12.05.2011.r..(Dz.U..z.2016.r..poz..1536.ze.zm.). 1. Świadczenia zdrowotne jako przedmiot wyceny 21 wiedzy.medycznej,.z.wykorzystaniem.metod.diagnostyczno-terapeutycznych.innych. niż.stosowane.w.medycynie.niekonwencjonalnej,.ludowej.lub.orientalnej. Świadczenia.gwarantowane.z.zakresu.leczenia.szpitalnego.mogą.być.udzielane.w.trybie. hospitalizacji,.hospitalizacji.planowej.i.jednego.dnia,.przy.czym.świadczeniodawca. udzielający.świadczeń.gwarantowanych.przy.każdym.z.tych.trybów.powinien.spełniać. określone.warunki..Rozporządzenie.w.sprawie.świadczeń.gwarantowanych.określa. również.poziom.finansowania.świadczeń.objętych.środkami.transportu.sanitarnego.. W.przypadku.pozostałych.usług.z.zakresu.leczenia.szpitalnego.ceny.świadczeń.są. ustalane.przez.płatnika,.czyli.przez.Narodowy.Fundusz.Zdrowia,.w.ramach.procesu. kontraktowania.świadczeń.zdrowotnych. Świadczenia.szpitalne.obejmują.zatem.różnorodne.działania.wchodzące.w.zakres.pro- cesu.leczenia.pacjenta..Mają.one.charakter.mocno.zindywidualizowany,.o.czym.świad- czy.duża.liczba.specjalności.medycznych..Można.do.nich.zaliczyć.zarówno.działania. medyczne,.jak.i.niemedyczne..W.skład.działań.medycznych.wchodzi.wykonywanie.pro- cedur.medycznych,.w.tym.różnego.rodzaju.badań.diagnostycznych.i.laboratoryjnych,. hospitalizacja.na.różnych.oddziałach.i.udzielanie.porad.medycznych..Natomiast.zakres. działań.niemedycznych.obejmuje.czynności.o.charakterze.wspomagającym,.takie.jak:. przyjęcie.pacjenta.do.szpitala,.wypisanie.pacjenta.ze.szpitala,.prowadzenie.dokumenta- cji.medycznej,.transport.do.szpitala.i.między.oddziałami,.wyżywienie.pacjenta.itp.10 Warto.również.podkreślić,.że.działalność.lecznicza.szpitali.polega.nie.tylko.na.wyko- nywaniu.świadczeń.zdrowotnych,.ale.również.na.promocji.zdrowia,.realizacji.zadań. dydaktycznych.i.badawczych.w.powiązaniu.z.udzielaniem.świadczeń.zdrowotnych. i.promocją.zdrowia,.w.tym.wdrażaniem.nowych.technologii.medycznych.oraz.metod. leczenia.(art..3.u.d.l.). Szpitale.mogą.udzielać.świadczeń.ogółowi.lub.docelowej.grupie.ludności..Większość. świadczeń.jest.wykonywana.z.wykorzystaniem.dostępnej,.specjalistycznej.wiedzy.me- dycznej.oraz.aparatury.i.sprzętu.medycznego..Istotnym.czynnikiem.tych.świadczeń. jest.stan.zdrowia.pacjenta,.od.tego.bowiem.zależy,.jakie.i.ile.świadczeń.zdrowotnych. zostanie.mu.udostępnionych..Świadczenia.te.mają.zatem.charakter.usług.cząstko- wych.(pośrednich).świadczonych.na.oddziałach.szpitalnych,.w.gabinetach.specjali- stycznych,.pracowniach.diagnostycznych.czy.zabiegowych..Przyczyniają.się.one.do. zaspokojenia.potrzeb.zdrowotnych.konkretnych.pacjentów.i.stanowią.istotny.element. usługi.finalnej.–.całego.procesu.leczenia.pacjenta..Z.drugiej.strony.mogą.one.również. występować.jako.samoistne.obiekty.będące.przedmiotem.wyceny,.np..badania.RTG,. USG,.pojedyncze.badania.laboratoryjne.w.sytuacji,.gdy.są.wykonywane.dla.pacjentów. niepodlegających.hospitalizacji.. 10.....M.. Pielaszek,. Wykorzystanie informacji z nowoczesnego rachunku kosztów w procesie zarządzania rentownością i efektywnością, [w:]. Rachunkowość zarządcza w podmiotach leczniczych, G.K.. Świderska,. M..Pielaszek,.Warszawa.2015,.s..128. 22 Rozdział I. Popytowe i kosztowe aspekty wyceny świadczeń zdrowotnych Podstawowym.elementem.procesu.leczenia.pacjenta.są.procedury.medyczne..Pojęcie. procedury.medycznej.definiuje.ustawa.o.świadczeniach.opieki.zdrowotnej.finanso- wanych.ze.środków.publicznych..Procedura.medyczna.została.tam.określona.jako. postępowanie.diagnostyczne,.lecznicze,.pielęgnacyjne,.profilaktyczne,.rehabilitacyjne. lub.orzecznicze.przy.uwzględnieniu.wskazań.do.jego.przeprowadzenia,.realizowane. w.warunkach.określonej.infrastruktury.zdrowotnej.i.przy.zastosowaniu.produktów. leczniczych,.wyrobów.medycznych.oraz.środków.pomocniczych.(art..5.u.ś.o.z.)..Inne. definicje.procedury.medycznej.prezentuje.tabela.3. Tabela 3..Definicje.procedury.medycznej. Autor W..Stylo J..Sitko Definicja Elementarne.świadczenie,.które.może.być.obiektem.kosztów.w.ośrodku.je. wykonującym,.a.równocześnie.jest.świadczeniem.powtarzalnym.i.możliwym. do.samodzielnego.wyodrębnienia. Diagnostyczna,.terapeutyczna.i.rehabilitacyjna.czynność.personelu. medycznego,.zmierzająca.do.określenia.stanu.zdrowia.i.wyleczenia.pacjenta. M..Zwigman,.F..Gajek Taki.element.procesu.zapobiegania,.diagnozowania,.leczenia.lub. rehabilitacji,.który.da.się.wyodrębnić.jako.możliwa.do.zaakceptowania.przez. profesjonalistów.medycznych.część.kontaktów.pacjenta.z.zakładem.ochrony. zdrowia,.a.jednocześnie.może.być.traktowana.jako.uśredniony.nośnik. kosztów. Źródło:. opracowanie. na. podstawie:. W.. Stylo,. Ile kosztuje wykonanie poszczególnych świadczeń w zakładach opieki zdrowotnej,.Zdrowie.i.Zarządzanie.1999,.t..1,.nr.2;.J..Sitko,.Rachunek kosztów procedur medycznych – zastosowanie w zarządzaniu szpitalem i kontraktowaniu usług medycznych,. Antidotum.1998,.nr.2;.M..Zwigman,.F..Gajek,.Metody oznaczania kosztów jednostkowych procedur medycznych,.Antidotum.1997,.nr.9–10. Procedury.medyczne.mogą.występować.jako.proste.lub.złożone..Hierarchiczna.struk- tura.procedur.jest.wyznaczona.przez.kryteria.medyczno-ekonomiczne..Trudno.okre- ślić.jednoznacznie.kryterium.podziału.procedur.medycznych.na.proste.i.złożone.. Można.jednak.wytypować.pewne.cechy.charakterystyczne.dla.każdej.z.tych.grup.. Atrybuty.prostych.i.złożonych.procedur.medycznych.przedstawiono.w.tabeli.4. Tabela 4..Atrybuty.procedur.medycznych.prostych.i.złożonych Procedury proste Procedury złożone •. są.to.najczęściej.badania.laboratoryjne, •. technologii.ich.wykonania.nie.można.podzielić. na.elementy.inne.poza.fazą.przygotowania,. wykonania.i.ewentualnie.opisania.wyników. Źródło:.opracowanie.własne.. •. są.to.najczęściej.badania.diagnostyczne,. inwazyjne.i.zabiegi, •. technologię.wykonania.można.podzielić. na.elementy,.które.mogą.być.odrębnymi. badaniami.(zabiegami), •. cechuje.je.skomplikowana.technologia. wykonania,.wymagająca.przeprowadzenia. innych.procedur.zidentyfikowanych.wcześniej. jako.procedury.proste. 1. Świadczenia zdrowotne jako przedmiot wyceny 23 Przeprowadzając.identyfikację.wykonywanych.procedur.medycznych.na.potrzeby. wyceny.procesu.leczenia.pacjenta,.należy.opierać.się.na.klasyfikacji.procedur.medycz- nych..W.Polsce.obowiązuje.klasyfikacja.ICD-9,.która.powstała.na.bazie.międzynaro- dowej.klasyfikacji.procedur.medycznych.ICD-9CM.(ICD-9)11.. Do.specyficznych.cech.procesu.leczenia.pacjenta,.które.wpływają.na.jego.wartość,. należą.zindywidualizowany.charakter.ściśle.powiązany.z.osobą.odbiorcy.usługi.(tj.. pacjentem).oraz.trudność.standaryzacji..Ponadto.niezmiernie.trudna.w.tym.procesie. jest.kwantyfikacja.świadczeń.opieki.zdrowotnej,.a.nawet.określenie,.co.jest.świadcze- niem.–.czyli.trudne.jest.określenie.jednostki.usługowej..W.procesie.leczenia.istnieje. znaczna.różnorodność.w.zakresie.asortymentu.wykonywanych.usług.i.sposobu.ich. świadczenia..Warto.dodać,.że.pacjent.na.ogół.korzysta.z.wielu.świadczeń.jednocześnie,. przy.czym.sam.proces.świadczenia.tych.samych.usług.może.mieć.różny.przebieg.w.za- leżności.od.kwalifikacji.kadry.medycznej,.wyposażenia.szpitala.w.aparaturę.i.sprzęt. medyczny,.a.także.od.rodzaju.jednostek.chorobowych.i.stanu.zdrowia.pacjenta,.a.je- go.efekty.zależą.od.współpracy.pacjenta.z.lekarzem..Często.zdarza.się,.że.w.procesie. leczenia.uczestniczy.wiele.jednostek.funkcjonalnych.(np..oddziały,.sale.operacyjne,. gabinety.zabiegowe,.laboratoria),.a.nawet.podmiotów,.a.pakiet.świadczeń.może.być. oferowany.w.różnych.miejscach.i.w.różnym.czasie.. Pacjenci.szpitali.oczekują.przede.wszystkim.zindywidualizowanego.i.odbiurokraty- zowanego.podejścia.do.nich.ze.strony.personelu.medycznego,.a.także.sumienności. tego.personelu,.a.nawet.szczególnej.troskliwości..Z.wymienionych.względów.czas.wy- konywania.usługi.medycznej.może.być.odmienny.nawet.w.podobnych.przypadkach. chorobowych..Zastosowanie.tych.samych.leków.u.pacjentów.o.podobnej.diagnozie.nie. musi.dać.tych.samych.efektów,.a.wyniki.operacji.mogą.być.różne,.choć.dolegliwość. była.oceniona.podobnie.. Usługi.wchodzące.w.skład.procesu.leczenia.pacjenta.można.zaliczyć.do.usług.profe- sjonalnych.i.doradczych..Specjaliści.zaangażowani.w.proces.leczenia.powinni.cecho- wać.się.specjalistyczną.wiedzą,.poczuciem.obowiązku.w.zakresie.podnoszenia.swoich. umiejętności,.a.ich.praca.i.decyzje.wpływają.na.życie.pacjentów..Usługi.medyczne. mogą.być.zatem.traktowane.jako.zespół.profesjonalnych.działań.z.wykorzystaniem. dostępnej.wiedzy.medycznej.oraz.specjalistycznej.aparatury,.przy.czym.pacjenci.nigdy. nie.mają.pewności,.czy.i.w.jakim.zakresie.zostaną.wyleczeni,.nawet.po.otrzymaniu. najbardziej.fachowej.usługi. Istotną.cechą.procesu.leczenia.pacjenta.jest.też.znaczna.swoboda.w.doborze.techno- logii.procesu.świadczenia.wchodzących.w.jego.skład.usług.przez.fachowych.pracow- ników.szpitali,.a.zwłaszcza.w.wyborze.sposobu.postępowania.w.procesie.leczniczym.. 11.....Międzynarodowa.Klasyfikacja.Procedur.Medycznych,.czwarta.polska.edycja.z.aneksem,.Klasyfika- cja.Badań.Laboratoryjnych,.Kraków.2008. 24 Rozdział I. Popytowe i kosztowe aspekty wyceny świadczeń zdrowotnych Swoboda.ta.utrudnia.wycenę.procesu.leczenia.pacjenta,.gdyż.dokonywany.w.jej.ra- mach.wybór.powoduje.trudności.ze.standaryzacją.postępowania.medycznego.oraz. zróżnicowanie.kosztów.działalności.medycznej..Ponadto.proces.świadczenia.usług. medycznych.odbywa.się.równocześnie.z.ich.konsumpcją..Z.tego.powodu.wyników. działalności.medycznej.nie.można.magazynować..Inne.specyficzne.cechy.świadczeń. zdrowotnych.generujące.problemy.dotyczące.wyceny.procesu.leczenia.pacjenta.pre- zentuje.tabela.5. Tabela ..Specyficzne.cechy.procesu.leczenia.pacjenta Cecha Niematerialność Brak.gwarancji.ich.skuteczności Niepewność.i.ryzyko Uwagi Usługi.medyczne.są.nieuchwytne,.trudne.do.wyodrębnienia. i.oceny.przez.świadczeniobiorcę. Pacjent.nie.ma.pewności,.że.po.uzyskaniu.pomocy.będzie. wyleczony,.podobnie.nie.jest.świadomy.skutków.zaniechania. leczenia. Dotyczy.to.czasu.wystąpienia.i.trwania.urazu,.skutków.leczenia,. niepełnosprawności.czy.ograniczeń,.które.mogą.wystąpić.po. leczeniu. Brak.standaryzacji.czy.unifikacji Usługi.medyczne.są.zindywidualizowane.i.powiązane.ściśle.z.osobą. Trudności.w.określeniu. jednostki.usługowej Asymetria.informacji Aktywny.udział.pacjentów. w.procesie.świadczenia.usług Swoboda.doboru.technologii. świadczeń.przez.lekarza Świadczenie.usług.odbywa.się. równocześnie.z.ich.konsumpcją odbiorcy,.czyli.pacjenta. Pacjent.korzysta.z.wielu.usług.równocześnie,.nie.jest.zatem.łatwo. określić,.w.jakim.stopniu.przebieg.procesu.świadczenia.tych.usług. zależy.od.rodzaju.choroby,.cech.osobowych.pacjenta,.biegłości. fachowych.kadr,.wyposażenia.w.odpowiednia.aparaturę. Pacjent.nie.ma.wiedzy,.aby.podjąć.decyzję.co.do.sposobu.leczenia. czy.odnośnie.do.trafności.diagnozy,.i.nie.może.ocenić.końcowego. wyniku..Musi.się.poddać.lekarzowi,.który.o.wszystkim.decyduje. Musi.nastąpić.akceptacja.przez.pacjenta.przebiegu.procesu. świadczenia.usług..Pacjent.musi.ufać.osobom.świadczącym.usługi. Wybór.sposobu.postępowania.w.procesie.leczenia.powoduje. zróżnicowanie.kosztów.opieki.zdrowotnej.. Trudno.oddzielić.płaszczyznę.producenta.i.konsumenta..Usługi. zdrowotne.muszą.być.świadczone.w.bezpośrednim.sąsiedztwie.ich. odbiorców.. Usługi.mają.charakter.regionalny Dotyczy.to.zwłaszcza.środowiska.zamieszkania.lub.środowiska. pracy.i.nauki. Źródło:.B..Zaleska,.Klasyfikacja i ewidencja kosztów jakości usług medycznych,.[w:].Rachunkowość a controlling,.red..E..Nowak,.Prace.Naukowe.Uniwersytetu.Ekonomicznego.we.Wrocławiu.2009,. nr.56,.s..435. Z.drugiej.strony.proces.świadczenia.usług.medycznych.rozpatrywany.jako.działalność. gospodarcza,.pomimo.jego.specyfiki,.nie.odróżnia.się.w.jakiś.zasadniczy.sposób.od. procesu.gospodarczego.w.ogóle..Rozszerzenie.działalności.usługowej.i.podniesienie.jej. standardu.nie.jest.możliwe.bez.wykwalifikowanego.personelu.medycznego..Wśród.ma- terialnych.czynników.procesu.leczenia.pacjenta.duże.znaczenie.ma.sprzęt.i.aparatura. medyczna,.co.wynika.z.rozwoju.nauki.i.techniki..Kolejnym.materialnym.czynnikiem. 2. Istota i metody wyceny świadczeń zdrowotnych 2 procesu.leczenia.pacjenta.są.leki.i.preparaty.lecznicze,.których.zużywanie.jest.niezbęd- ne.w.procesie.świadczenia.usług.medycznych..Stworzenie,.odtwarzanie.i.doskonalenie. tego.potencjału.powoduje.z.jednej.strony.odpowiednio.wysokie.koszty.świadczonych. usług,.a.z.drugiej.–.wywiera.silną.presję.na.rozwój.szpitali. Podsumowując,.szpitale.oferują.na.wciąż.zmieniającym.się.rynku.świadczeń.zdrowot- nych.różnorodne.usługi.medyczne.wykonywane.w.procesie.leczenia,.które.mają.przy- wrócić.lub.poprawić.stan.zdrowia.pacjentów..Takie.usługi,.jak.każdy.produkt.podle- gający.mechanizmom.rynkowym.–.kupna.i.sprzedaży,.powinny.podlegać.wycenie. 2. istota i metody wyceny świadczeń zdrowotnych Wycena.procesu.leczenia.pacjenta.jest.problemem.bardzo.złożonym.i.przez.to.często. staje.się.źródłem.ostrych.kontrowersji..Wymaga.ona.ustalenia.w.jednostkach.pienięż- nych.wartości.różnych.obiektów.i.działań,.które.są.elementem.tego.procesu..Z.proce- sem.wyceny.są.związane.takie.kategorie.pojęciowe,.jak.wartość.i.cena. Wartość.jest.pojęciem.niejednoznacznym,.rozmaicie.pojmowanym.oraz.definiowa- nym.przez.różne.dyscypliny.nauki.oraz.dziedziny.życia..Pochodzi.ono.od.niemieckie- go.określenia.Wert, oznaczającego.godność,.honor,.powagę,.to.co.się.ceni12..Wartość. może.posiadać.znaczenie:.ilościowe.(wartość.ilościowa.mierzalna.według.kryteriów. pieniężnych.–.cena,.towarowych,.technicznych),.przedmiotowe.(przedmiot,.rzecz). i.atrybutowe.(cecha.np..uznana.za.godną.pożądania)..Może.występować.również. w.znaczeniu.idei,.kryterium,.prawa,.zasady.reguły,.jakości.(wartość.aksjologiczna),. normatywnych.wzorów13. W.literaturze.przedmiotu.z.zakresu.filozofii.i.ekonomii.można.wyróżnić.dwa.główne. nurty.poglądów.na.temat.tego.pojęcia,.mianowicie.nurt.obiektywny.i.subiektywny.. Przedstawiciele.nurtu.obiektywnego.łączą.pojęcie.wartości.z.przedmiotem.wyceny,. a.zatem. według. nich. wyceniany. przedmiot. prezentuje. identyczną. wartość. dla. wszystkich.jego.użytkowników..W.tym.ujęciu.przy.ustalaniu.wartości.danego.dobra. brane.są.pod.uwagę.takie.jego.właściwości.i.cechy,.które.są.niezmienne.w.czasie.i.trwałe. oraz.niezależne.od.osądu.poszczególnych.jego.użytkowników. Z.kolei.przedstawiciele.nurtu.subiektywnego.łączą.pojęcie.wartości.z.perspektywą. podmiotu.dokonującego.wyceny,.a.zatem.wycena.zależy.od.jego.potrzeb,.intencji. i.sytuacji14..Istotne.jest.tu.również.znaczenie.danego.dobra.dla.jego.użytkownika.. 12.....A..Brückner,.Słownik etymologiczny języka polskiego,.Warszawa.1985,.s..603. 13.....J..Beliczyński,.Analiza systemu zarządzania wartością dla klienta, [w:].Przegląd problemów doskona- lenia systemów zarządzania przedsiębiorstwem, red..A..Stabryła,.Kraków.2011,.s..46. 14.....S..Hońko,.Wycena w rachunkowości. Znaczenie, podstawy, parametry i zasady, Szczecin.2013,.s..13. 2 Rozdział I. Popytowe i kosztowe aspekty wyceny świadczeń zdrowotnych Charakterystykę.pojęcia.wartości.nurtu.obiektywnego.i.subiektywnego.prezentowaną. w.literaturze.przedstawia.tabela.6. Tabela ..Charakterystyka.wartości.w.ujęciu.obiektywnym.i.subiektywnym Nurt subiektywny − przedstawiciel.nurtu.–.Pitagoras − wartości.są.subiektywnym.zjawiskiem. świadomości.człowieka,.tzn..że.poza.jego. świadomością.nie.istnieją.i.nie.mają.sensu − o.wartości.rzeczy.decyduje.nie.rzeczywistość,. ale.człowiek.i.jego.subiektywne.uczucie. − wartości.są.zmienne,.zależne.od.czasu,.miejsca. i.okoliczności.oraz.od.tego,.kto.się.do.nich. odnosi.i.w.nich.uczestniczy − przykładowa.definicja:.wartość.nie.jest. własnością.czy.jakością.określonego. przedmiotu,.lecz.stosunkiem.do.niego. oceniającego.podmiotu.(O..Liebmann) Nurt obiektywny − przedstawiciel.nurtu.–.Arystoteles − wartości.istnieją.niezależnie.od.tego,.jak. oceniają.je.ludzie,.niezależnie.od.ich.upodobań. i.zainteresowań − wartości.są.traktowane.jako.dobro.samo. w.sobie,.przysługuje.im.charakter.absolutny. i.autonomiczny − przykładowa.definicja:.wartość.jest.tą. własnością.rzeczy,.ze.względu.na.którą.chcemy. tę.rzecz.mieć,.ze.względu.na.którą.jest.nam.ona. potrzebna.(W..Tatarkiewicz) Źródło:. opracowanie. na. podstawie:. S.. Hońko,. Wycena w rachunkowości. Znaczenie, podstawy, parametry i zasady, Szczecin.2013,.s..15–32;.B..Truchlińska,.Pojęcie i hierarchia wartości w myśli Władysława Tatarkiewicza, Parerga.2006,.nr.2;.W..Tatarkiewicz, Pojęcie wartości, czyli co histo- ryk filozofii ma do zakomunikowania historykowi sztuki,.[w:].Parerga,.W..Tatarkiewicz,.Warszawa. 1978. W.naukach.filozoficznych.definicje.wartości.obejmują.nie.tylko.sam.przedmiot,.ale. również.jego.właściwości..Jednak.w.odróżnieniu.od.nauk.ekonomicznych,.wartość. w.filozofii.utożsamiana.jest.z.cechami.niematerialnymi.dobra,.a.zatem.nie.musi.być. mierzalna15..Nie.powinna.być.ona.zatem.utożsamiana.z.jego.ceną..Poza.tym.nośnikiem. wartości.nie.musi.być.jedynie.przedmiot.materialny,.ale.również.osoba,.instytucja,. idea,.rodzaj.działania,.generalnie.wszystko,.co.uznawane.jest.za.ważne.i.cenne.dla. człowieka.i.społeczeństwa,.jest.godne.pożądania.i.stanowi.cel.dążeń.i.aspiracji.ludz- kich16..Warto.podkreślić,.że.w.naukach.filozoficznych.wykształciła.się.teoria.wartości. określana.mianem.aksjologii. W.literaturze.przedmiotu.zdrowie.jest.często.analizowane.właśnie.jako.kategoria. aksjologiczna..W.wielu.definicjach.podkreśla.się.bowiem,.że.zdrowie.stanowi.wartość,. coś,.co.jest.cenne.i.pożądane17..Przykładowo.według.Światowej.Organizacji.Zdrowia. (World.Health.Organisation.–.WHO).zdrowie.jest.nie.tylko.zasobem.i.środkiem. pozwalającym.na.wykorzystanie.osobistego.potencjału.i.lepszą.jakość.życia,.ale.przede. 15.....Przykładowo. może. być. jedynie. interpretowana. jako. dobro. (wartość. dodatnia). lub. zło. (wartość. ujemna);.B..Truchlińska,.Pojęcie i hierarchia wartości w myśli Władysława Tatarkiewicza, Parerga.2006,. nr.2,.s..14. 16.....M..Łobocki,.Pedagogika wobec wartości,.[w:].Kontestacje pedagogiczne,.red..B..Śliwierski,.Kraków. 1993,.s..125. 17.....I..Heszen-Niejodek,.Psychologia zdrowia jako dziedzina badań i zastosowań praktycznych,.[w:].Psy- chologia zdrowia,.red..I..Heszen-Niejodek,.H..Sęk,.Warszawa.1997.. 2. Istota i metody wyceny świadczeń zdrowotnych 2 wszystkim.wartością,.dzięki.której.człowiek.może.realizować.swoje.aspiracje,.potrzebę. osiągania.satysfakcji.oraz.zmieniać.środowisko.i.sobie.w.nim.radzić18..W.literaturze. przedmiotu.istnieją.jednak.rozbieżności.w.zakresie.definiowania.wartości.w.ochronie. zdrowia..Najczęściej.uwaga.zwracana.jest.na.takie.aspekty,.jak:.poprawa.stanu.zdrowia,. traktowanie. pacjentów. z.godnością. i.szacunkiem. czy. możliwość. podejmowania. świadomych.wyborów19. W.literaturze.przedmiotu.wyróżnia.się.również.psychologiczne,.socjologiczne.i.kul- turowe.definicje.wartości..W.literaturze.psychologicznej.wartości.są.analizowane.pod. względem.ich.znaczenia.w.życiu.psychicznym.człowieka..Określa.się.je.jako.element. systemu.przekonań.jednostki.o.charakterze.normatywnym.lub.nienormatywnym.. W. literaturze. socjologicznej. analizuje. się. funkcje. regulacyjne. wartości. w.życiu. społecznym.. Wartości. są. tu. często. definiowane. jako. przekonania. dotyczące. pożądanych.cech.poszczególnych.grup.społecznych.lub.całego.społeczeństwa..Z.kolei. w.literaturze.z.zakresu.antropologii.kulturowej.analizuje.się.głównie.wpływ.wartości. na.tworzenie,.upowszechnianie.i.trwałość.dóbr.kultury..Wartości.są.tu.definiowane. jako.przekonania.dotyczące.systemu.wartości.i.norm,.uważanego.za.pożądany.dla. danego.społeczeństwa20. W.ekonomii.kategoria.wartości.występuje.wtedy,.gdy.w.procesie.gospodarowania.istnieje. więź,.stosunek.lub.relacja.między.danym.dobrem.ekonomicznym.(przedmiotem).a.jego. użytkownikiem.(podmiotem),.przy.czym.proces.gospodarowania.tworzą.cztery.fazy:. wytwarzania,.wymiany,.podziału.i.spożycia.dóbr21..W.literaturze.z.zakresu.ekonomii. wartość.jest.związana.z.procesem.wyceny,.która.dotyczy.wszystkich.składników. będących.przedmiotem.wymiany..Uznaje.się.ją.za.cechę.rzeczy,.którą.można.wyrazić. w.pieniądzu.i.która.jest.postrzegana.jako.mniej.lub.bardziej.pożądana,.użyteczna. i.szanowana22. W.literaturze.od.lat.trwa.dyskusja.odnośnie.do.kategorii.wartości..Poglądy.na.ten.te- mat.zmieniały.się.w.różnych.okresach.historycznych..Wybrane.opinie.i.poglądy.na. temat.wartości.jako.kategorii.ekonomicznej.w.różnych.okresach.historycznych.pre- zentuje.tabela.7. 18.....Komisja.Rządowa.do.opracowania.raportu.ZDW.2000,.Cele i zadania polskiego programu „Zdrowie dla wszystkich w roku 2000”,.Warszawa.1987. 19.....R..Jacobs,.P.C..Smith,.A..Street,.Measuring efficiency... 20.....M..Misztal,.Problematyka wartości w socjologii,.Warszawa.1980. 21.....K..Fiedorowicz,.J..Fiedorowicz,.Kształtowanie kategorii wartości ekonomicznej, Zeszyty.Naukowe. Uniwersytetu. Przyrodniczo-Humanistycznego. w. Siedlcach. 2012,. Administracja. i. Zarządzanie,. nr. 95,. s..147. 22.....B..Nadolna,.Wpływ koncepcji wartości na pomiar wartości ekonomicznej w rachunkowości, Zeszy- ty.Naukowe.Uniwersytetu.Szczecińskiego.2011,.nr.625,.Finanse,.Rynki.Finansowe,.Ubezpieczenia,.nr.32,. s..170. 2 Rozdział I. Popytowe i kosztowe aspekty wyceny świadczeń zdrowotnych Tabela ..Poglądy.na.temat.wartości.prezentowane.w.literaturze.z.zakresu.ekonomii.w.różnych. okresach.historycznych Autor Arystoteles (384–322.p.n.e.) Tomasz.z.Akwinu. (1225–1274) Bernard.ze.Sieny. (1380–1444) Antonin.z.Florencji (1389–1459) Opinia na temat wartości Starożytność Analizował.wartość.dobra.w.kontekście.sprawiedliwości..Według.niego.wartość. sprawiedliwa.była.to.wartość.uzgodniona.między.sprzedawcą.a.nabywcą,. odpowiadająca.cenie.wymiany,.a.pierwotnym.wyznacznikiem.wartości.dóbr.były. potrzeby.społeczne..Nie.rozstrzygał.sposobu.pomiaru.tej.wartości. Średniowiecze Prowadził.badania.na.temat.teorii.ceny.sprawiedliwej,.która.powinna.być. korzystna.zarówno.dla.nabywcy,.jak.i.sprzedawcy..Jej.podstawą.była.zasada. ekwiwalentności.wymiany..Cena.sprawiedliwa.była.pochodną.wartości.towaru. pokrywającą.koszty.produkcji,.przy.czym.ważne.było,.aby.koszty.te.obejmowały. przede.wszystkim.wynagrodzenie.za.pracę.i.zużycie.materiałów..Wartości. i.ceny.nie.można.było.zatem.ze.sobą.utożsamiać..Cena,.która.była.związana. z.transakcją,.pojawiała.się.dopiero.na.etapie.wymiany..Z.wartości.wywodził. również.pojęcie.„użyteczności”,.rozróżniając.„wartość.właściwą”.i.„wartość. użytecznościową”. Uważał,.że.przy.ustalaniu.ceny.sprawiedliwej.nie.powinno.się.brać.pod.uwagę. jedynie.kosztów,.ale.należy.również.uwzględnić.składniki.niematerialne,.takie. jak:.wkład.sztuki,.rzadkość.i.indywidualne.gusty,.co.stanowiło.krok.w.kierunku. subiektywnej.teorii.wartości.. Wyodrębnił.trzy.poziomy.ceny.sprawiedliwej.uzależnione.od.sposobu.zapłaty:. poziom.niższy.–.wymiana.ekwiwalentna.(barter),.poziom.średni.–.płatność. gotówkowa,.poziom.wyższy.(odroczony.termin.płatności). Merkantylizm Nicholas.Barbon (1640–1698) Według.niego.wartość.dóbr.wynika.z.ich.użytku..Im.większa.użyteczność.dobra,. tym.większa.jego.wartość.i.cena..Wartości.i.ceny.spadają.przy.nadmiernej.ilości. dóbr.w.stosunku.do.potrzeb..Największą.użyteczność.ze.wszystkich.dóbr.posiada. pieniądz. Francois.Quesnay. (1694–1774) Adam.Smith (1723–1790) Fizjokratyzm Był.uważany.za.głównego.twórcę.fizjokratyzmu
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Model wyceny świadczeń zdrowotnych dla lecznictwa szpitalnego
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: