Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00474 007439 15923481 na godz. na dobę w sumie
Motylem będę, czyli wszystko o odchudzaniu. - ebook/pdf
Motylem będę, czyli wszystko o odchudzaniu. - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 277
Wydawca: Burda Książki Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7778-078-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zdrowie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Otyłość przez wieki była synonimem dobrobytu i zdrowia. Obecnie zaliczana jest do chorób cywilizacyjnych. Częstość występowania otyłości wzrosła w ciągu ostatnich 20 lat o 50% w 1997 roku Światowa Organizacja Zdrowia określiła otyłość jako epidemię o zasięgu światowym, stwarzającą zagrożenie dla zdrowia publicznego.

Książka 'Motylem będę czyli wszystko o odchudzaniu' zawiera wszystkie niezbędne informacje dla osób, które chcą raz na zawsze zrzucić zbędne kilogramy.

Pokazuje jak powinien przebiegać prawidłowy proces odchudzania, uczy jak zmienić nawyki żywieniowe, obala mity dotyczące odchudzania. Zawiera również wskazówki dla osób, które cierpią na różne schorzenia. To pierwsza na rynku polskim książka, która kompleksowo traktuje problem otyłości, nie tylko u młodych ludzi, ale także u osób starszych, które mają już powikłania będące następstwem otyłości. Prócz tego garść niezbędnych informacji o aktywności fizycznej, kosmetykach, mniej lub bardziej inwazyjnych zabiegach i często pomijanym aspekcie psychologicznym.

Motylem będę... rzetelnie i wszechstronnie traktuje o zagadnieniach związanych z otyłością, a zarazem w przystępny sposób opisuje czytelnikom kolejne kroki na drodze do upragnionej wagi.

O AUTORKACH

Dr Monika Stołyhwo-Gofron jest członkiem zarządu Polskiego Towarzystwa Praktycznego Leczenia Nadwagi i Otyłości, członkiem EASO (European Association for the Study of Obesity) oraz SCOPE (Specialist Certification of Obesity Professionals in Europe). Autorka wielu publikacji, prac naukowych, wykładów, szkoleń i audycji radiowych oraz telewizyjnych dotyczących leczenia otyłości. Jest także praktykiem – w swoim gabinecie w Gdańsku leczy setki pacjentów dotkniętych nadwagą i otyłością.

Agnieszka Radzikowska od wielu lat jest praktykiem odchudzania. Wypróbowała dziesiątki diet, kosmetyków i suplementów. Nie ma chyba diety, której nie stosowała. Podczas pracy nad książka schudła 8 kg.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

MOTYLEM BĘDĘ dr Monika Stołyhwo-Gofron | Agnieszka Radzikowska MOTYLEM BĘDĘ czyli WSZYSTKO O ODCHUDZANIU © Copyright for the text by Agnieszka Radzikowska and Monika Stołyhwo-Gofron, 2010 © Copyright for the Edition © 2010 G+J Gruner + Jahr Polska Sp. z o.o. Co. Spółka Komandytowa 02-674 Warszawa, ul. Marynarska 15 Dział handlowy: tel. +48 22 360 38 38 (41, 42) faks +48 22 360 38 49 Sprzedaż wysyłkowa Dział obsługi klienta: tel. +48 22 607 02 62 Opracowanie graficzne, projekt okładki i rysunki: Maciej Szymanowicz Redakcja: Joanna Marcińczyk, Elżbieta Morawska Korekta: Ewa Kłosiewicz Skład i łamanie: Maria Kowalewska Fotoedycja: Łukasz Załuski Zdjęcia: shutterstock oprócz stron: 7, 10, 40-41, 47, 50, 54-55, 57, 63, 68, 86, 93, 97, 106, 162-163, 168, 197, 199, 205, 274 – Villeroy Boch; 248 – Paweł Łukaszewicz; 256 – Sanoflore Redaktor prowadzący: Magdalena Chorębała Druk: Białostockie Zakłady Graficzne SA ISBN: 978-83-61299-56-1 978-83-7778-078-7 Wszelkie prawa zastrzeżone. Reprodukowanie, kopiowanie w urządzeniach przetwarzania danych, odtwarzanie, w jakiejkolwiek formie oraz wykorzystywanie w wystąpieniach publicznych – tylko za wyłącznym zezwoleniem właściciela praw autorskich. M o t y l e m b ę d ę 5 M o n i k a S t o ł y h w o – G o f r o n Spis treści Wstęp ............................................................................................................................................ 8 Czy jestem otyły czy mam nadwagę? ......................................................................... 12 Co to jest wskaźnik BMI, jak go obliczyć? ................................................................. 12 Czy jest idealne BMI? ......................................................................................................................... 12 Jak obliczać BMI w praktyce? ......................................................................................................... 15 Do czego służy obwód talii i stosunek talii do bioder? ......................................................... 15 Jak dużo jest nadwagi i otyłości w Polsce i na świecie? ..................................... 19 Jakie są najczęstsze i najważniejsze przyczyny tycia? ....................................... 20 Co właściwe najczęściej wpływa na wzrost masy ciała? .................................... 24 Co to jest podstawowa przemiana materii? ............................................................................ 25 Od czego zależy podstawowa przemiana materii i jak ją przyspieszyć? ...................... 25 Zielona herbata ..................................................................................................................... 30 Jakie są skutki przybierania na wadze? ..................................................................... 33 Motywacja do skutecznego odchudzania się ......................................................... 38 Badania diagnostyczne w leczeniu nadwagi i otyłości ...................................... 42 Problemy z tarczycą ........................................................................................................................... 42 Ryzyko cukrzycy, objawy i przydatne badania ....................................................................... 44 Leczenie dietetyczne jest podstawą każdej kuracji odchudzającej ............ 46 Dieta na bazie niskiego indeksu glikemicznego .................................................. 48 Czym jest indeks glikemiczny? ..................................................................................................... 48 Jak prowadzić swoją skuteczną dietę w odchudzaniu w otyłości prostej? ............................................................................. 50 Najważniejsze zasady diety .................................................................................................... 53 6 Leczenie dietetyczne w chorobach przewodu pokarmowego ...................... 59 Odżywianie w chorobach żołądka i jelit .................................................................................... 59 Choroby przełyku. Główne objawy występujące w chorobach przełyku oraz ich przyczyny ............................................................................................................................. 65 Zespół jelita drażliwego ................................................................................................................... 70 Zaparcia ................................................................................................................................................ 72 Biegunki ................................................................................................................................................ 78 Dieta przy chorobach wątroby ...................................................................................... 81 Preparaty ziołowe skutecznie leczące wątrobę ..................................................................... 82 Co można więc jeść bezpiecznie, aby stopniowo redukować masę ciała i odciążyć wątrobę? ..................................................................................................... 87 Dieta przy kamicy pęcherzyka żółciowego ............................................................. 91 Leczenie dietetyczne w cukrzycy ................................................................................. 96 Leczenie dietetyczne w Zespole policystycznych jajników (PCOS) ......................................................... 104 Leczenie dietetyczne w chorobach nerek .............................................................. 107 Leczenie dietetyczne w kamicy nerkowej .............................................................. 110 Dieta w niedoczynności tarczycy ............................................................................... 111 Leczenie dietetyczne w miażdżycy i chorobach układu krążenia ........................................................................................ 116 Czosnek ................................................................................................................................... 124 Goździki ................................................................................................................................... 125 Leczenie farmakologiczne, korzyści i zagrożenia .............................................. 126 Zioła i odchudzanie ........................................................................................................... 132 Jak jeść, aby utrzymać z trudem osiągniętą wagę? ........................................... 134 Przegląd popularnych diet ............................................................................................ 141 Leczenie daje mi wiele radości Rozmowa z dr Moniką Stołyhwo–Gofron, lekarzem internistą, zajmującym się leczeniem nadwagi i otyłości ...................................................................... 149 Aspekt psychologiczny .................................................................................................... 165 Terapia ma dawać siłę Rozmowa z mgr Justyną Domanowską–Kaczmarek, psychologiem ........................... 169 Należy zrobić wszystko, by schudnąć Rozmowa dr n. med. Ewą Gross–Tyrkin, lekarzem endokrynologiem ......................... 189 W czasie ciąży należy jeść regularnie Rozmowa z dr Janiną Ratnicką–Klimaszewską, ginekologiem endokrynologiem .............................................................................................. 201 Aktywność fizyczna ........................................................................................................... 207 Spacer .................................................................................................................................................. 207 Jogging, czyli bieganie z niezbyt dużą szybkością (ok. 10 km/godz.) .......................... 208 Przykładowe treningi proponowane przez trenera – p. Sławomira Kalisza .............. 210 Bieżnia ................................................................................................................................................ 212 Zajęcia fitness ................................................................................................................................... 215 Trening osobisty .............................................................................................................................. 219 Widzę efekt i to mnie cieszy rozmowa z mgr. Sławomirem Kaliszem, trenerem .............................................................. 222 Leczenie operacyjne, zabiegi inwazyjne i nieinwazyjne ................................ 233 Najważniejsze to oferować rzetelną usługę Rozmowa z Karoliną Pociask, właścicielką gabinetów Kształtosfera ...................................................................................... 245 Kosmetyki ............................................................................................................................... 255 Bez pracy nie ma efektów Rozmowa z dr Marią Czubek, dermatologiem ..................................................................... 257 Aromaterapia jest subtelną sztuką uzdrawiania rozmowa z mgr Hanną Łopuchow ............................................................................................ 265 Inne ............................................................................................................................................ 269 M o t y l e m b ę d ę 7 M o n i k a S t o ł y h w o – G o f r o n 8 → Wstęp Książka ta jest przewodnikiem po dietach odchudzających zarówno w otyłości prostej, jak i wtórnej. Pomaga także osobom cierpiącym na niektóre schorzenia, takie jak: choroba wrzo- dowa, niedoczynność tarczycy i wiele innych. Jest to pierwsza książka, która wszechstron- nie traktuje o zagadnieniach związanych z otyłością. Porusza problemy nie tylko młodych i zdrowych ludzi, ale także osób starszych, które cierpią już z powodu powikłań otyłości, takich jak: cukrzyca, nadciśnienie tętnicze czy dna moczanowa. Ponadto dostrzegając, jak ogromne znaczenie dla zdrowia ma prawidłowe odżywianie, w książce tej zgromadzono także szeroki zbiór informacji o pokarmach i ich roli w leczeniu niektórych chorób cywilizacyjnych. Oczywiście nie możemy obiecać natychmiastowej przemiany po zastosowaniu się do wskazówek zaprezentowanych w niniejszej lekturze, zapewniamy natomiast, że pomogą one w uzyskaniu poprawy zarówno sylwetki, jak i stanu zdrowia. Dlaczego ciekawi nas nadwaga i otyłość? Powodem zainteresowania są nie tylko wzglę- dy estetyczne, ale też wiele zagrożeń zdrowotnych, które im towarzyszą. Osoby otyłe częściej chorują na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, częściej występuje u nich podwyższony poziom cholesterolu w surowicy. Otyłość prowadzi do niewydolności krążenia, bezdechu sennego, zwiększa ryzyko zawału i udaru mózgu. Pomimo tego, do niedawna otyłość nie M o t y l e m b ę d ę 9 M o n i k a S t o ł y h w o – G o f r o n była uznawana za chorobę. Uważano, że jest to tylko problem nadmiernego spożywa- nia pokarmów i niedoboru ruchu. Jednakże, w 1997 roku Światowa Organizacja Zdrowia określiła otyłość jako epidemię o zasięgu światowym, stwarzającą poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego z powodu zwiększonego ryzyka występowania innych schorzeń i uznała otyłość za chorobę. Leczenie nadwagi i otyłości podlega więc regułom wspólnym dla wszystkich chorób, czyli zaczyna się od diagnostyki i zrozumienia przyczyn jej powstawania, następnie wymaga odpo- wiedniego leczenia dietą, a czasem i leczenia farmakologicznego. Niestety, nie każdy pacjent jest dwudziestolatką o blond włosach i nieposkromionym apetycie. Większość pacjentów to osoby z różnymi dolegliwościami i chorobami, które są wynikiem otyłości. Ta książka napisana jest dla zdrowych i chorych, dla wszystkich, którzy pragną zdrowo się odżywiać i mają dość fast foodów. To forma poradnika dla osób z różnymi dolegliwościami chorobowymi, zawierającego wskazówki jak mają jeść, aby mimo towarzyszących chorób chudnąć bezpiecznie, poprawiając swój stan zdrowia. Jest to książka również dla moich pacjentów, którzy czekają na nią z ogromną niecierpli- wością. Właśnie dla nich, ponieważ to dzięki nim pogłębiam nieustannie wiedzę na temat odchudzania. 10 → Czy jestem otyły czy mam nadwagę? Skąd się bierze nadwaga i otyłość – jest to fundamentalne pytanie, na które wszyscy szuka- my odpowiedzi. Niektórzy wierzą, że głównym powodem tycia są złe geny, które odpowia- dają za narastające stopniowo kilogramy. Inni uważają, że to zanieczyszczenie środowiska, żywność przetworzona, niewielka ilość ruchu lub nadmiar jedzenia, które czyha na nas za każdym rogiem na każdej ulicy. Prawda leży prawdopodobnie po środku. Wielokrotnie wra- cam myślami do mojej walki z wagą, którą toczę przez trzydzieści kilka lat mojego życia. Z pewnym rozbawieniem wracam myślami do zdjęcia stojącego na kominku mojej mamy, gdzie jako kilkunastomiesięczny bobas z twarzą okrągłego słoneczka, wcinam z radością ogromną miseczkę twarogu podawanego przez jeszcze bardziej radosną mamę, szczęśli- wą, że pasie sobie ślicznego bobasa – bo jak dawniej myślano: pulchne dziecko to zdro- we dziecko. Sądzę, że dla wielu to właśnie przekarmiające nas mamy i babcie mogły być pierwszym czynnikiem, który zdeterminował późniejszą walkę o zdrową sylwetkę. Drugim obrazem, który ciągle jest niezatarty w mojej pamięci to okres stanu wojennego, kiedy po długich staraniach udało mi się dołączyć do mojego taty, który uzyskał status emigranta we Francji. Jak dziś pamiętam dzień, w którym zaprowadził mnie do pobliskiego sklepu sieciowego – miałam wtedy 7 lat – i patrząc na moją otwartą ze zdziwienia buzię, powie- dział – ten regał z szynkami, który widzisz, różni się ceną i tylko tym czy szynka jest prosto, czy krzywo pokrojona. Wiele osób kompensuje sobie wcześniejsze czasy niedostatku. Czasami jedzenie daje nam złudne poczucie bezpieczeństwa, stając się najprostszym i najłatwiej dostępnym uspokajaczem. Nie zastanawiamy się często ani nad jakością pożywienia, ani nad właści- wym czasem jedzenia posiłków. Praca i związany z nią stres stały się wszechobecne. Od- powiednie odżywianie organizmu zeszło na drugi plan. Często moi pacjenci nie zdają sobie sprawy z tego ile ważą, boją się nawet wejść na wagę – co rusz powtarzają mi – proszę mnie zważyć, ale nie mówić ile ważę. Trudno jest każdemu z nas prawdziwie ocenić swoją masę ciała, nie stając na wadze. M o t y l e m b ę d ę 11 M o n i k a S t o ł y h w o – G o f r o n → Co to jest wskaźnik BMI, jak go obliczyć? Aby prawidłowo ocenić swoją wagę przydatne jest określenie wskaźnika masy ciała (ang. Body Mass Index; w skrócie BMI; inaczej wskaźnik Queteleta II) oraz zmierzenie obwodu talii. Jednym ze sposobów oceny stanu odżywienia jest określenie stosunku masy ciała do wzrostu. Wskaźnik Queteleta liczy się jako iloraz masy ciała w kilogramach przez wzrost w metrach podniesiony do kwadratu: 12 BMI = masa ciała (kg) / wzrost (m) x wzrost (m) Wskaźnik masy ciała (BMI) jest obecnie powszechnie zaakceptowany i rutynowo używany w praktyce klinicznej jako pomiar stanu odżywienia. Ponieważ wzrost jest w dużej mierze wartością stałą, BMI odzwierciedla zmiany związane z powstawaniem otyłości z wiekiem lub zmiany związane z obniżeniem/przyrostem masy ciała. Jest to wskaźnik nieinwazyjny i łatwy do zmierzenia. Czy jest idealne BMI? Ważnym jest uświadomienie sobie, że na wartość BMI wpływa wiele czynników, takich jak wiek i płeć. Ponadto istotnym ograniczeniem tej klasyfikacji jest również to, że nie uzyskuje się informacji dotyczących dystrybucji tkanki tłuszczowej. Proszę zauważyć, że osoby o zu- pełnie innej sylwetce mogą mieć taki sam wskaźnik BMI, na przykład – sportowiec z dużą masą mięśniową oraz młodzieniec z „mięśniem piwnym”. (rys. 1 i 2) Również posługiwanie się wskaźnikiem BMI u pacjentów w różnym wieku pozostaje kon- trowersyjne. Ponieważ z wiekiem dochodzi do zaniku tkanki beztłuszczowej i zastępowania jej przez tłuszcz, z wiekiem rośnie procentowa zawartość tłuszczu w ciele. (rys. 2) Wydaje się również, iż wskaźnik BMI nie jest adekwatny dla różnych ras. Wyobraźmy so- bie osobę rasy kaukaskiej o danym BMI oraz osobę rasy azjatyckiej o tym samym BMI – na pewno ich stan zdrowia nie jest równoważnie określony przez ten wskaźnik. Dorośli Azjaci mają większe ryzyko wystąpienia cukrzycy i choroby niedokrwiennej serca przy niższych wartościach wskaźnika BMI, niż ludzie rasy kaukaskiej. Zakłada się, że może to być wynikiem różnic genetycznych występujących między tymi rasami. Jednak znaczenie mogą mieć Rys. 2 Mężczyzna z otyłością brzuszną z wysokim BMI M o t y l e m b ę d ę 13 M o n i k a S t o ł y h w o – G o f r o n Rys. 1 Mężczyzna umięśniony z wysokim BMI również czynniki środowiskowe powodujące epigenetyczne i patofizjologiczne zmiany obciążenia komórek wysp trzustkowych oraz patologiczne zmiany funkcji wątroby, a także wpływające na komórkowe procesy w życiu płodowym i we wczesnym dzieciństwie. Innym ważnym ograniczeniem wskaźnika BMI jest fakt, że w żaden sposób nie odzwier- ciedla on dystrybucji tkanki tłuszczowej. Wiemy bowiem, że zupełnie inaczej rokują pacjenci z tak zwaną otyłością typu „jabłko” (nadmiar tkanki tłuszczowej w okolicy brzucha), a inaczej ci typu „gruszka” (mają rozlokowany tłuszcz w okolicy ud). Rys. 3 Kobieta z otyłością brzuszną 14 Rys. 4 Kobieta z otyłością pośladkowo–udową Jak obliczać BMI w praktyce? Najlepiej obliczyć swoje BMI, ważąc się rano po oddaniu moczu, w samej bieliźnie, waga powinna być koniecznie dobrze skalibrowana, aby uniknąć – jakże częstego – „oszuki- wania się”, np. „może stanę trochę bardziej na lewo albo na prawo, albo tylko czubkiem stóp… wtedy waga będzie mniejsza”. Równie złudnym bywa ocenianie swojego wzro- stu – pamiętajmy, że z wiekiem jesteśmy niestety coraz niżsi i warto czasem się zmierzyć u swojego lekarza – może być to dla nas niespodzianka, że nagle mamy dwa centymetry mniej. Masa ciała powinna być podana w kilogramach z dokładnością do 0,1 kg, a wzrost powinien być zmierzony w centymetrach z dokładnością do 0,5 cm. Żeby obliczyć BMI pacjenta, dzielimy masę ciała w kilogramach przez jego wzrost w metrach podniesiony do kwadratu (kg/m²). Do czego służy obwód talii i stosunek talii do bioder? Wskaźnik masy ciała (BMI) jest prawdopodobnie najczęściej używanym miernikiem otyłości jednak nie daje on wskazówek odnośnie ilości tłuszczu w ciele i jego dystrybucji. W 1940 roku francuski lekarz doktor Jean Vague, zaproponował pojęcia otyłości andro- idalnej (centralnej lub górnej połowy ciała) i otyłości gynoidalnej (dolnej połowy ciała). Zauważył on bowiem, że zaburzenia zdrowotne powszechnie obserwowane u otyłych pacjentów były ściśle związane z dystrybucją tłuszczu. Zaobserwowano także, że stosunek obwodu talii do bioder wykazuje istotniejsze powiązania z chorobowością niż BMI. 1 Badania epidemiologiczne przeprowadzone w ostatnim dziesięcioleciu potwierdziły pogląd, że wysoki odsetek tłuszczu trzewnego jest głównym czynnikiem ryzyka choro- bowości sercowo-naczyniowej i śmiertelności. Interesujące jest to, że ryzyko wieńcowe ściślej związane jest z otyłością brzuszną niż z wartościami wskaźnika BMI. Dlatego wcześniejsze analizy związku ryzyka wieńcowe- go z BMI mogą być bardziej wyraźne, jeżeli do analizy zostaną włączone pomiary talii. Ry- zyko rozwoju choroby wieńcowej jest większe u osób z prawidłowymi wartościami BMI, ale wysokim obwodem talii niż u tych, którzy są otyli, ale nie mają dużego obwodu talii. Wzrost ryzyka rozwoju chorób związanych z otyłością obserwuje się z reguły wtedy, kiedy obwód talii u mężczyzn osiąga 94 cm, a u kobiet 80 cm. Ryzyko rośnie istotnie, kiedy obwód talii u mężczyzn osiąga 102 cm, a u kobiet 88 cm. M o t y l e m b ę d ę 15 M o n i k a S t o ł y h w o – G o f r o n 1) Tchernof i Després, 2005 Początkowo ocena otyłości brzusznej była oparta na pomiarze stosunku obwodu talii do obwodu bioder. Wartości wskaźnika talia/biodra ≥1,0 dla mężczyzn i ≤0,85 dla kobiet są używane tradycyjnie do wskazywania ryzyka zdrowotnego otyłości. 2 Niektóre badania sugerują, że wskaźnik talia/biodra dostarcza bardziej dokładnych prognoz odnośnie ryzyka rozwoju kilku chorób związanych z otyłością niż BMI, dlatego został on użyty w najnow- szym badaniu INTERHEART. 3 Pomiar obwodu talii pozwala ocenić zawartość tłuszczu wewnątrzbrzusznego, co naj- mniej tak dokładnie jak ocena wskaźnika talia/biodra. 4 Umożliwia również oszacowanie poziomów czynników ryzyka sercowo–naczyniowego i ryzyka rozwoju chorób tak samo dobrze, jak BMI i wskaźnik talia/biodra. 5 Ocena obwodu talii bywa czasem bardzo utrudniona – często trudno dokładnie oce- nić, na jakiej wysokości zmierzyć obwód talii z powodu dużej ilości tkanki tłuszczowej, w trakcie odchudzania bywa, że stopniowo spadająca masa ciała powoduje takie zmia- ny w fizjonomii. Zdarza się również, że po włączeniu diety odchudzającej z dużą ilością su- rowych warzyw pacjenci reagują wzdęciami, zwiększając tymczasowo obwód talii. Również pomiary obwodu tali podczas menstruacji u kobiet mogą dać fałszywe wyniki, ponieważ w pierwszych dniach krwawienia miesięcznego obwód talii jest większy. Aby prawidłowo zmierzyć talię i znaleźć punkty odniesienia, należy obrać punkt w po- łowie odległości między najwyższym punktem grzebienia kości biodrowej i najniższą czę- ścią łuku żebrowego w linii pachowej środkowej. Natomiast obwód bioder mierzymy na poziomie krętarza większego kości udowej i spojenia kości łonowej. Pomiary powinny być odnotowywane w centymetrach z dokładnością do 0,5 cm. 16 2) Kissebah i wsp., 1994 3) Yusuf i wsp., 2004 4) Pouliot i wsp., 1994 5) Hen i wsp., 1995 panie – pomiaru dokonuje się w połowie odległości pomiędzy dolnym brzegiem łuku żebrowego a górnym brzegiem talerza kości biodrowej panowie – pomiaru dokonuje się na poziomie pępka Pomiar obwodu talii: • • Pomiar obwodu bioder: • • panie – pomiaru dokonuje się w miejscu największego obwodu bioder panowie – pomiaru dokonuje się na poziomie górnego końca kości udowej. M o t y l e m b ę d ę 17 M o n i k a S t o ł y h w o – G o f r o n Rys. 5 Pomiary obwodu talii i bioder – wysokości 18 Co drugi Polak ma nadwagę, a co trzeci jest otyły! → Jak dużo jest nadwagi i otyłości w Polsce i na świecie? Częstość występowania otyłości na świecie wzrasta na tyle gwałtownie, że uzyskała ona miano pandemii XXI wieku. Dowodem na to może być fakt, iż w latach 1991–2003 liczba osób otyłych (BMI ≥30 kg/m²) w USA zwiększyła się od 15 do nawet 25 . W Polsce nato- miast, stwierdza się ją u 19 osób, z kolei nadwaga i otyłość łącznie, występuje u 15,7 mln osób. 6 No tak, liczby wydają się być duże, ale są dla nas obojętne. Jeżeli jednak spojrzymy na siebie i na naszą rodzinę zauważamy, że problem dotyczy każdego z nas w sposób bez- pośredni lub pośredni – ponieważ albo my sami mamy nadwagę lub otyłość, albo któryś z członków naszej rodziny ją posiada (dzieci, rodzice, kuzyni czy też mąż lub żona). Otyłość i nadwaga ma bezpośredni wpływ na nasze życie. Wyobraźmy sobie żonę, która z powodu otyłości czuje się skrępowana przed mężem, np. w sypialni – bo dla jej szczu- płego męża jej otyłość ma kolosalne znaczenie i w sposób pośredni dotyczy i jego. Ileż to razy widziałam pacjentki, które w geście rozpaczy przychodziły po poradę lekarską, ponie- waż w domu pojawiały się problemy małżeńskie – od rubasznego wyśmiewania, poprzez przezywanie (cytuję: „ty gruba krowo, kiedy się odchudzisz?” – powiedział mąż), po zdra- dy małżeńskie z powodu niezaspokajanych potrzeb damsko–męskich. Często też zjawiają się pacjentki zamierzające odchudzać się przed komunią swoich dzieci: „...bo pani doktor, moja córka się mnie wstydzi, bo jestem najgrubszą matką”. M o t y l e m b ę d ę 19 M o n i k a S t o ł y h w o – G o f r o n 6) wg badania NATPOL PLUS, 2002 r. 20 → Jakie są najczęstsze i najważniejsze przyczyny tycia? Uważa się, że 20–70 tycia spowodowane jest wielogenowym dziedziczeniem, ale liczba genów, markerów genetycznych i regionów chromosomalnych związanych z fenotypami otyłości przekracza 600. Opisano około 150 przypadków jednogenowego dziedziczenia otyłości, jest to więc niewiele. Usprawiedliwianie się pacjentów, że „... pani doktor, u mnie w rodzinie wszyscy są otyli, dlatego ja też jestem otyły” – nie ma sensu. Mam koleżankę le- karkę, która znalazła sposób na takich pacjentów, prosi aby rodzina przyniosła swoje zdjęcia, jeżeli i pies w tej rodzinie jest otyły, to na pewno nie jest to kwestia dziedziczenia. Podstawowym czynnikiem tzw. otyłości prostej są złe nawyki żywieniowe, zmniejszo- na aktywność fizyczna oraz szybkie tempo życia, w tym stres i zaburzenia emocjonalne. Odnotowuje się to zjawisko w krajach rozwiniętych, w dużej mierze jest to konsekwencja zmian ekonomicznych, społecznych i technologicznych. Wśród czynników powodujących wzrost masy ciała są również czynniki kulturowe oraz tradycje rodzinne. Nawet różnica między energią spożywaną, a wydatkowaną mniejsza niż 1 podczas roku może skutkować zgromadzeniem 10 000 kcal i rocznym przyrostem masy ciała około 1–2 kg. Niektórzy ludzie tyją, ponieważ zaburzone mechanizmy kontroli apetytu nie hamują u nich głodu i po prostu nie są świadomi, ile jedzą. Pacjenci często niedoszacowują ilości spożytych kalorii. Nie liczą podjadania, między innymi jedzenia podczas oglądania telewi- zji, picia alkoholu w czasie jedzenia, dokładania jedzenia podczas uroczystości, gdy wystę- puje duża różnorodność pokarmów. Podjadanie dalej stymuluje apetyt prawdopodobnie przez zwiększanie wydzielania hormonu głodu (greliny), który jako hormon ortoreksyjny nie dopuszcza do odczucia sytości. Częstym powodem wzrostu masy ciała jest przyjmowanie leków, takich jak niektóre leki antykoncepcyjne, np. octanu medroksyprogesteronu. Również glikokortykosteroidy, leki prze- ciwdepresyjne, niektóre neuroleptyki – szczególnie pochodne fenotiazyny i butyrofenonu – niektóre leki obniżające ciśnienie tętnicze, takie jak beta i alfa blokery i klonidyna powodują wzrost masy ciała. U niektórych pacjentów możliwe są zmiany leków na takie, które nie po- wodują zmiany masy ciała, dlatego warto skonsultować ewentualną ich zmianę z lekarzem. Ponieważ otyłość powoduje szereg zaburzeń hormonalnych i metabolicznych, trudno jest czasami ustalić czy te zaburzenia są przyczyną, czy skutkiem otyłości. Wiemy obecnie, że istnieją endokrynopatie, które powo- dują wzrost masy ciała. Najczęściej spotykaną chorobą po- wodującą otyłość jest obecnie niedoczynność tarczycy. Opinia, że po 35. roku życia trudniej jest się odchudzić nie jest prawdziwa. Od 21. roku życia metabolizm organizmu spowalnia. Staje się coraz wolniejszy z roku na rok, a nie spada gwałtownie akurat po 35. roku życia. W niedoczynności tarczycy zauważany jest wzrost ape- tytu i zmniejszone odczuwanie sytości. Hormony tarczycy w nadmiarze powodują chudnięcie poprzez nasilenie pro- teinolizy i lipolizy. Niedobór zatem powoduje proces od- wrotny. Diagnostyka pacjentów pod kątem niedoczynności tarczycy wydaje się jednym z podstawowych czynników w leczeniu otyłości, tym bardziej, że osoby z niedoczynno- ścią tarczycy wykazują dość typowe objawy, które mogą nakierować nas na prawidłowe rozpoznanie. Bywa, że w przeciągu kilku sekund – zanim wchodzący do gabinetu pacjent zdąży usiąść – mam już nieodpartą chęć zapytania go o objawy typowe dla niedoczynności tarczycy. Z trudem staram się wtedy przeprowadzić prawidłowo i po kolei wywiad chorobowy, bo aż mnie korci, aby zapytać czy ma suche łokcie (potocznie „brudne łokcie”), czy miewa stany depresyjne, wahania nastroju. Już na pierwszy rzut oka cera wydaje się lekko bla- dawa i zażółcona, wyraźnie widać opuchniecie powiek oraz dłoni, często widać mocno przerzedzone włosy na głowie, a bywa, że zupełnie zanikają brwi. Te wszystkie symptomy współwystępują z objawem głównym – czyli z otyłością. W dalszej części napiszę, jakie warto wykonać badania lub z czym zgłosić się do lekarza rodzinnego, aby wykluczyć lub potwierdzić chorobę tarczycy. Często po potwierdzeniu choroby tarczycy myślę sobie, że gdyby ten pacjent nie zgło- sił się do lekarza w celu kompleksowej pomocy, gdyby odchudzał się sam, byłby skazany na długie i smutne diety. Smutne tym bardziej, że zakończone fiaskiem, ponieważ nawet jeżeliby schudł i tak z powrotem przybrałby na wadze myśląc, że to pewnie kolejny efekt „jo-jo” – a to po prostu była nie leczona choroba podstawowa. Inną obecnie dość „popularną chorobą” jest zespół policystycznych jajników. Choroba ta pojawia się najczęściej w okresie pokwitania. Młode pacjentki z tym zespołem bardzo cierpią nie tylko z powodu otyłości, ale też z powodu nadmiernego owłosienia (hirsuty- zmu), trądziku i zaburzeń miesiączkowania. Niezbędna jest wtedy pomoc lekarza. Musi on skontrolować poziomy hormonów androgennych, hormonu luteinizującego oraz ocenić, jaka jest oporność organizmu na insulinę. Leczenie tego zespołu jest niezbędne nie tylko z powodu leczenia otyłości, ale ze względu na utrzymanie płodności – ponieważ często M o t y l e m b ę d ę 21 M o n i k a S t o ł y h w o – G o f r o n 22 Rys. 6 Cechy charakterystyczne niedoczynności tarczycy występują cykle bezowulacyjne i niepłodne. Objawy i przyczyny sugerujące zespół poli- cystycznych jajników to przede wszystkim: – istnienie otyłości brzusznej – występowanie cukrzycy typu 2 w rodzinie – nieregularne miesiączkowanie. Pocieszeniem może być to, że pacjentka, która schudnie nie będzie miała tego zespołu, dopóki nie przytyje. W wielu badaniach wykazano, że również menopauza powoduje zwiększenie BMI, nie- zależnie od wieku. 7 Zjawisko to jest zależne od zmian hormonalnych; estrogeny są hormo- nem nasilającym gromadzenie się tłuszczu w obrębie pośladków i ud, natomiast androgeny za gromadzenie się tłuszczu w obrębie jamy brzusznej i górnej części tułowia. W trakcie menopauzy zanika wydzielanie estrogenów, ale utrzymuje się wydzielanie androgenów z nadnerczy co powoduje narastanie tkanki tłuszczowej w okolicy brzucha. U kobiet po menopauzie z otyłością brzuszną stwierdza się niskie stężenie globuliny wiążącej hormony płciowe (SHBG-sex hormon binding globulin), co powoduje zwiększanie się stężenia „męs- kich hormonów” w surowicy, stymulację receptorów androgenowych w tkance tłuszczo- we, a w efekcie powstanie otyłości typu centralnego. Warto odwiedzić ginekologa–endo- krynologa, aby ustalił czy są jakieś możliwości wspomagania pacjentki przy odchudzaniu i unormowanie stanu hormonalnego w organizmie. Niskie stężenie SHBG zostało uznane za niezależny czynnik prowadzący do centralnej otyłości i cukrzycy. Innymi zaburzeniami edokrynnymi, które powodują otyłość i nadwagę są: hiperkortyzole- mia (pochodzenia centralnego lub nadnerczowego), niedorozwój gonad, niedobór hormonu wzrostu i rzekoma niedoczynność przytarczyc. Są to jednak zespoły występujące bardzo rzadko i powinny przede wszystkim być leczone i kontrolowane przez endokrynologa. M o t y l e m b ę d ę 23 M o n i k a S t o ł y h w o – G o f r o n 7) Santuz M., Obesity and menopause
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Motylem będę, czyli wszystko o odchudzaniu.
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: