Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00440 007324 10472208 na godz. na dobę w sumie
Mowa ciała. Praktyczne wprowadzenie - książka
Mowa ciała. Praktyczne wprowadzenie - książka
Autor: Liczba stron: 248
Wydawca: Onepress Język publikacji: polski
ISBN: 83-246-0150-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> kompetencje osobiste
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Dlaczego powinieneś poznać mowę ciała?
Ile razy padłeś ofiarą prostej sztuczki? Zbyt szybko przystałeś na czyjąś propozycję? Pozwoliłeś komuś przejrzeć swoje myśli? Niepotrzebnie dałeś się zastraszyć? Ktoś świadomie wyprowadził Cię z równowagi?

A ile razy doświadczyłeś fenomenu 'chemii'? Spotkałeś kogoś, kto znalazł się w grupie nieznanych sobie ludzi, i w mgnieniu oka zdobył ich sympatię? Czy jest ktoś, kto bez konkretnego powodu doprowadza Cię do szału? Czy znasz kogoś, komu potrafisz godzinami wylewać żale?

Jeśli na którekolwiek z tych pytań odpowiedziałeś twierdząco, to znaczy, że już przekonałeś się, jak potężnym narzędziem jest mowa ciała. Może warto poświęcić trochę czasu i wysiłku, aby ją poznać i opanować? Mógłbyś zjednywać sobie ludzi, przyciągać ich uwagę i sterować ich emocjami. Miałbyś równe szanse w starciu z tymi, którzy stosują mowę ciała przeciwko Tobie. Wiedziałbyś, co mówią ludzie, gdy milczą.

Dlaczego powinieneś wybrać akurat tę książkę?
Bo jest intuicyjna, pełna wnikliwych obserwacji, a uczenie się z niej to dobra zabawa. Czytając o zachowaniach i gestach, otworzysz umysł na nowy wymiar komunikacji. Zaczniesz dostrzegać wokół siebie różne spojrzenia: dłuższe, krótsze, zabójcze, pełne sympatii, fałszywe i znudzone. Potem sam zaczniesz stosować podobne gesty i sprawdzać, jak reagują na nie inni. Co z tego wyniknie? Po pierwsze, będziesz się dobrze bawić. Po drugie, zrozumiesz język gestów. Po trzecie, zaczniesz świadomie używać więcej niż jednej twarzy (a masz ich wiele).

Z tej książki dowiesz się:

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Mowa cia³a. Praktyczne wprowadzenie Autor: Gordon R. Wainwright T³umaczenie: Joanna Sugiero ISBN: 83-246-0150-3 Tytu³ orygina³u: Teach Yourself Body Language (Teach Yourself) Format: 122×194, stron: 248 Dlaczego powinieneœ poznaæ mowê cia³a? Ile razy pad³eœ ofiar¹ prostej sztuczki? Zbyt szybko przysta³eœ na czyj¹œ propozycjê? Pozwoli³eœ komuœ przejrzeæ swoje myœli? Niepotrzebnie da³eœ siê zastraszyæ? Ktoœ œwiadomie wyprowadzi³ Ciê z równowagi? A ile razy doœwiadczy³eœ fenomenu „chemii”? Spotka³eœ kogoœ, kto znalaz³ siê w grupie nieznanych sobie ludzi, i w mgnieniu oka zdoby³ ich sympatiê? Czy jest ktoœ, kto bez konkretnego powodu doprowadza Ciê do sza³u? Czy znasz kogoœ, komu potrafisz godzinami wylewaæ ¿ale? Jeœli na którekolwiek z tych pytañ odpowiedzia³eœ twierdz¹co, to znaczy, ¿e ju¿ przekona³eœ siê, jak potê¿nym narzêdziem jest mowa cia³a. Mo¿e warto poœwiêciæ trochê czasu i wysi³ku, aby j¹ poznaæ i opanowaæ? Móg³byœ zjednywaæ sobie ludzi, przyci¹gaæ ich uwagê i sterowaæ ich emocjami. Mia³byœ równe szanse w starciu z tymi, którzy stosuj¹ mowê cia³a przeciwko Tobie. Wiedzia³byœ, co mówi¹ ludzie, gdy milcz¹. Dlaczego powinieneœ wybraæ akurat tê ksi¹¿kê? Bo jest intuicyjna, pe³na wnikliwych obserwacji, a uczenie siê z niej to dobra zabawa. Czytaj¹c o zachowaniach i gestach, otworzysz umys³ na nowy wymiar komunikacji. Zaczniesz dostrzegaæ wokó³ siebie ró¿ne spojrzenia: d³u¿sze, krótsze, zabójcze, pe³ne sympatii, fa³szywe i znudzone. Potem sam zaczniesz stosowaæ podobne gesty i sprawdzaæ, jak reaguj¹ na nie inni. Co z tego wyniknie? Po pierwsze, bêdziesz siê dobrze bawiæ. Po drugie, zrozumiesz jêzyk gestów. Po trzecie, zaczniesz œwiadomie u¿ywaæ wiêcej ni¿ jednej twarzy (a masz ich wiele). Z tej ksi¹¿ki dowiesz siê: (cid:129) jak wyra¿aæ podstawowe stany emocjonalne: zadowolenie, smutek, zdziwienie, niesmak, strach i gniew; (cid:129) jak prze³amywaæ lody podczas pierwszego spotkania; (cid:129) jak kontrolowaæ mimikê, spojrzenie, postawê i ruchy cia³a; (cid:129) jak sk³aniaæ innych ludzi do s³uchania albo mówienia; (cid:129) jak dotyk i bliskoœæ fizyczna wp³ywaj¹ na emocje; (cid:129) w jakim tempie mówiæ: harmonijna wymiana zdañ, pauzy i milczenie; (cid:129) jak dojœæ do s³owa podczas burzliwej dyskusji. S p i s t r e ś c i Spis treści 7 13 15 20 22 24 25 27 28 31 35 38 39 41 43 44 47 50 52 53 55 56 57 Wstęp Część pierwsza Umiejętności i techniki 01 02 03 Kontakt wzrokowy Gramatyka oka Wykorzystanie kontaktu wzrokowego Badania nad kontaktem wzrokowym Czego mogą nas nauczyć nasze źrenice Lepsze wykorzystanie naszych oczu Ćwiczenia i eksperymenty Wyraz twarzy Zakres wyrazów twarzy Twarze i pierwsze wrażenie Mowa twarzy Fakty na temat twarzy Uśmiechnij się, a poczujesz się lepiej Ćwiczenia i eksperymenty Ruchy głowy Gadające głowy Słuchające głowy Zależy, jak na to spojrzysz Jak używać swojej głowy Potakuj, jeżeli chcesz, żebym mówił dalej Ćwiczenia i eksperymenty 4 S p i s t r e ś c i 04 05 06 07 08 09 Gesty i ruchy ciała Niech Twoje ciało zacznie mówić Mapa gestów Morrisa Obserwowanie ludzi Psychologia gestów Jak mówić w języku ciała Ćwiczenia i eksperymenty Postawa i poza Czytanie w myślach na podstawie sylwetki Jestem panem w swoim domu Jestem skłonny cię polubić Badania postawy Wyolbrzymione pozy Ćwiczenia i eksperymenty Dystans i kierunek Układ miejsc siedzących Skąd pomysł kozetki u psychiatry Status, dystans i kierunek Nie podchodź bliżej Ułatwianie wzajemnych kontaktów Ćwiczenia i eksperymenty Kontakt fizyczny Kontakt fizyczny i dotykanie Potrzebujesz rąk Przytulanie i całowanie Nie naciskaj Lepszy kontakt fizyczny Ćwiczenia i eksperymenty Wygląd zewnętrzny i budowa ciała Pierwsze wrażenie Musisz mieć styl Oddzielamy kobiety od mężczyzn Wymiary ciała i sylwetka Ludzie się zmieniają Poprawa wizerunku Ćwiczenia i eksperymenty Wyczucie czasu i synchronizacja Upływ czasu Raz na wozie, raz pod wozem Cisza i pauzy 59 64 66 68 70 72 73 77 80 83 84 85 87 88 91 96 98 100 101 104 105 109 113 116 117 119 120 121 123 126 127 129 131 133 134 135 139 142 143 144 5 S p i s t r e ś c i 10 Część druga 11 12 13 14 Harmonijna dyskusja Aby dojść do słowa Jak skutecznie wykorzystywać czas Ćwiczenia i eksperymenty Mowa ciała i język mówiony Poparcie wypowiadanych słów Błędy w mowie Zaprzeczanie temu, co mówimy Mowa ciała w polityce Śmiej się, a świat będzie się śmiał razem z Tobą Ćwiczenia i eksperymenty Konteksty Mowa ciała na świecie Różnice kulturowe Uniwersalne zachowania niewerbalne Style negocjowania Jak zwykle biznes Co robić, gdy nie znamy języka Ćwiczenia i eksperymenty Mowa ciała w pracy Zawodowa mowa ciała Skuteczne zebrania Postawa wobec kolegów z pracy Mowa ciała a zarządzanie w przemyśle Motywowanie innych Tworzenie zespołów Ćwiczenia i eksperymenty Codzienne spotkania Pierwsze pięć minut Rozpoczynanie i kończenie rozmowy Jak rozpoznać kłamcę Rozmowy towarzyskie Ćwiczenia i eksperymenty Pociąg fizyczny Chłopak spotyka dziewczynę Spójrz na swoich przyjaciół Radzić sobie z innymi Cechy gwiazdy Jak być bardziej atrakcyjnym Ćwiczenia i eksperymenty 145 147 148 150 153 156 157 158 158 162 162 165 167 170 172 173 175 177 178 179 181 185 187 187 188 188 189 191 193 195 196 197 200 203 207 210 211 212 214 216 Rozwój osobisty Nawiązywanie dobrych stosunków Otwarcie się Umiejętności komunikacyjne Synergia Robienie notatek na temat mowy ciała Ćwiczenia i eksperymenty 15 6 S p i s t r e ś c i Zakończenie Bibliografia Skorowidz 217 220 221 222 223 224 225 229 233 237 04. Gesty i ruchy ciała W tym rozdziale dowiesz się: • o tym, że gesty i ruchy ciała są najważniejsze; • o tym, że są gesty, które ma- ją w określonych kulturach szczególne, stałe znaczenie; • o tym, że istnieje wiele języ- ków gestów, do których na- leży między innymi język mi- gowy. i c a ł a G e s t y i r u c h y 60 G e s t y i r u c h y c a ł a i Spośród wszystkich elementów mowy ciała gesty mają najwięk- szą wymowę. Kontakt wzrokowy, wyrazy twarzy i ruchy głowy są bardzo ważne, jednak mają pewne ograniczenia. Użycie ge- stów pozwala na osiągnięcie takiego stopnia ekspresji i subtel- ności, który nie jest możliwy w przypadku żadnego innego aspek- tu komunikacji niewerbalnej. To właśnie za pomocą gestów przekazujemy informacje, które większość ludzi kojarzy z mową ciała. W tym rozdziale omówimy rozmaite komunikaty, jakie mo- żemy przekazać przy użyciu gestów. Kilka osób próbowało sklasyfikować gesty według kategorii. Mi- chael Argyle zaproponował podział gestów w oparciu o pięć funk- cji, jakie mogą pełnić: • ilustratory i inne sygnały związane z mową; • znaki konwencjonalne i języki znaków; • ruchy, które wyrażają emocje; • ruchy, które wyrażają osobowość; • ruchy, które są wykorzystywane w różnych religiach i rytu- ałach. Paul Eckman i Wallach Friesen również wyróżnili pięć grup, ale ich kategorie są zupełnie inne: • emblematy (ruchy, które zastępują słowa); • ilustratory (ruchy, które towarzyszą mowie); • regulatory (ruchy, które podkreślają rolę osoby słuchającej lub mówiącej albo sygnalizują jej zmianę); • adaptory (ruchy, takie jak drapanie się po głowie, zacieranie rąk albo bawienie się przedmiotami, które zazwyczaj wska- zują na stan emocjonalny danej osoby); • oznaki emocji (ruchy, które ujawniają emocje w sposób bar- dziej bezpośredni, takie jak wyrazy twarzy). Jakkolwiek je sklasyfikujemy, nie ulega wątpliwości, że gesty mo- gą wyrażać szereg różnych emocji, postaw, a także przekazywać wiele innych komunikatów. Michael Argyle opisał kilka konwen- cjonalnych gestów, których znaczenie jest niemalże uniwersalne. Należą do nich na przykład potrząsanie pięścią w okazywaniu 61 G e s t y i r u c h y c a ł a i złości, zacieranie rąk w oczekiwaniu na coś, klaskanie na znak aprobaty, podnoszenie ręki w celu zdobycia czyjejś uwagi, zie- wanie z nudów, klepanie kogoś po plecach na znak zachęty i po- cieranie brzucha z głodu. Gerard Nierenberg oraz Henry Calero twierdzą, że za pomocą gestów wyrażamy między innymi po- stawę otwartą, defensywną, a także gotowość, otuchę, frustrację, pewność siebie, zmieszanie, akceptację, oczekiwanie, podejrze- nie oraz wskazujemy na relacje z innymi ludźmi. Udowodnili oni, że ludzie używają tych gestów nawet w sytuacjach, w któ- rych nie mogą zobaczyć swojego rozmówcy, na przykład pod- czas rozmowy telefonicznej albo kiedy nagrywają swój głos na dyktafonie. Teraz przyjrzymy się bogactwu niemej komunikacji. Ale najpierw, tak samo jak w poprzednich rozdziałach, przeprowadzimy ćwi- czenie, które przygotuje nas na to, o czym będzie mowa. Ćwiczenie: Codzienna pantomima Spróbuj zaobserwować dwie osoby, które nie mogą komuniko- wać się ze sobą przy użyciu słów z dowolnego powodu: jest zbyt głośno, muszą zachować ciszę, są zbyt daleko od siebie, aby się usłyszeć itp. Komunikacja ta może odbywać się na przykład w hałaśliwej fabryce, w restauracji, na placu budowy, w biblio- tece albo na sali egzaminacyjnej. Obserwuj te osoby i notuj swoje uwagi na temat gestów, które wykonują, aby przyciągnąć czyjąś uwagę, skierować kogoś w określone miejsce, powiadomić ko- goś, że ma odebrać telefon, przywołać drugą osobę, przywitać się i pożegnać, wskazać na upływ czasu, zachować ciszę, a także przekazać dowolną inną informację. Jakie podobieństwa i różnice zauważyłeś? Czy napotkałeś przy- kłady zastosowania specjalnych kodów? Czy sądzisz, że gesty są skutecznym środkiem komunikacji? Jakie są ich zalety? Jakie są ich ograniczenia? Jak bardzo są przydatne gesty w komunikacji z kimś, kto nie zna naszego języka? Jakie potrzeby i prośby najłatwiej jest prze- kazać za pomocą gestów? Które z nich jest najtrudniej wyrazić? 62 G e s t y i r u c h y c a ł a i Których w ogóle nie da się wyrazić? Czy słowa dobrze przekła- dają się na gesty? Czy za pomocą gestów można wyrazić emo- cje? Czy można przekazać szczegółowe informacje? Jeżeli masz możliwość przeprowadzenia doświadczenia w grupie osób (na przykład jesteś jednym z uczestników kursu, który wy- korzystuje tę książkę), możesz zaproponować grę w „rebusy”, w której dwie drużyny będą zgadywały tytuły książek, filmów, programów telewizyjnych i radiowych. Jeżeli drużyna zgadnie tytuł w określonym czasie, powiedzmy — w ciągu dwóch minut, otrzy- muje punkt. Jest to nie tylko wspaniałe ćwiczenie na wykorzy- stywanie gestów, ale również świetna zabawa — kto w końcu powiedział, że nauka nie może być przyjemna? Jakie sytuacje i jakie tytuły najłatwiej jest zgadnąć na podsta- wie samych gestów? Jacy ludzie najlepiej komunikują się przy użyciu gestów? Dlaczego niektórzy nie są w stanie zrozumieć komunikatu, który jest przekazywany za pomocą gestów? Jaki jest sekret zwycięstwa w „rebusy”? W jaki sposób identyfikujesz kluczowe elementy sytuacji albo tytułu, aby zaprezentować je w formie gestów i mowy ciała? Omówienie ćwiczenia Jeżeli zauważyłeś, że obserwowani przez Ciebie ludzie wykorzysty- wali te same gesty w bardzo różnych kontekstach, prawdopodobnie miałeś do czynienia z gestami „uniwersalnymi” albo konwencjonal- nymi — mówiliśmy o nich nieco wcześniej. Z pewnością zwróciłeś uwagę na to, że im większa jest odległość między osobami, które starają się porozumieć, tym bardziej wyraźne stają się ich gesty — nieraz nawet robią wrażenie przesadnych. Być może zauważyłeś różnicę między gestami wykonywanymi wewnątrz budynku, a tymi na zewnątrz — te pierwsze są bardziej kontrolowane i subtelne. A może zwróciłeś uwagę na różnice w wykonywaniu gestów przez kobiety i mężczyzn, dorosłych i dziećmi (fascynującym przedmiotem badań gestów są małe dzieci na placach zabaw) oraz ludzi reprezentujących różne klasy społeczne; na to, że gesty wykonywane w ciągu dnia różnią się od tych, które są wykorzystywane w nocy, podobnie jak różnią się między sobą gesty wykonywane w pracy oraz poza nią. 63 G e s t y i r u c h y c a ł a i Prawdopodobnie zauważyłeś, że ludzie zatrudnieni w tym samym miejscu pracy mają swoje własne kody na określenie znaczenia po- szczególnych gestów. Jest to szczególnie widoczne w takich miej- scach jak studia telewizyjne, w których osoby odpowiedzialne za ob- sługę sprzętu są zobowiązane do zachowania ciszy. Być może doszedłeś do wniosku, że gesty są przydatne, ale mają pewne ograniczenia. Zaletą gestów jest to, że towarzyszą komunikacji w sy- tuacjach, w których ludzie nie mogą porozumiewać się przy użyciu słów, a także to, że mogą służyć jako przydatne skróty myślowe, do- dając ekspresji do naszych codziennych kontaktów z innymi ludźmi. Ograniczeniem jest to, że za pomocą gestów możemy przekazać nie- wiele informacji. Niektórych rzeczy nie da się powiedzieć przy użyciu gestów (spróbuj przekazać informacje o swoim nazwisku i adresie, korzystając wyłącznie z gestów), a w określonych kontekstach gesty mogą być po prostu nie na miejscu (na przykład kiedy ostrzegamy kogoś przed zbliżającym się niebezpieczeństwem). Jeżeli miałeś moż- liwość zaobserwowania ludzi mówiących w różnych językach, którzy próbowali porozumieć się ze sobą, z pewnością zauważyłeś, że w dużym stopniu polegali oni na gestach. Dużo łatwiej jest powiadomić o prostych, podstawowych potrzebach znanych każdemu (takich jak głód czy pragnienie), niż przekazać in- formacje bardziej złożone i wyszukane (na przykład położenie naj- lepszego nocnego klubu albo określona marka produktu, której nie ma na wystawie sklepowej). Niektóre komunikaty są tak długie i za- wiłe, że nie da się ich przedstawić za pomocą gestów. Ogólnie rzecz biorąc, łatwiej jest pokazać rzeczowniki i czasowniki niż przymiotniki, przysłówki i inne słowa. Gesty są najbardziej przydatne w wyrażaniu postaw i emocji — tak samo jak w przypadku większości aspektów mowy ciała. Jeżeli grałeś w „rebusy” i zgadywałeś tytuły pokazywane przez ucze- stników zabawy, przekonałeś się, że sytuacje lub tytuły, które odno- siły się do czynności albo ruchu były łatwiejsze do przedstawienia za pomocą gestów niż te, które dotyczyły pojęć abstrakcyjnych (takich jak prawda, sprawiedliwość, demokracja czy wiara) albo przedmiotów nieruchomych (takich jak dom, droga, płot czy krzesło — musiałeś pokazywać gestami ich kształt, co było pewnym oszustwem). Praw- dopodobnie okazało się, że ludzie otwarci i towarzyscy lepiej radzili sobie w grze niż osoby nieśmiałe, chociaż te bardzo często mają wiele ukrytych talentów. Niektórzy ludzie czują się skrępowani i nie 64 G e s t y i r u c h y c a ł a i potrafią komunikować się w ten sposób. Nasza książka pomoże im się odprężyć, nawet jeżeli nie wykonają żadnych zaprezentowanych tutaj ćwiczeń. Sekretem udanego pokazywania tytułów i zwycięstwa w grze w „rebusy” jest koncentrowanie się na czynnościach i ruchu, następnie na kształtach i na elementach podobnych do czynności, które można łatwo przekazać za pomocą gestów (na przykład przed- stawienie słowa „ogon” poprzez ruch machania ogonem). Niech Twoje ciało zacznie mówić Gesty mogą być wykonywane przy użyciu dowolnej części ciała. Omówiliśmy już wykorzystanie głowy (zobacz rozdział 3.), a te- raz uzupełnimy tę wiedzę o pozostałe elementy ciała. Dzięki temu będziemy potrafili zidentyfikować większość gestów i ruchów ciała, które mają wartość komunikacyjną. Ten aspekt mowy ciała jest zazwyczaj określany jako kinezyka. Twórcą tego terminu jest amerykański naukowiec, Ray Birdwhi- stell, który jako jeden z pierwszych zajął się badaniem komuni- kacji niewerbalnej, gdy psychologowie zaczęli poważnie intere- sować się tym tematem pod koniec lat czterdziestych. Kine jest najmniejszą jednostką ruchu ciała, którą można zaobserwować, a słowo „kinezyka” oznacza badania naukowe gestów oraz in- nych ruchów ciała. Jeżeli chodzi o ramiona, najbardziej popularnym ruchem jest ich wzruszenie, które zazwyczaj niesie ze sobą informacje: „Nie wiem”, „Nie obchodzi mnie to”, „Wątpię” albo „Nic na to nie po- radzisz” (kiedy sytuacja jest naprawdę beznadziejna). Wzrusze- nie ramion to krótki ruch obu ramion w górę i w dół. Może mu towarzyszyć odpowiedni wyraz twarzy, a także ruch głowy. Wzru- szenie tylko jednym ramieniem zazwyczaj oznacza: „Zabierz rękę z mojego ramienia (albo z mojej ręki)” albo „Zostaw mnie w spokoju”. Wydęcie klatki piersiowej może oznaczać dumę z jakiegoś osią- gnięcia i często używane jest żartobliwie albo autoironicznie. Je- żeli ktoś wykonuje ten gest na poważnie, inni prawdopodobnie uznają go za osobę przemądrzałą. 65 G e s t y i r u c h y c a ł a i Wciągnięty brzuch to informacja, że „Jestem w świetnej kondy- cji” albo „Nie jestem taki gruby, na jakiego wyglądam”. Mimo że mężczyźni często nieświadomie wciągają brzuch, kiedy znaj- dą się w towarzystwie atrakcyjnych kobiet, gest ten ma raczej żartobliwy charakter. Gesty można wykonywać również za pomocą miednicy i poślad- ków, jednak tego rodzaju ruchy ciała są najczęściej uważane za nieprzyzwoite i większość ludzi interpretuje je jako zapro- szenie o podtekście seksualnym. Jeżeli używasz takich gestów, Twoja znajomość języka ciała jest, mówiąc łagodnie, mało wy- szukana. Ramiona, dłonie i palce są wykorzystywane w rozmaitych ge- stach. Niektórym z nich przyjrzymy się dokładnie w następnym podrozdziale. Nie jesteśmy w stanie omówić wszystkich gestów wykonywanych przy użyciu rąk, ponieważ jest ich zbyt wiele. Jednym z najciekawszych gestów rąk jest wieżyczka, która po- lega na tym, że łączymy czubki palców (jak w modlitwie), a dło- nie rozdzielamy. Nierenberg i Calero uważają ten gest za oznakę pewności siebie, albo przynajmniej chęć sprawienia, żeby roz- mówca odebrał nas jako osobę pewną siebie. Nogi można krzyżować lub nie. Wielu badaczy próbowało przy- pisać tym gestom różne znaczenia. Przesadą byłoby stwierdze- nie, że kobieta, która kładzie nogę na nogę i naciąga spódnicę w dół, aby zakryć kolana, daje innym sygnał, że nie chce, aby ktokolwiek do niej podchodził. Jednak, co ciekawe, kobiety za- kładają nogę na nogę nawet wtedy, gdy mają na sobie dżinsy lub inne spodnie. Z kolei mężczyźni są zadowoleni, gdy mogą usiąść swobodnie, nie łącząc ani nie krzyżując nóg. Stopy to ciekawy temat. Delikatne przytupywanie albo potrzą- sanie nogą może zostać odebrane jako wyciek, czyli jako nie- udana próba ukrycia określonych informacji przed rozmówcą. Doświadczony gracz w pokera zawsze potrafi rozpoznać, że jego przeciwnik ma dobre karty po tym, że jego noga drży — nawet jeżeli ten przybrał kamienną twarz pokerzysty. Wycieki są charak- terystyczne dla dolnej części ciała, prawdopodobnie dlatego że 66 G e s t y i r u c h y c a ł a i koncentrujemy się przede wszystkim na najbardziej widocznych elementach ciała, takich jak wyraz twarzy. Innym interesującym fenomenem jest echo gestów. Przyjrzyj się grupie rozmawiających ze sobą osób i zwróć uwagę na to, w jaki sposób członkowie grupy używają gestu, który wcześniej został wykonany przez jednego z nich. W kolejnym rozdziale przeko- nasz się, że podobnie dzieje się z całą sylwetką. Na marginesie dodam, że taka sama zasada dotyczy wypowiadanych słów. Mapa gestów Morrisa Desmond Morris jest autorem wielu popularnych publikacji na temat komunikacji niewerbalnej. Razem z zespołem badaczy z Uniwersytetu Oksfordzkiego opracował podręcznik na temat pochodzenia i zastosowania 20 wybranych gestów. Na podsta- wie informacji zebranych w 40 miejscach Europy określili oni, jak często ludzie wykonują poszczególne gesty i jakie jest ich zna- czenie. Okazało się, że znajomość kontekstu, w którym dana osoba wykonuje określony gest, jest niezbędna do tego, aby traf- nie go zinterpretować. Badania te wykazały również, że jeden gest może oznaczać coś zupełnie innego w dwóch różnych miej- scach kontynentu. Niektóre z przykładów zostały zilustrowane na rysunku 4.1. Pierwszym gestem, który zbadał zespół Morrisa, był pocałunek koniuszków palców. Gest ten polega na tym, że łączymy palce jednej ręki, całujemy ich końcówki, a następnie szybko odsuwa- my dłoń od ust i rozpościeramy palce. Jest to symbol pocałunku w usta, który na całym świecie oznacza sympatię. W Hiszpanii, Francji, Niemczech i Grecji gest ten oznacza pochwałę. Z kolei w Portugalii, na Sardynii i Sycylii jest wykonywany podczas powitania. Rzadko możemy go spotkać w Wielkiej Brytanii oraz we Włoszech. Gestem, który ma takie samo znaczenie w całej Europie, jest kciuk przy nosie: dotykamy kciukiem czubka nosa i rozkładamy pozostałe palce, czasami wachlując nimi. Gest ten oznacza drwi- nę albo zniewagę. 67 G e s t y i r u c h y c a ł a i Rysunek 4.1. Niektóre popularne gesty Skrzyżowanie palców, czyli splecenie palca wskazującego i środ- kowego i umieszczenie pozostałych palców pod kciukiem, może 68 G e s t y i r u c h y c a ł a i mieć kilka znaczeń. Głównym z nich jest ochrona: kiedy mó- wimy kłamstwo, krzyżujemy dwa palce (czasami w obu rękach), wierząc przesądnie, że to uchroni nas od gniewu bogów za na- sze oszustwo. To znaczenie jest najbardziej popularne w Wielkiej Brytanii i w Skandynawii. Z kolei w Turcji gest ten oznacza ze- rwanie przyjaźni. W jeszcze innych kręgach kulturowych może znaczyć, że wszystko jest w porządku; wyrażać przysięgę albo symbolizować kopulację. Pociągnięcie powieki, czyli położenie palca wskazującego na kości policzkowej i pociągnięcie skóry w dół, aby oko otwarło się nieco szerzej, we Francji, Niemczech, byłej Jugosławii i Turcji oznacza: „Jestem czujny”. W Hiszpanii i we Włoszech gest ma nieco inne znaczenie: „Bądź czujny”. Z kolei w Austrii wskazuje na znudzenie. Dotknięcie nosa, czyli dotykanie palcem wskazującym jednej strony nosa, oznacza w Wielkiej Brytanii i na Sardynii współ- udział, dyskrecję albo polecenie zachowania tajemnicy. We Wło- szech znaczy: „Bądź czujny”. Jeżeli ktoś dotyka nosa z przodu, osoba mieszkająca w Wielkiej Brytanii, Holandii i Austrii może to odczytać jako: „Pilnuj swoich interesów”. Mapa gestów skonstruowana przez Desmonda Morrisa i jego zespół, obejmująca 20 wybranych gestów, jest co najmniej fa- scynująca. Ma ona również wartość praktyczną. Na przykład jeden z gestów, podniesiony kciuk, jest powszechnie używany przez autostopowiczów na całym świecie. Jeżeli jednak podró- żują oni w niektórych miejscach Belgii, Sycylii, Sardynii, Malty albo Grecji, powinni uważać, ponieważ ich gest może zostać zinterpretowany jako obelga o podtekście seksualnym. Obserwowanie ludzi Ludzie zajmują się obserwowaniem i badaniem gestów od co naj- mniej 1600 roku, choć w rzeczywistości badania gestów sięgają aż starożytnego Rzymu — wtedy to Cyceron napisał słynne 69 G e s t y i r u c h y c a ł a i dzieło De Oratore (O mówcy). A zatem ludzie od dawna obser- wują się nawzajem i próbują interpretować swoje gesty. Badania prowadzone obecnie mają charakter bardziej naukowy i systematyczny. Większość z nich koncentruje się na tym, co dzieje się, gdy mowa ciała nie jest wykorzystywana w zwykły sposób. U osób cierpiących na choroby umysłowe możemy za- obserwować różne niewerbalne zachowania, których niecodzien- ność ułatwia nam zdefiniowanie gestów, które są zwyczajowo przyjęte w codziennych interakcjach społecznych. Nieżyjący już Albert Scheflen, wybitny psychiatra amerykański, zdefiniował zachowania, którym nadał nazwę quasi-zalotnych. Są to za- chowania normalne w relacjach między osobami, które się do siebie zalecają, jednak u pacjentów chorych psychicznie obser- wujemy je w kontaktach z terapeutami oraz z innymi pacjen- tami. W życiu codziennym w ten sposób zachowują się ludzie, którzy czują do siebie pociąg fizyczny. Gotowość do zalotów jest sygnalizowana za pomocą takich elementów jak silnie napięte mięśnie, zmniejszone worki pod oczami, opuszczona żuchwa, wyprostowana sylwetka i ramiona oraz wciągnięty brzuch. Mo- żemy również zaobserwować zachowania stanowiące swego ro- dzaju „muskanie piórek”: przeczesywanie włosów, prostowanie krawata i innych elementów ubrania czy poprawianie makija- żu. Inne zachowania sygnalizujące pociąg fizyczny i stanowiące swoiste zaproszenie to flirtujące spojrzenia, kładzenie nogi na nogę ukazujące udo i tak dalej. Inny badacz zidentyfikował fenomen znany jako synchronia ge- stów. Kiedy człowiek mówi, jego ciało wykonuje swoisty taniec w rytm wypowiadanych słów. Ruchy osoby, która go słucha, również tańczą do tej samej „melodii”. U pacjentów chorych psychicznie ten rytm ginie — to kolejny przykład na to, że za- uważamy coś dopiero wtedy, gdy tego nie ma; można powie- dzieć — ruch stał się widoczny przez swoją nieobecność. Ekman i Friesen odkryli, że niektórym gestom towarzyszą okre- ślone postawy. Kołowe obracanie dłońmi zazwyczaj wskazuje na uczucie niepewności i zakłopotania. Jeżeli ktoś nagle potrząsa 70 G e s t y i r u c h y c a ł a i dłonią, prawdopodobnie czuje, że nie kontroluje swojego zacho- wania. Powtarzane przesuwanie nóg jest często obserwowane u pacjentów, którzy rozpoczynają leczenie w zakładach dla umy- słowo chorych. Gesty wykonywane stopami są dużo bardziej zróżnicowane i ożywione, gdy pacjenci opuszczają zakład po zakończonym leczeniu. Pewien zespół badaczy odkrył, że ludzie aktywni, którzy wyko- nują wiele gestów i ruchów, są oceniani jako osoby ciepłe, swo- bodne, energiczne i skłonne do zgody. Kiedy ci sami ludzie robią się sztywni i zmniejszają ilość wykonywanych ruchów, zostają uznani za zimnych, logicznych i skłonnych do analitycznego my- ślenia. Ciekawe jest równanie ruchu i energii — najwyraźniej jeżeli chcesz zrobić wrażenie osoby entuzjastycznej i energicz- nej, powiedzmy — w trakcie rozmowy kwalifikacyjnej, możesz to osiągnąć, zwiększając ilość wykonywanych gestów. Przeprowadzono ciekawe badania na temat stałych cech charakte- ryzujących kończenie spotkania dwóch osób. W trakcie ostatniej minuty osoba, która chce zakończyć spotkanie, zrywa kontakt wzrokowy, pochyla się do przodu i często potakuje. Zachowa- nie takie w szczytowej formie obserwujemy w ciągu ostatnich 15 sekund przed wstaniem. Jeżeli druga osoba nie odczyta po- prawnie tych sygnałów i nie przerwie spotkania, pojawi się frustracja, ponieważ całą procedurę trzeba będzie powtórzyć na nowo. Trudno byłoby znaleźć bardziej dobitny dowód na to, jak ważne jest to, abyśmy zwracali uwagę na sygnały wysyłane przez innych. Psychologia gestów To, jakich gestów używamy, może zależeć od innych czynników natury psychologicznej. Na przykład osobowość danego czło- wieka ma ogromny wpływ na jego gestykulację — zarówno na jej częstotliwość, jak i na rodzaj wykonywanych gestów. Dlatego obserwujemy gesty, gdy chcemy ocenić charakter drugiej osoby. 71 G e s t y i r u c h y c a ł a i Pewne badania wykazały, że większość kobiet, które siedzą z wyciągniętymi nogami, trzymając kolana oraz stopy złączone, dba o utrzymanie porządku w miejscu pracy, lubi planować, nie lubi zmian i niepewności i organizuje swoje życie według sztyw- nego schematu. Wyniki innych badań wskazują, że osoby despo- tyczne wykonują mniej ruchów niż ci, którzy są przeciwni au- torytetom. Kobiety, które wychowywały się bez ojca, częściej dotykają się podczas wykonywania gestów niż te, które ojców mają. Córki rozwiedzionych rodziców częściej pochylają się do przodu, rozkładają ręce i nogi i wykonują ponad trzy razy wię- cej gestów niż dziewczyny, które straciły ojca przed ukończe- niem piątego roku życia. Jeden z badaczy odkrył, że kiedy słuchamy osób niepełnospraw- nych fizycznie, gestykulujemy mniej niż zwykle, a nasze gesty są dużo skromniejsze. Prawdopodobnie wynika to z tego, że nie wiemy, jak powinniśmy komunikować się z niepełnosprawną osobą. Jeżeli już mówimy o różnicach w stosowaniu gestów między ko- bietami a mężczyznami, warto wspomnieć, że mężczyźni czę- ściej niż kobiety zmieniają pozycję siedzącą. Przeprowadzono doświadczenie, w którym mężczyźni udzielali dwóch wywiadów. Podczas drugiego wywiadu mężczyźni wykonywali mniejsze ge- sty i rzadziej poruszali stopami. Kobiety, które wzięły udział w takim samym doświadczeniu, zachowywały się odwrotnie. Wynika stąd, że podczas drugiego wywiadu mężczyźni czuli się bardziej rozluźnieni, a kobiety bardziej zestresowane. Jeszcze inne badania wykazały, że ludzie, którzy — rozmawia- jąc ze sobą — używają takich samych gestów i ruchów ciała, postrzegają się nawzajem jako osoby podobne do siebie i żywią do siebie większą sympatię. Na tej podstawie możemy stwier- dzić, że jeżeli ludzie chcą się ze sobą porozumieć, podobieństwo w gestykulacji może im w tym pomóc. Tego rodzaju podobień- stwa mogą zupełnie niezauważalnie przyczynić się do powsta- nia przyjaznych stosunków między dwiema osobami. 72 G e s t y i r u c h y c a ł a i Otwarte i pozytywne gesty oraz inne elementy mowy ciała mogą nam pomóc w przekonaniu kogoś do naszego punktu widzenia. Ruchy, które wyrażają otwarcie i pewność siebie, są uznawane przez większość badanych za oznakę aktywności, pozytywnego podejścia i silnego oddziaływania, podczas gdy gesty zamknięte i pełne wahania są interpretowane odwrotnie (zobacz ćwicze- nie 4. na stronie 74). Jak mówić w języku ciała Z tego, co dotychczas powiedzieliśmy na temat różnych sposo- bów wykorzystywania gestów do wyrażania swoich uczuć i emo- cji, możemy łatwo wywnioskować, że odpowiednia mowa ciała może pomóc nam w osiągnięciu pożądanego efektu. Kiedy wykonujemy określony gest, powinniśmy zwrócić szcze- gólną uwagę na kontekst i upewnić się, że nasz gest jest odpo- wiedni do danej sytuacji. Pamiętaj, że ludzie z innych części świa- ta mogą przypisać Twojemu gestowi zupełnie inne znaczenie niż Ty. Unikaj wykonywania gestów, które inni mogą mylnie zinter- pretować. Kobiety, które kładą nogę na nogę, ukazując w ten sposób swoje udo, mogą nieświadomie przekazywać komunikat, który wcale nie jest ich zamierzeniem. Gesty, zwłaszcza te wy- konywane dolnymi częściami ciała, mogą ujawnić bystremu ob- serwatorowi uczucia, które dana osoba próbuje ukryć. Jeżeli chcemy zrobić wrażenie osoby pewnej siebie, możemy sobie pomóc, wykonując gest wieżyczki — pod warunkiem że nasz gest nie będzie sztuczny i zbyt oczywisty. Echa gestów mogą być pomocne, gdy chcemy pokazać grupie osób, że ich lubimy albo się z nimi utożsamiamy. Nasze zachowanie nie może być jednak rzucającą się w oczy próbą naśladowania innych. Powinieneś uważnie obserwować gesty, które wykonują inni: podobnie jak pozostałe formy mowy ciała, mogą one stanowić cenne uzupełnienie wypowiadanych słów. Na podstawie tego, jak aktywnie dana osoba gestykuluje, możemy wyciągnąć wiele 73 G e s t y i r u c h y c a ł a i wniosków na temat jej osobowości i prezentowanych przez nią poglądów. Gesty quasi-zalotne mogą pomóc nam w określeniu naszych relacji z osobą płci przeciwnej. Szukaj oznak braku synchronii między rytmem wypowiadanych słów a rytmem ruchów ciała — mogą one nieść ze sobą informację o stabilności emocjonalnej tej osoby i o ogólnym stanie jej zdrowia psychicznego. Szcze- gólną uwagę zwracaj na gesty Twojego rozmówcy, gdy wasze spotkanie dobiega końca. Nie ma powodu, żeby na siłę przecią- gać spotkanie z osobą, która wyraźnie chce już wyjść. Otwarte gesty i ruchy ciała to wspaniały sposób, aby okazać innym ciepło, zaufanie i życzliwość. Wcześniej powiedzieliśmy już, że zachowania te są szczególnie przydatne, gdy chcemy prze- konać kogoś do tego, aby zmienił zdanie albo obrał zupełnie inny kierunek działań, niż zamierzał. Najważniejszą rolę odgry- wają tutaj słowa, logiczne prezentowanie faktów i argumentów, ale nie powinniśmy lekceważyć mocy, jaką niesie ze sobą odpo- wiednia mowa ciała. Negocjatorzy i sprzedawcy ignorują tę kwe- stię, ale robią to na własne ryzyko. Ćwiczenia i eksperymenty 1. Pokerzysta Obserwuj grupę ludzi grających w pokera albo w inną grę w karty. Najlepiej by było, gdybyś mógł widzieć karty przynajmniej jednego z graczy. Zwracaj uwagę na gesty i ruchy ciała gracza, gdy ten dostaje szczególnie dobre lub szczególnie złe karty. Charaktery- styczne ruchy graczy są najbardziej widoczne, gdy gra idzie o dużą stawkę. Jeżeli nie masz możliwości przyglądania się grze w pokera, obserwuj ludzi w kasynie. Zanotuj wszystkie gesty, które wskazują na stan emocjonalny graczy wraz z informacją o ich częstotliwości. Czy zaobserwowałeś u jakiejś osoby gest charakterystyczny tylko dla niej? 74 G e s t y i r u c h y c a ł a i 2. Więcej codziennej mimiki Zwracaj uwagę na sytuacje, w których słowa są niewystarczają- cym środkiem przekazu informacji. Obserwuj zakochanych, przyjrzyj się komuś, kto cierpi po utracie ukochanej osoby i wyraża swoją wdzięczność za pomoc i wsparcie, komuś, kto wygrał dużo pienię- dzy, kto wygrał wyścig albo inne zawody sportowe albo komuś, kto jest szczęśliwy do szaleństwa. Zrób listę gestów, które wykonują te osoby, aby przekazać swoje uczucia. Czy gesty i ruchy ciała skutecznie uzupełniają słowo mówione? Dlaczego w tak wielu sytu- acjach same słowa nie wystarczają? 3. Język migowy Wykorzystaj dowolne źródło (miejscową bibliotekę, program telewi- zyjny albo osobę głuchoniemą), aby dowiedzieć się czegoś na temat języka migowego. Ile znaków można bez trudu zrozumieć? Które z nich mogą Ci się przydać, gdy będziesz chciał się porozumieć z osobą, która nie zna Twojego języka? 4. Nigdy nie zamykamy Ćwicz otwarte gesty, takie jak trzymanie nóg obok siebie, niekrzy- żowanie ramion na piersi, gesty otwartych dłoni i tym podobne. Jaka jest reakcja Twoich rozmówców? Jak się czujesz, wykonując te ge- sty? Jeżeli chcesz czuć się swobodnie i „bezpiecznie”, musisz na- uczyć się komunikować się z innymi tak, aby nie czuć dyskomfor- tu, gdy Twoje ręce nie są skrzyżowane, a noga nie jest założona na nogę. 5. Mężczyzna i kobieta Obserwuj ludzi w różnych sytuacjach społecznych. Wyszukuj przykłady takich gestów, które wykonują tylko mężczyźni albo tylko kobiety. Czy są gesty typowe dla gejów? Wypisz również gesty, które są wykorzystywane przede wszystkim przez jedną tylko płeć. Jakie gesty są uniwersalne bez względu na płeć? Czy są gesty charak- terystyczne dla wyemancypowanych kobiet albo dla nowoczesnych mężczyzn odrzucających tradycyjny podział ról w rodzinie? 6. Ulubione gesty Obserwuj gesty, jakie wykonuje Twój przyjaciel. Jaki jest jego ulu- biony gest (taki, którego używa częściej niż jakiegokolwiek inne- go)? Drapie się po głowie, głaszcze brodę, ciągnie za ucho, doty- ka nosa, zgina rękę, zawija nogi wokół siebie, gdy siedzi w pozycji „noga na nogę”, nerwowo oblizuje usta? Czy wiesz, jaki jest Twój najbardziej charakterystyczny gest? Zapytaj o to swoich najlepszych przyjaciół. 75 G e s t y i r u c h y c a ł a i
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Mowa ciała. Praktyczne wprowadzenie
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: