Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00296 005837 19006917 na godz. na dobę w sumie
Myśli - książka
Myśli - książka
Autor: Liczba stron: 336
Wydawca: Onepress Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-283-6052-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> przywództwo
Porównaj ceny (książka, ebook (-35%), audiobook).

Człowiek wyraźnie stworzony jest do myślenia, to cała jego godność: cała zaś jego zasługa i cały obowiązek to myśleć jak się należy

Blaise Pascal

W 1653 roku Blaise Pascal postanowił porzucić studiowanie fizyki i matematyki, aby całą swoją energię poświęcić na stworzenie dzieła życia: wielkiej apologii chrześcijaństwa, która stanowiłaby jego kompletną analizę i obronę. Przygotowując się do tego zadania, spisywał swoje myśli w postaci krótkich, rozproszonych notatek. W 1658 roku zaczął porządkować zebrany materiał, jednak pracę nad traktatem przerwały choroba i śmierć. Kilka lat później przyjaciele filozofa wydali Myśli - skomponowane na podstawie zachowanych zapisków, w formie zgrupowanych tematycznie uwag, maksym i aforyzmów.

Myśli są wybitnym dziełem teologicznym, a przy tym kamieniem milowym francuskiej prozy. Pascal podjął w nim wiele zagadnień, które nurtują nas do dziś: nieskończoność i nicość, wiara i rozum, duch i materia, sens i próżność. W słowach wielkiego myśliciela, przekonującego, że wiara w Boga nie jest ograniczeniem wolności, możemy odnaleźć głęboki sens i pociechę. W czasach rozdarcia i niepokoju Myśli przypominają o poszukiwaniu Boga jako źródła czystego dobra. W ich lekturze znajdziemy inspirację do podjęcia decyzji o tym, jak pokierować swoim życiem, aby żyć godnie i szlachetnie. Z niej bowiem wynika prawdziwie rozsądna etyka człowieka, który choć jest tylko trzciną, najwątlejszą w przyrodzie, to jest trzciną myślącą.

Największy wysiłek rozumu - to uznać, że istnieje nieskończona mnogość rzeczy, które go przerastają

Blaise Pascal

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Tytuł oryginału: Pensées Tłumaczenie: Tadeusz Boy-Żeleński ISBN: 978-83-283-6052-5 Projekt okładki: Jan Paluch Materiały graficzne na okładce zostały wykorzystane za zgodą Shutterstock Images LLC. Copyright © 2019 Helion SA Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://onepress.pl/user/opinie/myslip Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Helion SA ul. Kościuszki 1c, 44-100 Gliwice tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63 e-mail: onepress@onepress.pl WWW: http://onepress.pl (księgarnia internetowa, katalog książek) Printed in Poland. • Kup książkę • Poleć książkę • Oceń książkę • Księgarnia internetowa • Lubię to! » Nasza społeczność Spis tre(cid:258)ci Od t(cid:239)umacza 5 Dzia(cid:239) pierwszy 19 Dzia(cid:239) drugi 33 Dzia(cid:239) trzeci 71 Dzia(cid:239) czwarty 93 Dzia(cid:239) pi(cid:200)ty 105 Dzia(cid:239) szósty 119 Dzia(cid:239) siódmy 137 Dzia(cid:239) ósmy 177 Dzia(cid:239) dziewi(cid:200)ty 189 Dzia(cid:239) dziesi(cid:200)ty 209 Dzia(cid:239) jedenasty 231 Dzia(cid:239) dwunasty 255 Przyczynek do dzia(cid:239)u trzynastego 273 Dzia(cid:239) trzynasty 277 Dzia(cid:239) czternasty 299 3 Kup książkęPoleć książkę 4 Kup książkęPoleć książkę Dzia(cid:239) pierwszy 1. Ró(cid:352)nica pomi(cid:170)dzy zmys(cid:174)em geometrycznym a zmys(cid:174)em (cid:352)yciowym1. — W jednym zasady s(cid:167) namacalne, ale odleg(cid:175)e od pospolitego u(cid:352)ytku; tak i(cid:352) z trud- no(cid:321)ci(cid:167) przychodzi zwróci(cid:250) g(cid:175)ow(cid:171) w t(cid:171) stron(cid:171) dla braku nawyku; ale skoro raz si(cid:171) zwróci, widzi si(cid:171) zasady zupe(cid:175)nie jasno i trzeba by mie(cid:250) umy(cid:175) zupe(cid:175)nie opaczny, aby fa(cid:175)szywie rozumowa(cid:250) na podstawie zasad tak grubych, (cid:352)e prawie niepodobna ich przeoczy(cid:250). Natomiast w zmy(cid:321)le (cid:352)yciowym zasady s(cid:167) w powszechnym u(cid:352)yciu i przed ocza- mi ca(cid:175)ego (cid:321)wiata. Nie ma potrzeby obraca(cid:250) g(cid:175)owy ani zadawa(cid:250) sobie gwa(cid:175)tu; chodzi jedynie o to, aby mie(cid:250) dobry wzrok, ale trzeba, aby by(cid:175) dobry, zasady bo- wiem s(cid:167) tak rozproszone i tak liczne, i(cid:352) prawie niepodobnym jest, aby ta lub owa nam nie usz(cid:175)a. Owó(cid:352), opuszczenie jednej zasady wiedzie do b(cid:175)(cid:171)du: trzeba mie(cid:250) tedy wzrok bardzo jasny, aby widzie(cid:250) wszystkie zasady, a nast(cid:171)pnie umys(cid:175) do(cid:321)(cid:250) (cid:321)cis(cid:175)y, aby nie rozumowa(cid:250) fa(cid:175)szywie na podstawie znanych zasad. Ka(cid:352)dy geometra posiada(cid:175)by tedy (cid:352)yciow(cid:167) bystro(cid:321)(cid:250) dowcipu, o ile by mia(cid:175) dobry wzrok, rozumuje bowiem trafnie na podstawie zasad, które zna; cz(cid:175)owiek za(cid:321) o (cid:352)y- ciowym zmy(cid:321)le by(cid:175)by geometr(cid:167), gdyby móg(cid:175) nagi(cid:167)(cid:250) wzrok ku obcym sobie zasadom geometrii. (cid:351)e niektórzy ludzie z umys(cid:175)em (cid:352)yciowym nie s(cid:167) geometrami, wyp(cid:175)ywa st(cid:167)d, (cid:352)e niepodobna im zgo(cid:175)a nagi(cid:167)(cid:250) si(cid:171) do zasad geometrii; je(cid:352)eli za(cid:321) geometrzy nie po- siadaj(cid:167) (cid:352)yciowego dowcipu, to st(cid:167)d, i(cid:352) nie widz(cid:167) tego, co maj(cid:167) przed sob(cid:167) i (cid:352)e, b(cid:171)d(cid:167)c przyzwyczajeni do jasnych i grubych zasad geometrii i do rozumowania je- dynie po dok(cid:175)adnym widzeniu i roztrz(cid:167)(cid:321)ni(cid:171)ciu swoich zasad, gubi(cid:167) si(cid:171) w rzeczach praktycznych, gdzie zasady nie dadz(cid:167) si(cid:171) uchwyci(cid:250) w podobny sposób. Zaledwie je 1 Ró(cid:352)nica pomi(cid:170)dzy zmys(cid:174)em geometrycznym a zmys(cid:174)em (cid:352)yciowym — W oryg. esprit de geométrie, esprit de finesse. Chodzi tu o przeciwstawienie przymiotów wielkiego uczonego, pracuj(cid:167)cego teoretycznie, a np. umys(cid:175)u s(cid:171)dziego (cid:321)ledczego, dyplomaty, wodza, (cid:321)wiatowca, wreszcie ludzi operuj(cid:167)cych na (cid:352)ywym materiale. 19 Kup książkęPoleć książkę widzimy, raczej czujemy, ni(cid:352) widzimy, niesko(cid:302)czenie trudno jest da(cid:250) je odczu(cid:250) tym, którzy nie czuj(cid:167) ich sami z siebie: s(cid:167) to rzeczy tak subtelne i tak liczne, i(cid:352) trzeba bardzo delikatnego i jasnego zmys(cid:175)u, aby je czu(cid:250) i s(cid:167)dzi(cid:250) prosto i jasno wedle tego czucia, najcz(cid:171)(cid:321)ciej bez mo(cid:352)no(cid:321)ci udowodnienia ich po porz(cid:167)dku jak w geometrii, poniewa(cid:352) nie posiadamy tak (cid:321)ci(cid:321)le ich zasad i poniewa(cid:352) przedsi(cid:171)wzi(cid:171)cie to by(cid:175)oby i(cid:321)cie bez ko(cid:302)ca. Trzeba od razu ogarn(cid:167)(cid:250) rzecz jednym spojrzeniem, a nie za pomoc(cid:167) kolejnego rozumowania, przynajmniej do pewnego stopnia. Tak wi(cid:171)c rzadkim jest, aby geometrzy posiadali (cid:352)yciowy dowcip, i na odwrót: z tej przyczyny, i(cid:352) geome- trzy chc(cid:167) traktowa(cid:250) geometrycznie rzeczy (cid:352)yciowe i okrywaj(cid:167) si(cid:171) (cid:321)mieszno(cid:321)ci(cid:167), chc(cid:167)c zacz(cid:167)(cid:250) od definicji, a nast(cid:171)pnie od zasad, co nie jest w(cid:175)a(cid:321)ciw(cid:167) drog(cid:167) w tego rodzaju rozumowaniach. Nie znaczy to, aby umys(cid:175) tego nie czyni(cid:175); ale czyni to mil- cz(cid:167)co, bezwiednie i bez wysi(cid:175)ku, wyra(cid:352)enie tego bowiem przerasta wszystkich ludzi, poczucie za(cid:321) wrodzone jest niewielu ludziom. Umys(cid:175)y (cid:352)yciowe przeciwnie, wzwyczaiwszy si(cid:171) niejako s(cid:167)dzi(cid:250) od pierwszego spoj- rzenia, s(cid:167) tak zdziwione, kiedy im si(cid:171) przedstawi twierdzenia zupe(cid:175)nie dla nich niezrozumiale — w które aby wnikn(cid:167)(cid:250), trzeba im przebrn(cid:167)(cid:250) przez definicje i zasady tak ja(cid:175)owe i nieogl(cid:167)dane wprzód nigdy tak szczegó(cid:175)owo — i(cid:352) brzydz(cid:167) sobie ten trud i zniech(cid:171)caj(cid:167) si(cid:171). Natomiast umys(cid:175)y opaczne nie posiadaj(cid:167) bystro(cid:321)ci ani (cid:352)yciowej, ani geometrycznej. Geometrzy, którzy s(cid:167) jedynie geometrami, maj(cid:167) tedy dowcip trafny, ale pod wa- runkiem, (cid:352)e im si(cid:171) dobrze wy(cid:175)o(cid:352)y wszystkie rzeczy wedle definicji i zasad; inaczej robi(cid:167) si(cid:171) ba(cid:175)amutni i niezno(cid:321)ni, my(cid:321)l(cid:167) bowiem (cid:321)ci(cid:321)le jedynie na podstawie zupe(cid:175)- nie jasnych zasad. Ludzie za(cid:321) o (cid:352)yciowej i tylko (cid:352)yciowej bystro(cid:321)ci nie umiej(cid:167) zdoby(cid:250) si(cid:171) na t(cid:171) cier- pliwo(cid:321)(cid:250), aby zst(cid:171)powa(cid:250) do podstaw rzeczy z zakresu docieka(cid:302) i wyobra(cid:350)ni, których nigdy nie widzieli na (cid:321)wiecie i których nie znaj(cid:167) praktycznego u(cid:352)ytku. 2. Rozmaite rodzaje logicznego zmys(cid:175)u: jedni maj(cid:167) go w rzeczach pewnej kategorii, w innych za(cid:321) si(cid:171) gubi(cid:167). Jedni dobrze wyci(cid:167)gaj(cid:167) wnioski z niewielkiej ilo(cid:321)ci zasad i to jest zmys(cid:175) logiczny. Inni dobrze wyci(cid:167)gaj(cid:167) wnioski z rzeczy, gdzie jest wiele zasad. Jedni na przyk(cid:175)ad rozumiej(cid:167) dobrze zjawiska wody, w czym jest niewiele zasad; ale konsekwencje ich s(cid:167) tak subtelne, (cid:352)e jedynie nadzwyczajna bystro(cid:321)(cid:250) umys(cid:175)u zdo(cid:175)a je obj(cid:167)(cid:250). 20 Kup książkęPoleć książkę Ci nie byliby mo(cid:352)e przez to samo wielkimi geometrami, poniewa(cid:352) geometria obejmuje znaczn(cid:167) liczb(cid:171) zasad, natura za(cid:321) danego umys(cid:175)u mo(cid:352)e by(cid:250) taka, i(cid:352) zdo(cid:175)a przenikn(cid:167)(cid:250) a(cid:352) do dna niewielk(cid:167) liczb(cid:171) zasad, nie zdo(cid:175)a za(cid:321) w (cid:352)adnej mierze wnik- n(cid:167)(cid:250) w rzeczy obejmuj(cid:167)ce wiele zasad. S(cid:167) wi(cid:171)c dwa rodzaje umys(cid:175)ów: jeden, który wnika (cid:352)ywo i g(cid:175)(cid:171)boko w konsekwencje zasad. I to jest zdrowy s(cid:167)d; drugi, który zdolny jest ogarn(cid:167)(cid:250) wielk(cid:167) liczb(cid:171) zasad, nie gubi(cid:167)c si(cid:171) w nich, i to jest zmys(cid:175) geometryczny. Jeden znamionuje si(cid:175)(cid:171) i trafno(cid:321)(cid:250) umys(cid:175)u, drugi jego rozci(cid:167)g(cid:175)o(cid:321)(cid:250). Otó(cid:352) mo(cid:352)na posiada(cid:250) jedno bez drugiego: umys(cid:175) mo(cid:352)e by(cid:250) silny a ciasny, jak znowu(cid:352) mo(cid:352)e by(cid:250) rozleg(cid:175)y a w(cid:167)t(cid:175)y. 3. Ludzie, którzy nawykli s(cid:167)dzi(cid:250) uczuciem, nie pojmuj(cid:167) zgo(cid:175)a procesu rozumowania, chc(cid:167) bowiem od razu ogarn(cid:167)(cid:250) rzecz jednym spojrzeniem i nie s(cid:167) przyzwyczajeni do szukania zasad. Drudzy przeciwnie, którzy s(cid:167) przyzwyczajeni rozumowa(cid:250) na pod- stawie zasad, nie pojmuj(cid:167) zgo(cid:175)a spraw uczucia, szukaj(cid:167)c w nich zasad i nie umiej(cid:167)c patrze(cid:250) jednym rzutem. 4. Geometria, bystro(cid:321)(cid:250) dowcipu. Prawdziwa wymowa drwi sobie z wymowy; prawdziwa moralno(cid:321)(cid:250) drwi sobie z moralno(cid:321)ci, to znaczy, moralno(cid:321)(cid:250) s(cid:167)du drwi sobie z moral- no(cid:321)ci rozumu, b(cid:171)d(cid:167)c bez regu(cid:175). Albowiem s(cid:167)d jest to, co przynale(cid:352)y uczuciu, tak jak wiedza przynale(cid:352)y rozumowi; bystro(cid:321)(cid:250) dowcipu jest dzia(cid:175)em s(cid:167)du, geometria umys(cid:175)u. Drwi(cid:250) sobie z filozofii, znaczy naprawd(cid:171) filozofowa(cid:250). 5. Ci, którzy s(cid:167)dz(cid:167) o jakim(cid:321) dziele bez regu(cid:175)2, s(cid:167) w stosunku do innych jak ludzie nie- posiadaj(cid:167)cy zegarka. Jeden mówi: „Up(cid:175)yn(cid:171)(cid:175)y dwie godziny”; drugi mówi: „Up(cid:175)yn(cid:171)(cid:175)o ledwie trzy kwadranse”. Patrz(cid:171) na zegarek i powiadam jednemu: „Nudzisz si(cid:171)”; drugiemu za(cid:321): „Czas schodzi ci szybko”; jest bowiem pó(cid:175)torej godziny — i drwi(cid:171) so- bie z tych, którzy mówi(cid:167), (cid:352)e czas mi si(cid:171) d(cid:175)u(cid:352)y, i te s(cid:167)dz(cid:171) o nim wedle fantazji: nie wiedz(cid:167), (cid:352)e s(cid:167)dz(cid:171) wedle zegarka. 2 s(cid:167)dz(cid:167) o jakim(cid:321) dziele bez regu(cid:174) — Wydanie Haveta przyjmuje wersj(cid:171): „za pomoc(cid:167) regu(cid:175)”. 21 Kup książkęPoleć książkę 6. Tak jak mo(cid:352)na spaczy(cid:250) sobie umys(cid:175), mo(cid:352)na spaczy(cid:250) i uczucie. Kszta(cid:175)tuje si(cid:171) umys(cid:175) i uczucie przez rozmowy, paczy si(cid:171) umys(cid:175) i uczucie przez rozmowy. To te(cid:352) dobre lub z(cid:175)e rozmowy kszta(cid:175)c(cid:167) je lub pacz(cid:167). Wa(cid:352)nym jest tedy niezmiernie umie(cid:250) dobrze wybiera(cid:250), aby je kszta(cid:175)towa(cid:250), a nie paczy(cid:250); nie mo(cid:352)na za(cid:321) dokona(cid:250) tego wyboru, o ile ju(cid:352) si(cid:171) nie jest ukszta(cid:175)towanym, a niespaczonym. Tak wi(cid:171)c tworzy si(cid:171) b(cid:175)(cid:171)dne ko(cid:175)o: szcz(cid:171)(cid:321)liwi, którzy si(cid:171) ze(cid:302) wydostan(cid:167)3. 7. Im wy(cid:352)ej rozwini(cid:171)ty umys(cid:175), tym wi(cid:171)cej widzi mi(cid:171)dzy lud(cid:350)mi odr(cid:171)bno(cid:321)ci; umys(cid:175)y pospolite nie dostrzegaj(cid:167) ró(cid:352)nic mi(cid:171)dzy lud(cid:350)mi. 8. Wiele osób s(cid:175)ucha kazania w ten sam sposób co nieszporów. 9. Kiedy si(cid:171) chce zgani(cid:250) kogo(cid:321) z po(cid:352)ytkiem i wykaza(cid:250) mu, (cid:352)e si(cid:171) myli, trzeba doj(cid:321)(cid:250), z której strony on patrzy na rzecz, zazwyczaj bowiem z tej strony jest prawdziw(cid:167), i przyzna(cid:250) mu t(cid:171) prawdziwo(cid:321)(cid:250), ale równocze(cid:321)nie wykaza(cid:250), z której strony jest fa(cid:175)- szywa. Zadowoli si(cid:171) tym, poniewa(cid:352) widzi, (cid:352)e si(cid:171) nie myli(cid:175) i (cid:352)e brak(cid:175)o mu jedynie obj(cid:171)cia wszystkich stron: otó(cid:352) cz(cid:175)owiek nie gniewa si(cid:171), (cid:352)e wszystkiego nie widzia(cid:175), ale nie chce si(cid:171) myli(cid:250). By(cid:250) mo(cid:352)e pochodzi to st(cid:167)d, i(cid:352) z natury swojej cz(cid:175)owiek nie mo(cid:352)e widzie(cid:250) wszystkiego i (cid:352)e z natury swojej nie mo(cid:352)e si(cid:171) myli(cid:250) co do tej strony, z której patrzy: jako i(cid:352) wra(cid:352)enia zmys(cid:175)ów s(cid:167) zawsze prawdziwe. 10. (cid:174)atwiej daje si(cid:171) cz(cid:175)owiek przekona(cid:250) racjom, do których sam doszed(cid:175), ni(cid:352) tym, które nastr(cid:171)czy(cid:175)y si(cid:171) komu(cid:321) drugiemu. 11. Wszelkie publiczne rozrywki s(cid:167) niebezpieczne dla (cid:352)ycia chrze(cid:321)cija(cid:302)skiego; ale spomi(cid:171)dzy wszystkich wymys(cid:175)ów (cid:321)wiata nie masz bardziej niebezpiecznego ni(cid:352) teatr. Jest to tak naturalne i delikatne przedstawienie nami(cid:171)tno(cid:321)ci, i(cid:352) porusza je i rodzi 3 Kszta(cid:174)tuje si(cid:170) umys(cid:174) i uczucie przez rozmowy (…) — por. Montaigne, Próby III. 8. 22 Kup książkęPoleć książkę w naszym sercu zw(cid:175)aszcza mi(cid:175)o(cid:321)(cid:250); szczególniej, kiedy si(cid:171) j(cid:167) przedstawia bardzo czy- st(cid:167) i uczciw(cid:167). Im bardziej bowiem zda si(cid:171) niewinnym duszom niewinn(cid:167), tym bar- dziej zdolne s(cid:167) da(cid:250) si(cid:171) jej wzruszy(cid:250): gwa(cid:175)towno(cid:321)(cid:250) jej podoba si(cid:171) naszej mi(cid:175)o(cid:321)ci w(cid:175)asnej i natychmiast rodzi w niej pragnienie sprawienia podobnych skutków, które widzi tak dobrze przedstawione; zacno(cid:321)(cid:250) za(cid:321) uczu(cid:250), na które patrzymy, odej- muje obaw(cid:171) duszom czystym, wyobra(cid:352)aj(cid:167)cym sobie, i(cid:352) nie jest obraz(cid:167) dla czysto- (cid:321)ci kocha(cid:250) mi(cid:175)o(cid:321)ci(cid:167), która wydaje si(cid:171) tak pe(cid:175)na cnoty. Tak wi(cid:171)c widz opuszcza teatr z sercem tak nape(cid:175)nionym wszystkimi pi(cid:171)kno(cid:321)ciami i s(cid:175)odyczami mi(cid:175)o(cid:321)ci, tak prze(cid:321)wiadczony w duszy i umy(cid:321)le o jej niewinno(cid:321)ci, i(cid:352) jest zupe(cid:175)nie przygotowany do przyj(cid:171)cia jej pierwszych wra(cid:352)e(cid:302) lub raczej do szu- kania sposobno(cid:321)ci, aby je obudzi(cid:250) w czyim(cid:321) sercu: (cid:352)(cid:167)da prze(cid:352)y(cid:250) te same rozkosze i te same ofiary, które widzi tak dobrze odmalowane na scenie4. 12. Scaramouche5, który my(cid:321)li tylko o jednej rzeczy. Doktór, który, powiedziawszy wszystko, gada jeszcze przez kwadrans, tak jest pe(cid:175)en (cid:352)(cid:167)dzy mówienia. 13. Z przyjemno(cid:321)ci(cid:167) patrzy si(cid:171) na b(cid:175)(cid:167)d, na nami(cid:171)tno(cid:321)(cid:250) Kleobuliny6, poniewa(cid:352) ona nie ma jej (cid:321)wiadomo(cid:321)ci: nie budzi(cid:175)aby sympatii, gdyby nie ulega(cid:175)a z(cid:175)udzeniu. 14. Kiedy ogl(cid:167)damy nami(cid:171)tno(cid:321)(cid:250) lub wra(cid:352)enie odmalowane w prawdziwych s(cid:175)owach, znaj- dujemy w sobie samych prawd(cid:171) tego, co s(cid:175)yszymy: prawd(cid:171), o której istnieniu w nas nie wiedzieli(cid:321)my wprzódy. St(cid:167)d czujemy sympati(cid:171) dla tego, który da(cid:175) nam to uczu(cid:250); ukaza(cid:175) nam bowiem nie swoje dobro, ale nasze; to dobrodziejstwo czyni go nam sympatycznym, poza tym i(cid:352) ta wspólno(cid:321)(cid:250) duchowego obcowania sk(cid:175)ania nieodzow- nie serce ku niemu. 4 nie masz bardziej niebezpiecznego ni(cid:352) teatr (…) tak dobrze odmalowane na scenie — W ust(cid:171)pie tym Pascal ma na my(cid:321)li Corneille’a. 5 Scaramouche (…) Doktór — Wspó(cid:175)czesny Pascalowi aktor w(cid:175)oskiej komedii, nazwiskiem Tiberio Fiorelli, grywa(cid:175) commedia dell’arte, w której Doktór stanowi tradycyjn(cid:167) osobisto(cid:321)(cid:250). 6 Kleobulina — Bohaterka Wielkiego Cyrusa, romansu panny de Scudéri. 23 Kup książkęPoleć książkę 15. Wymowa sk(cid:175)ania (cid:175)agodno(cid:321)ci(cid:167) nie w(cid:175)adz(cid:167); jak tyran nie jak król. Rzeki, to s(cid:167) drogi, które id(cid:167) i nios(cid:167) tam, dok(cid:167)d si(cid:171) chce i(cid:321)(cid:250). 17.7 18. Kiedy si(cid:171) nie zna prawdy w jakiej(cid:321) rzeczy, dobrze jest, aby istnia(cid:175) wspólny b(cid:175)(cid:167)d, który by wi(cid:167)za(cid:175) umys(cid:175)y ludzi: jak na przyk(cid:175)ad to, i(cid:352) ksi(cid:171)(cid:352)ycowi przypisuje si(cid:171) zmian(cid:171) pogody, przebieg chorób etc.; g(cid:175)ówn(cid:167) bowiem chorob(cid:167) cz(cid:175)owieka jest nie- spokojna ciekawo(cid:321)(cid:250) rzeczy, które mu s(cid:167) niedost(cid:171)pne; nie tak z(cid:175)ym jest dla niego trwa(cid:250) w b(cid:175)(cid:171)dzie ni(cid:352) w tej ja(cid:175)owej ciekawo(cid:321)ci. Sposób pisania Epikteta, Montaigne’a i Salomona z Tulcji8 jest najbardziej prak- tyczny, najlepiej wra(cid:352)a si(cid:171) w pami(cid:171)(cid:250) i utrwala w niej; najcz(cid:171)(cid:321)ciej te(cid:352) bywa cynowany, poniewa(cid:352) ca(cid:175)y sk(cid:175)ada si(cid:171) z my(cid:321)li tycz(cid:167)cych potocznych spraw (cid:352)ycia. Tak na przy- k(cid:175)ad, kiedy kto(cid:321) mówi o powszechnym b(cid:175)(cid:171)dzie, jaki panuje w (cid:321)wiecie, (cid:352)e ksi(cid:171)(cid:352)yc jest przyczyn(cid:167) wszystkiego, nie omieszka przytoczy(cid:250), i(cid:352) Salomon z Tulcji powiada, i(cid:352) kiedy si(cid:171) nie wie prawdy w jakiej(cid:321) rzeczy, dobrze jest, aby istnia(cid:175) wspólny b(cid:175)(cid:167)d etc., jak to wspomnia(cid:175)em wy(cid:352)ej. 19. Ostatni(cid:167) rzecz(cid:167), jak(cid:167) si(cid:171) znajduje uk(cid:175)adaj(cid:167)c dzie(cid:175)o, jest (cid:321)wiadomo(cid:321)(cid:250), co nale(cid:352)y po- mie(cid:321)ci(cid:250) na pocz(cid:167)tku. 20. Porz(cid:167)dek. — Czemu mia(cid:175)bym raczej dzieli(cid:250) moj(cid:167) moralno(cid:321)(cid:250) na czworo9 ni(cid:352) na sze- (cid:321)cioro? Czemu mia(cid:175)bym ujmowa(cid:250) cnot(cid:171) w czterech, dwóch, jednym punkcie? 7 17 — w t(cid:175)umaczeniu Tadeusza Boya (cid:351)ele(cid:302)skiego fragment 16. zosta(cid:175) opuszczony — przyp. red. 8 Sposób pisania Epikteta, Montaigne’a i Salomona z Tulcji — Ów zagadkowy „Salomon z Tulcji” jest to zdaje si(cid:171) sam Pascal. Salomon de Tultie jest anagramem Louis de Montalte, pod którym to pseudoni- mem ukaza(cid:175)y si(cid:171) Les Provinciales. 9 dzieli(cid:250) (…) moralno(cid:321)(cid:250) na czworo — By(cid:175) to klasyczny podzia(cid:175) dawnej filozofii: roztropno(cid:321)(cid:250), umiarkowa- nie, sprawiedliwo(cid:321)(cid:250), si(cid:175)a duszy. 24 Kup książkęPoleć książkę Dlaczego w abstine i sustine10 raczej ni(cid:352) i(cid:321)(cid:250) za natur(cid:167)11 lub te(cid:352) pe(cid:174)ni(cid:250) swoje osobiste sprawy bez niczyjej krzywdy jak Platon12, lub co insze? — Ale(cid:352), powiecie, w ten spo- sób zamyka si(cid:171) wszystko w jednym s(cid:175)owie. — Tak, ale to jest bezu(cid:352)yteczne, o ile si(cid:171) nie obja(cid:321)ni; a kiedy si(cid:171) chce obja(cid:321)ni(cid:250), z chwil(cid:167) gdy si(cid:171) otworzy t(cid:171) formu(cid:175)(cid:171), która zawiera wszystkie inne, wychodz(cid:167) z niej one w pierwotnym bez(cid:175)adzie, którego chcieli(cid:321)cie unikn(cid:167)(cid:250)13. Tak wi(cid:171)c kiedy s(cid:167) wszystkie zamkni(cid:171)te w jednej, s(cid:167) w niej ukryte i bezu(cid:352)yteczne niby w kufrze, ukazuj(cid:167) si(cid:171) za(cid:321) jedynie w swoim przyrodzo- nym bez(cid:175)adzie. Natura ustanowi(cid:175)a je wszystkie, nie mieszcz(cid:167)c jednej w drugiej. 21. Natura pomie(cid:321)ci(cid:175)a ka(cid:352)d(cid:167) swoj(cid:167) prawd(cid:171) jedynie w niej samej; nasza sztuka zamyka je jedne w drugich, ale to nie jest naturalne; ka(cid:352)da ma swoje miejsce. 22. Niech nikt nie mówi, (cid:352)e nie powiedzia(cid:175)em nic nowego: rozmieszczenie tre(cid:321)ci jest nowe; kiedy si(cid:171) gra w pi(cid:175)k(cid:171), obaj gracze graj(cid:167) t(cid:167) sam(cid:167) pi(cid:175)k(cid:167), ale jeden umieszcza j(cid:167) lepiej. To tak samo, jakby mi kto(cid:321) powiedzia(cid:175), (cid:352)e pos(cid:175)uguj(cid:171) si(cid:171) starymi s(cid:175)owami. Jak gdy- by te same my(cid:321)li nie tworzy(cid:175)y przez odmienne rozmieszczenie innej tre(cid:321)ci dzie(cid:175)a, tak samo jak te same s(cid:175)owa tworz(cid:167) przez swoje rozmieszczenie inne my(cid:321)li! 23. Odmiennie uszeregowane s(cid:175)owa tworz(cid:167) inn(cid:167) my(cid:321)l, odmiennie za(cid:321) uszeregowane my(cid:321)li osi(cid:167)gaj(cid:167) inny cel. 24. Mowa. — Nie trzeba odwraca(cid:250) umys(cid:175)u gdzie indziej, chyba, aby go rozerwa(cid:250), ale wtedy kiedy jest czas po temu; rozrywa(cid:250) go, gdy trzeba, a nie inaczej: kto bowiem rozrywa go nie w por(cid:171), nu(cid:352)y go; a kto go nu(cid:352)y nie w por(cid:171), rozrywa go, wówczas 10 abstine i sustine ((cid:175)ac.) — Podstawy filozofii Epikteta: wytrzyma(cid:175)o(cid:321)(cid:250) w niedoli, wstrzemi(cid:171)(cid:350)liwo(cid:321)(cid:250) od rozkoszy. 11 i(cid:321)(cid:250) za natur(cid:167) — Montaigne. 12 pe(cid:174)ni(cid:250) swoje osobiste sprawy bez niczyjej krzywdy — Sformu(cid:175)owanie u Montaigne’a (Próby III, 9). 13 zamyka si(cid:170) wszystko w jednym s(cid:174)owie (…) w pierwotnym bez(cid:174)adzie, którego chcieli(cid:321)cie unikn(cid:167)(cid:250) — po- krewna my(cid:321)l u Montaigne’a (Próby III. 8). 25 Kup książkęPoleć książkę bowiem poniechujemy wszystkiego; tak bardzo z(cid:175)y duch po(cid:352)(cid:167)dliwo(cid:321)ci podoba so- bie czyni(cid:250) rzeczy wr(cid:171)cz przeciwne temu, co kto(cid:321) chce uzyska(cid:250) od nas, o ile nam nie da przyjemno(cid:321)ci, owej monety, za któr(cid:167) oddajemy wszystko, czego kto zapragnie. 25. Wymowa. — Potrzebne s(cid:167) powab i rzeczywisto(cid:321)(cid:250): ale trzeba, aby sam ten powab czerpany by(cid:175) z prawdy. 26. Wymowa jest to malowid(cid:175)o my(cid:321)li; ci zatem, którzy, odmalowawszy, dodaj(cid:167) co(cid:321) jeszcze, robi(cid:167) obraz zamiast portretu. 27. Miscellan. Mowa. — Ci, którzy tworz(cid:167) antytezy, naci(cid:167)gaj(cid:167)c s(cid:175)owa, s(cid:167) jak ci, którzy ro- bi(cid:167) (cid:321)lepe okna dla symetrii; celem ich nie jest mówi(cid:250) trafnie, ale tworzy(cid:250) trafne figury. 28. Symetria w tym, co si(cid:171) ogarnia spojrzeniem, zasadzaj(cid:167)ca si(cid:171) na tym, i(cid:352) nie ma przy- czyny zrobi(cid:250) inaczej, opiera si(cid:171) tak(cid:352)e na postaci ludzkiej: z czego wynika, i(cid:352) (cid:352)(cid:167)damy symetrii jedynie wszerz, a nie wzd(cid:175)u(cid:352) ani w g(cid:175)(cid:167)b. 29. Kiedy spotkamy naturalny styl, jeste(cid:321)my wr(cid:171)cz zdumieni i zachwyceni; spodzie- wali(cid:321)my si(cid:171) bowiem ujrze(cid:250) autora, a znajdujemy cz(cid:175)owieka. Na odwrót ci, którzy maj(cid:167) dobry smak i którzy widz(cid:167)c ksi(cid:167)(cid:352)k(cid:171), mniemaj(cid:167), i(cid:352) znajd(cid:167) cz(cid:175)owieka, s(cid:167) bardzo zdumieni, znajduj(cid:167)c autora: Plus poetice quam humane locutus es14. Zaszczyt przynosz(cid:167) naturze ci, którzy pouczaj(cid:167) j(cid:167), (cid:352)e mo(cid:352)e mówi(cid:250) o wszystkim, nawet o teologii. 30. Patrz rozprawy rozdz. 2, 4 i 5 Jansenisty15; jest to podnios(cid:175)e i powa(cid:352)ne. 14 Plus poetice quam humane locutus es ((cid:175)ac.) — „Odezwa(cid:175)e(cid:321) si(cid:171) bardziej jak poeta ni(cid:352) jak cz(cid:175)owiek” (Pe- tron., 90.). 15 rozprawa Jansenisty — Odnosi si(cid:171) to zapewne do Prowincja(cid:174)ek. 26 Kup książkęPoleć książkę Nienawidz(cid:171) po równi b(cid:175)azna i nad(cid:171)tego; ani jednego, ani drugiego nie uczyni(cid:175)bym swoim przyjacielem. Radz(cid:167) si(cid:171) tylko ucha, poniewa(cid:352) zbywa im serca; grunt jest cz(cid:175)owiek. Poeta, a nie cz(cid:175)owiek16. 31. Wszystkie fa(cid:175)szywe pi(cid:171)kno(cid:321)ci, które ganimy17, u Cycerona maj(cid:167) admiratorów i to licznych. 32. Jest pewien wzór uroku i pi(cid:171)kno(cid:321)ci polegaj(cid:167)cy na pewnym stosunku mi(cid:171)dzy nasz(cid:167) natur(cid:167), s(cid:175)ab(cid:167) czy siln(cid:167), tak(cid:167) jaka jest, a rzecz(cid:167), która si(cid:171) nam podoba. Wszystko, co jest ukszta(cid:175)towane na t(cid:171) modl(cid:171), podoba si(cid:171) nam: czy to dom, czy piosenka, mowa, wiersz, proza, kobieta, ptaki, rzeki, drzewa, pokoje, ubrania, etc. Wszystko, co nie jest na t(cid:171) mod(cid:175)(cid:171), nie podoba si(cid:171) tym, którzy maj(cid:167) dobry smak. A tak jak istnieje doskona(cid:175)y zwi(cid:167)zek pomi(cid:171)dzy piosenk(cid:167) a domem, które s(cid:167) stwo- rzone wedle tego dobrego wzoru — ile (cid:352)e podobne s(cid:167), mimo i(cid:352) ka(cid:352)da w swoim ro- dzaju, do tego jedynego wzoru — tak samo istnieje doskona(cid:175)y stosunek mi(cid:171)dzy rze- czami zrobionymi wedle z(cid:175)ego wzoru. Nie znaczy to, aby z(cid:175)y wzór by(cid:175) jedyny, jest ich bowiem niesko(cid:302)czona mnogo(cid:321)(cid:250): ale ka(cid:352)dy z(cid:175)y sonet, na przyk(cid:175)ad, wedle jakie- gokolwiek fa(cid:175)szywego wzoru by(cid:175)by zrobiony, podobny jest zupe(cid:175)nie do kobiety ubranej wedle tego(cid:352) wzoru. Nic nie daje lepszego poj(cid:171)cia, jak bardzo lichy sonet jest (cid:321)mieszny, co zwa(cid:352)y(cid:250) jego natur(cid:171) i wzór i wyobrazi(cid:250) sobie nast(cid:171)pnie kobiet(cid:171) lub dom wedle tego modelu. 33. Pi(cid:170)kno(cid:321)(cid:250) poetycka — Tak jak si(cid:171) mówi „pi(cid:171)kno(cid:321)(cid:250) poetycka”, powinno by si(cid:171) te(cid:352) mówi(cid:250) pi(cid:171)kno(cid:321)(cid:250) geometryczna i pi(cid:171)kno(cid:321)(cid:250) lekarska, ale si(cid:171) tak nie mówi, a to z tej przyczyny, i(cid:352) wiadomo dobrze, jaki jest cel geometrii i (cid:352)e zasadza si(cid:171) na dowo- dach, i jaki jest cel medycyny, i (cid:352)e zasadza si(cid:171) na wyleczeniu; ale nie wiadomo, na czym polega urok, który jest celem poezji. Nie wiadomo, co to jest ów naturalny 16 Poeta, a nie cz(cid:174)owiek — W oryg. honnéteté honnéte homme w dawnym znaczeniu s(cid:175)owa. 17 Wszystkie fa(cid:174)szywe pi(cid:170)kno(cid:321)ci, które ganimy — Ta liczba mnoga odnosi si(cid:171) do Montaigne’a (Próby II, 10; II. 31). 27 Kup książkęPoleć książkę wzór, który trzeba na(cid:321)ladowa(cid:250): i w braku tej wiadomo(cid:321)ci wymy(cid:321)lono pewne dzi- waczne wyra(cid:352)enia: „wiek z(cid:175)oty, cud naszych dni, z(cid:175)owró(cid:352)bny18” etc. i nazywa si(cid:171) t(cid:171) gwar(cid:171) pi(cid:170)kno(cid:321)ci(cid:167) poetyck(cid:167). Ale wyobra(cid:350)my sobie kobiet(cid:171) wedle tego stylu, polegaj(cid:167)cego na tym, aby mówi(cid:250) ma(cid:175)e rzeczy za pomoc(cid:167) wielkich s(cid:175)ów: ujrzymy (cid:175)adn(cid:167) panienk(cid:171) obwieszon(cid:167) luster- kami i (cid:175)a(cid:302)cuchami19, co nas roz(cid:321)mieszy, poniewa(cid:352) lepiej wiemy, na czym polega powab kobiety ni(cid:352) powab wierszy. Ale ci, którzy nie znaj(cid:167) si(cid:171) na tym, podziwialiby j(cid:167) w tym stroju; w niejednej wiosce wzi(cid:171)to by j(cid:167) za królow(cid:171): dlatego to nazywamy sonety sporz(cid:167)dzone wedle tego wzoru „królowymi z za(cid:321)cianka”. 34. Niepodobna uchodzi(cid:250) w (cid:321)wiecie za znaj(cid:167)cego si(cid:171) na wierszach etc., o ile si(cid:171) nie wywiesi szyldu poety, matematyka, etc. Ale ludzie wszechstronni nie chc(cid:167) szyldu i nie czyni(cid:167) zgo(cid:175)a ró(cid:352)nicy mi(cid:171)dzy rzemios(cid:175)em poety a hafciarza. Ludzie wszechstronni nie zowi(cid:167) si(cid:171) poetami, geometrami etc., ale s(cid:167) i tym, i tym, i s(cid:171)dziami tych wszystkich. Nie sposób ich odgadn(cid:167)(cid:250). Mówi(cid:167) o tym, o czym si(cid:171) mó- wi(cid:175)o, kiedy weszli. Nie spostrzega si(cid:171) w nich jakiej(cid:321) osobliwej zdatno(cid:321)ci, nim na- dejdzie chwila, aby j(cid:167) okaza(cid:250), ale wówczas wspomina si(cid:171) ich. Cech(cid:167) tego rodzaju ludzi jest, i(cid:352) nie mówi si(cid:171) o ich zr(cid:171)cznym wys(cid:175)owieniu, skoro nie ma mowy o tym, mówi si(cid:171) o nim natomiast, skoro rzecz zejdzie na ten przedmiot. Jest to zatem fa(cid:175)szywa pochwa(cid:175)a, kiedy si(cid:171) mówi o kim(cid:321), w chwili gdy wchodzi do pokoju, (cid:352)e zna si(cid:171) dobrze na poezji; z(cid:175)(cid:167) natomiast jest oznak(cid:167), je(cid:321)li si(cid:171) nie zwra- camy do tego cz(cid:175)owieka, gdy chodzi o os(cid:167)dzenie wiersza. 35. Trzeba, aby nie mo(cid:352)na by(cid:175)o powiedzie(cid:250) o nim ani (cid:352)e jest matematykiem, ani ka- znodziej(cid:167), ani krasomówc(cid:167), ale (cid:352)e jest cz(cid:175)owiekiem: jedynie ta ogólna w(cid:175)a(cid:321)ciwo(cid:321)(cid:250) przypada mi do smaku20. Kiedy widz(cid:167)c cz(cid:175)owieka, przypominamy sobie jego ksi(cid:167)(cid:352)k(cid:171), to z(cid:175)y znak; pragn(cid:167)(cid:175)bym, aby(cid:321)my nie my(cid:321)leli o (cid:352)adnym z jego przymiotów, a(cid:352) do- piero w danej chwili, przy nastr(cid:171)czaj(cid:167)cej si(cid:171) sposobno(cid:321)ci — ne quid nimis21 — z obawy, aby jaka(cid:321) zdolno(cid:321)(cid:250) nie ponios(cid:175)a go i nie przyczepi(cid:175)a do(cid:302) god(cid:175)a. Niech nikt nie my(cid:321)li 18 z(cid:174)owró(cid:352)bny — fatal, przymiotnik wprowadzony wówczas w mod(cid:171) przez Malherbe’a. 19 Ale wyobra(cid:350)my sobie kobiet(cid:170) wedle tego stylu (…) — My(cid:321)l t(cid:171) podj(cid:167)(cid:175) Montesquieu w Listach perskich 137. 20 jedynie ta ogólna w(cid:174)a(cid:321)ciwo(cid:321)(cid:250) przypada mi do smaku — Por. Montaigne, Próby II. 17. 21 ne quid nimis ((cid:175)ac.) — byle nie zanadto. 28 Kup książkęPoleć książkę o tym, (cid:352)e on jest wymowny, a(cid:352) kiedy przyjdzie rzecz na wymow(cid:171), ale wówczas niechaj go wspomn(cid:167). 36. Cz(cid:175)owiek jest pe(cid:175)en potrzeb; ceni tylko tych, którzy mog(cid:167) je wszystkie zaspokoi(cid:250). Powie kto(cid:321): to dobry matematyk. — Ale mnie nic po matematyku; wzi(cid:167)(cid:175)by mnie za twierdzenie. — To dobry (cid:352)o(cid:175)nierz. — Wzi(cid:167)(cid:175)by mnie za fortec(cid:171). Trzeba zatem pe(cid:175)ne- go cz(cid:175)owieka, który by zdo(cid:175)a(cid:175) dostroi(cid:250) si(cid:171) ogólnie do wszystkich moich potrzeb. 37. Wszystkiego po trosze. — Skoro nie mo(cid:352)na by(cid:250) uniwersalnym i wiedzie(cid:250) wszystko, co si(cid:171) da wiedzie(cid:250) o wszystkim, trzeba wiedzie(cid:250) wszystkiego po trosze. O wiele bowiem pi(cid:171)kniej jest wiedzie(cid:250) co(cid:321) ze wszystkiego, ni(cid:352) wiedzie(cid:250) wszystko o jednym: to naj- pi(cid:171)kniejsza rzecz taka uniwersalno(cid:321)(cid:250). Gdyby mo(cid:352)na mie(cid:250) to i to, jeszcze lepiej; ale je(cid:321)li trzeba wybiera(cid:250), trzeba wybra(cid:250) owo pierwsze, (cid:321)wiat czuje to i tak czyni, (cid:321)wiat bowiem jest cz(cid:171)sto dobrym s(cid:171)dzi(cid:167). Poeta, a nie cz(cid:174)owiek. 38. 39. Gdyby piorun spad(cid:175) na niziny etc., poetom i ludziom, którzy umiej(cid:167) rozumowa(cid:250) jedynie na podstawie tego rodzaju rzeczy, nie sta(cid:175)oby argumentów22. 40. Gdyby si(cid:171) chcia(cid:175)o dowie(cid:321)(cid:250) przyk(cid:175)adów, za pomoc(cid:167) których dowodzi si(cid:171) innych rzeczy, wzi(cid:171)(cid:175)oby si(cid:171) znowu(cid:352) te inne rzeczy, aby s(cid:175)u(cid:352)y(cid:175)y za przyk(cid:175)ady; poniewa(cid:352) bo- wiem s(cid:167)dzimy zawsze, (cid:352)e trudno(cid:321)(cid:250) le(cid:352)y w tym, czego chcemy dowie(cid:321)(cid:250), przyk(cid:175)ad wydaje si(cid:171) ja(cid:321)niejszy i pomocny w dowodzeniu. Tak, kiedy chcemy wykaza(cid:250) rzecz ogóln(cid:167), trzeba przytoczy(cid:250) poszczególn(cid:167) regu(cid:175)(cid:171) jednego wypadku; kiedy natomiast chcemy obja(cid:321)ni(cid:250) poszczególny wypadek, trzeba nam zacz(cid:167)(cid:250) od regu(cid:175)y ogólnej. Zawsze uwa(cid:352)amy za ciemn(cid:167) rzecz, której chcemy 22 nie sta(cid:174)oby argumentów — tj. porówna(cid:302) poetyckich. 29 Kup książkęPoleć książkę dowie(cid:321)(cid:250), a za jasn(cid:167) t(cid:171), której u(cid:352)ywamy dla dowodzenia. Kiedy bowiem zamierzamy dowie(cid:321)(cid:250) jakiej(cid:321) rzeczy, od pocz(cid:167)tku wyobra(cid:352)amy sobie, (cid:352)e jest ciemna; przeciwnie za(cid:321) o tej, która ma jej dowodzi(cid:250), my(cid:321)limy, (cid:352)e jest jasna i dlatego rozumiemy j(cid:167) (cid:175)atwo. 41. Epigramy Mjala — Cz(cid:175)owiek lubi z(cid:175)o(cid:321)liwo(cid:321)(cid:250); ale nie wobec kalek i nieszcz(cid:171)(cid:321)liwych, tylko wobec szcz(cid:171)(cid:321)liwych pysza(cid:175)ków. Inaczej byliby(cid:321)my w b(cid:175)(cid:171)dzie23. Po(cid:352)(cid:167)dliwo(cid:321)(cid:250) bowiem jest (cid:350)ród(cid:175)em wszystkich drgnie(cid:302) naszego serca, ludzko(cid:321)(cid:250) za(cid:321) etc24. Trzeba by(cid:250) mi(cid:175)ym tym, którzy maj(cid:167) uczucia ludzkie i tkliwe. Epigram o dwóch jednookich25 nic niewart, nie daje im bowiem pociechy i (cid:175)asko- cze jedynie pró(cid:352)no(cid:321)(cid:250) autora. Wszystko, co jest tylko dla autora, jest niewarte. Am- bitiosa recidet ornamenta26. 42. Epitet ksi(cid:167)(cid:352)(cid:170), zwrócony do króla, podoba si(cid:171) ludziom, poniewa(cid:352) umniejsza jego dostoje(cid:302)stwo. 43. Niektórzy autorowie, mówi(cid:167)c o swoich dzie(cid:175)ach, powiadaj(cid:167): moja ksi(cid:167)(cid:352)ka, mój ko- mentarz, moja historia etc. Tr(cid:167)ci to mieszczuchem, który maj(cid:167)c jak(cid:167)(cid:321) tam kamieni- czyn(cid:171), ci(cid:167)gle ma pe(cid:175)no „u mnie” w g(cid:171)bie. Wolejby im mówi(cid:250): nasza ksi(cid:167)(cid:352)ka, nasz ko- mentarz, nasza historia etc. — zwa(cid:352)ywszy, i(cid:352) zazwyczaj jest w tym o wiele wi(cid:171)cej cudzego ni(cid:352) ich w(cid:175)asnego. 44. Chcecie, aby ludzie mieli o was dobre mniemanie? Nie mówcie dobrze o sobie. 23 byliby(cid:321)my w b(cid:174)(cid:170)dzie — tj. gdyby(cid:321)my chcieli sprawi(cid:250) mu przyjemno(cid:321)(cid:250), szydz(cid:167)c z nieszcz(cid:171)(cid:321)liwych. 24 ludzko(cid:321)(cid:250) za(cid:321) etc. — Prawdopodobnie: ludzko(cid:321)(cid:250) za(cid:321) schlebia po(cid:352)(cid:167)dliwo(cid:321)ci (Havet.). 25 Epigram o dwóch jednookich — Prawdopodobnie, wedle Haveta, ten: Lumine Acon dextro, capta est Le- onilla sinistro/ Et potis est forma vincere uterquedeos./ Blande puer, lumen quod habes concede parenti./ Sic tu caecus Amor sic erit illa Venus. 26 Ambitiosa recidet ornamenta ((cid:175)ac.) — poobcina pretensjonalne ozdoby (Horat. List do Pizonów, 447 – 448). 30 Kup książkęPoleć książkę
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Myśli
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: