Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00419 005581 13608802 na godz. na dobę w sumie
NLP dla nauczycieli. Szkoła efektywnego nauczania - książka
NLP dla nauczycieli. Szkoła efektywnego nauczania - książka
Autor: , Liczba stron: 288
Wydawca: Onepress Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-1757-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> perswazja i nlp
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Niezastąpiona pomoc dydaktyczna:

Podręcznik dla nauczycieli, wykładowców, pedagogów i trenerów.

NLP z klasą

Zdobyłeś świetne przygotowanie akademickie i dużą wiedzę, ale masz wrażenie, że uczniowie na Twoich lekcjach bujają w obłokach? Pragniesz przekazywać wiadomości ze swojego przedmiotu w sposób ciekawy i skuteczny? Nie wiesz, jak zdobyć zainteresowanie słuchaczy i sprawić, by informacje na stałe zagnieździły się w ich umysłach? NLP to odpowiedź na Twoje problemy!

Ogromny wpływ na uczniów ma nastrój, z jakim wchodzisz do klasy; Twoja motywacja, dzięki której nadajesz odpowiednie tempo lekcji, oraz zdolność do rozładowywania napięcia w krytycznej sytuacji, by stworzyć przyjazną atmosferę. Efektywne nauczanie zaczyna się i kończy na umiejętności kierowania własnymi wewnętrznymi reakcjami i zachowaniami. By edukować innych, trzeba urodzić się z darem przekazywania wiedzy, albo po prostu się tego nauczyć. Ten podręcznik pozwoli Ci poprawić swój pedagogiczny warsztat pracy.

NLP (programowanie neurolingwistyczne) pozwoli Ci zrozumieć, jak działają ludzkie umysły. Jest to bardzo skuteczne narzędzie, za pomocą którego rozwiniesz swoje umiejętności komunikacyjne, zaczniesz kontrolować emocje oraz wzbogacisz życie osobiste i zawodowe. Zostań nauczycielem na szóstkę i dowiedz się, jak:

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

IDŹ DO:   Spis treści Przykładowy rozdział KATALOG KSIĄŻEK:   Katalog online Zamów drukowany katalog NLP DLA NAUCZYCIELI. SZKOŁA EFEKTYWNEGO NAUCZANIA Autor: Richard Churches, Roger Terry Tłumaczenie: Bogusław Solecki ISBN: 978-83-246-1757-9 Tytuł oryginału: NLP for Teachers: How to Be a Highly Effective Teacher CENNIK I INFORMACJE: Niezastąpiona pomoc dydaktyczna:   Zamów informacje o nowościach Zamów cennik CZYTELNIA:  Fragmenty książek online Do koszyka Do przechowalni Nowość Promocja Onepress.pl Helion SA ul. Kościuszki 1c 44-100 Gliwice tel. (32) 230 98 63 e-mail: onepress@onepress.pl redakcja: redakcjawww@onepress.pl informacje: o księgarni onepress.pl • Efektywne przekazywanie wiedzy. • Rozwijanie zdolnoœci i metod wpływania na innych. • Kontrolowanie własnych emocji i uczuć. • Wyznaczanie celu i osiąganie pozytywnych wyników. • Rozszerzanie zakresu stosowanych metod pedagogicznych. Podręcznik dla nauczycieli, wykładowców, pedagogów i trenerów. NLP z klasą Zdobyłeœ œwietne przygotowanie akademickie i dużą wiedzę, ale masz wrażenie, że uczniowie na Twoich lekcjach bujają w obłokach? Pragniesz przekazywać wiadomoœci ze swojego przedmiotu w sposób ciekawy i skuteczny? Nie wiesz, jak zdobyć zainteresowanie słuchaczy i sprawić, by informacje na stałe zagnieździły się w ich umysłach? NLP to odpowiedź na Twoje problemy! Ogromny wpływ na uczniów ma nastrój, z jakim wchodzisz do klasy; Twoja motywacja, dzięki której nadajesz odpowiednie tempo lekcji, oraz zdolnoœć do rozładowywania napięcia w krytycznej sytuacji, by stworzyć przyjazną atmosferę. Efektywne nauczanie zaczyna się i kończy na umiejętnoœci kierowania własnymi wewnętrznymi reakcjami i zachowaniami. By edukować innych, trzeba urodzić się z darem przekazywania wiedzy, albo po prostu się tego nauczyć. Ten podręcznik pozwoli Ci poprawić swój pedagogiczny warsztat pracy. NLP (programowanie neurolingwistyczne) pozwoli Ci zrozumieć, jak działają ludzkie umysły. Jest to bardzo skuteczne narzędzie, za pomocą którego rozwiniesz swoje umiejętnoœci komunikacyjne, zaczniesz kontrolować emocje oraz wzbogacisz życie osobiste i zawodowe. Zostań nauczycielem na szóstkę i dowiedz się, jak: • modyfikować swój język, aby uzyskać okreœlone rezultaty i reakcje; • komunikować się w sposób, którego wczeœniej nie próbowałeœ, w klasie i poza nią; • budować wzajemne porozumienie i wpływać na innych; • utrzymać wysoką motywację; • patrzeć na okreœlone kwestie z różnej perspektywy; • wykorzystać swoją wiedzę i umiejętnoœci, aby zaplanować dzień ćwiczeń NLP. Spis treħci PodziÚkowania .................................................................................................................................. 9 WstÚp Czy ta ksiÈĝka jest dla Ciebie? ................................................................................. 11 Co siÚ dzieje w Twojej gïowie ......................................................................................12 Czego w tej ksiÈĝce NIE znajdziesz .............................................................................13 WiÚc o czym w koñcu jest ta ksiÈĝka? .........................................................................14 Po co napisaliĂmy tÚ ksiÈĝkÚ? .......................................................................................14 Rozdziaï 1. Co oznacza NLP? ..................................................................................................... 17 DÈĝenie do doskonaïoĂci ..............................................................................................17 Presupozycje (lub sposób myĂlenia) w NLP ................................................................22 Efektywna komunikacja ...............................................................................................23 Jak myĂleÊ efektywnie ...................................................................................................24 Podejmowanie konkretnych dziaïañ ............................................................................25 Rozdziaï 2. KrÚcimy kasowy film ................................................................................................. 27 Jak zaplanowaÊ udanÈ lekcjÚ i osiÈgnÈÊ cele, wykorzystujÈc swojÈ wyobraěniÚ ..........27 Czego nauczysz siÚ z tego rozdziaïu ............................................................................28 Emocje, uczucia i Twój stan wewnÚtrzny ....................................................................28 Reprezentacje przyszïoĂci i klasa szkolna .....................................................................30 Wspomnienia i wewnÚtrzne reprezentacje przyszïoĂci ...............................................31 Tworzenie wïasnego filmu ............................................................................................32 Badanie wizualnych, sïuchowych i kinestetycznych elementów reprezentacji wewnÚtrznych .............................................................................................................32 Dobrze sformuïowany rezultat — skïadanie wszystkich elementów w caïoĂÊ, montaĝ swojego filmu ................................................................................................35 Rozdziaï 3. Podobieñstwa siÚ przyciÈgajÈ ................................................................................... 45 Jak budowaÊ wiÚzi i wpïywaÊ na innych .......................................................................45 Przypadkowe spotkanie z lodem w rÚce .......................................................................45 Komunikacja .................................................................................................................46 WiÚzi .............................................................................................................................46 Bardziej zaawansowane techniki budowania wiÚzi ......................................................49 Jak posïugiwanie siÚ zmysïami moĝe pomóc w nawiÈzywaniu wiÚzi ..........................52 6 NLP dla nauczycieli Wykorzystywanie upodobañ sensorycznych w jÚzyku .................................................53 Dopasowanie i prowadzenie .........................................................................................56 WiÚě grupowa ...............................................................................................................57 Rozdziaï 4. Delfinarium .............................................................................................................. 63 Jak uzyskaÊ poĝÈdane relacje (a przez to zachowanie) na lekcjach, które prowadzisz ......63 Czego spodziewaïbyĂ siÚ po delfinach .........................................................................64 Po chwili staïo siÚ coĂ niesamowitego... .......................................................................64 Jakie znaczenie majÈ badania Batesona w odniesieniu do teorii behawiorystów i uczenia siÚ .................................................65 ZarzÈdzanie nagrodami ................................................................................................67 Rozdziaï 5. Nie myĂl o ciastku czekoladowym ............................................................................ 77 Jak uĝywaÊ jÚzyka, by dostaÊ to, czego pragniesz ........................................................77 Presupozycje ..................................................................................................................79 Radzenie sobie w kaĝdej sytuacji ..................................................................................81 Stwierdzenia prawdziwe i identyfikatory prawdziwoĂci ..............................................81 Dopasowywanie i prowadzenie za pomocÈ jÚzyka przejĂcia ........................................84 Wyrazy, których naleĝy uĝywaÊ ostroĝnie ....................................................................86 Nie myĂl w tej chwili o ciastku czekoladowym! ...........................................................86 Wchodzenie na wyĝszy i schodzenie na niĝszy poziom ogólnoĂci ..............................88 Rozdziaï 6. Sprytna mowa ciaïa ................................................................................................... 95 Jak posïugiwaÊ siÚ jÚzykiem ciaïa, aby wpïywaÊ na innych w klasie i poza niÈ ...........95 Budowanie dobrych relacji za pomocÈ mowy ciaïa oraz z wykorzystaniem kategorii Satir ......................................................................102 Rozdziaï 7. Poznajemy siebie i innych ...................................................................................... 109 Jak zwiÚkszyÊ efektywnoĂÊ wïasnej pracy oraz pracy z innymi dziÚki innemu spojrzeniu na Ăwiat ...........................................................................109 Efektywne wykorzystanie pozycji percepcyjnych .......................................................111 Co za duĝo, to niezdrowo ...........................................................................................116 Inni ludzie sÈ naszym lustrzanym odbiciem ..............................................................119 WewnÚtrzne perspektywy i ich wykorzystanie ...........................................................120 Metaprogramy .............................................................................................................124 Rozdziaï 8. Z czego skïadajÈ siÚ wspomnienia .......................................................................... 129 Jak wykorzystaÊ swoje zasoby wewnÚtrzne .................................................................129 Podróĝ do wnÚtrza — wewnÚtrzne reprezentacje i submodalnoĂci ..........................130 Odkrywanie wizualnych, děwiÚkowych i kinestetycznych submodalnoĂci ...............133 SubmodalnoĂci prowadzÈce .......................................................................................135 PowiÈzany i rozdzielony ..............................................................................................135 Nauka korzystania z grup submodalnoĂci ..................................................................136 Spis treħci 7 Rozdziaï 9. RzuciÊ kotwicÚ! ........................................................................................................145 Jak wykorzystaÊ wewnÚtrzne zasoby umysïowe w sobie i swoim Ărodowisku poznawczym .............................................................................145 Warunkowanie Pawïowa ............................................................................................146 Róĝne rodzaje odruchów ............................................................................................147 Kotwiczenie przydatnych stanów ...............................................................................147 W Ăwietle reflektorów .................................................................................................151 Zachowuj siÚ w klasie szkolnej jak reĝyser na planie filmowym ...............................155 Uĝycie kotwic w rozmowie .........................................................................................156 Rozdziaï 10. Sïowne jujitsu ..........................................................................................................161 Jak wyraĝaÊ siÚ elegancko ...........................................................................................161 Moc pïynÈca z uzyskania bardziej specyficznego jÚzyka ...........................................164 Metamodel ..................................................................................................................165 Sztuka zadawania pytañ .............................................................................................169 Dlaczego? ....................................................................................................................170 Zmiana przekonañ zwiÈzanych z rozmowÈ ...............................................................171 Rozdziaï 11. Co siÚ skrywa wewnÈtrz nauczyciela ........................................................................177 Jak Twoja osobowoĂÊ wpïywa na Twoje postÚpowanie .............................................177 Praca z wartoĂciami ....................................................................................................178 O czym wïaĂciwie mówimy? .......................................................................................179 WartoĂci „do” i wartoĂci „od” ....................................................................................181 Rozprawiamy siÚ z przestarzaïymi wartoĂciami .........................................................183 BÈdě elastyczny i speïnij swoje pragnienia .................................................................183 Twoja hierarchia wartoĂci ...........................................................................................184 Tworzymy wïasnÈ hierarchiÚ wartoĂci ........................................................................185 Jak zostaÊ liderem w sali lekcyjnej ..............................................................................186 Rozdziaï 12. Moĝesz to zrobiÊ... Najwyĝszy czas! ........................................................................193 Jak utrzymaÊ motywacjÚ .............................................................................................193 Znajdě swój naturalny sposób przetwarzania czasu ..................................................194 Cechy ludzi posïugujÈcych siÚ wymienionymi sposobami postrzegania czasu ........195 Zabawa z osiÈ czasu ....................................................................................................196 Zwracanie uwagi na to, czy wspomnienia sÈ pogrupowane, czy odosobnione .........197 JÚzyk czasu ..................................................................................................................198 Rozdziaï 13. WidaÊ to w Twoich oczach... miÚdzy innymi .........................................................205 Zwracanie uwagi na jÚzyk ciaïa i ruchy oczu pomoĝe Ci w skutecznym nawiÈzywaniu wiÚzi, wywieraniu wpïywu na innych i komunikacji .....205 Wyostrzenie zmysïów .................................................................................................206 Ruch oczu ...................................................................................................................207 8 NLP dla nauczycieli Model wskazówek systemów reprezentacji zwiÈzanych z ruchem gaïek ocznych ....210 Sam sprawdě model wskazówek systemów reprezentacji ..........................................211 Strategie ......................................................................................................................212 Rozdziaï 14. Magiczna liczba 7 ................................................................................................... 219 Rozumienie ograniczeñ ĂwiadomoĂci i wspóïczesne badania nad NLP ...................219 Jak to zrobiïeĂ? ............................................................................................................219 Magiczna liczba 7 — granice ĂwiadomoĂci ................................................................224 Model komunikacyjny NLP ........................................................................................226 Rozdziaï 15. Dzieñ Êwiczeñ ......................................................................................................... 233 Jak zaplanowaÊ i przeprowadziÊ wïasnÈ sesjÚ treningowÈ NLP .................................233 Zaczynamy ..................................................................................................................234 mwiczenie 1. ................................................................................................................236 mwiczenie 2. ................................................................................................................239 mwiczenie 3. ................................................................................................................242 mwiczenie 4. ................................................................................................................244 mwiczenie 5. ................................................................................................................248 mwiczenie 6. ................................................................................................................254 Sïownik terminów wykorzystywanych w NLP .............................................................................. 259 Bibliografia ...........................................................................................................................................267 Bibliografia chronologiczna ......................................................................................................... 279 Biogramy autorów ......................................................................................................................... 283 Rozdziaã 2. Krēcimy kasowy film Jak zaplanowaĄ udanĎ lekcjē i osiĎgnĎĄ cele, wykorzystujĎc swojĎ wyobraıniē Twoje wyobraĝenia w sposób zasadniczy wpïywajÈ na to, czy odniesiesz sukces i bÚdziesz efektywny w swoich dziaïaniach. Szczególne znaczenie majÈ tutaj wyobraĝenia dotyczÈce przyszïoĂci. Badania naukowe dowodzÈ, ĝe ludzie odnoszÈcy sukces wyobraĝajÈ sobie swoje pragnienia i swoje ĝycie tak, jakby juĝ te cele osiÈgnÚli. Techniki wizualizacji sÈ czÚsto wyko- rzystywane przez zawodowych sportowców. Ludzie sukcesu zdajÈ sobie sprawÚ, ĝe sÈ jed- noczeĂnie ekipÈ filmowÈ, reĝyserami, scenarzystami i producentami swojego ĝycia, i podejmujÈ dziaïania w zgodzie ze swoimi pozytywnymi mapami poznawczymi1 celów. 1 Mapa wyobraĝeniowa (mapa poznawcza, mapa mentalna) — zbiór wyobraĝeñ danej jednostki lub grupy za- wierajÈcy informacje o przestrzennej organizacji zjawisk. Wyobraĝenia te speïniajÈ funkcjÚ mapy i stanowiÈ jednoczeĂnie podstawÚ wielu ludzkich zachowañ w przestrzeni. Mapy poznawcze organizujÈ relacje prze- strzenne poszczególnych elementów. Podejmowane przez ludzi decyzje wynikajÈ ze znajomoĂci przestrzeni oraz z wartoĂci przypisywanych jej elementom. Mapy poznawcze poszczególnych ludzi róĝniÈ siÚ od siebie: dla mieszkañca USA to wïaĂnie pañstwo znajdzie siÚ w centrum jego mapy, dla Chiñczyka zaĂ bÚdÈ to Chiny — przyp. tïum. 28 NLP dla nauczycieli Obrazy, děwiÚki i uczucia, które tworzysz w umyĂle, majÈ ogromny wpïyw na Twoje dzia- ïania w realnym Ăwiecie. Kiedy nauczysz siÚ krÚciÊ w wyobraěni najlepsze z moĝliwych filmów, Twój potencjaï wzroĂnie niepomiernie. JeĂli bÚdziesz mieÊ w umyĂle bogaty i szczegóïowy obraz tego, co chcesz osiÈgnÈÊ, i kiedy bÚdzie to szïo w parze z Twoimi war- toĂciami ĝyciowymi, z ïatwoĂciÈ bÚdziesz podejmowaÊ odpowiednie decyzje i dziaïania. Czego nauczysz siē z tego rozdziaãu Po przeczytaniu tego rozdziaïu zrozumiesz, jaki wpïyw majÈ wyobraĝenia na codzienne zachowania. Na pewnym poziomie dziaïajÈ tak równieĝ wspomnienia, które czÚsto wy- zwalajÈ okreĂlone zachowania i dziaïania. Praca ze wspomnieniami jest opisana szczegó- ïowo w rozdziale 8. zatytuïowanym: „Z czego skïadajÈ siÚ wspomnienia”. W niniejszym rozdziale skoncentrujemy siÚ na tym, jak tworzenie pozytywnych wyobraĝeñ przyszïo- Ăci i obrazów tego, czego pragniemy, moĝe zwiÚkszyÊ naszÈ motywacjÚ, nasze pragnienie osiÈgniÚcia celu i samo prawdopodobieñstwo, ĝe sukces stanie siÚ naszym udziaïem. Wïa- Ănie to bÚdzie stanowiÊ punkt wyjĂcia naszych rozwaĝañ: przedstawimy róĝne moĝliwoĂci tworzenia reprezentacji przyszïoĂci, dziÚki którym staniesz siÚ przedsiÚbiorczy i pewny siebie w klasie. Emocje, uczucia i Twój stan wewnētrzny Czy kiedykolwiek zwróciïeĂ uwagÚ na to, jak Twój nastrój przed lekcjÈ wpïywa na samÈ lekcjÚ i jej przebieg? Lub teĝ na to, jak zïe samopoczucie rano powoduje, ĝe caïy dzieñ wydaje siÚ do niczego? KorzystajÈc z technik programowania neurolingwistycznego (NLP)2, nauczysz siÚ zwracaÊ uwagÚ na zmiany, które w Tobie zachodzÈ, w miarÚ jak zmienia siÚ Twój stan emocjonalny, np. z niepokoju do odprÚĝenia, ze zïoĂci do zadowolenia. KluczowÈ sprawÈ jest umiejÚtnoĂÊ rozpoznania swojego samopoczucia w danej chwili. W gruncie rzeczy jest to szybki i prosty proces; biegïe opanowanie tej umiejÚtnoĂci pozwoli Ci dostrzec i rozróĝniÊ procesy zachodzÈce w Twoim umyĂle. 2 Programowanie neurolingwistyczne (ang. neuro-linguistic programming, NLP) — zbiór technik mentalnych nastawionych na tworzenie i modyfikowanie wzorców postrzegania i myĂlenia u ludzi, umoĝliwiajÈcy osiÈgniÚcie danych celów w realnym Ăwiecie — przyp. tïum. Rozdziaã 2. Krēcimy kasowy film 29 NLP. Skrzynka narzödziowa nr 1 Rozpoznaj swój stan wewnētrzny Przeczytaj najpierw caãe polecenie, poniewaij w niektórych czēħciach Ąwiczenia bē- dziesz musiaã zamknĎĄ oczy. Zamknij oczy i skup siē na swoim wnētrzu. Uħwiadom sobie poziom gãosu wewnētrznego w danym momencie; gãosu, który komentuje Twoje myħli, dziaãania i emocje. Jest gãoħny czy cichy? Jakiego tonu uijywasz, kiedy rozmawiasz ze sobĎ? Jesteħ ãagodny czy suro- wy, autorytarny czy przyjazny, zaniepokojony czy rozluıniony? Czy te sãowa wspierajĎ i zachēcajĎ, czy teij sĎ krytyczne? Po prostu rozpoznaj to. Nastēpnie zwróĄ uwagē na swój stan emocjonalny. Jakie odczuwasz emocje? Czy jesteħ podekscytowany, zaniepokojony, zirytowany, zadowolony itp.? Teraz skup siē na swoim ciele — jak siē czujesz? Czy jesteħ naãadowany emocjami, pobudzony, zmēczony, roz- draijniony, czy boli Ciē jakaħ okreħlona czēħĄ ciaãa itp.? Otwórz oczy. Rozpoznawanie swoich emocji i samopoczucia jest waijnĎ umiejētnoħciĎ i nawykiem, bowiem bēdziesz mógã obserwowaĄ zmiany, które bēdĎ w Tobie zachodziĄ, w miarē jak bēdziesz uczyã siē wykorzystywaĄ techniki NLP. Moije juij zauwaijyãeħ zmianē? W rzeczywistoħci sama ħwiadomoħĄ wãasnego stanu wewnētrznego moije zmieniĄ Twoje zachowanie i uczucia. Daniel Goleman mówi o „samoħwiadomoħci jako o wymiarze in- teligencji emocjonalnej”. W NLP nazywa siē to umiejētnoħciĎ kalibrowania. Skoro juĝ potrafisz rozpoznaÊ swój stan wewnÚtrzny, moĝesz dokïadniej przyjrzeÊ siÚ temu, co dzieje siÚ, kiedy siÚgasz do swoich wspomnieñ lub tworzysz reprezentacjÚ przyszïoĂci. Skup siÚ na chwilÚ i wyobraě sobie, ĝe w niedalekiej przyszïoĂci wgryzasz siÚ w so- czystÈ cytrynÚ. Postaraj siÚ wyobraziÊ to sobie jak najwyraěniej. Co widzisz? ZwróÊ uwagÚ na wszystkie szczegóïy: kolor cytry- ny, sïoñce odbijajÈce siÚ od jej powierzch- ni, pory na skórce i ĂciekajÈcy sok, kiedy jÈ gryziesz. Teraz zwróÊ uwagÚ na niebywale kwaĂny smak soku cytrynowego w ustach i na jÚzyku. ZwróÊ uwagÚ na děwiÚki, jakie wydajÈ Twoje usta, kiedy gryziesz, poru- szajÈc jÚzykiem i wargami. Jakie sïowa przy- chodzÈ Ci do gïowy? 30 NLP dla nauczycieli Czy zauwaĝyïeĂ, ĝe kiedy o tym mówiïeĂ, zaczÈïeĂ zmieniaÊ swój stan? Na pewnym poziomie ĂwiadomoĂci Twój umysï nie dostrzega róĝnicy pomiÚdzy Ăwiatem wyobraĝonym i rzeczy- wistym. Wystarczy, ĝe pomyĂlisz o gryzieniu cytryny, wyobrazisz sobie ĝóïty owoc, cytry- nowy zapach, cierpkoĂÊ miÈĝszu, a do ust napïynie Ci Ălina, chociaĝ w rÚkach nie masz cy- tryny. W podobny sposób moĝesz siÚ zaczerwieniÊ, kiedy pomyĂlisz o jakiejĂ niezrÚcznej sytuacji, choÊ nic takiego w rzeczywistoĂci siÚ nie dzieje. Twój umysï ma wpïyw na Twoje ciaïo oraz zachowanie i dzieje siÚ to bez udziaïu Twojej ĂwiadomoĂci. Reprezentacje przyszãoħci i klasa szkolna Nasze wyobraĝenia i reprezentacje mogÈ oddziaïywaÊ na nasze ciaïa i nasze moĝliwoĂci w realnym Ăwiecie. OczywiĂcie równieĝ wspomnienia i doĂwiadczenia majÈ wpïyw na nasz organizm — ci z nas, którzy lubiÈ smak cytryny, bÚdÈ mieÊ inne doĂwiadczenia niĝ ci, któ- rzy go nie lubiÈ. Przypomnij sobie swoje praktyki nauczycielskie lub pierwszÈ lekcjÚ, jakÈ przeprowadziïeĂ. JeĂli wejdziesz na zajÚcia zalÚkniony, co siÚ najprawdopodobniej zdarzy? Jak podejdziesz do grupy? Jak prawdopodobnie zareagujÈ uczniowie? JeĂli Twoja ostatnia lekcja byïa udana i byïeĂ z siebie zadowolony, pomyĂl o tym, zanim zaczniesz kolejnÈ lekcjÚ — uczucia i myĂli powrócÈ i sprawiÈ, ĝe odniesiesz sukces. Powta- rzajÈc ten schemat, sprawisz, ĝe kolejne zajÚcia równieĝ bÚdÈ udane i w koñcu podĂwia- domie zaprogramujesz siÚ na to, ĝe z danÈ grupÈ prowadzisz tylko udane lekcje. Z drugiej strony analogiczny proces zajdzie, jeĂli bÚdziesz uczyï tzw. trudne grupy. Jeĝeli zdarzy siÚ wyjÈtkowo nieudana lekcja i bÚdziesz myĂlaï o tym przed kolejnymi lekcjami z danÈ grupÈ, prawdopodobieñstwo, ĝe zaprogramujesz siÚ negatywnie i zajÚcia bÚdÈ szïy jak po grudzie, wzroĂnie. W swojej ksiÈĝce Inteligencja spoïeczna3 Daniel Goleman wskazuje na wiÚzi istniejÈce miÚdzy luděmi i to, z jakÈ ïatwoĂciÈ moĝemy rozpoznaÊ emocje innych; w szczególnoĂci jeĂli chodzi o tzw. relacje autorytetu, np. miÚdzy uczniem i nauczycielem. Dzieje siÚ tak, poniewaĝ bardziej zwracamy uwagÚ na swojego szefa lub jakiegoĂ innego przeïoĝonego niĝ na kogoĂ neutralnego wzglÚdem nas. Uczniowie znakomicie dopasowujÈ siÚ do Twojego stanu emocjonalnego. JesteĂmy biologicznie zaprogramowani, aby angaĝowaÊ siÚ w ten proces poprzez aktywacjÚ naszych neuronów lustrzanych. WiÚcej informacji na ten temat znajdziesz w rozdziale 3. NLP przenosi to na gïÚbszy poziom, poszukujÈc odpowiedzi na pytanie: jak — innymi sïowy, stara siÚ zgïÚbiÊ, co moĝna z tym zrobiÊ, w jaki sposób moĝna to wykorzystaÊ. JeĂli wchodzisz do klasy zalÚkniony lub z wewnÚtrznymi reprezentacjami, 3 Goleman D., Inteligencja spoïeczna, Rebis, 2007. Rozdziaã 2. Krēcimy kasowy film 31 które wywoïujÈ w Tobie strach, równie dobrze mógïbyĂ na szyi powiesiÊ sobie tabliczkÚ z napisem: „BojÚ siÚ was jak diabli!”. Moĝesz ïatwo przeïamaÊ to bïÚdne koïo, tworzÈc pozytywne reprezentacje przyszïych wydarzeñ lub antycypujÈc osiÈgniÚcie celu poprzez wyobraĝanie sobie tego, co zobaczysz i poczujesz, kiedy juĝ od- niesiesz sukces. W sporcie czÚsto wïaĂnie takie po- dejĂcie daje przewagÚ, gdy czoïowi gracze spotykajÈ siÚ w emocjonujÈcym finale jakichĂ zawodów. Wspomnienia i wewnētrzne reprezentacje przyszãoħci Nasze wspomnienia i reprezentacje przyszïoĂci sÈ tworzone, przechowywane i kodowane przez nasz umysï za poĂrednictwem piÚciu zmysïów. PrzekonaïeĂ siÚ juĝ, ĝe kiedy przy- woïujesz w pamiÚci wydarzenia z przeszïoĂci lub wyobraĝasz sobie przyszïoĂÊ, Twoje zmy- sïy uaktywniajÈ siÚ, a Twój umysï odtwarza myĂli, wraĝenia i uczucia zwiÈzane z tÈ repre- zentacjÈ. Przypomnij sobie cytrynÚ. Strefa badawcza Jak nasze zmysãy wspóãpracujĎ w mózgu? Najnowsze badania naukowe dowodzĎ, ije nasze zmysãy nie funkcjonujĎ tak niezaleijnie, jak wczeħniej sĎdzono. Ponadto, abyħmy postrzegali ħwiat jako harmonijnĎ caãoħĄ, wszystkie nasze zmysãy (wzrok, sãuch, dotyk, smak i wēch) muszĎ funkcjonowaĄ wspólnie. W nie- których przypadkach zdajĎ siē ãĎczyĄ. Na przykãad juij sam obraz mówiĎcej osoby z wyãĎ- czonym dıwiēkiem stymuluje nasze oħrodki sãuchu w korze mózgowej. Integracja sen- soryczna ma miejsce juij na poczĎtku procesu postrzegania i dlatego wpãywa na dalszy jego przebieg (Kayser, 2007; Macaluso i Driver, 2005; Kayser i inni, 2005). ___________________________________________________________________________ Kayser C., Listening with Your Eyes, „Scientific American Mind”, 2007, nr 18: 2, s. 24 – 29. Kayser C., Petkov M., Augart N., Logothetis N., Integration of Touch and Sound in Auditory Cortex, „Neuron”, 2005, nr 48: 2, s. 373 – 384. Macaluso E., Driver J., Multisensory Spatial Interactions: A Window into Functional Integration in the Human Brain, „Trends in Neuroscience”, 2005, nr 28: 5, s. 264 – 271. 32 NLP dla nauczycieli Kiedy przywoïujesz wspomnienia lub tworzysz reprezentacje w swoim umyĂle, moĝesz najpierw uĂwiadomiÊ sobie obrazy lub wraĝenia, uczucia lub děwiÚki. W NLP nazywa siÚ to gïównym ukïadem reprezentacji — to zmysï uĝywany przez Twój umysï jako pierwszy do tworzenia reprezentacji. PomyĂl o wakacjach, które chciaïbyĂ przeĝyÊ. Moĝe poczujesz na skórze gorÈce sïoñce, usïyszysz děwiÚki, a dopiero na koñcu zobaczysz to miejsce oczyma swojej duszy. Kaĝdy z nas, wykorzystujÈc wspomnienia, aby tworzyÊ reprezentacje przyszïoĂci, moĝe zaczÈÊ z innego miejsca, tj. od innego zmysïu (wzroku, sïuchu, dotyku, wÚchu, smaku). Zaleĝy to równieĝ od kontekstu. Tworzenie wãasnego filmu JeĂli chcesz przeprowadziÊ naprawdÚ udanÈ lekcjÚ, musisz jÈ rozpoczÈÊ w sobie, tworzÈc dokïadnÈ wewnÚtrznÈ reprezentacjÚ tego wszystkiego, co chcesz osiÈgnÈÊ. WykorzystujÈc narzÚdzia NLP, moĝesz tworzyÊ przekonujÈce wewnÚtrzne reprezentacje. Im wiÚcej bÚdzie w nich informacji wizualnych, sïuchowych i kinestetycznych, tym silniejsze i bardziej przekonujÈce bÚdzie wyobraĝenie i caïy film. Weěmy ostatnich piÚÊdziesiÈt lat historii telewizji — sÈ to poszukiwania technologii, dziÚki której mogïy powstawaÊ jak najbardziej realistyczne reprezentacje zarówno w kategorii koloru, děwiÚku, jak i oddziaïywania na emocje. Obecnie wykorzystuje siÚ nowoczesne techniki filmowe, aby wywoïywaÊ w na- szych umysïach uczucie spadania czy ruchu. Badanie wizualnych, sãuchowych i kinestetycznych elementów reprezentacji wewnētrznych Podczas zapoznawania siÚ z poniĝszymi informacjami miej na uwadze lekcjÚ, którÈ bÚ- dziesz prowadziï w niedalekiej przyszïoĂci. Wãaħciwoħci wizualne Interesuje nas nie tyle zawartoĂÊ i treĂÊ ilustracji, co jej budowa i struktura. Schemat moĝe byÊ wspólny dla wielu ilustracji bez wzglÚdu na ich szczegóïowÈ zawartoĂÊ. Przyjrzyj siÚ przez chwilÚ ilustracji. OpisujÈc jÈ, moĝesz posïuĝyÊ siÚ sïowami: wieĝowce, drogi, pojazdy, zachmurzone niebo. Moĝesz jednak skoncentrowaÊ siÚ na jakoĂci ilustracji. Rozdziaã 2. Krēcimy kasowy film 33 Dla reprezentacji wizualnej bÚdzie to: 9 kolorowy lub czarno-biaïy; 9 jasny lub ciemny; 9 widziany na wïasne oczy (powiÈzany) lub jakbyĂ obserwowaï sam siebie (rozdzielony); 9 w wyraěnych ramach lub panoramiczny; 9 ostry lub zamazany. OczywiĂcie moĝliwe sÈ równieĝ inne rozróĝnienia wizualne. Fakt, czy obraz jest powiÈzany, czy rozdzielony, moĝe mieÊ duĝy wpïyw na Twoje nastawienie. Przepro- waděmy eksperyment. PomyĂl o czymĂ, co naprawdÚ lubisz robiÊ. Popatrz na to tak, jakbyĂ tam byï, robiï to i jednoczeĂnie siebie obserwowaï. Jak siÚ czujesz? TworzÈc wewnÚtrznÈ reprezentacjÚ celu, który pragniesz osiÈgnÈÊ w przy- szïoĂci, musisz zwracaÊ uwagÚ na szczegóïy obrazu — Twoje wyobraĝenia powinny byÊ bogate w detale. Staraj siÚ, by Twoje wyobraĝenia byïy jak najbogatsze. Im bliĝsze rzeczy- wistoĂci bÚdzie Twoje wyobraĝenie (coĂ, co widziaïeĂ na wïasne oczy), tym bardziej bÚdzie przekonujÈce. Wyobraě sobie swojÈ przyszïÈ lekcjÚ: 9 Czy jest dynamiczna, czy statyczna? 9 Czy jest kolorowa, czy czarno-biaïa? 9 Czy obraz jest jasny, niewyraěny, czy ciemny? 9 Czy rozmiar obrazu jest naturalny, wiÚkszy, czy mniejszy od rzeczywistego? 9 Jak daleko od Ciebie jest obraz? 9 Czy jesteĂ w centrum, czy przyglÈdasz siÚ z pewnej odlegïoĂci? 9 Czy wyobraĝenie ma wyraěne ramy, czy jest panoramiczne? 9 Czy jest trój- czy dwuwymiarowe? 34 NLP dla nauczycieli Wãaħciwoħci dıwiēkowe Nasze wewnÚtrzne poczucie děwiÚku jest zakodowane bardzo podobnie i moĝemy dopa- sowaÊ wïaĂciwoĂci děwiÚków do naszych potrzeb, podobnie jak reguluje siÚ gïoĂnoĂÊ czy wysokie i niskie tony w wieĝy stereofonicznej. Sïowa teĝ sÈ czÚĂciÈ procesu (zarówno sïo- wa, które wypowiadamy w naszej reprezentacji, jak i sïowa, które mówimy do siebie jako czÚĂÊ dialogu wewnÚtrznego, rozmowy z samym sobÈ). Ponadto czÚĂÊ tonalna ukïadu sïu- chowego informuje nas o emocjach, jakich doĂwiadczamy. PomyĂl o lekcji, którÈ masz przeprowadziÊ, i zadaj sobie nastÚpujÈce pytania: 9 Czy mówisz coĂ sam do siebie, czy sïyszysz sïowa innych? 9 Co wyraěnie sïyszysz i (lub) mówisz? 9 Jak gïoĂne sÈ sïowa? 9 Jaki jest ton wypowiadanych sïów? 9 Jak szybko sïowa sÈ wypowiadane? 9 Czy wystÚpuje modulacja gïosu? 9 SkÈd dochodzi děwiÚk? 9 Jak dïugo trwaïy děwiÚki? 9 Czy w děwiÚkach jest coĂ szczególnego? 9 Czy sÈ jeszcze inne děwiÚki prócz sïów? 9 Co to sÈ za děwiÚki? Wãaħciwoħci kinestetyczne Zwykle nie zwracamy uwagi na uczucia i wraĝenia doĂwiadczane przez nasze ciaïo, pod- czas gdy mogÈ one byÊ znakomitym ěródïem informacji zarówno o Ăwiecie zewnÚtrznym, jak i wewnÚtrznym, informujÈcym nas, jak radzimy sobie z wyzwaniami dnia codziennego. System skïada siÚ z trzech czÚĂci: zewnÚtrznych dotykowych wraĝeñ z powierzchni nasze- go ciaïa, których jesteĂmy Ăwiadomi; wraĝeñ wewnÚtrznych, „trzewnych”, które odczuwa- my wewnÈtrz naszego ciaïa (np. uczucie zanurzania siÚ lub zawrotów gïowy) oraz odczucia ruchu lub funkcji psychomotorycznych. Kiedy uczymy siÚ czegoĂ, zaangaĝowanie w odbie- ranie wraĝeñ wewnÚtrznych moĝe byÊ równie waĝne co wykonanie danej czynnoĂci anga- ĝujÈcej nas ruchowo i dotykowo. Rozdziaã 2. Krēcimy kasowy film 35 Przypomnij sobie, czego doĂwiadczyïeĂ, i zadaj sobie nastÚpujÈce pytania: 9 Czy zmienia siÚ temperatura: jest zimno czy ciepïo? 9 Czy zmienia siÚ faktura: jest szorstki czy gïadki? 9 Czy sÈ odczuwalne drgania? 9 Czy nacisk siÚ zwiÚksza, czy zmniejsza? 9 W którym miejscu odczuwalny jest nacisk? 9 Czy zwiÚksza siÚ napiÚcie lub rozluěnienie? 9 JeĂli jest ruch, to w jakim kierunku i z jakÈ prÚdkoĂciÈ? 9 Jaka jest jakoĂÊ Twojego oddechu — gdzie siÚ zaczyna lub koñczy? 9 Czy oddech jest ciÚĝki, czy lekki? 9 Czy uczucia sÈ trwaïe, czy okresowe? 9 Czy zmieniïy siÚ rozmiary lub ksztaïty? 9 Czy uczucia napïywaïy do Ciebie, czy raczej z Ciebie wychodziïy? Te rozróĝnienia w reprezentacji zwane sÈ submodalnoĂciÈ. Zastosowanie submodalnoĂci jest szczegóïowo wyjaĂnione w rozdziale 8. „Z czego skïadajÈ siÚ wspomnienia”. Dowiesz siÚ z niego, jak radziÊ sobie z negatywnymi wspomnieniami i zmieniaÊ je. Podobne podej- Ăcie moĝna zastosowaÊ do wewnÚtrznych reprezentacji przyszïoĂci. Do niniejszego roz- dziaïu warto wróciÊ póěniej, kiedy bÚdziesz juĝ uzbrojony w wiÚkszÈ liczbÚ technik i na- rzÚdzi NLP. Teraz jesteĂ juĝ gotów do odkrywania technik NLP. Dobrze sformuãowany rezultat — skãadanie wszystkich elementów w caãoħĄ, montaij swojego filmu Dostarczenie umysïowi dokïadnego wzoru tego, co chcesz osiÈgnÈÊ, automatycznie nasta- wia go na Ăwiadome dostrzeganie na zewnÈtrz tego, co przypomina Twoje wewnÚtrzne wyobraĝenia. Umysï niemalĝe mówi: „Tu jest jedno, a tam drugie takie samo”. Programo- wanie neurolingwistyczne uczy, jak opanowaÊ ten fenomen i wykorzystaÊ go z poĝytkiem dla siebie. mwiczÈc, zaczniesz zauwaĝaÊ, ĝe Twoje najbardziej motywujÈce wyobraĝenia wewnÚtrzne majÈ wspólne wïaĂciwoĂci wizualne, děwiÚkowe czy kinestetyczne. Teraz, zaczynajÈc tworzyÊ dobrze sformuïowany rezultat, skup siÚ na emocjach, które chcesz odczuwaÊ, gdy osiÈgniesz swój cel, a Twój umysï zrobi za Ciebie resztÚ. ¿eby naprawdÚ 36 NLP dla nauczycieli zakorzeniÊ w wyobraěni dobrze sformuïowany rezultat, radzimy Ci postÚpowaÊ wedïug siedmiu niĝej opisanych kroków do jego osiÈgniÚcia. Krok 1. Zdefiniuj swój rezultat PomyĂl o lekcji, którÈ prowadzisz, i o jej pozytywnym wyniku, na którym Ci zaleĝy. Staraj siÚ nie odwoïywaÊ do swoich dotychczasowych doĂwiadczeñ. Wyobraě sobie raczej, jakby to byïo, gdybyĂ dostawaï wszystko to, czego chcesz. Teraz skoñcz z marzeniami i zostañ scenarzystÈ przyszïego przeboju filmowego. ¥wietnym pomysïem, jeĂli po raz pierwszy korzystasz z NLP, jest poproszenie któregoĂ ze znajomych, ĝeby zadawaï Ci pytania, jak gdyby byï Twoim osobistym trenerem. Arkusz, który pomoĝe w tym procesie, znajdziesz w rozdziale 15. „Dzieñ Êwiczeñ”. Czego chcesz? BÈdě konkretny w okreĂlaniu swoich dÈĝeñ. Poniĝej znajdziesz kilka uĝy- tecznych sposobów na to, jak myĂleÊ przez pryzmat spodziewanego rezultatu i zbieraÊ duĝo informacji o tym, co chcesz osiÈgnÈÊ. Znasz juĝ akronim SMART4, a w NLP dodajemy do tego PURE5, aby upewniÊ siÚ, ĝe rezultat, jaki osiÈgniesz, rzeczywiĂcie bÚdzie Ci odpowiadaï i ĝe bÚdzie miaï sens w kontekĂcie wartoĂci, jakie wyznajesz, i caïego Twojego ĝycia. Wielu ludziom, którzy ÊwiczÈ po raz pierwszy, pomaga zapisywanie swoich wyników. OczywiĂcie, w miarÚ jak nabiera siÚ wprawy i pewnoĂci siebie, zabiera to coraz mniej czasu. Konkrety BÈdě konkretny — okreĂl, co chcesz osiÈgnÈÊ. PoĂwiÚÊ czas na dopracowanie szczegóïów (co dokïadnie bÚdziesz widzieÊ, sïyszeÊ i czuÊ). Kamienie milowe Jakie bÚdÈ? SkÈd bÚdziesz wiedzieÊ, ĝe jesteĂ na drodze do osiÈgniÚcia celu? Co bÚdzie siÚ dziaïo w poïowie lekcji, którÈ bÚdziesz mógï uznaÊ za sukces? Jakby to dziaão siē teraz Najlepiej zapisywaÊ rezultaty swoich dziaïañ tak, jakbyĂ je juĝ osiÈgnÈï. Zapisuj je wiÚc w formie dokonanej, tak jakby juĝ udaïo Ci siÚ je uzyskaÊ. 4 Z ang.: bystry, inteligentny. Akronim sïów: Specific (konkretny), Meaningful (znaczÈcy), Agreed upon (uzgodniony), Realistic (realistyczny), Time based (osadzony w czasie) — przyp. tïum. 5 Z ang.: czysty, klarowny. Akronim sïów: Positive (pozytywnie), Under your control (pod kontrolÈ), Right size (we wïaĂciwym rozmiarze), Ecological (ekologicznie) — przyp. tïum. Rozdziaã 2. Krēcimy kasowy film 37 Osadzony w czasie Kiedy osiÈgniesz swój cel? Jaka jest skala czasowa? OkreĂl datÚ i godzinÚ. Teraz spójrz na rezultat z innego punktu widzenia. Pozytywnie Waĝne jest umieszczenie naszych dÈĝeñ w pozytywnym kontekĂcie. CzÚsto myĂlimy o sprawach, z którymi musimy siÚ zmierzyÊ, jak o problemach. To dlatego zdarza nam siÚ utknÈÊ — problemy powstrzymujÈ nas od dziaïania albo sprawiajÈ, ĝe ogarnia nas zniechÚcenie, które samo w sobie staje siÚ problemem. Moĝna jednak problem przemieniÊ w rezultat. Zamiast twierdziÊ: „Nie chcÚ; nie podoba mi siÚ” — zapytaj: Co chciaïbym zamiast tego? „Nie potrafiÚ; nie bÚdÚ mógï” — zapytaj: Co by byïo, gdybym mógï? Nasze umysïy nie przetwarzajÈ zaprzeczeñ. Przez chwilÚ nie myĂl o niebieskim oĂle. Czy udaïo Ci siÚ o nim nie pomyĂleÊ? Pod TwojĎ kontrolĎ Czy potrafisz sam podejmowaÊ kroki albo skutecznie angaĝowaÊ innych, ĝeby osiÈgnÈÊ swój cel? W prawidãowym rozmiarze Czy zawsze udaje Ci siÚ dopiÈÊ celu? JeĂli tak, to moĝesz postawiÊ sobie inny, trudniej- szy do osiÈgniÚcia. JeĂli jednak byïeĂ o wïos od osiÈgniÚcia celu, po prostu obniĝ sobie trochÚ poprzeczkÚ. Ekologicznie Jak osiÈgniÚcie celu wpïynie na Twoje Ărodowisko pracy? Przykãad Jest 24 lutego 2008 roku; jestem dyrektorem szkoãy w kiepskiej dzielnicy w centrum Katowic. Zachēcam kadrē do tworzenia innowacyjnych scenariuszy lekcji wymagajĎcych od uczniów, którzy zazwyczaj uczĎ siē, czytajĎc i zbierajĎc informacje, uruchomienia postrzegania sensualnego: wzrokowego, sãuchowego i kinestetycznego. 38 NLP dla nauczycieli Krok 2. Sprawdı swój obecny stan DoĂÊ czÚsto mamy najlepsze chÚci, aby dÈĝyÊ do wyznaczonego celu, ale jakoĂ nie moĝe- my zaczÈÊ. Z reguïy dzieje siÚ tak dlatego, ĝe istnieje pewna czynnoĂÊ, okolicznoĂÊ albo przyzwyczajenie, którego sobie nie uĂwiadamiamy. Dopóki nie zadamy sobie wïaĂciwych pytañ, nie wiemy nawet, jakich zmian naleĝy dokonaÊ. Pytania pomocne przy sprawdzaniu Twojego obecnego stanu: 9 Co siÚ stanie, jeĂli nie dopniesz celu? 9 Czy istnieje coĂ, z czego musisz zrezygnowaÊ lub co musisz zmieniÊ, aby przybliĝyÊ siÚ do osiÈgniÚcia rezultatu? 9 Czy istniejÈ inne okolicznoĂci mogÈce wstrzymywaÊ Twoje postÚpy? JeĂli uĂwiadomisz sobie istnienie jakiejkolwiek takiej okolicznoĂci, po prostu idě dalej, wiedzÈc, ĝe teraz Twój umysï jest Ăwiadom przeszkód i bÚdzie w stanie uporzÈdkowaÊ Twoje wewnÚtrzne motywacje, w miarÚ jak bÚdziesz krÚciÊ swój film. Krok 3. Tworzenie silnego wewnētrznego wyobraijenia Jak powiedzieliĂmy na poczÈtku rozdziaïu, im ĝywsze i bardziej szczegóïowe sÈ Twoje we- wnÚtrzne wyobraĝenia, tym ïatwiej umysï podsunie Ci narzÚdzia pomocne w dÈĝeniu do celu. Wyobraě sobie, jak ma wyglÈdaÊ Twój rezultat. JeĂli chcesz, uzupeïnij go o obrazy, děwiÚki, odczucia i emocje. Moĝe to zajÈÊ duĝo czasu, potraktuj to wiÚc jako swoistÈ minimedytacjÚ. Stwórz obraz w technikolorze, program na ĝywo. Co widzisz? Niech film oddaje nawet najmniejsze szczegóãy. Co sãyszysz? Zarówno wewnĎtrz (Twój wewnētrzny dialog), jak i na zewnĎtrz (dıwiēki dookoãa i gãosy ludzi, którzy razem z TobĎ przeijywajĎ Twój sukces). Co czujesz? Jakie fizyczne doznania towarzyszĎ Ci w byciu w miejscu zwiĎzanym z Twoim rezultatem i jakie pozytywne emocje siē z tym ãĎczĎ? Rozdziaã 2. Krēcimy kasowy film 39 Krok 4. Poprawne formuãowanie rezultatu Poniĝej znajdziesz kilka pytañ, które pomogÈ nadaÊ ksztaït Twojemu rezultatowi. JeĂli ko- rzystasz z nich po raz pierwszy, dobrym pomysïem jest poproszenie kogoĂ, by zadaï Ci te pytania, albo zapisanie jasnych i dokïadnych odpowiedzi. 9 SkÈd bÚdziesz wiedziaï, ĝe osiÈgnÈïeĂ cel? Sprecyzuj, co wtedy poczujesz. OdnieĂ to do wewnÚtrznego wyobraĝenia, które wïaĂnie stworzyïeĂ, i zapisz kluczowe wïaĂciwoĂci. Co bÚdziesz widzieÊ, sïyszeÊ, czuÊ? 9 Gdzie, kiedy i z kim chcesz tego doĂwiadczyÊ? 9 Gdzie, kiedy i z kim nie chcesz tego doĂwiadczyÊ (czasami chcemy dokonaÊ okreĂlonych zmian w pracy, a nie w domu, i odwrotnie)? 9 Jakich zasobów potrzebujesz, by osiÈgnÈÊ cel? Zidentyfikuj swoje wewnÚtrzne potrzeby, pomoc innych, wymagania materialne i stwórz kompletnÈ listÚ. 9 Co siÚ stanie, gdy dopniesz celu? Jakie bÚdÈ tego konsekwencje? 9 Jak zyskasz na uzyskaniu okreĂlonego rezultatu? Znajdě trzy jasno okreĂlone korzyĂci wynikajÈce z osiÈgniÚcia celu. 9 Czy chcesz tej zmiany w jakiejkolwiek innej sytuacji? Czy sÈ w Twoim ĝyciu inne kon- teksty, gdzie rezultat, do którego dÈĝysz, przyniesie korzyĂci? 9 Jak ta zmiana odbije siÚ na innych aspektach Twojej sytuacji ĝyciowej? Jaki wpïyw bÚdzie miaï rezultat na Twoje ĝycie jako caïoĂÊ? Czy jest on do zaakceptowania? A moĝe musisz wprowadziÊ zmiany? Krok 5. Integrowanie rezultatu Teraz po prostu siÚ odprÚĝ. Zamknij oczy i odtwórz swój film tak wiele razy, jak jest to konieczne, ĝeby Twój umysï oswoiï siÚ ze wszystkimi jego szczegóïami. Kiedy bÚdziesz gotowy, otwórz oczy. Wyobraě sobie, gdzie w pomieszczeniu, w którym siÚ znajdujesz, w przestrzeni dookoïa Ciebie, moĝe znajdowaÊ siÚ rezultat. Podejdě do tego miejsca i poczuj wszystkie pozytywne emocje jeszcze raz. WróÊ tam, skÈd zaczÈïeĂ, i zrób pierwszy i na- stÚpny krok w stronÚ tego, czego chcesz. 40 NLP dla nauczycieli NLP. Skrzynka narzödziowa nr 2 Dobrze sformuãowany rezultat „Szybki start” — Ąwiczenie umysãu w tworzeniu projekcji przyszãoħci Moijesz nagraĄ poniijszy tekst i potem odtworzyĄ go albo poprosiĄ przyjaciela, ijeby go gãoħno przeczytaã, albo po prostu najpierw go przeczytaĄ, a potem uijyĄ wyobraıni. Znajdı wygodne miejsce, gdzie bēdziesz mógã siē zrelaksowaĄ i gdzie nikt nie bēdzie Ci przeszkadzaĄ przez mniej wiēcej dziesiēĄ minut. Zamknij oczy i wczuj siē w rytm swojego oddechu. Przez chwilē (piēĄ czy szeħĄ oddechów) skup siē na tym, jak chãodne jest powietrze, które wdychasz, i jak ciepãe to, które wydychasz… Pauza… Pozwól sobie na relaks, a swojemu ciaãu na odprēijenie siē, w miarē jak bēdziesz skupiaĄ uwagē na miēħniach wokóã oczu. Teraz niech takije one siē rozluıniĎ… Pauza… Pozwól, aby uczucie odprēijenia przepãywaão przez Twoje ciaão od czubka gãowy, przez twarz, rozluıniajĎc jej miēħnie i miēħnie szczēki… Pauza… Przez klatkē piersiowĎ i nogi… Pauza… I przez stopy aij po czubki palców stóp. W miarē jak bēdziesz stawaã siē zupeãnie zrelaksowany, skupiaj siē na swoim celu. Zacznij uħwiadamiaĄ sobie, jak to bēdzie, gdy juij go osiĎgniesz. Zauwaij to, co bē- dziesz wtedy widzieĄ, gdzie bēdziesz siē znajdowaĄ… Pauza… Co bēdziesz robiĄ… Pauza… Kto tam bēdzie… Zacznij tworzyĄ tē sytuacjē tak, jak chcesz, ijeby wyglĎdaãa. Niech kolory bēdĎ ijywe, a obraz duijy i wyraıny. Zobacz to tak, jakbyħ tam byã… Pauza… Kiedy bēdziesz juij ħwiadom wszystkich obrazów, moijesz zaczĎĄ wsãuchiwaĄ siē w od- gãosy dookoãa siebie… Pauza… Co to za dıwiēki, czy sĎ gãoħne, z której strony dochodzĎ? Czy sãyszysz wewnētrzny gãos i co on mówi? „Dobra robota, gratulacje, jestem z siebie dumny”… Pauza… Gdy usãyszysz dıwiēki i sãowa, uħwiadom sobie odczucia i uczucia, które budzĎ siē w Tobie na myħl, ije osiĎgniesz swój cel. Jak sĎ silne? Czy moijesz sprawiĄ, by staãy siē teraz jeszcze silniejsze i przyjemniejsze? Moijesz, prawda? Odprēij siē i odtwarzaj ten film w wyobraıni tyle razy, aij stanie siē dokãadnie taki, jak chcesz. To bardzo pozytywne uczucie, nieprawdaij? Gdy to robisz, moijesz pozwoliĄ umysãowi odkrywaĄ wszystkie kwestie, które pomogĎ Ci siē upewniĄ, ije Twój cel jest dobrze okreħlony… Czy masz nad nim kontrolē? Czy jest prawidãowy? Odtwórz to jeszcze kilka razy… Pauza… Teraz moijesz zaczĎĄ reorientowaĄ siē z powrotem na pomieszczenie, w którym siē znajdujesz, i na swoje ciaão. Otwórz oczy. Rozdziaã 2. Krēcimy kasowy film 41 Strefa badawcza Wyobraijone próby generalne i obrazy mentalne Liczne badania dowodzĎ, ije pozytywne przeĄwiczenie sytuacji w wyobraıni przynosi rezultaty w dziedzinach takich jak golf czy muzyka (np. Woolfolk i in., 1985; Pascual- Leone i in., 1995; Taylor i Shaw, 2002). Podobnie udowodniono pozytywne efekty osiĎ- gniēte pod wpãywem mówienia do samego siebie, projekcji zdarzeĝ w wyobraıni i „myħlowego samonaprowadzania” (Neck i Manz, 1992). Badania posãugujĎce siē skalĎ TSCS6, skalĎ samooceny Rosenberga oraz skalĎ stosunku do samego siebie typu Fishbein- -Ajzen7 wyraınie pokazujĎ, ije pozytywne wyobraijenia majĎ zdecydowanie dodatni wpãyw na stosunek do samego siebie (Patrizi, 1982). Ostatnio naukowcy z University College w Londynie udowodnili ponad wszelkĎ wĎtpli- woħĄ, ije tworzenie wewnētrznych wyobraijeĝ ãĎczĎcych w sobie wszystkie wraijenia zmysãowe jest poijytecznym narzēdziem regulowania emocji, a przede wszystkim po- magajĎcym radziĄ sobie z niepokojem i rozpaczĎ. W przeprowadzonym przez nich stu- dium opartym na skanowaniu fMRI badanych uczono identyfikowaĄ „specjalne miejsce”, gdzie mogli siē zrelaksowaĄ, poczuĄ bezpiecznie i które potrafili wyobraijaĄ sobie tak realistycznie, jak tylko byli w stanie, z wykorzystaniem wszystkich zmysãów (wzrok, sãuch, odczucia kinestetyczne). Potem poproszono ich o samookreħlenie i nazwanie tego miejsca, by mogli je przywoãaĄ w przyszãoħci (Kalisch i in., 2005). ___________________________________________________________________________ Kalisch R., Wiech K., Critchley H.D., Seymour B., O’Doherty J.P., Oakley D.A., Allen P., Dolan R.I., Anxiety Reduction Through Detachment: Subjective, Physiological and Neutral Effects, „Journal of Cognitive Neuroscience”, 2005, nr 17: 6, s. 874 – 883. Neck C.P., Manz C.C., Thought Self-Leadership: The Influence of Self-Talking and Mental Imagery on Performance, „Journal of Organizational Behaviour”, 1992, nr 13: 7, s. 68 – 699. Pascual-Leone A., Nguyet D., Cohen L.G., Brasil-Neto J.P., Cammarota A., Hallet M., Modulation of Muscle Responses Evoked by Transcranial Magnetic Stimulation During the Acquisition of New Fine Motor Skills, „Journal of Neuroscience”, 1995, nr 74: 3, s. 1037 – 1045. Patrizi F.M., Self-Attitude Enhancement Through Positive Mental Imagery, 1982, Praca zaprezentowana na 90. dorocznej konwencji Amerykaĝskiego Towarzystwa Psychologicznego. Taylor J.A., Shaw D.F., The Effects of Outcome Imagery on Golf-Putting Performance, „Journal of Sports Sciences”, 2002, nr 20: 8, s. 607 – 613. Woolfolk R.L., Parrish M.W., Murphy S.M., The Effects of Positive and Negative Imagery on Motor Skill Per- formance, „Journal of Cognitive Therapy and Research”, 1985, nr 9: 3, s. 335 – 341. 6 Tennessee Self-Concept Scale — przyp. tïum. 7 SÈ oni twórcami kwestionariusza skïadajÈcego siÚ z piÚciu pytañ majÈcych umoĝliwiÊ stwierdzenie uzaleĝ- nienia od alkoholu — przyp. tïum. 42 NLP dla nauczycieli NLP. Skrzynka narzödziowa nr 3 Z kamienia na kamieĝ Gdy rezultat jest juij dobrze sformuãowany, dziēki temu Ąwiczeniu uħwiadomisz sobie, co Ciē powstrzymuje, jakie nastēpne kroki powinieneħ podjĎĄ w zwiĎzku z tym, oraz upewnisz siē, ije wãĎczyãeħ do swojego planu wszystko co konieczne. Odpowiedz na py- tania, poħwiēcajĎc im tyle czasu, ile potrzebujesz, aby odkryĄ swoje wewnētrzne zasoby i zrozumieĄ je. Jest to naprawdē poijyteczne narzēdzie w pracy nad sobĎ i w szkoleniu innych. 1. Upewnij siē, ije przemyħlaãeħ w szczegóãach swój dobrze uksztaãtowany rezultat oraz ije posiadasz duijo informacji dotyczĎcych wraijeĝ zmysãowych. 2. Odkryj, co w pierwszej kolejnoħci powstrzymuje Ciē w drodze do osiĎgniēcia celu. Zapytaj siebie: „Co mnie powstrzymuje?”. Zapisz odpowiedı. 3. Bez zagãēbiania siē w tē kwestiē zadaj sobie pytanie: „Co satysfakcjonowaãoby mnie bardziej?”. Pomyħl, co wolaãbyħ, aby siē wydarzyão. Zapisz to. 4. Teraz zapytaj siebie: „Co powstrzymuje mnie od uzyskania tego, co bardziej mnie satysfakcjonuje?”. 5. Kontynuuj ten proces aij do wyczerpania wszystkich moijliwych odpowiedzi na py- tanie, co moije Ciē powstrzymaĄ, i odkrycia wszystkiego, co daãoby Ci wiēcej satysfakcji. 6. Zacznij tam, gdzie uporaãeħ siē z ostatniĎ przeszkodĎ. Zapytaj siebie, co by byão, gdyby to, co udaão Ci siē juij osiĎgnĎĄ w danym momencie, miaão byĄ ostatecznym rezultatem. Zapisz odpowiedı. 7. Kontynuuj zadawanie pytaĝ aij do wyczerpania moijliwoħci. Jest to równieij bardzo dobra metoda w pracy psychologicznej z dzieĄmi. Moijna przy- gotowaĄ karty z pytaniami i poprosiĄ dzieci, ijeby na kaijdej z nich zapisaãy odpowiedzi. Inna moijliwoħĄ to rozãoijenie kartek z pytaniami na podãodze i dosãowne przechodzenie „z kamienia na kamieĝ”. Nauczyciele wykorzystujĎ tē metodē na kursach powtórkowych przed egzaminami, aby rozplanowaĄ czas poħwiēcony na powtórki i upewniĄ siē, ije uczniowie uħwiadomiĎ sobie i rozwiĎijĎ problemy zwiĎzane z ograniczonym czasem i moij- liwoħciĎ powtórzenia materiaãu. Rozdziaã 2. Krēcimy kasowy film 43 44 NLP dla nauczycieli Dodatkowe techniki NLP umoijliwiajĎce uzyskiwanie lepszych rezultatów w klasie 9 Stwórz w szczegóãach dobrze sformuãowany rezultat: jak chciaãbyħ, by wyglĎdaãy trudne lekcje, zanim je przeprowadzisz. Potem uijyj Ąwiczenia „z kamienia na kamieĝ” z ostatniej skrzynki z narzēdziami, aby uporaĄ siē z tym, co Ciē powstrzymuje przed uzyskaniem poijĎdanego rezultatu. Pamiētaj, ije to Ty musisz siē zmieniĄ — nie moijesz zmieniaĄ zachowania innych ludzi, tylko swoje wãasne! 9 Uijyj procesu tworzenia dobrze sformuãowanego rezultatu na zajēciach powtórko- wych do egzaminów, aby wesprzeĄ uczniów w osiĎganiu celów i pomóc im odnaleıĄ wiēcej motywacji do powtarzania materiaãu. 9 Wykorzystaj pytania typu: „Co bēdzie, jeħli zobaczysz, usãyszysz i poczujesz?” w rozmowach w klasie, aby pomóc uczniom skoncentrowaĄ siē na przyszãoħci i pomóc im uniknĎĄ skupiania siē na problemach. 9 Gdy pracujesz z kolegami nad poprawĎ jakoħci nauczania w szkole i planowaniem jej rozwoju, dodaj informacje zmysãowe do zamierzonego rezultatu i upewnij siē, ije cele strategiczne sĎ dopracowane w szczegóãach.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

NLP dla nauczycieli. Szkoła efektywnego nauczania
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: