Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00279 006354 14490240 na godz. na dobę w sumie
NLP w szkole. Skrzynka narzędziowa dla nauczyciela - książka
NLP w szkole. Skrzynka narzędziowa dla nauczyciela - książka
Autor: , Liczba stron: 376
Wydawca: Onepress Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-3141-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> perswazja i nlp
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Uczyć radośnie i efektywnie:



Podręcznik dla trenerów, nauczycieli, wykładowców i pedagogów.


Wytrenowani w NLP

Odpowiednio dobrany sposób szkolenia oraz nauczania może zapewnić rezultaty, o których nawet Ci się nie śniło. Słuchacze odkrywają drzemiący w nich potencjał, uczniowie stają się bardziej zmotywowani, a pracownicy osiągają dużo wyższe wyniki. Przekazywanie wiedzy to jednak coś więcej niż pedagogika. Treningi i nauczanie to także zwiększanie samoświadomości osób, które przyszło Ci szkolić, i wywoływanie w nich stanów emocjonalnych, w których nauka przychodzi im łatwiej.

Czy zdajesz sobie sprawę z tego, że nie trzymasz w ręku książki? Oto zamknięty w okładkach zestaw narzędziowy zawierający olbrzymi i uporządkowany zbiór prostych w użyciu metod, ćwiczeń oraz technik z zakresu wykorzystywania NLP, który jest niezbędny podczas przekazywania wiedzy. Obszerny pakiet technik NLP pozwoli Ci usprawnić poszczególne aspekty uczenia się i nauczania: od prostych sposobów na opanowanie ortografii, po rozwijanie umiejętności przywódczych i szkoleniowych.

Programowanie neurolingwistyczne (NLP) nazywane jest często 'technologią inteligencji emocjonalnej'. Ten podręcznik opisuje zarówno praktyczne sposoby rozwijania odporności emocjonalnej u młodzieży, jak i techniki pracy z liderami, którzy pragną doskonalić swoje umiejętności społeczne. Wiedza podana jest w sposób przystępny i w całości opiera się na doświadczeniu oraz praktyce.

Skrzynka narzędziowa NLP to idealny dodatek do cenionej książki NLP dla nauczycieli. Szkoła efektywnego nauczania, niezwykle przydatny zarówno dla trenerów i nauczycieli doświadczonych już w stosowaniu technik NLP, jak i dla początkujących użytkowników tych metod pracy.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

IDŹ DO:  Spis treści  Przykładowy rozdział KATALOG KSIĄŻEK:  Katalog online  Bestsellery  Nowe książki  Zapowiedzi CENNIK I INFORMACJE:  Zamów informacje o nowościach  Zamów cennik CZYTELNIA:  Fragmenty książek online Do koszyka Do przechowalni Nowość Promocja Onepress.pl Helion SA ul. Kościuszki 1c 44-100 Gliwice tel. 32 230 98 63 e-mail: onepress@onepress.pl redakcja: redakcjawww@onepress.pl informacje: o księgarni onepress.pl NLP w szkole. Skrzynka narzędziowa dla nauczyciela Autorzy: Roger Terry, Richard Churches Tłumaczenie:Bogusław Solecki, Wojciech Sztukowski ISBN: 978-83-246-3141-4 Tytuł oryginału: The NLP Toolkit: Activities and Strategies for Teachers, Trainers and School Leaders Format: 170 × 230, stron: 376 Uczyć radośnie i efektywnie: • Wprowadzanie mnemotechnik oraz ćwiczenie pamięci. • Rozwijanie umiejętności logicznego myślenia. • Wzmacnianie samoświadomości u słuchaczy. • Zaszczepianie pozytywnego myślenia u osób z problemami. • Wspieranie realizacji dalekosiężnych celów. Podręcznik dla trenerów, nauczycieli, wykładowców i pedagogów Wytrenowani w NLP Odpowiednio dobrany sposób szkolenia oraz nauczania może zapewnić rezultaty, o których nawet Ci się nie śniło. Słuchacze odkrywają drzemiący w nich potencjał, uczniowie stają się bardziej zmotywowani, a pracownicy osiągają dużo wyższe wyniki. Przekazywanie wiedzy to jednak coś więcej niż pedagogika. Treningi i nauczanie to także zwiększanie samoświadomości osób, które przyszło Ci szkolić, i wywoływanie w nich stanów emocjonalnych, w których nauka przychodzi im łatwiej. Czy zdajesz sobie sprawę z tego, że nie trzymasz w ręku książki? Oto zamknięty w okładkach zestaw narzędziowy zawierający olbrzymi i uporządkowany zbiór prostych w użyciu metod, ćwiczeń oraz technik z zakresu wykorzystywania NLP, który jest niezbędny podczas przekazywania wiedzy. Obszerny pakiet technik NLP pozwoli Ci usprawnić poszczególne aspekty uczenia się i nauczania: od prostych sposobów na opanowanie ortografii, po rozwijanie umiejętności przywódczych i szkoleniowych. Programowanie neurolingwistyczne (NLP) nazywane jest często „technologią inteligencji emocjonalnej”. Ten podręcznik opisuje zarówno praktyczne sposoby rozwijania odporności emocjonalnej u młodzieży, jak i techniki pracy z liderami, którzy pragną doskonalić swoje umiejętności społeczne. Wiedza podana jest w sposób przystępny i w całości opiera się na doświadczeniu oraz praktyce. • Rozwijaj umiejętności emocjonalne i społeczne. • Poznaj techniki przygotowania i wygłaszania prezentacji. • Wspieraj rozwój osobisty i produktywność. • Odkryj sztukę inspirowania innych za pomocą NLP. • Stosuj ćwiczenia rozszerzające skalę Twojego głosu. Skrzynka narzędziowa NLP to idealny dodatek do cenionej książki NLP dla nauczycieli. Szkoła efektywnego nauczania, niezwykle przydatny zarówno dla trenerów i nauczycieli doświadczonych już w stosowaniu technik NLP, jak i dla początkujących użytkowników tych metod pracy. Spis treħci Spis rozdziaãów Wstēp Jak najefektywniej wykorzystaĄ tē ksiĎijkē CzēħĄ I Podczas lekcji CzēħĄ II Emocjonalny i spoãeczny rozwój dzieci CzēħĄ III UmiejētnoħĄ prezentacji i wystēpowania przed publicznoħciĎ CzēħĄ IV Rozwój osobisty i skutecznoħĄ w pracy nauczyciela CzēħĄ V Przywództwo z wykorzystaniem NLP Sãownik najczēħciej uijywanych terminów NLP Alfabetyczny spis rozdziaãów Chronologiczny spis najistotniejszych publikacji w rozwoju NLP Wybrane artykuãy i publikacje Rogera Terry’ego i Richarda Churchesa na temat NLP, pomocne w pracy nauczyciela lub lidera szkolnego Bibliografia z zakresu edukacji 8 15 20 23 83 129 219 267 339 347 351 355 359 CzēħĄ IV Rozwój osobisty i skutecznoħĄ w pracy nauczyciela Rozwój osobisty i skutecznoħĄ w pracy nauczyciela SamoħwiadomoħĄ Samodyscyplina i wytrzymaãoħĄ ĦwiadomoħĄ pozostawania w zwiĎzku, narzēdzia wywierania wpãywu na innych Funkcjonowanie w zwiĎzkach, wywieranie wpãywu na innych * * * * * * * * * * * * 45. Sãowo dajē, to dziaãa Jak wywieraĄ wpãyw na innych za pomocĎ sãów W NLP czÚsto mówimy: „Nie da siÚ nie komuni- kowaÊ”. Innymi sïowy, wszystko, co mówimy, jest formÈ komunikatu. Zrozumienie, jaki ma to wpïyw na jÚzyk, którym posïugujesz siÚ w klasie i w innych miejscach, moĝe znaczÈco poprawiÊ TwojÈ sku- tecznoĂÊ. Jak to zrobiĄ? JÚzyk hipnozy czy teĝ jÚzyk ïagodny jest bardzo pomocny w klasie. ZnajomoĂÊ powyĝszych wzor- ców jÚzykowych moĝe pomóc Ci znacznie w pracy z tzw. trudnymi uczniami. ChÚtniej bÚdÈ wyko- nywali Twoje polecenia, ïatwiej Ci bÚdzie takĝe zachÚciÊ ich do nauki i pozytywnego myĂlenia. 1. Zrozumienie presupozycji Zrozumienie koncepcji presupozycji jest niezwykle istotne. Presu- pozycje to gïÚbsze znaczenia jÚzyka ukryte pod jego powierzchniÈ. JeĂli powiemy: Po przeczytaniu tego fragmentu przypomnij sobie, kiedy ostatni raz musiaïeĂ wpïynÈÊ na ucznia czy rodzica na zebraniu moĝesz z powodzeniem zrobiÊ to, co przed chwilÈ zasugerowaliĂmy. PostÚpujesz tak, poniewaĝ zdanie zakïada, ĝe zaczniesz robiÊ wïaĂnie to, co zasugerowali- Ămy. Kolejnym przydatnym pojÚciem jest podwójne wiÈzanie. Podwójne wiÈzanie polega na umoĝliwieniu wyboru jednej z dwóch moĝliwoĂci, przy czym obie dajÈ poĝÈdane rezul- taty. W klasie mógïbyĂ powiedzieÊ: 222 NLP w szkole. Skrzynka narzēdziowa dla nauczyciela Chcecie najpierw narysowaÊ wykres czy odpowiedzieÊ na pytania? Zaïoĝenie jest takie, ĝe kaĝdy uczeñ zacznie coĂ robiÊ, niezaleĝnie od tego, którÈ opcjÚ wybraï. Presupozycje sÈ obecne równieĝ w jÚzyku codziennym, nie wspominajÈc juĝ o celowych sugestiach; przykïadowo wypowiadajÈc zdanie: „Profesor uniwersytetu jest w ciÈĝy”, automatycznie przekazujemy informacjÚ, ĝe mowa jest o kobiecie, choÊ nie jest to wypowiedziane wprost. 2. Stosowanie wyraijeĝ potwierdzajĎcych i wykrzykników w oczekiwaniu aprobaty Technika ta jest czÚsto wykorzystywana przez handlowców i liderów (czyli generalnie tam, gdzie najpierw trzeba zwróciÊ uwagÚ rozmówcy na jego obecnÈ sytuacjÚ, a dopiero potem podejmuje siÚ próbÚ wywarcia wpïywu). SïyszÈc coĂ, co jest niepodwaĝalnym fak- tem, umysï ma naturalnÈ tendencjÚ do potwierdzania, aprobowania tego. Zjawisko to wykorzystuje siÚ poprzez podanie trzech niekwestionowanych faktów, poprzedzajÈcych przedstawienie propozycji lub sugestii. PrzeczytaïeĂ juĝ o presupozycjach (fakt), zdobyïeĂ pewnÈ wiedzÚ dotyczÈcÈ wykrzykników aprobaty (fakt) i czytasz ten przykïad (fakt), wiÚc to chyba dobry powód, ĝebyĂ dokoñczyï caïy rozdziaï, prawda? W kontekĂcie pracy nauczyciela moĝna powiedzieÊ na przykïad: UczyliĂmy siÚ juĝ o staroĝytnym Rzymie, poznaliĂmy jego naj- waĝniejszych wïadców i dowiedzieliĂmy siÚ, w jaki sposób pro- wadzili wojny. Moĝemy siÚ wiÚc zastanowiÊ, jak wiedzÚ pïynÈcÈ z nauki historii odnieĂÊ do dzisiejszych czasów, nieprawdaĝ? W obu przypadkach zwróÊ uwagÚ na zwrot koñczÈcy zdanie (prawda?, nieprawdaĝ?). Ten element wypowiedzi to wïaĂnie wykrzyknik, który stosujemy w oczekiwaniu aprobaty czy potwierdzenia; stanowi on bardzo skuteczne narzÚdzie, poniewaĝ rozmówcy na ogóï doĂÊ trudno jest zaprzeczyÊ czemuĂ oczywistemu, czyli odrzuciÊ TwojÈ sugestiÚ. EfektywnoĂÊ tej sztuczki moĝna zwiÚkszyÊ poprzez kiwanie gïowÈ w momencie mówienia. Inne sïowa tego typu to na przykïad zgoda? albo po prostu tak? 45. Sãowo dajē, to dziaãa 223 Cenna wskazówka — Uwaijaj na sãowa Niektóre sformuãowania niejako zawierajĎ w sobie okreħlone zaãoijenia lub sugerujĎ reakcjē. Pamiētaj, ijeby uijywaĄ ich z rozwagĎ. 9 Jeħli oznacza moijliwoħĄ wyboru, wiēc — dopóki nie jest to wyraınie Twoim celem — unikaj tego sãowa (np. sformuãowanie: „Jeħli znowu to zrobisz” implikuje istnienie moijliwoħci ponownego zachowania siē w niewãaħciwy sposób). 9 Ale neguje wczeħniejszĎ wypowiedı. Jeħli nie chcesz, by to, co do tej pory powie- dziaãeħ, zostaão zignorowane czy zapomniane, uijyj innego spójnika czy zwrotu. 9 Spróbuj zakãada moijliwoħĄ niepowodzenia. Jeħli celem jest wykonanie danego zadania z powodzeniem (a nie tylko podjēcie próby), uijyj innego zwrotu. 9 Naleijy równieij rozwaijnie uijywaĄ zakazów i negacji. Tylko nie myħl teraz o niebieskim sãoniu! Miej ħwiadomoħĄ, ije stosujĎc zaprzeczenie, bardzo ãatwo jest zasugerowaĄ komuħ zachowanie zupeãnie odwrotne od poijĎdanego (np. „Nie patrz w dóã!”, „Nie bie- gnij!” itd.). 3. Wyraijenia ãĎczĎce Z pewnoĂciÈ zauwaĝyïeĂ juĝ, ĝe skutecznym sposobem wywierania wpïywu za pomocÈ jÚzyka jest wiÈzanie faktów (lub — bardziej ogólnie — kwestii, co do których rozmówca siÚ zgadza) z sugestiami i propozycjami. Przykïadowo: CzytajÈc ten rozdziaï (fakt), powi- nieneĂ wymyĂliÊ jak najwiÚcej sposobów praktycznego wykorzystania powyĝszych wska- zówek (sugestia). Przydatne w tym kontekĂcie konstrukcje jÚzykowe to przede wszystkim czasowniki modalne i tryb przypuszczajÈcy, na przykïad: moĝesz, mógïbyĂ, powinieneĂ czy chciaïbyĂ (bardziej szczegóïowo bÚdziemy siÚ nimi zajmowaÊ w dalszej czÚĂci porad- nika). ZwróÊ takĝe uwagÚ na zwrot jak najwiÚcej w podanym przykïadzie. Oznacza on moĝliwie najszersze ujÚcie tematu i zmusza rozmówcÚ do samodzielnego poszukiwania zastosowañ technik z tego rozdziaïu, zwïaszcza dotyczÈcych jego samego. Znacznie zwiÚksza to prawdopodobieñstwo przyjÚcia przez niego propozycji. W celu stworzenia subtelniejszych wersji zagnieĝdĝonych poleceñ moĝna uĝywaÊ takich jak sïów, jak: i, jak, podczas gdy, w czasie, kiedy, oraz stosowaÊ technikÚ jeĂli/skoro (…), wówczas/to (…), na przykïad: Skoro juĝ usiedliĂcie i otworzyliĂcie ksiÈĝki, moĝecie siÚ uspokoiÊ; jeĂli to zrobicie, wówczas skoñczymy wczeĂniej. 224 NLP w szkole. Skrzynka narzēdziowa dla nauczyciela Tutaj mamy na celu uspokojenie uczniów, wiÚc poprzedzamy polecenie opisem tego, jak znaleěli siÚ w klasie i co robiÈ. NastÚpnie wydajemy polecenie wedïug wzoru „jeĂli (…), wówczas (…)” i wiÈĝemy to z jakÈĂ nagrodÈ. Sprytne, prawda? PowinniĂmy uĝywaÊ ïagodnego jÚzyka, jak na przy- kïad: moĝe, byÊ moĝe, moĝliwe, zastanawiam siÚ, ciekawi mnie, czy…, chciaïbym was zaprosiÊ do…, moglibyĂcie…, które to sïowa powinny poprzedzaÊ nasze polecenia. To pomaga zmniejszyÊ opór oraz liczbÚ zaprzeczeñ (postÚpowanie na przekór Twoim poleceniom — niektórzy majÈ niejako wbudowany program, ĝeby tak wïaĂnie siÚ zachowywaÊ!). Przykïad: Moĝe wstaïbyĂ, przeszedï siÚ kawaïek i zamknÈï drzwi. 4. Przeformuãowanie negacji i korzyħci z tego pãynĎce „Nie mogÚ”, „Nie potrafiÚ” to bardzo czÚsto najwiÚksze z barier umysïowych utrud- niajÈcych i uniemoĝliwiajÈcych naukÚ. Kiedy mówimy: „Nie mogÚ tego zrobiÊ”, do gïosu dochodzi wewnÚtrzny system reprezentacji i wyobraĝeñ (obrazy, děwiÚki i uczucia) zwiÈ- zany z danÈ czynnoĂciÈ. Na przykïad kiedy dziecko mówi: „Nie potrafiÚ pïywaÊ”, prawdo- podobnie wewnÚtrzny system reprezentacji stworzy wyobraĝenia jego samego, jak tonie bÈdě stoi nad brzegiem rwÈcej rzeki, czujÈc przeraĝenie, lub teĝ miota siÚ w gïÚbokiej wodzie, usiïujÈc wydostaÊ siÚ na brzeg. Aby zareagowaÊ na to w pozytywny sposób, pomocne jest uĝywanie takiego jÚzyka, który zmieni wewnÚtrzne wyobraĝenia na jakiĂ bardziej pozytywny obraz. Powtarzanie: „OczywiĂcie, ĝe potrafisz” albo „Nie ma czegoĂ takiego, jak »nie potrafiÚ«” nie pomaga wcale w usuniÚciu danych obrazów, děwiÚków czy uczuÊ z umysïu dziecka. Pierwszym krokiem jest przyznanie racji („Masz racjÚ” czy „Zgadzam siÚ”), a nastÚpnie dodanie sïowa „jeszcze” — bez wzglÚdu na to, o jakim dzia- ïaniu mówimy. Moĝna powiedzieÊ przykïadowo: „Racja, nie potrafisz jeszcze pïywaÊ”. Taka wypowiedě pomaga stworzyÊ w umyĂle odbiorcy wewnÚtrzne wyobraĝenie siebie pïy- wajÈcego kiedyĂ w przyszïoĂci — daje to o wiele lepszy efekt. Moĝemy byÊ nawet bardziej wyrafinowani i radzÈc sobie z „nie potrafiÚ”, uĝyÊ techniki zwanej „ïañcuchem operatorów modalnych”. Brzmi to bardzo wymyĂlnie, jednak w gruncie rzeczy jest niezwykle proste. „Nie mogÚ” jest „modalnym operatorem niemoĝnoĂci” — 45. Sãowo dajē, to dziaãa 225 po rozluěnieniu wewnÚtrznych wyobraĝeñ przez uĝycie sïowa „jeszcze” moĝemy znowu poruszyÊ wyobraěniÚ danej osoby poprzez poïÈczenie ze sobÈ kilku operatorów. Poniĝej przykïad: 9 Modalny operator niemoĝnoĂci — nie mogÚ. 9 Modalny operator moĝnoĂci — moĝe, mógïbyĂ, moĝliwe. 9 Modalny operator prawdopodobieñstwa — prawdopodobnie, byÊ moĝe. 9 Modalny operator potrzeby — muszÚ, zrobiÚ, powinienem. Oto ïañcuch, w którym wykorzystamy powyĝszy przykïad z pïywaniem: Masz racjÚ. Na razie nie umiesz pïywaÊ, ale wkrótce nauczysz siÚ pïywaÊ kilkoma sty- lami i kiedy przyzwyczaisz siÚ do tego, prawdopodobnie bÚdziesz w stanie przepïynÈÊ caïy basen. Wkrótce bÚdziesz mógï tak jak inni pokonaÊ caïÈ dïugoĂÊ basenu, a moĝe i wiÚcej. Dowiedz siē wiēcej na ten temat John Grinder byï profesorem nadzwyczajnym jÚzykoznawstwa na Uniwersytecie w Santa Cruz. ProwadzÈc badania z wykorzystaniem modelowania czy naĂladowania dobrych wzo- rów z pracy hipnoterapeuty Miltona Ericksona (wraz z Richardem Bandlerem), wyko- rzystywaï koncepcjÚ ukrytych znaczeñ w wypowiedzeniach (presupozycjach). ZwiÈzane to byïo z kolei z koncepcjÈ gïÚbokiej i powierzchniowej struktury — jednym z wiodÈcych badaczy byï tutaj Lauri Karttunen. Karttunen przeprowadziï dogïÚbne badania nad pre- supozycjami w codziennym jÚzyku. Uĝycie ich w hipnozie ujawniïo strukturÚ sugestii i wzorce jÚzykowe majÈce duĝy wpïyw na innych. Bandler i Grinder nazwali to póěniej „modelem Miltona”. Przeczytaj wiēcej o jēzyku hipnozy 9 Przeczytaj rozdziaã 5., „Nie myħl o ciastku czekoladowym” w ksiĎijce NLP dla nauczycieli. Szkoãa efektywnego nauczania (strona 77). 9 Jeħli chcesz dowiedzieĄ siē wiēcej na temat hipnozy z punktu widzenia badaczy NLP, przeczytaj TRANSformacja. Hipnoza dla kaijdego Johna Grindera i Richarda Bandlera. 226 NLP w szkole. Skrzynka narzēdziowa dla nauczyciela Kiedy jeszcze moijesz wykorzystaĄ nowo zdobytĎ wiedzē? Istnieje wiele sytuacji, w których naleĝy starannie przemyĂleÊ wzorce jÚzykowe, jakich masz zamiar uĝyÊ (np. pracujÈc z wymagajÈcymi rodzicami). Moĝesz takĝe uĝyÊ tych narzÚdzi w nastÚpujÈcy sposób: 9 Zaproponuj zabawÚ w odgrywanie ról jako czÚĂÊ dnia szkoleniowego dla pracowników i zapytaj, jak wypadï Twój jÚzyk wypowiedzi. 9 PeïniÈc funkcjÚ lidera, wysyïaj jasne komunikaty dotyczÈce tego, czego oczekujesz i jaki jest cel Twoich dziaïañ. Zadbaj o to, by Twój jÚzyk zakïadaï osiÈgniÚcie wyniku, jaki chcesz uzyskaÊ. Staraj siÚ kontrolowaÊ dialog, który prowadzisz; czy zakïada on osiÈ- gniÚcie sukcesu? Jak Ty zamierzasz wykorzystaĄ tē wiedzē? (Zapisz swoje pomysãy i przemyħlenia). Rozwój osobisty i skutecznoħĄ w pracy nauczyciela 46. A jeħli… 227 SamoħwiadomoħĄ Samodyscyplina i wytrzymaãoħĄ ĦwiadomoħĄ pozostawania w zwiĎzku, narzēdzia wywierania wpãywu na innych Funkcjonowanie w zwiĎzkach, wywieranie wpãywu na innych * * * * * * * * * * 46. A jeħli… Jak rozwijaĄ swoje umiejētnoħci i zwiēkszaĄ efektywnoħĄ pracy za pomocĎ pozytywnych presupozycji WewnÚtrzny dialog oraz nasze wyobraĝenia o ĝyciu, a w szczególnoĂci nasze przekona- nia, peïniÈ kluczowÈ rolÚ w ksztaïtowaniu naszego zachowania — zwïaszcza pod wpïywem stresu lub gdy dziaïamy automatycznie. W takich przypadkach nasz nieĂwiadomy umysï przejmuje kontrolÚ i wracamy do dawnych zachowañ, nawet jeĂli tego nie chcemy. Juĝ samo zdawanie sobie sprawy ze swoich prze- konañ i analiza wïasnego rozumowania mogÈ uwolniÊ nas od pewnych automatycznych odruchów, które nam nie sïuĝÈ. Jak to zrobiĄ? Richard Bandler i John Grinder w badaniach poĂwiÚconych niezwykle efektywnym mów- com i ogólnie niezwykle efektywnym ludziom zidentyfikowali pewnÈ liczbÚ kluczowych przekonañ, które takie osoby zwykle wyznajÈ. W ciÈgu wielu lat badañ nad modelem zachowañ, prowadzonych przez badaczy NLP, lista tych przekonañ zostaïa zmodyfiko- wana i w koñcu przyjÚta. DziĂ jest ona znana pod nazwÈ „presupozycje NLP”. Innymi sïowy, sÈ to przekonania zakïadajÈce pozytywne i efektywne zachowania oraz sposoby myĂlenia. Potrafisz sobie przypomnieÊ jakieĂ przeĂwiadczenie, które miaïeĂ jako dziecko, lecz juĝ go nie masz? Jakie byïy Twoje odczucia z nim zwiÈzane? Czemu to siÚ zmie- niïo? Jakie sÈ zalety Twojego nowego przekonania? Widzisz wiÚc, ĝe przekonania sÈ jak ubrania — okreĂlajÈ naszÈ toĝsamoĂÊ. Ale tak samo jak w przypadku ubrañ, mamy moĝli- woĂÊ, aby je zmieniÊ — wystarczy tylko siÚ na to zdecydowaÊ. Poniĝej znajdziesz kartÚ 228 NLP w szkole. Skrzynka narzēdziowa dla nauczyciela Êwiczeñ dotyczÈcych presupozycji. Zawiera ona opracowanie i adaptacjÚ klasycznych presupozycji NLP, które wypracowaliĂmy w wyniku naszych prac i badañ prowadzonych z nauczycielami. 1. Zapoznaj siÚ z zaïoĝeniami z pierwszej kolumny, a nastÚpnie przejdě do pytañ. 2. CzytajÈc listÚ pierwszy raz, warto przemyĂleÊ takĝe wnioski, które pïynÈ z proponowa- nych zaïoĝeñ. Chodzi o to, ĝeby zdaÊ sobie sprawÚ, jak organizujesz naukÚ, tzn. jakimi metodami radzisz sobie z uczniami oraz w jaki sposób wspóïpracujesz z innymi nauczy- cielami. 3. Wyznacz priorytety — najwaĝniejsze kierunki swojego rozwoju. Zapisz na kartce nowÈ myĂl, która ma Ci przyĂwiecaÊ, i noĂ jÈ przy sobie. Postaraj siÚ mieÊ jÈ takĝe w gïowie, a sytuacje, w których siÚ znajdujesz, oceniaÊ przez pryzmat nowej zasady. Pod koniec dnia przeanalizuj korzyĂci, jakie Ci ona przyniosïa, i wyobraě sobie zasto- sowanie jej w przyszïoĂci. Dowiedz siē wiēcej na ten temat Definiowanie i rozwijanie swoich przekonañ jest korzystne nie tylko z punktu widzenia samorozwoju; moĝe mieÊ bardzo pozytywny wpïyw równieĝ na uczniów. Badania dowodzÈ, ĝe nauczyciele — czÚsto nieĂwiadomie — mogÈ mieÊ niewïaĂciwe nastawienie do Ăwiata i pogarszaÊ w ten sposób skutecznoĂÊ uczenia. Rozwijanie ĂwiadomoĂci wïasnego podej- Ăcia i poglÈdów sprawi, ĝe bÚdziesz o wiele ïatwiej mógï dostosowaÊ swoje zachowanie do najbardziej nawet wymagajÈcych sytuacji zawodowych. Przeczytaj wiēcej na temat presupozycji 9 Przeczytaj rozdziaã 1., „Co oznacza NLP” w ksiĎijce NLP dla nauczycieli. Szkoãa efektywnego nauczania (strona 17). Kiedy jeszcze moijesz wykorzystaĄ nowo zdobytĎ wiedzē? W jakikolwiek sposób nie nawiÈzywalibyĂmy interakcji z otoczeniem, zawsze robimy to przez pryzmat naszych przekonañ i poglÈdów — szczególnie w kontekĂcie pracy nauczy- ciela. Fundamentalne zaïoĝenia proponowane przez NLP mogÈ bardzo czÚsto okazaÊ siÚ pomocne. 46. A jeħli… 229 Jak brzmi moje obecne przekonanie? Jakie korzyħci przyniesie przyjēcie nowego zaãoijenia? Jaki bēdzie miaão to wpãyw na mojĎ pracē? Jaki bēdzie pierwszy i drugi krok? Zaãoijenia Komunikujemy siē zawsze (wypowiadane sãowa, mimika, postawa, aranijacja sali, miejsce, w którym stoimy — to wszystko ma znaczenie). Celem komunikacji jest otrzymanie odpowiedzi rozmówcy. Opór to wynik braku porozumienia. Wyobraijenie tworzone w naszej gãowie to nie rzeczywistoħĄ, która nas otacza. Ten, kto narzuca schemat myħlowy, ma kontrolē nad rozmowĎ i wynikajĎcymi z niej skutkami. Kaijdy ma wystarczajĎce zasoby, by siē komunikowaĄ. Kaijda reakcja rozmówcy jest formĎ informacji zwrotnej; wobec tego nie moijna mówiĄ o jako takim niepowodzeniu w komunikacji. Im bardziej jesteħ elastyczny, tym wiēkszy moijesz wywrzeĄ wpãyw na interlokutora. ¤ 2009. Przedruk z: Roger Terry, Richard Churches, NLP Toolkit, Crown House Publishing, Carmarthen, Wales. 230 NLP w szkole. Skrzynka narzēdziowa dla nauczyciela 9 Zaïoĝenia NLP moĝna wykorzystaÊ jako kolejne punkty dyskusji na szkoleniach nowych nauczycieli. kantów. 9 mwiczenia z presupozycjami mogÈ staÊ siÚ elementem szkolenia nauczycieli prakty- 9 PoproĂ kilku wspóïpracowników, ĝeby opisali CiÚ w kontekĂcie wymienionych zaïoĝeñ. NastÚpnie porównaj to, co napisali, z tym, co sam o sobie myĂlisz. Moĝesz dziÚki temu oceniÊ, w jakim stopniu Twoje przekonania przekïadajÈ siÚ na rzeczywiste zacho- wania i postawy. 9 Zastosuj omawiane zaïoĝenia w odniesieniu do uczniów. Pomaga to rozwijaÊ spo- ïeczne oraz emocjonalne aspekty nauczania. 9 Traktuj presupozycje poznane w tym rozdziale jako fundamentalne zasady w dyskusji dotyczÈcej rozwoju szkoïy. Jak Ty zamierzasz wykorzystaĄ tē wiedzē? (Zapisz swoje pomysãy i przemyħlenia). Rozwój osobisty i skutecznoħĄ w pracy nauczyciela 47. PuħĄ to w niepamiēĄ 231 SamoħwiadomoħĄ Samodyscyplina i wytrzymaãoħĄ * ĦwiadomoħĄ pozostawania w zwiĎzku, narzēdzia wywierania wpãywu na innych Funkcjonowanie w zwiĎzkach, wywieranie wpãywu na innych * * * * * 47. PuħĄ to w niepamiēĄ Jak uwolniĄ siē od ograniczajĎcych doħwiadczeĝ z przeszãoħci Znasz to uczucie, kiedy nieoczekiwanie wracajÈ do Ciebie rzeczy z przeszïoĂci i wywierajÈ wpïyw na Twoje teraě- niejsze zachowanie? Nauczanie to ciÚĝka praca i wszyscy mieliĂmy doĂwiadczenia z dzieÊmi, rodzicami, caïymi kla- sami, a nawet innymi czïonkami personelu, które chÚt- nie zamknÚlibyĂmy gdzieĂ w umyĂle i odsunÚli na daleki plan. Poniĝej znajdziesz strategiÚ radzenia sobie z nie- którymi z tych codziennych problemów, które nie chcÈ odejĂÊ tak po prostu, ĝebyĂ mógï odpuĂciÊ sobie i skupiÊ siÚ na tym, co jest naprawdÚ waĝne. To narzÚdzie wykorzystuje dwie techniki NLP: kotwiczenie (asocjacja uczuÊ i boděca) oraz zmianÚ submodalnoĂci (wizualizacja dotyczÈca zmiany szczegóïów Twoich wewnÚtrznych obrazów, děwiÚków i uczuÊ). Jak to zrobiĄ? W przypadku tego narzÚdzia mamy do czynienia z autocoachingiem i wizualizacjÈ. Przede wszystkim znajdě sobie jakieĂ komfortowe miejsce, gdzie w caïkowitym spokoju przeprowadzisz ten proces w swoim umyĂle. Moĝesz równieĝ znaleěÊ kolegÚ lub przyjaciela, który przeprowadzi CiÚ przez opisany proces. Jako ĝe mierzymy siÚ z rzeczami, które mogÈ byÊ trochÚ nieprzyjemne, zacznij od rzucenia pozytywnej kotwicy. Rzucanie pozytywnej kotwicy 1. Zdecyduj, gdzie w pokoju rzucisz swojÈ kotwicÚ. Podejdě do tego miejsca, ale jeszcze w nim nie stawaj. Wyobraě sobie czas, w którym czuïeĂ, ĝe jesteĂ szczÚĂliwy i masz kon- trolÚ nad swoim ĝyciem, lub doĂwiadczaïeĂ podobnych uczuÊ; staraj siÚ je wzmocniÊ. 232 NLP w szkole. Skrzynka narzēdziowa dla nauczyciela Kiedy to wspomnienie (wyobraĝenie) stanie siÚ naprawdÚ intensywne, stañ w tym punkcie na podïodze, ĝeby zwiÈzaÊ stan Twojego umysïu z przebywaniem w tym wïa- Ănie miejscu. ZwróÊ uwagÚ na to, co widzisz, sïyszysz i czujesz. 2. Wyjdě z tego miejsca i zwróÊ uwagÚ, jak to jest byÊ z powrotem w pokoju bez tych uczuÊ, a nastÚpnie wróÊ do wyznaczonego punktu na podïodze, ĝeby przetestowaÊ kotwicÚ. JeĂli zajdzie taka potrzeba, powtórz te czynnoĂci kilka razy, aby siÚ upewniÊ, ĝe wszystko dziaïa, zanim zaczniesz Êwiczenie. Teraz, kiedy tylko poczujesz, ĝe potrze- bujesz tych zasobów dobrego samopoczucia w którymĂ momencie poniĝszego procesu, po prostu wróÊ do tego miejsca na podïodze i znowu poczuj siÚ komfortowo. Teraz w Twoim umyħle 1. PomyĂl o jakiejĂ sprawie, która nie daje Ci od jakiegoĂ czasu spokoju i wywoïuje w Tobie emocje lub prowadzi CiÚ do zachowañ, których naprawdÚ nie masz ochoty wiÚcej doĂwiadczaÊ, pomyĂl o czymĂ, co chciaïbyĂ puĂciÊ w niepamiÚÊ. Wyobraě to sobie jako linÚ oplatajÈcÈ Twoje rÚce. Zadaj siebie pytanie, czy jesteĂ w stanie jÈ roz- wiÈzaÊ. GdybyĂ byï, zrobiïbyĂ to? Co byĂ zyskaï, rozwiÈzujÈc jÈ? Jakie miaïbyĂ z tego korzyĂci? 2. Teraz wyobraě sobie, ĝe rysujesz swojÈ postaÊ albo robisz zdjÚcie samemu sobie, kiedy wïaĂnie w przeszïoĂci przeĝywasz takie doĂwiadczenie, ĝe puszczasz coĂ nieprzyjemnego w niepamiÚÊ, dajesz za wygranÈ. ZwróÊ uwagÚ, jaki zadowolony byïeĂ, kiedy wreszcie sobie z tym poradziïeĂ. Gdzie w swoim pokoju chciaïbyĂ umieĂciÊ ten obraz? Weě go i poïóĝ go tam. Kiedy tak patrzysz na samego siebie na tym wyimaginowanym obrazie z przeszïoĂci, pomyĂl o tym, co pozwoliïo Ci efektywnie pozbyÊ siÚ niepotrzeb- nych wspomnieñ. PomyĂl o symbolu lub obrazku, który niejako zawrze w sobie wszyst- kie te moĝliwoĂci. 3. Teraz stañ w tym miejscu pokoju i wyobraě sobie to, czego nie musisz siÚ juĝ kurczowo trzymaÊ, od czego chcesz siÚ uwolniÊ. ZwróÊ uwagÚ na linÚ na Twoich rÚkach, która ciÈgnie CiÚ do tych starych uczuÊ i zachowañ. ZwróÊ teĝ uwagÚ na to, co czujesz, kiedy wypuszczasz linÚ z rÈk i widzisz, jak wszystko odchodzi w przeszïoĂÊ… coraz dalej i dalej, aĝ znika zupeïnie za horyzontem. I wreszcie pomyĂl o przyszïoĂci, z którÈ bÚdziesz mógï siÚ zmagaÊ bez tego starego bagaĝu. Co widzisz, sïyszysz i czujesz? Jakie odnie- siesz korzyĂci? 47. PuħĄ to w niepamiēĄ 233 Dowiedz siē wiēcej na ten temat Nasze uprzedzenia w pracy nauczyciela, które czÚsto wynikajÈ z przeszïych doĂwiad- czeñ i negatywnych skojarzeñ, majÈ wpïyw na nasz styl pracy. Badania wykazaïy, ĝe nasze przekonania i uprzedzenia majÈ nie tylko znaczÈcy wpïyw na nas samych, ale równieĝ zagnieĝdĝajÈ siÚ w naszej podĂwiadomoĂci. Czasami dobrze jest oczyĂciÊ umysï i wyrzuciÊ to, co jest juĝ nieprzydatne. Przeczytaj wiēcej o submodalnoħciach 9 Przeczytaj rozdziaã 8., „Z czego skãadajĎ siē wspomnienia” w ksiĎijce NLP dla nauczycieli. Szkoãa efektywnego nauczania (strona 129) — dowiesz siē wiēcej o stra- tegiach radzenia sobie z negatywnymi wspomnieniami i doħwiadczeniami z prze- szãoħci oraz o tym, jak prawidãowo korzystaĄ z submodalnoħci. Kiedy jeszcze moijesz wykorzystaĄ nowo zdobytĎ wiedzē? 9 Zastosuj to Êwiczenie pod koniec semestru. Wtedy bÚdziesz mógï zaczÈÊ wakacje od tego, od czego powinieneĂ trzymaÊ siÚ z daleka. 9 Stosuj tÚ metodÚ, kiedy zaczynasz pracÚ na nowym stanowisku. Wtedy naprawdÚ zacz- niesz od nowa. 9 Wykonuj to Êwiczenie po kaĝdej trudnej lekcji. Kiedy juĝ bÚdziesz potrafiï wykonaÊ je szybko w swojej gïowie, wyobraĝaj sobie, ĝe wyrzucasz wszystkie negatywne emocje, i obserwuj, jak znikajÈ w oddali. Jak Ty zamierzasz wykorzystaĄ tē wiedzē? (Zapisz swoje pomysãy i przemyħlenia). 234 NLP w szkole. Skrzynka narzēdziowa dla nauczyciela Rozwój osobisty i skutecznoħĄ w pracy nauczyciela SamoħwiadomoħĄ Samodyscyplina i wytrzymaãoħĄ ĦwiadomoħĄ pozostawania w zwiĎzku, narzēdzia wywierania wpãywu na innych Funkcjonowanie w zwiĎzkach, wywieranie wpãywu na innych * * * * * * * * * * 48. Mikser Jak byĄ bardziej elastycznym i zmieniĄ swoje zachowania W komunikacji najwaĝniejsza jest odpowiedě rozmówcy. Kie- dy mówimy, moĝemy kontro- lowaÊ tylko siebie, dlatego teĝ jeĝeli coĂ nie idzie po naszej myĂli (i rezultatem nie sÈ poĝÈdane przez nas zachowania), musimy byÊ bardziej ela- styczni! „Mikser” to narzÚdzie do trenowania samego siebie. Moĝemy je zastosowaÊ w sytuacji, w której pewna liczba czynników ma wpïyw na nasze poïoĝenie i zachowanie. W poniĝszym przykïadzie poïÈczyliĂmy metodÚ NLP z podstawowymi psychologicznymi teoriami na temat osobistych potrzeb. Jak to zrobiĄ? Jeĝeli nie miaïeĂ do tej pory do czynienia z intrapersonalnymi narzÚdziami NLP — a nawet jeĝeli miaïeĂ — zastanów siÚ przez chwilÚ nad swoim obecnym stanem emocjo- nalnym. Zamknij oczy i pomyĂl, jak bardzo jesteĂ teraz szczÚĂliwy? Wyobraě sobie, ĝe moĝesz zwiÚkszyÊ poziom szczÚĂcia za pomocÈ pokrÚtïa, nawet jeĂli obecnie jest on dosyÊ niski. PrzekrÚÊ teraz w myĂlach gaïkÚ i zacznij Ăwiadomie zarzÈdzaÊ swoimi emocjami. Moĝesz wyobraĝaÊ sobie konkretne uczucie szczÚĂcia z przeszïoĂci i co jakiĂ czas lekko zwiÚkszaÊ jego dozÚ, uĝywajÈc pokrÚtïa. A teraz… 1. PomyĂl o sytuacji, w której nie moĝesz siÚ odnaleěÊ, lub o osobie, z którÈ nie moĝesz znaleěÊ wspólnego jÚzyka, a której lepsze zrozumienie przyniosïoby Ci korzyĂci. 2. Jak oceniïbyĂ w skali od 1 do 10 swój obecny stan? 3. Teraz pomyĂl o korzyĂciach, jakie pïynÈ z lepszego zrozumienia. Co chcesz otrzymaÊ w zamian? Zastanów siÚ, co zobaczysz, usïyszysz (zewnÚtrznie — sïowa innych osób; i wewnÚtrznie — Twoje wïasne sïowa) oraz poczujesz (fizycznie i emocjonalnie)? 48. Mikser 235 4. Teraz wyobraě sobie, ĝe przed TobÈ znajduje siÚ mikser. Taki, jakiego uĝywa siÚ w profesjonalnych studiach nagraniowych. Spójrz na trzy suwaki podpisane: otwartoĂÊ, kontrola, uczucia. 5. Przesuñ suwaki na ich teraěniejszy poziom, biorÈc pod uwagÚ Twoje obecne zachowa- nie. Jak bardzo jesteĂ otwarty na innych? JakÈ sprawujesz kontrolÚ nad sytuacjÈ? Jak wiele uczuÊ okazujesz? 6. Kiedy bÚdziesz siÚ zastanawiaï nad tymi aspektami, pamiÚtaj, ĝe w komunikacji najwaĝniejsza jest odpowiedě, jakÈ otrzymasz. Dotyczy to takĝe „pÚtli komunikacyj- nej”, jakiej doĂwiadczamy w kontakcie z luděmi — nasi rozmówcy czÚsto zakïadajÈ, ĝe oczekujemy od nich tego samego, co im dajemy. 7. Teraz zajmij siÚ kaĝdym suwakiem z osobna i pomyĂl, co chcesz osiÈgnÈÊ w kaĝdym z tych obszarów. Porównaj swoje zamierzenia z tym, co komunikujesz innym. Czy cechuje CiÚ taka sama otwartoĂÊ na rozmówcÚ, jakiej wymagasz od innych? A moĝe Twoi rozmówcy sÈ bardziej otwarci, niĝ byĂ tego oczekiwaï, bo w taki sposób odpowia- dajÈ na Twoje zachowanie? 8. Dostosuj poziom kaĝdego suwaka, biorÈc pod uwagÚ swoje oczekiwania wobec innych. Teraz postaw siÚ w konkretnej sytuacji w przyszïoĂci i wyobraě sobie, ĝe korzystasz z nowego zestawu zachowañ. Co zobaczysz, usïyszysz, poczujesz? Jakie korzyĂci przy- niesie Ci nowa umiejÚtnoĂÊ dopasowania siÚ? Cenna wskazówka Niektórzy szybko nabywajĎ umiejētnoħci wizualizowania, inni potrzebujĎ na to wiēcej czasu, a jeszcze inni muszĎ nad tym sporo popracowaĄ. Nie ma na to ijadnego ide- alnego sposobu, ale pomóc Ci moije rysunek miksera na kartce papieru, na którym zaznaczysz konkretne poziomy przy suwakach. Jeijeli poziom, na którym zatrzymaãeħ któryħ suwak, sprawia Ci problem, przesuĝ go trochē i dopasuj do niego pozostaãe obszary swojego ijycia. Dowiedz siē wiēcej na ten temat Will Schutz, sïynny amerykañski psycholog, w latach 60. XX w. wiele uwagi poĂwiÚciï ludzkim potrzebom i pragnieniom wewnÚtrznym. Jego badania pokazaïy, ĝe to, czego chcÈ ludzie (i co okazujÈ swoim zachowaniem), nie zawsze jest tym, czego oczekujÈ w zamian od innych. Ludzie reagujÈ na to, co widzÈ i sïyszÈ, czyli na Twoje zachowania 236 NLP w szkole. Skrzynka narzēdziowa dla nauczyciela i jÚzyk, a nie na to, o czym wïaĂciwie myĂlisz. Teorie Schutza znalazïy póěniej zastosowanie wĂród zaïóg ïodzi podwodnych. Rezultatem byïo stworzenie ankiety do badania osobowo- Ăci, a takĝe narzÚdzia FIRO-B, które Ăwietnie sïuĝy grupom i liderom w rozwoju osobistym. Przeczytaj wiēcej o stosowaniu wewnētrznych reprezentacji 9 Kup sobie ksiĎijkē The Truth Option Willa Schutza, w której opisanych jest wiele ħwietnych narzēdzi pomagajĎcych w rozwoju osobistym. 9 Zagãēb siē w temat submodalnoħci z ksiĎijkĎ Insider’s Guide to Sub-Modalities autorstwa Richarda Bandlera i Willa MacDonalda. 9 Zastosuj narzēdzie FIRO-B i dowiedz siē wiēcej o sobie albo o swoim zespole. Kiedy jeszcze moijesz wykorzystaĄ nowo zdobytĎ wiedzē? W szkole nierzadko bÚdziesz musiaï wykazaÊ siÚ umiejÚtnoĂciÈ dostosowania siÚ do sytu- acji. Przydaje siÚ ona nie tylko w klasie i pokoju nauczycielskim, ale takĝe kiedy pracujesz z grupami zainteresowanych, na przykïad z rodzicami. 9 Dostosuj narzÚdzie tak, aby poszczególne dziedziny ĝycia byïy reprezentowane przez róĝne suwaki. Dziaïa to dobrze z metaprogramami (aby znaleěÊ rozdziaïy, w których sÈ one uĝywane, zajrzyj do indeksu). 9 Naucz dzieci uĝywania narzÚdzia, aby mogïy pokonywaÊ problemy w relacjach z innymi luděmi lub radziÊ sobie w sytuacjach, kiedy bÚdÈ drÚczone przez starszych kolegów. 9 Uĝywaj pomysïu z suwakami na mikserze w czasie spotkañ poĂwiÚconych budowaniu zespoïów, w dys- kusjach na temat problemów dotyczÈcych rozwoju szkoïy i przy poszukiwaniu ich rozwiÈzañ. Kaĝdy suwak moĝe zostaÊ uĝyty do przedstawienia innej kategorii rozwoju szkoïy. Gdzie jesteĂmy w tej chwili? Gdzie chcemy byÊ? Jak tam dotrzemy? 9 Zaplanuj swojÈ karierÚ, uĝywajÈc miksera z suwa- kiem dla kaĝdego ze swoich celów. Kontroluj ten mikser regularnie, aby byÊ Ăwiadomym, do jakiego stopnia to, co w tej chwili robisz, przybliĝa CiÚ do okreĂlonego celu albo w ogóle do sukcesu w karierze jako takiej. 48. Mikser 237 9 Uĝywaj go, instruujÈc wspóïpracowników, jak znaleěÊ równowagÚ miÚdzy pracÈ a ĝyciem osobistym. Narysuj mikser z suwakami i poproĂ ich, aby przypisali kaĝdemu wskaěnikowi inny aspekt swojego ĝycia (praca, dom, odpoczynek — wedïug wïasnego wyboru). I znów: gdzie sÈ w tej chwili, a gdzie chcieliby byÊ? Co zamierzajÈ zrobiÊ w tej sprawie? Jak Ty zamierzasz wykorzystaĄ tē wiedzē? (Zapisz swoje pomysãy i przemyħlenia). 238 NLP w szkole. Skrzynka narzēdziowa dla nauczyciela Rozwój osobisty i skutecznoħĄ w pracy nauczyciela SamoħwiadomoħĄ Samodyscyplina i wytrzymaãoħĄ ĦwiadomoħĄ pozostawania w zwiĎzku, narzēdzia wywierania wpãywu na innych Funkcjonowanie w zwiĎzkach, wywieranie wpãywu na innych * * * * * * * * 49. Dopasuj, dopasuj, prowadı Jak rozwinĎĄ umiejētnoħĄ wywierania wpãywu na innych Czy kiedykolwiek próbowaïeĂ wpïynÈÊ na kogoĂ i ponio- sïeĂ poraĝkÚ? ByÊ moĝe Twój naprawdÚ dobry pomysï, o którym byïeĂ przekonany, ĝe spodoba siÚ teĝ drugiej osobie, zostaï natychmiast odrzucony? Koniec koñców ciÈgïe próby wpïywania na innych (dzieci, rodziców, kolegów z pracy, etc.) sÈ wpisane w zawód nauczyciela. Ludzie majÈ bardzo zróĝnicowane charaktery i dopaso- wanie do nich naszego sposobu tïumaczenia moĝe byÊ bardzo istotne. SÈ trzy kluczowe sposoby na dopasowa- nie siÚ i prowadzenie: 9 Sprawdě, czy jesteĂ w dobrym kontakcie z drugÈ osobÈ. JeĂli nie, dopasuj siÚ, spróbuj odzwierciedliÊ mowÚ ciaïa albo rodzaj sïów czy metaforykÚ, jakiej dana osoba lubi uĝywaÊ (np. wzrokowo, sïuchowo lub ruchowo). 9 Ustal, jakie sÈ metaprogramowe preferencje tej osoby (Ăwiadczy o tym sposób, w jaki widzi Ăwiat, oraz sïowa, których uĝywa), i staraj siÚ wyjaĂniÊ, co masz na myĂli, patrzÈc z tej wïaĂnie perspektywy (np. jeĂli ma tendencjÚ do unikania czy teĝ ucieczki od nie- poĝÈdanych sytuacji, opisz problemy, których moĝna uniknÈÊ, podejmujÈc okreĂlone dziaïanie). NarzÚdzi opisujÈcych wiÚcej metaprogramów szukaj w indeksie. 9 Uĝyj jÚzyka, który odnosi siÚ do obecnego doĂwiadczenia danej osoby, i wykorzystaj go, nawiÈzujÈc do koncepcji, które przedstawiasz, albo sposobów myĂlenia, które chcesz, aby przyjÚïa. To jest obszar, na którym skupimy siÚ w dalszej czÚĂci omawiania tego narzÚdzia. 49. Dopasuj, dopasuj, prowadı 239 Jak to zrobiĄ? Bandler i Grinder spÚdzili wiÚkszoĂÊ swojego czasu na obserwacji, usiïujÈc uschematyzowaÊ pracÚ wiodÈcych terapeutów, w szczególnoĂci Miltona Ericksona (Ăwiatowej sïawy hipnote- rapeuty, szanowanego w krÚgach akademickich). W wyniku tych badañ powstaï model komunikacji Miltona (Milton Model of Communication). KluczowÈ czÚĂciÈ procesów, które obserwowali, byïy fazy inicjalne, czasami znane pod nazwÈ „kroczenie ĂcieĝkÈ aktual- nych doĂwiadczeñ”, polegajÈce na dopasowywaniu siÚ do bieĝÈcej sytuacji drugiej osoby. Dopasowanie siē i prowadzenie za pomocĎ sãów Wskazówki do Êwiczeñ: 9 Zanim zasugerujesz bÈdě zaproponujesz jakieĂ dziaïania, wspomnij o czymĂ, co jest obecnie niezaprzeczalnym faktem (wszyscy siÚ z tym zgodzÈ) albo czÚĂciÈ czyichĂ bieĝÈcych doĂwiadczeñ. 9 Po wykonaniu powyĝszego zadania niejako doïÈcz do tego swojÈ koncepcjÚ, propozy- cjÚ lub sugerowane dziaïanie, które powinno zostaÊ zaakceptowane. Przykïadowo: CzytajÈc to zdanie (dopasowanie dotychczasowego doĂwiadczenia), moĝesz zaczÈÊ siÚ zastanawiaÊ, kiedy po raz ostatni musiaïeĂ wydawaÊ uczniom polecenia… (prowa- dzenie). Dopasowanie jÚzykowe niejako generuje wewnÚtrznÈ zgodÚ sïuchacza. Hipnotyzerzy z reguïy mówiÈ coĂ takiego: SiedzÈc tutaj, sïuchajÈc mojego gïosu, wszystkich děwiÚków dochodzÈcych do tego pomieszczenia (dopasowanie), moĝesz siÚ zrelaksowaÊ (prowadzenie); czujÈc, jak od- prÚĝasz siÚ coraz bardziej (dopasowanie), moĝesz zaczÈÊ robiÊ notatki… (prowadzenie). ZwróÊ uwagÚ, jak w powyĝszym przykïadzie moĝna dopasowaÊ sugestiÚ, która zostaïa zaakceptowana jako fakt (tzn. jako czÚĂÊ obecnego doĂwiadczenia). W klasie mógïbyĂ powiedzieÊ: Kiedy patrzycie na mapy i inne pomoce, które macie przed sobÈ (dopasowanie), moĝecie wyobraziÊ sobie róĝne sposoby wykorzystania tychĝe pomocy (prowadzenie). Kiedy juĝ to zrobicie (dopasowanie), druga czÚĂÊ Êwiczenia okaĝe siÚ doĂÊ ïatwa (prowadzenie). lub 240 NLP w szkole. Skrzynka narzēdziowa dla nauczyciela Teraz, kiedy zrobiliĂcie juĝ pierwszy krok (dopasowanie), druga czÚĂÊ Êwiczenia bÚdzie znacznie ïatwiejsza (prowadzenie). âĎczenie sãów Prawdopodobnie zaczÈïeĂ juĝ zauwaĝaÊ okreĂlone sïowa uïatwiajÈce ten proces (przy- kïadowo w podanych zdaniach uĝyliĂmy wyrazu „kiedy”). Istnieje duĝa grupa wyrazów, które mogÈ byÊ naprawdÚ pomocne w tworzeniu tego typu poïÈczeñ (np. „i”, „jak”, „podczas gdy”). Moĝemy wykorzystywaÊ takie czÚĂci mowy, jak przyimki, zaimki czy spójniki (np. „przed”, „podczas”, „kiedy”), które organizujÈ zdania, by wyraziÊ mocniejsze sugestie. Cztery kroki skutecznego dopasowania siÚ i kierowania z wykorzystaniem jÚzyka to: 1. BÈdě Ăwiadom tego, co chcesz przekazaÊ. 2. Wyraě to w pozytywny sposób. 3. ZwróÊ uwagÚ, czego aktualnie doĂwiadcza osoba, na którÈ chcesz wpïynÈÊ. 4. Uĝyj kamuflaĝu — najpierw dopasuj siÚ do obecnego doĂwiadczenia, a dopiero póěniej sugeruj. Cenna wskazówka Kiedy mówimy ogólnie o dopasowaniu siē i prowadzeniu, szczególnie w kontekħcie przywództwa bĎdı w kontaktach z osobami dorosãymi, zawsze dobrze jest staraĄ siē prowadziĄ w proporcjach 2:1 lub 3:1 (przykãadowo: dopasuj, dopasuj, prowadı lub dopasuj, dopasuj, dopasuj, prowadı). Czasami nieãatwo to zrealizowaĄ ze wzglēdu na jēzyk, ale warto pamiētaĄ, ije jest duijo moijliwoħci dopasowania siē i kierowania. ChoĄby po prostu dãuijsze, uwaijne sãuchanie innej osoby czy teij zadawanie otwartych pytaĝ przed wypowiedzeniem jakichkolwiek sugestii. NawiĎzujĎc lepszy kontakt, zwiēkszasz efektywnoħĄ prowadzenia. Pytania sĎ dobre (tak dãugo, dopóki nie sĎ kierujĎco-sterujĎce), poniewaij umoijliwiajĎ danej osobie wypowiedzenie siē na temat jej obecnego doħwiadczenia (jest to forma doħwiadczenia sama w sobie). Dowiedz siē wiēcej na ten temat Co pewien czas — ostatnio coraz rzadziej — sïyszymy zastrzeĝenia dotyczÈce ksztaïce- nia u nauczycieli technik oddziaïywania i wywierania wpïywu, gdyĝ okreĂla siÚ to jako rodzaj manipulacji. Nie jest to jednak, jak w przypadku wszystkich innych narzÚdzi, naszÈ 49. Dopasuj, dopasuj, prowadı 241 intencjÈ. Wydaje nam siÚ, ĝe jest bardzo niewielu nauczycieli, którzy podjÚli tÚ pracÚ, aby krzywdziÊ dzieci. Wierzymy, ĝe przewidywane korzyĂci z uĝywania lepszego jÚzyka i umiejÚtnoĂci wywierania wpïywu na innych przewaĝajÈ nad ewentualnÈ stratÈ wynika- jÈcÈ z charakteru wywieranego wpïywu. Przedstawione narzÚdzia dajÈ nauczycielom jeszcze wiÚcej moĝliwoĂci pozwalajÈcych zagwarantowaÊ wszystkim podopiecznym osiÈgniÚcie moĝliwie najwiÚkszych korzyĂci. Przeczytaj wiēcej o dopasowaniu 9 Przeczytaj rozdziaã 5., „Nie myħl o ciastku czekoladowym” w ksiĎijce NLP dla nauczycieli. Szkoãa efektywnego nauczania (strona 77) o jēzyku podħwiadomoħci. 9 Jeħli chcesz dowiedzieĄ siē znacznie wiēcej, zdobĎdı ksiĎijkē TRANSformacja. Hipnoza dla kaijdego Richarda Bandlera i Johna Grindera. Kiedy jeszcze moijesz wykorzystaĄ nowo zdobytĎ wiedzē? Decydujemy siÚ wykonywaÊ zawód nauczyciela, aby odnieĂÊ sukces i dokonaÊ poĝÈdanych zmian, a to wymaga skutecznych technik perswazji. 9 Wykorzystaj przedstawione techniki w celu stworzenia i utrzymania pozytywnej atmos- fery w klasie. 9 BÈdě skuteczniejszy, udzielajÈc wskazówek dotyczÈcych zachowania. 9 BÈdě bardziej przekonujÈcy, kiedy musisz wpïynÈÊ na rodziców. Jak Ty zamierzasz wykorzystaĄ tē wiedzē? (Zapisz swoje pomysãy i przemyħlenia). 242 NLP w szkole. Skrzynka narzēdziowa dla nauczyciela Rozwój osobisty i skutecznoħĄ w pracy nauczyciela SamoħwiadomoħĄ Samodyscyplina i wytrzymaãoħĄ ĦwiadomoħĄ pozostawania w zwiĎzku, narzēdzia wywierania wpãywu na innych Funkcjonowanie w zwiĎzkach, wywieranie wpãywu na innych * * * * * * * * 50. Stan obecny, stan zamierzony — planowanie Jak dotrzeĄ do ukrytego centrum rozwoju osobistego Czy zauwaĝyïeĂ kiedykolwiek, ĝe Twoje emocje i uczucia stajÈ Ci na drodze do zrealizowania wyzna- czonego celu? Jedna z koncepcji leĝÈcych u pod- staw NLP polega na dodawaniu wïasnych Ărodków, aby osiÈgnÈÊ postawiony sobie cel. Tego typu proces nie tylko stanowi znakomitÈ motywacjÚ, ale wykorzy- stywany wïaĂciwie pomaga równieĝ dostrzec, czego tak naprawdÚ potrzebujesz, aby byÊ efektywnym. Poniĝsze narzÚdzie spisuje siÚ Ăwietnie w samodzielnej pracy, ale moĝesz je takĝe wykorzy- stywaÊ, pracujÈc z innymi luděmi, lub znaleěÊ kogoĂ, kto pomoĝe Ci wykonaÊ Êwiczenia. Jak to zrobiĄ? 1. Spójrz na plan na nastÚpnej stronie. Jest on podzielony na trzy pionowe kolumny: stan obecny, zasoby, stan poĝÈdany. W poszczególnych wierszach znajdujÈ siÚ „poziomy” myĂlenia do przeanalizowania w odniesieniu do kaĝdego z tych aspektów: 9 Ărodowisko wokóï Ciebie; 9 Twoje zachowania; 9 Twoje umiejÚtnoĂci; 9 Twoje przekonania (co wedïug Ciebie jest prawdziwe w tej sytuacji); 9 Twoje wartoĂci (co jest dla Ciebie waĝne); 9 Twoja toĝsamoĂÊ (kim jesteĂ); 9 Twój cel. 50. Stan obecny, stan zamierzony — planowanie 243 2. Zacznij od kroku 1.: pomyĂl o bieĝÈcych problemach i kwestiach oraz o tym, co siÚ dzieje na poszczególnych poziomach myĂlenia. 3. Zadaj sobie pytanie z kroku 2. po prawej stronie planu. Zanotuj, jak widzisz swojÈ przy- szïoĂÊ na kaĝdym z poziomów. 4. Teraz (krok 3.) dalej wyobraĝaj sobie siebie w przyszïoĂci, gdy osiÈgnÈïeĂ juĝ wyma- rzony cel; zastanów siÚ, jak to uzyskaïeĂ oraz jakie Ărodki przedsiÚwziÈïeĂ na kaĝdym z poziomów myĂlenia. Cenna wskazówka Po zakoĝczeniu planowania wyobraı sobie siebie w nastēpujĎcych sytuacjach: osiĎ- gasz obrany cel oraz — druga sytuacja — robisz pierwszy krok na drodze do celu (skorzystaj z uprzednio zebranych informacji). Jak w wiēkszoħci ijyciowych wypraw, zrobienie pierwszego kroku bywa najtrudniejsze. Dowiedz siē wiēcej na ten temat Nasza ĂwiadomoĂÊ i pamiÚÊ robocza sÈ doĂÊ ograniczone i mogÈ przyjÈÊ jedynie od piÚciu do dziewiÚciu pojedynczych porcji informacji naraz. Z tego powodu bywa, ĝe jesteĂmy skupieni na problemie tak bardzo, iĝ nie udaje nam siÚ dostrzec rozwiÈzañ i znaleěÊ odpowiedzi, które w wielu przypadkach niemalĝe ĂmiejÈ nam siÚ w twarz. PrzywoïujÈc zarys oczekiwanego rozwiÈzania, moĝemy oderwaÊ siÚ od problemu (tzn. nie skupiaÊ siÚ na nim nadmiernie) i ïatwiej znaleěÊ wïaĂciwÈ drogÚ, czyli okreĂliÊ, jak zamierzamy osiÈ- gnÈÊ cel i jakie zasoby (wewnÚtrzne i zewnÚtrzne) bÚdÈ do tego potrzebne. Przeczytaj wiēcej o wartoħciach i NLP Przeczytaj rozdziaã 15., „Dzieĝ Ąwiczeĝ” w ksiĎijce NLP dla nauczycieli. Szkoãa efektywnego nauczania (strona 233), aby dowiedzieĄ siē, jak uwzglēdniĄ stan obecny i stan poijĎdany podczas szkolenia pracowników. Kiedy jeszcze moijesz wykorzystaĄ nowo zdobytĎ wiedzē? Ten schemat Ăwietnie sprawdza siÚ w kaĝdej problematycznej sytuacji, kiedy trzeba spojrzeÊ na dany problem „Ăwieĝym okiem”. 244 NLP w szkole. Skrzynka narzēdziowa dla nauczyciela Stan obecny, stan poijĎdany, planowanie sumowanie zasobów poziomy myħlenia Jaki jest stan na danym poziomie? Twoje otoczenie Stan obecny Zasoby Stan poijĎdany Krok 1. Zastanów siē, jak obecnie postrzegasz problem. Skorzystaj z wymienionych poniijej punktów widzenia i zapisz swoje przemyħlenia. Krok 3. Wyobraı sobie siebie osiĎgajĎcego poijĎdany stan. Pomyħl, dziēki jakim zasobom Ci siē to udaão — dlaczego odniosãeħ sukces. Krok 2. Jeħli obudziãbyħ siē jutro i problem okazaãby siē rozwiĎzany, jak by to byão? Co byħ widziaã? Co byħ sãyszaã? Co byħ czuã? Twoje zachowania Twoje umiejētnoħci Twoje przekonania (to, co uwaijasz za prawdziwe w danej sytuacji) Wartoħci (to, co jest dla Ciebie waijne) Twoja toijsamoħĄ (to, kim jesteħ) Twój cel ¤ 2009. Przedruk z: Roger Terry, Richard Churches, NLP Toolkit, Crown House Publishing, Carmarthen, Wales. 50. Stan obecny, stan zamierzony — planowanie 245 9 Moĝesz uĝywaÊ go podczas wzajemnego coachingu ze wspóïpracownikiem. 9 Dobrze sprawdza siÚ jako narzÚdzie do oceny wydajnoĂci wspóïpracowników i pod- wïadnych. 9 Przydaje siÚ podczas szkolenia dzieci i mïodzieĝy, szczególnie w odniesieniu do plano- wania rozwoju kariery i przygotowania do egzaminów. Jak Ty zamierzasz wykorzystaĄ tē wiedzē? (Zapisz swoje pomysãy i przemyħlenia). 246 NLP w szkole. Skrzynka narzēdziowa dla nauczyciela Rozwój osobisty i skutecznoħĄ w pracy nauczyciela SamoħwiadomoħĄ Samodyscyplina i wytrzymaãoħĄ ĦwiadomoħĄ pozostawania w zwiĎzku, narzēdzia wywierania wpãywu na innych Funkcjonowanie w zwiĎzkach, wywieranie wpãywu na innych * * * * * * * * 51. Miaãem na myħli coħ zupeãnie innego Jak zbadaĄ wãasne zachowania i ich przyczyny oraz jak zmieniĄ swoje postēpowanie Czy jest coĂ, co robisz i czym nie chciaïbyĂ siÚ juĝ wiÚcej zajmowaÊ? Nie sïuĝy Ci, a jednak wciÈĝ jesteĂ w to zaanga- ĝowany — w klasie, pokoju nauczycielskim, jako lider lub w ĝyciu osobistym? W NLP mówimy, ĝe kaĝde zachowanie ma jakiĂ cel. Nasze myĂlenie i dziaïania zmierzajÈ do cze- goĂ, jakiegoĂ celu lub obiektu, w jakimĂ kierunku, chociaĝ moĝemy nie byÊ Ăwiadomi, co to wïaĂciwie jest. PomyĂl chwilÚ i przypomnij sobie, kiedy ostatni raz widziaïeĂ coĂ, co Ci siÚ nie spodobaïo (zarówno w swoim zachowaniu, jak i u innych). Teraz zastanów siÚ, co byïo tego przyczynÈ? Jak to zrobiĄ? Pytanie o intencje moĝe uwolniÊ nas od wielu problemów, jak równieĝ moĝe pomóc Ci bardziej dopasowaÊ siÚ do wïasnych potrzeb i zyskaÊ poczucie celowoĂci czy sensu ĝycia. Moĝe teĝ stanowiÊ klucz do zmiany zachowañ, których wczeĂniej nie udaïo nam siÚ zmo- dyfikowaÊ. Naucz siÚ doceniaÊ pozytywnÈ intencjÚ, nie tylko samo zachowanie. 1. Spójrz na arkusz dziaïañ na kolejnej stronie. Znajdziesz tam szereg pytañ i miejsce na swoje odpowiedzi. 2. Arkusz jest zorganizowany od doïu do góry, ĝeby moĝna byïo przeprowadziÊ proces ogóï-szczegóï i odnaleěÊ prawdziwÈ intencjÚ stojÈcÈ za danym dziaïaniem. 3. W celu naprawdÚ efektywnej zmiany naszego zachowania, tak ĝeby nasz nieĂwia- domy umysï zaakceptowaï jakiekolwiek nowe zachowanie, bÚdziemy musieli zadbaÊ 51. Miaãem na myħli coħ zupeãnie innego 247 Arkusz dziaãaĝ — zmiana intencji i zachowania (Zacznij od doãu i idı do góry) Kontynuuj, póki nie zdefiniujesz swojej podstawowej intencji. Zapisz jĎ tutaj. Alternatywne dziaãanie, które bēdziesz wykonywaã w zamian za stare zachowanie (musi mieĄ tē samĎ intencjē). Zapisz tutaj swoje nowe zachowanie. Moja podstawowa intencja: Zapisz tutaj odpowiedzi na pytania z punktu C i zadaj pytania z punktu D, dotyczĎce tego, co wãaħnie napisaãeħ. D. Pytania: Jakie znaczenie ma dla Ciebie robienie …? Co Ci to daje? Co z tego masz? Napisz tutaj odpowiedzi na pytania z punktu B i zadaj pytania z punktu C, dotyczĎce tego, co wãaħnie napisaãeħ. C. Pytania: Co jest waijne, jeħli chodzi o robienie …? Co Ci to daje? Co z tego masz? Napisz tutaj odpowiedzi na pytania z punktu A i zadaj pytania z punktu B, dotyczĎce tego, co wãaħnie napisaãeħ. B. Pytania: Jakie znaczenie ma dla Ciebie robienie …? Co Ci to daje? Co z tego masz? A. Pytania: Jaka jest Twoja pozytywna intencja zwiĎzana z tym, co robisz? Co Ci to daje? Co z tego masz? Zapisz tutaj swoje zachowanie, które chcesz zmieniĄ. 248 NLP w szkole. Skrzynka narzēdziowa dla nauczyciela o to, aby (a) zastÈpiÊ stare zachowanie naprawdÚ nowym i (b) niezaleĝnie od tego, jakie bÚdzie to nowe zachowanie, u jego podstaw muszÈ leĝeÊ pierwotne intencje, tzn. te, którym sïuĝyïo stare zachowanie. 4. Po wypeïnieniu arkusza dziaïañ zamknij oczy i wyobraě sobie siebie wykonujÈcego danÈ rzecz — jako obserwator. Zastanów siÚ, jakie korzyĂci bÚdÈ pïynÚïy z tego dziaïa- nia. Teraz zobacz na wïasne oczy, z mnóstwem szczegóïów, jak bÚdziesz to robiï w przy- szïoĂci (co widzisz, co sïyszysz, co czujesz?). Cenna wskazówka Niektóre zachowania mogĎ ulegaĄ zmianie za pierwszym podejħciem, niektóre potrze- bujĎ kilku, nad innymi trzeba popracowaĄ dãuijej. W trakcie badaĝ nad uzaleijnie- niami stwierdzono, ije w procesie odzwyczajania siē od starych zachowaĝ czēsto do nich na krótko powracamy, by nastēpnie podjĎĄ poprzednie postanowienia. Jeijeli uwaijasz, ije powróciãeħ do starych zachowaĝ, spójrz na to jak na etap w podróijy i przemyħl ponownie swoje intencje (które mogãy siē same w sobie nieco zmieniĄ i mogĎ wymagaĄ dalszych wyjaħnieĝ). Dowiedz siē wiēcej na ten temat NabierajÈc ĂwiadomoĂci niepoĝÈdanego zachowania, przybliĝamy siÚ do jego zmiany. Bez takiej ĂwiadomoĂci ponownie wïÈczy siÚ nam autopilot (tzn. bÚdziemy wykonywali okreĂlone dziaïania bezwiednie). Taki stan rzeczy jest dobry w przypadku poĝÈdanych zachowañ, jednak bardzo niedobry w przypadku tych, które pragniemy zmieniÊ. Przeczytaj wiēcej o osiĎganiu celów w NLP 9 Przeczytaj rozdziaã 2., „Krēcimy kasowy film” w ksiĎijce NLP dla nauczycieli. Szkoãa efektywnego nauczania (strona 27). Kiedy jeszcze moijesz wykorzystaĄ nowo zdobytĎ wiedzē? Ile razy ktoĂ mówiï Ci o przejĂciu od nieĂwiadomej niekompetencji do Ăwiadomej kompetencji, nie udzielajÈc jednoczeĂnie ĝadnych wskazówek, jak to zrobiÊ? To narzÚdzie znakomicie nadaje siÚ do rozpoczÚcia takiego procesu. 51. Miaãem na myħli coħ zupeãnie innego 249 9 Zastosuj te same procedury, aby przeanalizowaÊ intencje i zachowania dzieci, które uczysz. mami wychowawczymi. 9 Uĝyj arkusza do Êwiczeñ w przypadku indywidualnego kontaktu z dzieckiem z proble- 9 NarzÚdzie moĝna równieĝ wykorzystaÊ w przypadku coachingu — do wspierania kolegów — lub jako proces grupowy majÈcy prowadziÊ do poprawy funkcjonowania szkoïy, aby przeanalizowaÊ i zrozumieÊ procesy zachodzÈce w placówce. Jak Ty zamierzasz wykorzystaĄ tē wiedzē? (Zapisz swoje pomysãy i przemyħlenia). 250 NLP w szkole. Skrzynka narzēdziowa dla nauczyciela Rozwój osobisty i skutecznoħĄ w pracy nauczyciela SamoħwiadomoħĄ Samodyscyplina i wytrzymaãoħĄ ĦwiadomoħĄ pozostawania w zwiĎzku, narzēdzia wywierania wpãywu na innych Funkcjonowanie w zwiĎzkach, wywieranie wpãywu na innych * * * * * * * * * * 52. „Zadowolomierz” Jak podchodziĄ na wesoão do powaijnych problemów w procesie samodoskonalenia Jak czÚsto poĂwiÚcamy czas na przemyĂlenie naszych emocji i uczuÊ w stosunku do okreĂlonej osoby czy wydarzenia? Jak czÚsto zadajemy sobie proste pytanie: „Co ja wïaĂciwie o tym myĂlÚ?”. „Zadowolomierz” jest zabawnym sposobem na autorefleksjÚ. BÚdziemy mogli spojrzeÊ na swoje ĝycie z perspektywy róĝnych doĂwiadczeñ. Jest to równieĝ Ăwietne narzÚdzie do wykorzystania podczas szkolenia innych lub indywidualnej pracy z dzieckiem. Jak to zrobiĄ? NLP czerpie z tzw. modelu TEA, wedïug którego wszystkie nasze subiektywne doĂwiad- czenia moĝna ukazaÊ z trzech podstawowych perspektyw: myĂli, emocji i dziaïañ. Zmiana w jednym obszarze ma wpïyw na pozostaïe. Mimo to czÚsto zaniedbujemy niektóre obszary, w szczególnoĂci nasze uczucia. Zadowolomierz przedstawiony na nastÚpnej stronie jest poïÈczeniem Twoich wewnÚtrz- nych odczuÊ oraz poziomów myĂlenia Roberta Diltsa. Rzecz w tym, ĝe nasze subiek- tywne doĂwiadczenia mogÈ byÊ zdefiniowane jako seria poziomów myĂlenia, z których tylko wybrane majÈ na nas wiÚkszy wpïyw (np. cel i toĝsamoĂÊ). Dilts uwaĝa, ĝe kiedy los nam mniej sprzyja lub kiedy czujemy siÚ niekomfortowo w danej sytuacji, mamy szansÚ znalezienia jednego z tych poziomów, który jest w danej chwili niespójny z innymi. ZwiÈzane jest to z kolei z tym, ĝe nie byliĂmy doĂÊ uwaĝni lub podchodzimy do naszego problemu nieekologicznie, jeĂli wziÈÊ pod uwagÚ caïoĂÊ systemu. 1. Na poczÈtek przejrzyj poziomy po lewej stronie zadowolomierza, ĝeby uzyskaÊ obraz caïoĂci. 52. „Zadowolomierz” 251 Jaki jest Twój poziom zadowolenia w danym obszarze ijycia w odniesieniu do konkretnej sytuacji? Czego Ci brakuje na tym poziomie? Co powinieneħ zrobiĄ? Poziom myħlenia Twoje ħrodowisko (Twoje fizyczne otoczenie) Twoje zachowania (jak Twoje dziaãania sĎ postrzegane przez innych) Twoje moijliwoħci (umiejētnoħci i wiedza, które majĎ zwiĎzek z Twoim zachowaniem) Wartoħci i przekonania (co jest dla Ciebie waijne i jaki jest Twój ħwiatopoglĎd) Twoja toijsamoħĄ (kim jesteħ w gãēbi serca) Twój cel (jaki jest Twój ijyciowy cel) Twoja duchowoħĄ (jakie jest Twoje poczucie bytowania we wszechħwiecie) ¤ 2009. Przedruk z: Roger Terry, Richard Churches, NLP Toolkit, Crown House Publishing, Carmarthen, Wales. 252 NLP w szkole. Skrzynka narzēdziowa dla nauczyciela 2. Teraz zapoznaj siÚ z konkretnym kontekstem, do którego chcesz siÚ odnieĂÊ. Wyobraě sobie, jak w danej sytuacji robisz to, co zwykle. Co widzisz? Co sïyszysz (děwiÚki wokóï Ciebie i Twój dialog wewnÚtrzny)? Co czujesz (fizycznie i emocjonalnie)? 3. Kiedy masz juĝ silne poczucie uczestniczenia w danej sytuacji, tak jakbyĂ naprawdÚ byï tam i to robiï, zacznij zaznaczaÊ na zadowolomierzu swój stopieñ zadowolenia na kaĝdym z poziomów. Odpowiedz na pytania, zapisz swoje refleksje i przemyĂlenia na temat planowanych dziaïañ. Dowiedz siē wiēcej na ten temat ChoÊ dotychczas zakïadaliĂmy, ĝe logika i rozumowanie sÈ oddzielone od emocji i uczuÊ, to dziÚki postÚpom w neurobiologii rola emocji jest dziĂ postrzegana inaczej. Zwïaszcza Antonio Damasio wskazaï na fakt, ĝe uczucia sÈ czÚĂciÈ ĂwiadomoĂci, i z tego powodu naleĝaïoby nazywaÊ ludzkÈ jaěñ ĂwiadomoĂciÈ uczuÊ. Dlatego teĝ nie moĝna oddzieliÊ uczuÊ, emocji i ciaïa od procesów myĂlowych. Przeczytaj wiēcej na temat autorefleksji 9 Przeczytaj rozdziaã 11., „Co siē skrywa wewnĎtrz nauczyciela” w ksiĎijce NLP dla nauczycieli. Szkoãa efektywnego nauczania (strona 177). Znajdziesz tam informa- cje na temat innych sposobów wykorzystania poziomów myħlenia Diltsa. 9 Przeczytaj Jak umysã zyskaã jaıĝ. Konstruowanie ħwiadomego mózgu Antonio Damasiego. Kiedy jeszcze moijesz wykorzystaĄ nowo zdobytĎ wiedzē? Staranna refleksja nad wszystkimi poziomami myĂlenia, podejmowana w szkole, jest wïa- Ăciwym sposobem rozpoczÚcia jakichkolwiek dziaïañ prowadzÈcych do zmian. WiedzÚ tÚ moĝesz równieĝ wykorzystaÊ: 9 Podczas pracy z dzieÊmi, aby pomóc im badaÊ swoje uczucia w danej sytuacji i roz- winÈÊ ich ĂwiadomoĂÊ emocjonalnÈ. 9 PrzeglÈdajÈc etapy swojej pracy, jak równieĝ ĝycia osobistego i planowania kariery. 9 Poziomy Diltsa sÈ równieĝ przydatne w badaniu obszarów rozwoju zawodowego w celu zwiÚkszenia efektywnoĂci nauczania. Niektórzy nauczyciele uznali je za pomocne podczas planowania nowych lekcji, jako ĝe czasami mamy tendencjÚ do skupiania siÚ 52. „Zadowolomierz” 253 w wiÚkszym stopniu na wiedzy, którÈ chcemy przekazaÊ dzieciom, a nie na wartoĂciach i przekonaniach, które chcemy w niej zawrzeÊ, zdolnoĂciach, które powinny rozwijaÊ, ich toĝsamoĂci w procesie uczenia siÚ oraz innym zasadniczym celu nauki. 9 Wykorzystaj tÚ technikÚ, gdy wïaĂnie miaïeĂ trudnÈ lekcjÚ i musisz zastanowiÊ siÚ nad tym, którym elementom nauczania powinieneĂ poĂwiÚciÊ wiÚcej uwagi w odnie- sieniu do swojego stylu pracy i osiÈgniÚtych wyników. Jak Ty zamierzasz wykorzystaĄ tē wiedzē? (Zapisz swoje pomysãy i przemyħlenia). 254 NLP w szkole. Skrzynka narzēdziowa dla nauczyciela Rozwój osobisty i skutecznoħĄ w pracy nauczyciela SamoħwiadomoħĄ Samodyscyplina i wytrzymaãoħĄ ĦwiadomoħĄ pozostawania w zwiĎzku, narzēdzia wywierania wpãywu na innych Funkcjonowanie w zwiĎzkach, wywieranie wpãywu na innych * * * * * * * * * 53. Dwie perspektywy Jak skuteczniej rozmawiaĄ z rodzicami o zachowaniu ich dziecka Czy zdarzyïo Ci siÚ nie byÊ pewnym tego, czy powi- nieneĂ zadzwoniÊ do rodzica, aby porozmawiaÊ z nim o zachowaniu jego dziecka? A moĝe nie wiedziaïeĂ do koñca, co masz powiedzieÊ, kiedy juĝ to zrobisz? W NLP mówi siÚ o wykorzystaniu podczas pracy z innymi pozycji percepcyjnych w celu uzyskania gïÚbszego wglÈdu w dany problem. NarzÚdzie to jest rodzajem takiego wïaĂnie procesu, wykorzystujÈcym wczuwanie siÚ w emocje drugiego czïowieka. Tzw. „druga pozycja” pojawia siÚ wówczas, kiedy wyobra- ĝamy sobie Ăwiat z perspektywy drugiej osoby. Jak to zrobiĄ? 1. Przeczytaj fragment „Jak to zrobiÊ?” w rozdziale 21. 2. Zadaj sobie parÚ kluczowych pytañ: 9 Gdyby to byïo moje dziecko, co chciaïbym wiedzieÊ? 9 W jaki sposób miaïbym siÚ zaangaĝowaÊ? 9 Jakich informacji mogÚ siÚ spodziewaÊ? 9 Jak chciaïbym, aby siÚ do mnie zwracano? 3. Ustaw dwa krzesïa i wyobraě sobie, ĝe rozmawiasz z rodzicem, który siedzi naprzeciwko Ciebie. PrzeÊwicz to, co masz zamiar mu powiedzieÊ. PamiÚtaj, aby szczegóïowo okreĂliÊ, jakich zachowañ chcesz uniknÈÊ, i skup siÚ na tym, do czego dÈĝysz. Jeĝeli dotyczyïoby to Twojego dziecka, czego oczekiwaïbyĂ od nauczyciela? 53. Dwie perspektywy 255 4. Teraz usiÈdě na drugim krzeĂle i wyobraě sobie, ĝe jesteĂ rodzicem, do którego wïaĂnie mówiïeĂ. Postaw siÚ w jego sytuacji — usiÈdě tak, jak zrobiïby to rodzic, spójrz na Ăwiat jego oczami. 5. Teraz oceñ to, co powiedziaïeĂ i jak to powiedziaïeĂ. Co naleĝaïoby poprawiÊ? Cenna wskazówka Jeijeli zadzwoniã do Ciebie rodzic, aby porozmawiaĄ o zãym zachowaniu dziecka, zawsze (!) oddzwoĝ, jeijeli zachowanie siē poprawião, i powiedz o tym rodzicowi. Naprawdē warto zadaĄ sobie taki trud — takie postēpowanie wzmocni zachowania, na jakich Ci zaleijy. Szczegóãowo opisz bieijĎcĎ sytuacjē. Podczas pierwszej rozmowy telefonicznej dobrze jest równieij poinformowaĄ rodzica, ije zadzwonisz ponownie. Dowiedz siē wiēcej na ten temat Rozmowa telefoniczna z rodzicem o zachowaniu jego dziecka moĝe byÊ stresujÈca, jeĝeli siÚ do niej nie przygotujesz. Dzieje siÚ tak zwïaszcza wtedy, kiedy jesteĂ poczÈtkujÈcym nauczycielem albo robisz to po raz pierwszy. PoĂwiÚÊ trochÚ czasu na przeÊwiczenie tego, co masz zamiar powiedzieÊ, i zastanów siÚ nad tym, jak Twoje sïowa zostanÈ odebrane — bÚdzie to korzystne zarówno dla Ciebie, dla rodzica, jak i dla ucznia. Przeczytaj wiēcej o pozycjach percepcji 9 Przeczytaj rozdziaã 7., „Poznajemy siebie i innych” w ksiĎijce NLP dla nauczycieli. Szkoãa efektywnego nauczania (strona 109). Kiedy jeszcze moijesz wykorzystaĄ nowo zdobytĎ wiedzē? Moĝesz przeprowadziÊ Êwiczenie z wykorzystaniem dwóch perspektyw w kaĝdej sytuacji, kiedy potrzebujesz zrozumieÊ inny punkt widzenia. 9 Uĝyj metody z dwoma krzesïami, kiedy masz do czynienia z sytuacjÈ, w której nie czu- jesz siÚ pewnie i nie wiesz, czy sobie poradzisz. 9 Dodaj trzeciÈ pozycjÚ percepcyjnÈ w celu zdobycia wiÚkszej iloĂci informacji zwrotnych (zobacz sytuacjÚ jako bezstronny obserwator i zadaj sobie pytanie: „Co ta osoba by powiedziaïa?”). 256 NLP w szkole. Skrzynka narzēdziowa dla nauczyciela 9 Przeprowadě psychodramÚ wspólnie z kolegami lub wykorzystaj to Êwiczenie jako czÚĂÊ wiÚkszego szkolenia dla pracowników. Jak Ty zamierzasz wykorzystaĄ tē wiedzē? (Zapisz swoje pomysãy i przemyħlenia). Rozwój osobisty i skutecznoħĄ w pracy nauczyciela 54. Koão autorefleksji 257 SamoħwiadomoħĄ Samodyscyplina i wytrzymaãoħĄ ĦwiadomoħĄ pozostawania w zwiĎzku, narzēdzia wywierania wpãywu na innych Funkcjonowanie w zwiĎzkach, wywieranie wpãywu na innych * * * * * * * * * * 54. Koão autorefleksji Jak dostosowaĄ swoje postēpowanie do wãasnej osobowoħci i priorytetów Czy kiedykolwiek miaïeĂ wraĝenie, ĝe coĂ jest nie tak z TwojÈ pracÈ w profesji nauczycielskiej, ale nie wiesz do koñca, w czym tkwi problem? Moĝe odniosïeĂ kiedyĂ wraĝenie, ĝe niektóre aspekty Twojej pracy moĝna poprawiÊ, lecz nie wiesz, od czego naleĝy zaczÈÊ, by to zrobiÊ? ’atwo powiedzieÊ, ĝe nauczyciel powinien byÊ profesjonalistÈ, lecz jak w praktyce osiÈgnÈÊ to najprostszÈ drogÈ? To juĝ nie jest taka prosta sprawa. Poniĝ- sze narzÚdzie wykorzystujÈce poziomy myĂlenia umoĝliwia przeprowadzenie badania danych obszarów Twojej pracy. Jest to model opracowany przez Roberta Diltsa. Jak to zrobiĄ? Moĝesz to zrobiÊ jedynie w swojej wyobraěni, rozrysowujÈc caïÈ sytuacjÚ na kartce papieru. Najlepiej jednak wykonaÊ to Êwiczenie, stojÈc w swojej sali szkolnej (zaczynajÈc od jej Ărodka). Poniĝej znajduje siÚ opis Êwiczenia do wykonania w sali lekcyjnej (wymaga to przeniesienia czÚĂci ïawek, jednakĝe wiele osób uwaĝa, ĝe otoczenie klasy bardzo pomaga wczuÊ siÚ w rzeczywistÈ sytuacjÚ i okolicznoĂci prowadzenia lekcji). Ewentualnie moĝesz po prostu skopiowaÊ kartkÚ z wypisanymi czynnoĂciami (dziaïaniami) i zrobiÊ na niej notatki, tak jakbyĂ zadawaï sobie pytania. 1. Zajmij miejsce na Ărodku sali, w której uczysz. 2. Spójrz na kartkÚ z zasobami. Zapisz kaĝde sïowo na osobnej kartce papieru i uïóĝ kartki na podïodze, poczynajÈc od Ărodka. Wyobraě sobie wspóïĂrodkowe okrÚgi ze sïowem cel w Ărodku. 3. Stañ na kartce papieru ze sïowem cel i zastanów siÚ nad zasadnoĂciÈ pytañ zapisanych na arkuszu dziaïañ. 258 NLP w szkole. Skrzynka narzēdziowa dla nauczyciela 4. Przejdě przez wszystkie poziomy, analizujÈc kaĝde z pytañ i zastanawiajÈc siÚ nad nim. 5. ZwróÊ uwagÚ, jeĂli któryĂ z poziomów myĂlenia nie wspóïgra z Twoim celem. Jak siÚ teraz czujesz? Co musisz zmieniÊ, aby czuÊ siÚ bardziej komfortowo? Jakich innych zasobów potrzebujesz? 6. JeĂli przeszedïeĂ przez wszystkie poziomy i skoñczyïeĂ na poziomie otoczenie, wyjdě z okrÚgu i usiÈdě na jednym z miejsc, które zajmujÈ zwykle Twoi uczniowie. Wyobraě sobie, ĝe nie jesteĂ zadowolony z lekcji, którÈ przed chwilÈ poprowadziïeĂ. Obejrzyj tÚ sytuacjÚ w „kinie swojego umysïu” z perspektywy ucznia. Zadaj sobie pytania: 9 Co moi uczniowie powiedzieliby na temat swojego otoczenia edukacyjnego i swoich doĂwiadczeñ? 9 Czy moi uczniowie dostrzegliby mój cel, toĝsamoĂÊ i wartoĂci w otoczeniu, które tworzÚ, moje zachowania oraz demonstrowane przeze mnie umiejÚtnoĂci i moĝ- liwoĂci? 7. Na koñcu spójrz jeszcze raz na okrÚgi i zdecyduj,
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

NLP w szkole. Skrzynka narzędziowa dla nauczyciela
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: