Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00518 006532 19993897 na godz. na dobę w sumie
Nadzór i kontrola Państwowej Inspekcji Pracy warunków pracy u pracodawcy - ebook/pdf
Nadzór i kontrola Państwowej Inspekcji Pracy warunków pracy u pracodawcy - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 106
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-0542-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biznes >> rynek pracy
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Opracowanie stanowi  praktyczny poradnik dla pracodawców, służb kadrowych, członków zakładowych służb i komisji bhp, radców prawnych, mających ustawowy obowiązek nadzoru i kontroli warunków pracy w zakładzie pracy.

Zawiera bogaty zestaw informacji o funkcjonowaniu PIP wraz z praktycznymi objaśnieniami procedur kontrolnych i decyzyjnych tej instytucji, uwzględniając sądowoadministracyjną kontrolę legalności decyzji organów PIP.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

BIBLIOTEKA MONITORA PRAWA PRACY Tomasz Niedzi(cid:276)ski • Nadzór i kontrola Pa(cid:276)stwowej Inspekcji Pracy warunków pracy u pracodawcy Polecamy nasze publikacje z tego zakresu: MONITOR PRAWA PRACY Miesi(cid:266)cznik Andrzej Marian (cid:285)wi(cid:261)tkowski KODEKS PRACY. KOMENTARZ, wyd. 2 Komentarze Kodeksowe Małgorzata Barzycka-Banaszczyk PRAWO PRACY, wyd. 11 Skrypty Becka Beata Bury PRACA W GODZINACH NADLICZBOWYCH JAKO OBOWI(cid:260)ZEK PRACOWNIKA Monografi e Prawnicze Małgorzata Zych MOBBING W POLSKIM PRAWIE PRACY Biblioteka Monitora Prawa Pracy Ludwik Florek PRAWO PRACY, wyd. 10 Podr(cid:266)czniki Prawnicze KODEKS PRACY, wyd. 25 Teksty Ustaw Becka www.sklep.beck.pl Tomasz Niedzi(cid:276)ski Nadzór i kontrola Pa(cid:276)stwowej Inspekcji Pracy warunków pracy u pracodawcy Redakcja: Anna Kami(cid:276)ska © Wydawnictwo C. H. Beck 2008 Wydawnictwo C. H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: DTP Service Druk i oprawa: P.W.P. INTERDRUK, Warszawa ISBN 978-83-255-0542-4 Spis tre(cid:286)ci Obja(cid:286)nienie skrótów ............................................................................................ VII Wst(cid:266)p ....................................................................................................................... IX Rozdział I. Post(cid:266)powanie kontrolne i nadzorcze PIP .................................. 1.1. Prawne ograniczenia podj(cid:266)cia kontroli przedsi(cid:266)biorców ............................. 1.2. Utrudnianie kontroli inspektorowi pracy ...................................................... 1.3. Akty nadzoru stanowi(cid:261)ce wynik działa(cid:276) kontrolnych PIP ........................... 1.4. Obowi(cid:261)zek przestrzegania przepisów prawa pracy i przepisów bhp jako przesłanka obj(cid:266)cia nadzorem oraz kontrol(cid:261) PIP ................................... 9 1.5. Nakaz inspektora pracy z zakresu bhp ......................................................... 10 1.6. Struktura nakazu inspektora pracy i czynno(cid:286)ci z tym zwi(cid:261)zane ................... 14 1.7. Nakaz płatniczy inspektora pracy ................................................................. 15 1.8. Nietypowe formy interwencji inspektorów pracy a zakres swobody pracodawcy w wykonaniu wniosków i zalece(cid:276) inspektorów pracy .................... 18 1.9. Wyst(cid:261)pienia pokontrolne organów PIP ......................................................... 19 1 3 7 1 Rozdział II. Weryfikacja rozstrzygni(cid:266)ć PIP w administracyjnym toku instancji (odwołanie) ...................................................................................... 23 2.1. Odwołanie od nakazów organów PIP ........................................................... 23 2.2. Terminy do wniesienia odwołania od nakazów inspektorów pracy .............. 26 2.3. Mo(cid:298)liwo(cid:286)ć usprawiedliwienia opó(cid:296)nienia i przywrócenia terminu do wniesienia odwołania ..................................................................................... 27 2.4. Rodzaje decyzji organu odwoławczego PIP ................................................. 30 2.5. Wstrzymanie natychmiastowego wykonania decyzji w przypadku wniesienia odwołania .......................................................................................... 32 2.6. Rozpatrywanie odwoła(cid:276) od decyzji inspektorów pracy ............................... 33 Rozdział III. Mo(cid:298)liwo(cid:286)ć wzruszenia rozstrzygni(cid:266)ć ostatecznych organów PIP w drodze nadzwyczajnych (cid:286)rodków weryfikacji aktów administracyjnych ............................................................................. 35 3.1. Zakres stosowania przepisów post(cid:266)powania administracyjnego przed organami PIP w stosunku do pracowników ............................................... 35 3.2. Zasada trwało(cid:286)ci decyzji organów PIP ......................................................... 37 V Spis tre(cid:286)ci 3.3. Uchylenie, zmiana ostatecznych decyzji organów PIP z powodu wad prawnych decyzji ......................................................................................... 39 3.4. Wyga(cid:286)ni(cid:266)cie decyzji organów PIP ................................................................ 41 3.5. Stwierdzenie niewa(cid:298)no(cid:286)ci rozstrzygni(cid:266)ć PIP z powodu wad decyzji organów PIP ............................................................................................ 44 3.6. Wzruszenie decyzji organów PIP przez Głównego Inspektora Pracy w trybie nadzoru lub stanu nagłej konieczno(cid:286)ci .................................................. 49 3.7. Wstrzymanie wykonalno(cid:286)ci decyzji organów PIP – w toku weryfikacji decyzji PIP wzmocnienie ochrony interesu pracodawcy ................ 51 3.8. Wznowienie post(cid:266)powania kontrolnego organów PIP na wniosek ............... 54 Rozdział IV. S(cid:261)dowa kontrola legalno(cid:286)ci rozstrzygni(cid:266)ć organów PIP ... 63 4.1. Prawo wniesienia skargi do s(cid:261)du administracyjnego ................................... 63 4.2. Skarga kasacyjna do NSA ............................................................................. 66 4.3. Skarga na przewlekło(cid:286)ć post(cid:266)powania s(cid:261)du administracyjnego .................. 67 4.4. Post(cid:266)powanie mediacyjne przed s(cid:261)dem administracyjnym w sprawach rozstrzyganych przez PIP ................................................................. 69 Rozdział V. Przymusowe wykonanie nakazów i decyzji organów PIP. Post(cid:266)powanie egzekucyjne ........................................................................... 76 5.1. Prawne podstawy egzekucji administracyjnej aktów administracyjnych PIP ......................................................................................... 76 5.2. Rodzaje rozstrzygni(cid:266)ć organów PIP podlegaj(cid:261)cych egzekucji administracyjnej ................................................................................................... 77 5.3. Podmioty post(cid:266)powania egzekucyjnego w PIP ............................................ 78 5.4. Status prawny pracowników zatrudnionych u dłu(cid:298)nika ............................... 80 5.5. Czynno(cid:286)ci wyja(cid:286)niaj(cid:261)ce PIP poprzedzaj(cid:261)ce wszcz(cid:266)cie post(cid:266)powania egzekucyjnego (upomnienie) ........................................................ 81 5.6. Prowadzenie egzekucji administracyjnej obowi(cid:261)zków nało(cid:298)onych w drodze nakazu inspektora pracy ....................................................................... 84 5.7. (cid:285)rodki dyscyplinuj(cid:261)ce wykonanie obowi(cid:261)zków o charakterze niepieni(cid:266)(cid:298)nym wynikaj(cid:261)cych z decyzji organów PIP .......................................... 86 5.8. Kontrola s(cid:261)dowoadministracyjna post(cid:266)powania egzekucyjnego ................. 88 VI Obja(cid:286)nienie skrótów 1. (cid:295)ródła prawa KC ..................................... KK ..................................... KP ...................................... KPA ................................... KPC ................................... PIPU .................................. PostEgzekAdm .................... PrBud ................................ PrPostS(cid:261)dAdm .................. RehZawNiep ..................... SwobodaGospU ............. 2. Czasopisma ustawa z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 z pó(cid:296)n. zm.) ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) ustawa z 26.6.1974 r. – Kodeks pracy (t.jedn.: Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) ustawa z 14.6.1960 r. – Kodeks post(cid:266)powania administra- cyjnego (t.jedn.: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, 1071 ze zm.). ustawa z 17.11.1964 r. – Kodeks post(cid:266)powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) ustawa z 13.4.2007 r. o Pa(cid:276)stwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. Nr 89, poz. 589) ustawa z 17.6.1966 r. o post(cid:266)powaniu egzekucyjnym w admi- nistracji (t. jedn.: Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) ustawa z 7.7.1994 r. – Prawo budowlane (t.jedn.: Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.). ustawy z 30.3.2002 r. – Prawo o post(cid:266)powaniu przed s(cid:261)dami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) ustawa z 27.8.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.jedn.: Dz.U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92) ustawa z 2.7.2004 r. o swobodzie działalno(cid:286)ci gospodar- czej (Dz.U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.) MoP ................................... Monitor Prawniczy ONSA ................................ Orzecznictwo Naczelnego S(cid:261)du Administracyjnego OSN ................................... Orzecznictwo S(cid:261)du Najwy(cid:298)szego OSNAPiUS ....................... Orzecznictwo S(cid:261)du Najwy(cid:298)szego – Izba Administracyjna Pracy i Ubezpiecze(cid:276) Społecznych OSP ................................... Orzecznictwo S(cid:261)dów Polskich OSPiKA ............................. Orzecznictwo S(cid:261)dów Polskich i Komisji Arbitra(cid:298)owych PiP ..................................... Pa(cid:276)stwo i Prawo PiZS ................................... Praca i Zabezpieczenie Społeczne VII Obja(cid:286)nienie skrótów PP ...................................... Prawo Pracy Sł. Prac. ............................. Słu(cid:298)ba Pracownicza 3. Organy orzekaj(cid:261)ce NSA ................................... Naczelny S(cid:261)d Administracyjny SN ..................................... S(cid:261)d Najwy(cid:298)szy TK ..................................... Trybunał Konstytucyjny TS ...................................... Trybunał Sprawiedliwo(cid:286)ci 4. Inne artykuł bezpiecze(cid:276)stwo i higiena pracy cz(cid:266)(cid:286)ć litera i tym podobny (-a, -e) art. ..................................... bhp ..................................... cz. ...................................... Dz.U. ................................. Dziennik Ustaw lit. ...................................... itp. ..................................... m.in. .................................. mi(cid:266)dzy innymi nast(cid:266)pny (-a, -e) nast. ................................... niepublikowany (-a, -e) niebubl. .............................. na przykład np. ...................................... numer nr, Nr ................................. op.cit. ................................. opus citatum PIP ..................................... Pa(cid:276)stwowa Inspekcja Pracy PIS ..................................... Pa(cid:276)stwowa Inspekcja Sanitarna pkt ..................................... por. .................................... r. ........................................ red. .................................... rozdz. ................................. s. ........................................ t. ........................................ tj. ....................................... t.jedn. ................................. tzn. ..................................... UE ..................................... Unia Europejska ust(cid:266)p ust. ..................................... w. ....................................... wiek ww. .................................... wy(cid:298)ej wymieniony (-a) z. ........................................ zd. ...................................... zł ........................................ zob. .................................... z pó(cid:296)n. zm. ........................ punkt porównaj rok redakcja rozdział strona tom takich jak tekst jednolity tak zwany (-a) zeszyt zdanie złotych zobacz z pó(cid:296)niejszymi zmianami VIII Wst(cid:266)p Z dniem 1.7.2007 r. weszła w (cid:298)ycie nowa PIPU. Ustanowiła ona PIP jako organ pa(cid:276)stwowy do sprawowania nadzoru i kontroli nad przestrzeganiem przepisów prawa pracy, a w szczególno(cid:286)ci przepisów i zasad bhp oraz przepisów dotycz(cid:261)cych zatrudnienia i innej pracy zarobkowej. Wszystkie podmioty b(cid:266)d(cid:261)ce pracodawcami podlegaj(cid:261) kontroli PIP w zakresie przestrzegania prawa pracy. W przedmiocie bhp oraz kontroli legalno(cid:286)ci zatrudnienia PIP podlegaj(cid:261) tak(cid:298)e przedsi(cid:266)biorcy za- trudniaj(cid:261)cy pracowników na innej podstawie ni(cid:298) stosunek pracy, w tym równie(cid:298) przedsi(cid:266)biorcy wykonuj(cid:261)cy na własny rachunek działalno(cid:286)ć gospodarcz(cid:261). Na tle innych inspekcji pa(cid:276)stwowych i organów kontroli pa(cid:276)stwowej PIP – w swym obecnym kształcie – wyró(cid:298)nia si(cid:266) szerokim zakresem kompetencji kontrolnych i nadzorczych, a ponadto z mocy PIPU zajmuje si(cid:266) cał(cid:261) problematyk(cid:261) kontroli prawa pracy. Przepisy PIPU reguluj(cid:261) problematyk(cid:266) o zasadniczym znaczeniu dla funkcjono- wania stosunków zatrudnieniowych w Polsce – dotycz(cid:261) (cid:298)ywotnych spraw społe- cze(cid:276)stwa, tj. prawnej ochrony pracy. Działalno(cid:286)ć PIP słu(cid:298)y zapewnieniu respekto- wania przepisów i zakresu prawa pracy i zasad bhp przez podmioty zatrudniaj(cid:261)ce pracowników, w tym prowadz(cid:261)ce działalno(cid:286)ć gospodarcz(cid:261). Ustawa wprowadza wiele nowych rozwi(cid:261)za(cid:276) prawnych, zwi(cid:261)zanych z kontrol(cid:261) i nadzorem inspekcji pracy. Poszerzeniu uległy zwłaszcza procedury kontrolne i decyzyjne tych organów. Celem postawionym przez autora jest wskazanie prawnych instytucji umo(cid:298)liwia- j(cid:261)cych władcze wkraczanie inspekcji pracy w swobodn(cid:261) działalno(cid:286)ć gospodarcz(cid:261) pracodawcy oraz w funkcjonowanie innych kontrolnych podmiotów, mo(cid:298)liwo(cid:286)ć ochrony uprawnie(cid:276) tych podmiotów przed nadmiern(cid:261) ingerencj(cid:261) inspekcji pra- cy. Pa(cid:276)stwowa Inspekcja Pracy jako organ pa(cid:276)stwowy specjalistycznej kontroli i nadzoru warunków pracy w Polsce działa w formach administracyjnoprawnych i w zwi(cid:261)zku z tym musi korzystać z rozwi(cid:261)za(cid:276), jakie w tym zakresie zostały wy- pracowane przez ustawodawstwo i doktryn(cid:266) prawa administracyjnego. Z uwagi na krótki okres obowi(cid:261)zywania nowej ustawy stosowanie jej prze- pisów w niektórych przypadkach mo(cid:298)e być utrudnione. Niniejsza publikacja ma na celu wyja(cid:286)nienie mog(cid:261)cych powstać w(cid:261)tpliwo(cid:286)ci. Opracowanie ma stanowić praktyczny poradnik dla pracodawców, słu(cid:298)b kadrowych, członków zakładowych słu(cid:298)b i komisji bhp, radców prawnych, maj(cid:261)cych ustawowy obowi(cid:261)zek nadzoru i kontroli warunków pracy w zakładzie. IX Wst(cid:266)p Publikacja zawiera bogaty zestaw informacji o funkcjonowaniu PIP wraz z praktycznymi obja(cid:286)nieniami dotycz(cid:261)cymi procedur kontrolnych i decyzyjnych tej instytucji, uwzgl(cid:266)dniono tak(cid:298)e s(cid:261)dowoadministracyjn(cid:261) kontrol(cid:266) legalno(cid:286)ci decyzji organów PIP. Warszawa, 14.10.2008 r. Rozdział I. Post(cid:266)powanie kontrolne i nadzorcze PIP 1.1. Prawne ograniczenia podj(cid:266)cia kontroli przedsi(cid:266)biorców Na organy administracji publicznej wykonuj(cid:261)ce zadania kontrolne Swoboda- GospU w art. 9 nało(cid:298)yła ogólny obowi(cid:261)zek działania z poszanowaniem uzasad- nionych interesów przedsi(cid:266)biorców. Dotyczy to zwłaszcza wykonywania przez organy administracji nadzoru i kontroli u przedsi(cid:266)biorców. Ustawa ta okre(cid:286)la ogólne reguły przeprowadzania kontroli. Wprowadza szczególne gwarancje, które znacz(cid:261)co zmieniły sytuacj(cid:266) prawn(cid:261) przedsi(cid:266)biorcy jako kontrolowanego podmiotu. Chodzi tu mianowicie o obowi(cid:261)zek dor(cid:266)czenia przez organy kon- trolne upowa(cid:298)nienia, ograniczenia liczby kontroli oraz czasu ich trwania. W PIPU wskazano minimum wymaga(cid:276) formalnych informacji, które musi zawierać upowa(cid:298)nienie do przeprowadzenia kontroli u podmiotu b(cid:266)d(cid:261)cego przed- si(cid:266)biorc(cid:261). Istotne jest to, (cid:298)e zgodnie z art. 24 ust. 4 PIPU w upowa(cid:298)nieniu inspek- tora pracy do kontroli przedsi(cid:266)biorcy musi znale(cid:296)ć si(cid:266) m.in. okre(cid:286)lenie zakresu kontroli, pouczenie o prawach i obowi(cid:261)zkach kontrolowanego przedsi(cid:266)biorcy, a tak(cid:298)e data rozpocz(cid:266)cia i przewidziany termin zako(cid:276)czenia kontroli. Jedno- cze(cid:286)nie w PIPU wskazano osoby uprawnione do wystawiania upowa(cid:298)nie(cid:276) do kon- troli. S(cid:261) nimi Główny Inspektor Pracy i jego zast(cid:266)pcy, okr(cid:266)gowy inspektor pracy i jego zast(cid:266)pcy, czyli osoby pełni(cid:261)ce kierownicze funkcje w organach PIP. Prze- pisy PIPU przewiduj(cid:261) dla okr(cid:266)gowych inspektorów pracy mo(cid:298)liwo(cid:286)ć udzielania upowa(cid:298)nienia innym pracownikom PIP. Przedsi(cid:266)biorca mo(cid:298)e zatem protestować, je(cid:298)eli upowa(cid:298)nienie nie zawiera wymienionych elementów, i (cid:298)(cid:261)dać dor(cid:266)czenia prawidłowo wystawionego upowa(cid:298)nienia. Natomiast nie mo(cid:298)e to prowadzić do wydłu(cid:298)enia ustalonego wcze(cid:286)niej okresu, w którym kontrola inspekcji pracy u przedsi(cid:266)biorcy ma si(cid:266) zako(cid:276)czyć. Zakres kontroli nie mo(cid:298)e te(cid:298) wykraczać poza upowa(cid:298)nienie. Od tej zasady nie przewiduje si(cid:266) wyj(cid:261)tków. Przedłu(cid:298)enie czasu kontroli wcze(cid:286)niej okre(cid:286)lonego w upowa(cid:298)nieniu wymaga uzasadnienia na pi(cid:286)mie (art. 24 ust. 4 pkt 6 PIPU). Nie jest to zatem pozostawione swobodnemu uznaniu organu kontroluj(cid:261)cego – inspektorów pracy. Ze SwobodaGospU wynika, 1 Nadzór i kontrola Pa(cid:276)stwowej Inspekcji Pracy warunków pracy u pracodawcy (cid:298)e upowa(cid:298)nienie inspektora pracy do kontroli powinno być okazane przedsi(cid:266)biorcy i wpisane do ksi(cid:261)(cid:298)ki kontroli przed podj(cid:266)ciem dalszych czynno(cid:286)ci kontrolnych. Wa(cid:298)nym zagadnieniem maj(cid:261)cym znaczenie dla przedsi(cid:266)biorcy jest okre(cid:286)lenie w upowa(cid:298)nieniu zakresu przedmiotowego kontroli PIP i stopnia szczegółowo(cid:286)ci materii prawa pracy, która ma być poddana kontroli. W PIPU okre(cid:286)lono przykładowo te zagadnienia prawa pracy, które powinny być w szczególno(cid:286)ci kontrolowane. Wymieniono w(cid:286)ród nich przepisy dotycz(cid:261)- ce stosunku pracy, wynagrodze(cid:276) za prac(cid:266) i innych (cid:286)wiadcze(cid:276) wynikaj(cid:261)cych ze stosunku pracy, czasu pracy, urlopów, młodocianych i osób niepełnosprawnych. Zarysowany zakres kontroli PIP nie jest zupełny, mo(cid:298)e być w ró(cid:298)nym czasie w(cid:266)(cid:298)szy lub szerszy w zale(cid:298)no(cid:286)ci od konkretnej sytuacji, np. rozpocz(cid:266)cia dzia- łalno(cid:286)ci pracodawcy, rodzaju wyst(cid:266)puj(cid:261)cych zagro(cid:298)e(cid:276) i narusze(cid:276) prawa pracy. W (cid:286)wietle obecnego stanu prawnego reguluj(cid:261)cego działalno(cid:286)ć PIP i obserwowanej w ustawodawstwie tendencji zakres kontroli PIP nie jest zamkni(cid:266)ty i ulega ci(cid:261)- głym rozszerzeniom na podstawie ustaw szczególnych. Dlatego te(cid:298) szczegółowe okre(cid:286)lenie w upowa(cid:298)nieniu zagadnie(cid:276) przedmiotu kontroli PIP mo(cid:298)e okazać si(cid:266) formalnie trudne, a nawet niemo(cid:298)liwe w realizacji. Z uwagi na szeroki zakres prawa pracy i podstawowy cel kontroli PIP, jakim jest zapewnienie praworz(cid:261)dno- (cid:286)ci w stosunkach pracy, upowa(cid:298)nienie do kontroli inspekcji pracy ze swej natury musi być okre(cid:286)lone ogólnie. Wskazane jest jednak, aby w upowa(cid:298)nieniu rozdzielić zagadnienia prawa pracy od zagadnie(cid:276) technicznego bezpiecze(cid:276)stwa pracy. Z porównania recypowanych rozwi(cid:261)za(cid:276) z obydwu ustaw wynika „zasada pierwsze(cid:276)stwa” PIPU, poniewa(cid:298) normy szczególne tej ustawy dotycz(cid:261)ce kon- troli przedsi(cid:266)biorcy przewiduj(cid:261) mo(cid:298)liwo(cid:286)ć przeprowadzenia kontroli w sposób niezwłoczny, po okazaniu legitymacji słu(cid:298)bowej upowa(cid:298)niaj(cid:261)cej do wykony- wania takich czynno(cid:286)ci, a upowa(cid:298)nienie mo(cid:298)na doł(cid:261)czyć pó(cid:296)niej – w terminie 7 dni od ich podj(cid:266)cia. Ustawa do wszcz(cid:266)cia post(cid:266)powania kontrolnego u przedsi(cid:266)biorcy bez upo- wa(cid:298)nienia wymaga, aby zaistniały okoliczno(cid:286)ci faktyczne uzasadniaj(cid:261)ce jego niezwłoczne podj(cid:266)cie. Niezwłoczno(cid:286)ć w prawie jest najcz(cid:266)(cid:286)ciej uto(cid:298)samiana z działaniem bez zb(cid:266)dnej zwłoki (opó(cid:296)nienia). Przede wszystkim kontrola inspekcji pracy w tym trybie mo(cid:298)e nast(cid:261)pić wówczas, gdy istnieje ryzyko utraty materiału dowodowego stwierdzaj(cid:261)cego popełnienie nieprawidłowo(cid:286)ci z zakresu prawa pracy albo zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przest(cid:266)pstwa przeciwko prawom osób wykonuj(cid:261)cych prac(cid:266) zarobkow(cid:261) lub popełnienia wykroczenia prze- ciwko prawom pracowników. Niemniej jednak przedsi(cid:266)biorca b(cid:261)d(cid:296) pracodawca mo(cid:298)e zakwestionować kontrol(cid:266) przeprowadzon(cid:261) tylko na podstawie okazania samej legitymacji słu(cid:298)bowej i odmówić poddania si(cid:266) kontroli w tym trybie. 2 Rozdział I. Post(cid:266)powanie kontrolne i nadzorcze PIP 1.2. Utrudnianie kontroli inspektorowi pracy Uniemo(cid:298)liwienie inspektorowi pracy kontroli zakładu pracy, nieudost(cid:266)pnienie mu pomieszcze(cid:276), nieudzielenie niezb(cid:266)dnych informacji nara(cid:298)aj(cid:261) pracodawc(cid:266) b(cid:261)d(cid:296) inny podmiot poddany kontroli na odpowiedzialno(cid:286)ć karn(cid:261) z art. 225 § 2 KK. Przest(cid:266)pstwem okre(cid:286)lonym w komentowanym przepisie jest utrudnienie lub udaremnienie wykonania czynno(cid:286)ci słu(cid:298)bowej osobie uprawnionej do kontroli w zakresie inspekcji pracy lub osobie do pomocy jej przybranej. Przez udaremnienie nale(cid:298)y rozumieć całkowite uniemo(cid:298)liwienie przeprowadzenia czynno(cid:286)ci kontrolnych (niewpuszczenie inspektora pracy na teren lub do obiektu, który ma być skontrolowany, uniemo(cid:298)liwienie dost(cid:266)pu do urz(cid:261)dze(cid:276), nieudost(cid:266)p- nienie dokumentacji itp.). Natomiast przez utrudnienie nale(cid:298)y rozumieć zakłócenie realizacji czynno(cid:286)ci kontrolnych, w tym działania zmierzaj(cid:261)ce do jej ograniczenia (mo(cid:298)e to np. polegać na udzieleniu dost(cid:266)pu tylko do niektórych dokumentów)1. Nie b(cid:266)dzie zatem odpowiadał za utrudnienie przeprowadzenia kontroli pracodawca lub osoba działaj(cid:261)ca w jego imieniu, która swoim zachowaniem nie naruszyła reguł post(cid:266)powania obowi(cid:261)zuj(cid:261)cych w danej sytuacji. Nie b(cid:266)dzie utrudnieniem zakłócenie, które wprawdzie wpływa na przebieg kontroli inspektora pracy, ale nie ogranicza mo(cid:298)liwo(cid:286)ci realizowania celów kontroli prawa pracy (np. pracodawca odmówił obecno(cid:286)ci przy poszczególnych czynno(cid:286)ciach kontrolnych, dla przeprowadzenia których jego obecno(cid:286)ć nie była konieczna, i nie wyznaczył innej osoby do jego reprezentowania). Przest(cid:266)p- stwo z art. 225 § 2 KK mog(cid:261) popełnić, oprócz pracodawcy, tak(cid:298)e inne osoby upowa(cid:298)nione do działania w jego imieniu. Natomiast podmiotem przest(cid:266)pstwa z art. 225 § 2 KK mo(cid:298)e być ka(cid:298)dy pracownik zakładu pracy. Zdaniem A. Zolla, aby poci(cid:261)gn(cid:261)ć do odpowiedzialno(cid:286)ci za utrudnianie inspektorowi realizacji jego działa(cid:276) kontrolnych, wpływ na przebieg kontroli inspekcji pracy musi być istotny (konieczno(cid:286)ć u(cid:298)ycia (cid:286)rodków nadzwyczajnych, np. pomocy policji lub istotnego wydłu(cid:298)enia przeprowadzonej kontroli). Utrudnianie działalno(cid:286)ci organów PIP w szczególno(cid:286)ci uniemo(cid:298)liwienie prowadzenia wizytacji zakładu pracy lub nieudzielenie informacji niezb(cid:266)dnych do wykonywania jej zada(cid:276) wyczerpuje jednocze(cid:286)nie znamiona wykroczenia przeciwko prawom pracownika z art. 283 § 2 pkt 8 KP. Jednak(cid:298)e rozwa(cid:298)aj(cid:261)c stosunek art. 225 § 2 KK do art. 283 § 2 pkt 8 KP i ich zbiegu, nale(cid:298)y doj(cid:286)ć do wniosku, (cid:298)e wraz z wej(cid:286)ciem w (cid:298)ycie Kodeksu karnego z 1997 r. wykroczenie pracodawcy polegaj(cid:261)ce na utrudnianiu działal- no(cid:286)ci organu PIP zostało jednak wchłoni(cid:266)te przez przest(cid:266)pstwo z art. 225 § 2 KK2. Przyj(cid:266)cie tej koncepcji oznacza zaostrzenie odpowiedzialno(cid:286)ci pracodawcy, 1 A. Marek, Kodeks karny. Komentarz, Kraków 2006, s. 235. 2 A. Zoll, Kodeks karny. Komentarz, Kraków 2006, s. 771. 3 Nadzór i kontrola Pa(cid:276)stwowej Inspekcji Pracy warunków pracy u pracodawcy poniewa(cid:298) czyny maj(cid:261)ce dot(cid:261)d znamiona wykroczenia stały si(cid:266) przest(cid:266)pstwem zagro(cid:298)onym kar(cid:261) pozbawienia wolno(cid:286)ci w wysoko(cid:286)ci do 3 lat. Nale(cid:298)y zwrócić uwag(cid:266), (cid:298)e mimo nowelizacji Kodeksu pracy wykroczenie wymienione w art. 283 § 2 pkt 8 KP nadal pozostało. Z uwagi na znaczenie Kodeksu pracy w systemie prawa pracy, reguluj(cid:261)cego m.in. odpowiedzialno(cid:286)ć pracodawcy za wykroczenia przeciwko prawom pracownika, konieczne wydaje si(cid:266) wyra(cid:296)ne uregulowanie tej cz(cid:266)(cid:286)ci przepisów i ewentualne ich usuni(cid:266)cie. Zasada, (cid:298)e nie mo(cid:298)na równocze(cid:286)nie podejmować i prowadzić wi(cid:266)cej ni(cid:298) jednej kontroli działalno(cid:286)ci przedsi(cid:266)biorcy, któr(cid:261) wprowadziła do naszego prawa SwobodaGospU, nie dotyczy inspekcji pracy. Ta mo(cid:298)e bowiem wkro- czyć do ka(cid:298)dego zakładu w toku kontroli prowadzonej przez inny organ. Zapisy SwobodaGospU dotycz(cid:261)ce kontroli przedsi(cid:266)biorcy przez organy PIP umo(cid:298)liwiaj(cid:261) istnienie w jednym czasie kontroli inspekcji pracy i innych organów kontroli, gdy przeprowadzenie tej kontroli jest niezb(cid:266)dne do prowadzonego przeciwko przedsi(cid:266)biorcy (cid:286)ledztwa lub dochodzenia b(cid:261)d(cid:296) jest uzasadnione zagro(cid:298)eniem (cid:298)ycia lub zdrowia. Tak szeroko zakrojony zakres wyj(cid:261)tków oznacza, (cid:298)e w praktyce ta wa(cid:298)na, z punktu widzenia gwarantowania swobody gospodarczej w stosunku do kontroli organów PIP, dla przedsi(cid:266)biorców zasada b(cid:266)dzie iluzoryczna. Równie(cid:298) druga zasada ograniczenia czasu trwania wszystkich kontroli przedsi(cid:266)biorcy w skali roku kalendarzowego (4–8 tygodni) w okre(cid:286)lonych wy(cid:298)ej sytuacjach nie dotyczy kontroli organów PIP. Niemniej jednak kontrolowanemu przedsi(cid:266)- biorcy przysługuje prawo oceny czasu trwania kontroli inspekcji pracy w aspek- cie przekroczenia limitów czasowych wynikaj(cid:261)cych ze SwobodaGospU. Je(cid:298)eli przedsi(cid:266)biorca stwierdzi, (cid:298)e kontrola przebiega za wolno i jest przewlekła, mo(cid:298)e zło(cid:298)yć ponaglenie do okr(cid:266)gowego inspektoratu pracy. Okr(cid:266)gowy inspektor pracy mo(cid:298)e wówczas wyznaczyć termin zako(cid:276)czenia kontroli, zarz(cid:261)dzić wyja(cid:286)nienie przyczyn jej przedłu(cid:298)ania, a w razie potrzeby podj(cid:261)ć (cid:286)rodki zapobiegaj(cid:261)ce naru- szaniu limitów czasu kontroli w przyszło(cid:286)ci. Zarzut nadmiernego przedłu(cid:298)ania kontroli inspekcji pacy, ponad limit ustalony w upowa(cid:298)nieniu, mo(cid:298)e tak(cid:298)e zgło- sić pracodawca nieb(cid:266)d(cid:261)cy przedsi(cid:266)biorc(cid:261). Przepisy PIPU nie okre(cid:286)laj(cid:261) jednak maksymalnych terminów trwania kontroli u tej kategorii pracodawców. Wydaje si(cid:266), (cid:298)e mimo to mo(cid:298)na przyj(cid:261)ć, i(cid:298) mog(cid:261) oni kwestionować przedłu(cid:298)enie czasu kontroli, je(cid:298)eli ta wykracza poza limit okre(cid:286)lony w upowa(cid:298)nieniu. Ponadto o czasie trwania kontroli w skali roku w stosunku do przedsi(cid:266)biorcy mo(cid:298)e decydować jej rezultat, a zwłaszcza rodzaj stwierdzonych przez inspektora pracy nieprawidłowo(cid:286)ci w zakresie prawa pracy. Ze SwobodaGospU z art. 83 ust. 4 wynika, (cid:298)e je(cid:298)eli wyniki kontroli wyka(cid:298)(cid:261) „ra(cid:298)(cid:261)ce” naruszenie przepisów prawa pracy przez przedsi(cid:266)biorc(cid:266), wówczas mo(cid:298)na przeprowadzić powtórn(cid:261) kontrol(cid:266) w tym samym zakresie przedmiotowym w danym roku kalendarzowym, a co istotne – czasu jej trwania nie wlicza si(cid:266) do limitu czasu rocznego, który 4 Rozdział I. Post(cid:266)powanie kontrolne i nadzorcze PIP ustawowo jest przewidziany dla czynno(cid:286)ci kontrolnych prowadzonych u przed- si(cid:266)biorców. Naruszenia przepisów prawa pracy mog(cid:261) wyst(cid:266)pować w ró(cid:298)nym zakresie. Poj(cid:266)cie ra(cid:298)(cid:261)cego naruszenia przepisów prawa pracy niew(cid:261)tpliwie nale(cid:298)y do kategorii poj(cid:266)ć ocennych. Ustawodawca nie precyzuje, o które konkretnie przepisy prawa pracy tutaj chodzi. Nie ka(cid:298)de naruszenie przepisów prawa pracy ma charakter ra(cid:298)(cid:261)cy. Mo(cid:298)na ogólnie powiedzieć, (cid:298)e ra(cid:298)(cid:261)ce naruszenie prawa to takie, które charakteryzuje si(cid:266) wysokim stopniem winy u sprawcy czynu, jest dla ka(cid:298)dego oczywiste i wywołuje społeczn(cid:261) dezaprobat(cid:266)1. Za ra(cid:298)(cid:261)ce zdaniem W. Muszalskiego nale(cid:298)ałoby uznać naruszenie prawa powa(cid:298)ne, widoczne i nega- tywnie oceniane przez osoby trzecie2. Wydaje si(cid:266), (cid:298)e powtórne przeprowadzenie kontroli u danego przedsi(cid:266)biorcy w tym samym zakresie przedmiotowym w danym roku kalendarzowym przez inspektora pracy musi być spowodowane naruszeniem przepisów prawa pracy w rozumieniu art. 9 KP, które ma cechy ra(cid:298)(cid:261)ce. Je(cid:298)eli chodzi o wymóg proceduralny, od którego zale(cid:298)y druga kontrola inspektora pracy, wydaje si(cid:266), (cid:298)e musz(cid:261) istnieć ustalenia z poprzedniej kontroli uj(cid:266)te w protokole, zawieraj(cid:261)ce opis stwierdzonych narusze(cid:276) prawa pracy. W upowa(cid:298)nieniu do ponownej kontroli powinien znale(cid:296)ć si(cid:266) zapis, (cid:298)e naruszenie przepisów prawa pracy przez przedsi(cid:266)biorc(cid:266) stwierdzonych przy poprzedniej kontroli nast(cid:261)piło „w sposób ra(cid:298)(cid:261)cy”. Zdaje si(cid:266) te(cid:298) nie budzić w(cid:261)tpliwo(cid:286)ci, (cid:298)e ta druga kontrola mo(cid:298)e być przeprowadzona w dowolnym czasie w skali roku kalendarzowego, jednak musi dotyczyć narusze(cid:276) przez pracodawc(cid:266) przepisów prawa pracy, co nie wyklucza, (cid:298)e strona przedmiotowa narusze(cid:276) tych przepisów mo(cid:298)e być inna. Na tle tych rozwa(cid:298)a(cid:276) nale(cid:298)y zauwa(cid:298)yć, (cid:298)e tryb i procedura wszczynania kon- troli, w stosunku do innych ni(cid:298) przedsi(cid:266)biorców podmiotów, przez organy PIP mimo nowelizacji PIPU nie s(cid:261) w pełni jednolite, chocia(cid:298) pod wzgl(cid:266)dem prawnym s(cid:261) to przecie(cid:298) te same czynno(cid:286)ci kontrolne. Ustawodawca nie do ko(cid:276)ca wykazał si(cid:266) konsekwencj(cid:261) w reformowaniu procedury kontrolnej PIP, gdy(cid:298) upowa(cid:298)nienie inspektora pracy do kontroli jest tylko okazywane przedsi(cid:266)biorcy (art. 24 ust. 3 PIPU), nie za(cid:286) dor(cid:266)czane, jak to ma miejsce w przypadku innych organów kon- troli i wymogów SwobodaGospU. Upowa(cid:298)nienie okre(cid:286)la przecie(cid:298) m.in. zakres przedmiotowy kontroli, jak równie(cid:298) przewidywany termin jej zako(cid:276)czenia. Jest to o tyle niezrozumiałe, (cid:298)e inne organy kontroli pa(cid:276)stwowej wg SwobodaGospU obowi(cid:261)zane s(cid:261) zostawić przedsi(cid:266)biorcy upowa(cid:298)nienie do przeprowadzenia kon- troli. Czynno(cid:286)ci kontrolne, co jest zastrze(cid:298)one w art. 79 ust. 1 SwobodaGospU, mog(cid:261) być wykonywane przez te organy dopiero po dor(cid:266)czeniu takiego upowa(cid:298)- nienia. Skoro na etapie podejmowania kontroli u przedsi(cid:266)biorcy przez inne organy pa(cid:276)stwowe wymóg dor(cid:266)czenia upowa(cid:298)nienia kontrolera jest rygorystyczny i jest 1 J. Wratny, Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa 2003, s. 632. 2 W. Muszalski, Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa 2003, s. 1065. 5 Nadzór i kontrola Pa(cid:276)stwowej Inspekcji Pracy warunków pracy u pracodawcy warunkiem rozpocz(cid:266)cia kontroli, to trudno zrozumieć brak takiej regulacji prawnej w PIPU. Ujmuj(cid:261)c zagadnienie kontroli przedsi(cid:266)biorcy od strony proceduralnej, zwi(cid:261)zanie pisemnym upowa(cid:298)nieniem inspektora pracy dokonuj(cid:261)cego kontrol(cid:266) mo(cid:298)e mieć realne znaczenie dla interesu podmiotu gospodarczego. Z tego te(cid:298) punktu widzenia zakres przedmiotowy wystawionego upowa(cid:298)nienia organu PIP powinien być okre(cid:286)lony w miar(cid:266) precyzyjnie, tym bardziej (cid:298)e podmiot kontro- lowany – przedsi(cid:266)biorca mo(cid:298)e ponie(cid:286)ć koszty, przygotowuj(cid:261)c si(cid:266) do kontroli, a nast(cid:266)pnie mo(cid:298)e okazać si(cid:266), i(cid:298) musi spełnić dalsze wymagania stawiane przez organ kontroluj(cid:261)cy. Problem ten dostrzegaj(cid:261) te(cid:298) organy PIP i dlatego w praktyce dor(cid:266)czaj(cid:261) upowa(cid:298)nienie do kontroli wszystkim kontrolowanym podmiotom. Pracodawca – przedsi(cid:266)biorca, podobnie jak inny podmiot gospodarczy, ma jednak prawo domagać si(cid:266) dor(cid:266)czenia upowa(cid:298)nienia organów PIP do kontroli, za(cid:286) organ PIP zobowi(cid:261)zany jest to niezwłocznie uczynić. Organy PIP obliguje bowiem do tego art. 79 ust. 1 SwobodaGospU, natomiast w stosunku do wszystkich podmiotów t(cid:266) zasad(cid:266) mo(cid:298)na wywie(cid:286)ć z art. 32 Konstytucji RP (równe traktowanie wszystkich podmiotów). Formaln(cid:261) kontrol(cid:266) nad przestrzeganiem standardów kontroli i ochron(cid:266) upraw- nie(cid:276) przedsi(cid:266)biorcy zapewnia ksi(cid:261)(cid:298)ka kontroli, która stanowi dokumentacj(cid:266) przebiegu procesu kontrolnego. Ustawowy obowi(cid:261)zek jej prowadzenia został nało(cid:298)ony na przedsi(cid:266)biorców w art. 81 SwobodaGospU. W ksi(cid:261)(cid:298)ce kontroli or- gan kontroluj(cid:261)cy PIP obowi(cid:261)zany jest wpisać podstawowe informacje dotycz(cid:261)ce kontroli i zalecenia pokontrolne oraz (cid:286)rodki zastosowane wobec przedsi(cid:266)biorcy. Przedsi(cid:266)biorca obowi(cid:261)zany jest natomiast przechowywać upowa(cid:298)nienie, protokoły kontroli, a tak(cid:298)e udost(cid:266)pniać je na (cid:298)(cid:261)danie organu kontroli. W ksi(cid:261)(cid:298)ce kontroli przedsi(cid:266)biorca musi wpisać informacje o wykonaniu zalece(cid:276) pokontrolnych PIP b(cid:261)d(cid:296) zamie(cid:286)cić wpisy o ich uchyleniu przez inspektora pracy lub jego organ nad- rz(cid:266)dny (np. okr(cid:266)gowego inspektora pracy lub głównego inspektora pracy) albo s(cid:261)d administracyjny. Notatka w ksi(cid:261)(cid:298)ce kontroli nie zwalnia jednak przedsi(cid:266)biorcy od zło(cid:298)enia informacji organowi PIP o realizacji decyzji b(cid:261)d(cid:296) wyst(cid:261)pienia, je(cid:298)eli takie (cid:286)rodki zostały skierowane (art. 36 ust. 2 PIPU). Nale(cid:298)y stwierdzić, (cid:298)e odmowa udost(cid:266)pniania przedsi(cid:266)biorcy przez organ kon- troli PIP upowa(cid:298)nienia mo(cid:298)e oznaczać, (cid:298)e zabrany materiał pokontrolny nie b(cid:266)dzie stanowić podstawy merytorycznych rozstrzygni(cid:266)ć inspektora pracy w sprawie. Szczególny charakter upowa(cid:298)nienia i jego brak, w razie skargi przedsi(cid:266)biorcy, mo(cid:298)e prowadzić do uchylenia lub uniewa(cid:298)nienia przez s(cid:261)d administracyjny de- cyzji wydanych przez organ PIP, gdy(cid:298) niespełnione zostały wymagane prawem warunki podj(cid:266)cia kontroli. 6 Rozdział I. Post(cid:266)powanie kontrolne i nadzorcze PIP 1.3. Akty nadzoru stanowi(cid:261)ce wynik działa(cid:276) kontrolnych PIP Przepisy PIPU czyni(cid:261) z inspektorów pracy podstawowy organ kontroli i nad- zoru. Wyposa(cid:298)aj(cid:261) ich w atrybuty niezb(cid:266)dne do wykonywania zada(cid:276) i obowi(cid:261)zków oraz daj(cid:261) im daleko id(cid:261)c(cid:261) samodzielno(cid:286)ć i swobod(cid:266) działania. W przypadku stwierdzenia powa(cid:298)niejszych uchybie(cid:276) z zakresu prawa pracy inspektor pracy mo(cid:298)e skorzystać z mo(cid:298)liwo(cid:286)ci nało(cid:298)enia na podmiot kontrolowany decyzji po- woduj(cid:261)cych dla niego powa(cid:298)ne skutki prawne. Sfera zagadnie(cid:276), w obr(cid:266)bie których mo(cid:298)e oddziaływać inspektor pracy przez zastosowanie instytucji nakazu lub decyzji jako (cid:286)rodków oddziaływania nadzor- czego o charakterze stanowi(cid:261)cym, została okre(cid:286)lona w art. 11 PIPU. W (cid:286)wietle wspomnianego przepisu obejmuje ona zarówno przestrzeganie przez pracodawców przepisów dotycz(cid:261)cych bhp, jak i innych przepisów z zakresu prawa pracy. Przepis ten jest dyrektyw(cid:261) prawn(cid:261) i zarazem instrumentem kształtowania prawidłowego układu wzajemnych stosunków pomi(cid:266)dzy inspekcj(cid:261) pracy a pra- codawc(cid:261) lub innym kontrolowanym podmiotem. Natomiast je(cid:298)eli chodzi o me- rytoryczny zakres zagadnie(cid:276), w obr(cid:266)bie których inspektor pracy mo(cid:298)e stosować nakaz jako (cid:286)rodek nadzorczy, to jest on zró(cid:298)nicowany w zale(cid:298)no(cid:286)ci od statusu podmiotu kontrolowanego. Zgodnie z art. 11 pkt 1–4 PIPU, inspektor pracy mo(cid:298)e wydawać nakaz w spra- wach wszelkich uchybie(cid:276) podmiotów kontrolowanych pod k(cid:261)tem bhp oraz prawa pracy w zakresie okre(cid:286)lonym ustaw(cid:261)1. Na uwag(cid:266) zasługuje równie(cid:298) to, (cid:298)e przepisy przyznały inspektorowi pracy kwalifi kowane uprawnienia w zakresie stosowania nakazu jako formy oddziaływania nadzorczego w sprawach, w których wyst(cid:266)puje bezpo(cid:286)rednie zagro(cid:298)enie zdrowia i (cid:298)ycia ludzkiego. W tych wypadkach inspektor pracy mo(cid:298)e skutecznie ingerować w sfer(cid:266) działania kontrolowanego pracodawcy. Nakaz inspektora pracy jest form(cid:261) ingerencji nadzorczej inspektora stosowa- n(cid:261) w wypadku nieprzestrzegania przepisów prawa pracy przez podmiot b(cid:266)d(cid:261)cy pracodawc(cid:261) w bezpo(cid:286)rednich stosunkach z pracownikiem b(cid:261)d(cid:296) z pracownikami zatrudnionymi u tego pracodawcy na podstawie stosunku pracy2. Przepisy art. 34 ust. 1 pkt 3 PIPU uprawniaj(cid:261) równie(cid:298) inspektora pracy do wydania nakazu w formie ustnej decyzji. W obowi(cid:261)zuj(cid:261)cym stanie prawnym mo(cid:298)liwo(cid:286)ć odst(cid:261)pienia przez inspektora pracy od zasady wydania decyzji pi- semnej stanowi wyj(cid:261)tek3. 1 M. Liwo, Wydawanie decyzji administracyjnych przez Pa(cid:276)stwow(cid:261) Inspekcj(cid:266) Pracy, Rzeszowskie Zeszyty Naukowe Filii UMCS w Rzeszowie tom XXIII 1998 r., s. 44–56. 2 Por. J. Oniszczuk, Nakaz inspektora pracy, Warszawa 1987, s. 42 i nast. 3 Zob. art. 9 pkt 1, 2 i 2a PIPU. 7 Nadzór i kontrola Pa(cid:276)stwowej Inspekcji Pracy warunków pracy u pracodawcy Interpretacja wymienionych przepisów wskazuje, (cid:298)e zakres przedmiotowy decyzji ustnych inspektora pracy dotyczy zakresu bhp oraz warunków pracy. W stosunku do wydanej decyzji ustnej, termin jej realizacji oraz tre(cid:286)ć inspek- tor pracy powinien wpisać do protokołu oraz uzupełnić informacj(cid:261) o sposobie zamierzonej realizacji przez pracodawc(cid:266)1. Nale(cid:298)y podkre(cid:286)lić, (cid:298)e konieczne jest jednak wcze(cid:286)niejsze uzyskanie zgody pracodawcy na wydanie przez inspekto- ra pracy decyzji ustnej. Zgoda ta musi być jednoznaczna, a nie dorozumiana. W razie rozbie(cid:298)no(cid:286)ci stanowisk inspektor pracy jest obowi(cid:261)zany przeprowadzić post(cid:266)powanie w cało(cid:286)ci i wydać decyzj(cid:266) pisemn(cid:261), zgodnie z wymogami z art. 34 ust. 2 PIPU2. Wydanie decyzji ustnej jest wyj(cid:261)tkiem od ogólnej zasady przyj(cid:266)tej w Kodek- sie post(cid:266)powania administracyjnego, tj. załatwiania spraw w formie pisemnej. Warunkiem wydania takiej decyzji s(cid:261) dwie przesłanki. Po pierwsze, decyzja ustna inspektora pracy nie jest kwestionowana przez pracodawc(cid:266), czyli jest jego zgoda na takie załatwienie sprawy. Po drugie, (cid:298)aden przepis prawa nie stoi temu na przeszkodzie. Tre(cid:286)ć decyzji ustnej, istotne motywy takiego sposobu załatwienia sprawy przez inspektora pracy oraz informacja o jej realizacji musi być udokumentowana w protokole z kontroli3. Tylko w przypadku niewydania decyzji przez inspektora pracy ustalenia z kontroli nie s(cid:261) dokumentowane w for- mie protokołu. Decyzja ustna inspektora pracy co do swoich skutków materialnoprawnych ma tak(cid:261) sam(cid:261) prawn(cid:261) moc jak nakazy pisemne inspektora pracy. Równie(cid:298) skutek prawny materialny i procesowy co do biegu terminów i innych czynno(cid:286)ci proce- sowych jest taki sam4. Ogłoszenia ustnej decyzji inspektora pracy otwiera drog(cid:266) do korzystania przez pracodawc(cid:266) z uprawnie(cid:276) procesowych strony. Problemem pozostaje natomiast pó(cid:296)niejsze udokumentowanie przez pracodawc(cid:266) ponoszenia i wykonania obowi(cid:261)zków okre(cid:286)lonych ustnym nakazem inspektora pracy. Nale(cid:298)y zwrócić uwag(cid:266), (cid:298)e cech(cid:261) charakterystyczn(cid:261) decyzji ustnej inspektora pracy jest niezb(cid:266)dno(cid:286)ć jej niezwłocznego wdro(cid:298)enia w (cid:298)ycie, w wyniku dobrowolnych działa(cid:276) pracodawcy. Pracodawcy przysługuje prawo zgłoszenia przed podpisaniem protokołu z kontroli umotywowanych zastrze(cid:298)e(cid:276) do ustale(cid:276) w nim zawartych. Termin na wniesienie takich zastrze(cid:298)e(cid:276) jest do(cid:286)ć krótki, poniewa(cid:298) wynosi 7 dni. W zwi(cid:261)z- 1 W protokole b(cid:266)dzie stanowić dowód tre(cid:286)ci rozstrzygni(cid:266)cia, co ma znaczenie dla pracodawcy. Inspektor pracy zwi(cid:261)zany jest wydan(cid:261) przez siebie decyzj(cid:261) ustn(cid:261) i nie mo(cid:298)e dowolnie zmienić jej tre(cid:286)ci. 2 B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks post(cid:266)powania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2003, s. 94. 3 Por. art. 19i ust. 2 pkt 10 PIPU. 4 B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks post(cid:266)powania…, s. 505. 8 Rozdział I. Post(cid:266)powanie kontrolne i nadzorcze PIP ku z tym, w przypadku decyzji ustnej, znajd(cid:261) tu zastosowanie odpowiednie przepisy PIPU dotycz(cid:261)ce rozpatrywania zastrze(cid:298)e(cid:276) do protokołu, jak równie(cid:298) zasady post(cid:266)powania administracyjnego normuj(cid:261)ce weryfi kacj(cid:266) rozstrzygni(cid:266)ć organów PIP1. 1.4. Obowi(cid:261)zek przestrzegania przepisów prawa pracy i przepisów bhp jako przesłanka obj(cid:266)cia nadzorem oraz kontrol(cid:261) PIP W art. 1 PIPU ustawodawca usytuował PIP jako organ powołany do nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególno(cid:286)ci przepisów i zasad bhp, przy czym w art. 10 szczegółowo okre(cid:286)lono zarówno zakres działania PIP, jak i uprawnienia kontrolne jej pracowników. W (cid:286)wietle powy(cid:298)szych rozwa(cid:298)a(cid:276), bior(cid:261)c pod uwag(cid:266) dorobek doktryny prawa administracyjnego oraz prawa pracy, nadzorem PIP mo(cid:298)na nazwać opart(cid:261) na przepisach PIPU potencjaln(cid:261) mo(cid:298)liwo(cid:286)ć władczej ingerencji tego organu w działalno(cid:286)ć gospodarcz(cid:261), inwestycyjn(cid:261), fi nan- sow(cid:261) pracodawcy w celu zapewnienia respektowania przepisów prawa pracy i przepisów bhp2. Termin „prawo pracy” pojmowany jest w ustawodawstwie pracy szeroko. Zrezygnowano z rozró(cid:298)nienia dawnego podziału przedmiotu prawa pracy na ochronne i umowne zapocz(cid:261)tkowanego w prawie niemieckim3. Poj(cid:266)cie prawa pracy odnosi si(cid:266) do całego porz(cid:261)dku prawnego w tym obszarze. Rozró(cid:298)nić mo(cid:298)e- my, w (cid:286)lad za W. Szubertem, i wyodr(cid:266)bnić normy prawne składaj(cid:261)ce si(cid:266) na system ochrony pracy dotycz(cid:261)ce bhp (techniczne bezpiecze(cid:276)stwo pracy i profi laktyk(cid:266) ochrony zdrowia), w odró(cid:298)nieniu od innych przepisów prawa pracy (instytucji prawa pracy). Obiektywnie prawo pracy uznane jest powszechnie za niezb(cid:266)dny 1 Por. art. 19i ust. 6 PIPU. 2 Zadania i kompetencje pa(cid:276)stwowego inspektora pracy, w tym prawo wydawania decyzji wska- zuj(cid:261), (cid:298)e wykonuje on czynno(cid:286)ci i wydaje akty z zakresu administracji publicznej. Zarówno nakazy, jak i wyst(cid:261)pienia inspektora pracy nie s(cid:261) aktami stosowania prawa pracy. Relacje prawne: inspektor pracy – podmiot nadzorowany nie nale(cid:298)(cid:261) do sfery prawa pracy. Akty i czynno(cid:286)ci nadzorcze inspektora pracy jedynie po(cid:286)rednio dotycz(cid:261) stosunków zatrudnienia regulowanych prawem pracy. Przestrzeganie przepisów prawa pracy stanowi przedmiot kontroli inspektora pracy, a stwierdzone w tym zakresie uchybienia daj(cid:261) mu podstaw(cid:266) do skorzystania z kompetencji nadzorczych. Skutkiem jego działa(cid:276) nadzorczych jest powstanie po stronie pracodawcy lub innego adresata publicznoprawnego obowi(cid:261)zku okre(cid:286)lonego zachowania wzgl(cid:266)dem pracownika lub innego podmiotu. Na tej podstawie działaniom nadzorczym inspektora pracy mo(cid:298)na z pełnym przekonaniem przypisać funkcj(cid:266) administrowania w imieniu pa(cid:276)stwa. A. Kisielewicz, Glosa krytyczna do wyroku z 5.6.2002 r., SA/Sz 1138/01, OSP Nr 4/2003, poz. 48. 3 W. Szubert, Ochrona pracy, Warszawa 1966, s. 12–13. 9
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Nadzór i kontrola Państwowej Inspekcji Pracy warunków pracy u pracodawcy
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: