Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00616 007871 13444296 na godz. na dobę w sumie
Narkotyki i środki zastępcze - ebook/pdf
Narkotyki i środki zastępcze - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron:
Wydawca: Aspra Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7545-380-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> pedagogika
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Wychodząc z założenia, że narkotyki choć niepożądane, stały się obecne w przestrzeni społecznej, autorzy postanowi przygotować drugie wydanie opracowania dotyczącego zagrożeń narkotykowych – mając świadomość, iż w ostatnich latach liczba publikacji o podobnym charakterze jest ogromna (tylko w latach 2008-2011 na polskim rynku wydawniczym ukazało się ponad 30 nowych publikacji podejmujących problem narkomanii w ujęciu cząstkowym lub ogólnym). Autorzy uznali zatem za zasadne, korzystając z dorobku wielu naukowców, a także własnej praktyki, przedstawić kolejne opracowanie możliwie najbardziej syntetyczne, ze szczególnym naciskiem na charakterystykę substancji pod kątek ich wpływu na zdrowie człowieka.
Konstrukcja opracowania zmierza nie tylko do ukazania zjawiska od strony wpływu narkotyków na zachowania człowieka (z uwzględnieniem substancji najnowszych), ale także zaprezentowania zawodowych doświadczeń autorów w obszarze profilaktyki narkotykowej. Przyjęty układ opracowania zmierza również do zaprezentowania podstawowych informacji niezbędnych, a nierzadko koniecznych do rozpoznania zjawiska, jego skutków i następstw oraz sposobów podejmowania działań prewencyjnych.

Publikacja powstała we współpracy z Wyższą Szkołą Biznesu w Dąbrowie Górniczej.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Narkotyki i środki zastępcze (zjawisko, zagrożenia, profi laktyka) ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Mariusz Jędrzejko Piotr Jabłoński Narkotyki i środki zastępcze (zjawisko, zagrożenia, profi laktyka) Warszawa – Dąbrowa Górnicza 2012 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Recenzent dr hab. Marek Walancik prof. Wyższej Szkoły Biznesu w Dąbrowie Górniczej Wydanie II poprawione i uzupełnione (wyd. I – 2011) Opracowanie grafi czne: mgr Anna Chaberska Projekt okładki: Barbara Kuropiejska-Przybyszewska © Copyright by Mariusz Jędrzejko © Copyright by Ofi cyna Wydawnicza ASPRA-JR, Warszawa 2012 © Copyright© Szkolny Związek Sportowy „WIELKOPOLSKA” Wszelkie prawa zastrzeżone. Wydawca zgadza się na korzystanie z niniejszej publikacji w ramach projektu pn. „Człowiek wobec uzależnień – cykl szkoleń dla nauczycieli gimnazjów województwa wielkopolskiego”. Wydawcy: Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR 03-982 Warszawa, ul. Dedala 8/44 tel. 0-602-247-367. fax 615-34-21 e-mail: oficyna@aspra.pl www.aspra.pl Wyższa Szkoła Biznesu w Dąbrowie Górniczej www.wsb.edu.pl ISBN 978-83-7545-380-5 ISBN 978-83-62897-20-9 Materiał szkoleniowy współfi nansowany przez Samorząd Województwa Wielkopolskiego Realizator Projektu: Szkolny Związek Sportowy “WIELKOPOLSKA” 61-777 Poznań, ul. Woźna 12, tel. 61 677 4153, 61 852 9703, e-mail: szs.wielkopolska@wp.pl, www.szswielkopolska.pl Koordynator projektu: Marcin Piotrowski „Człowiek wobec uzależnień” cykl szkoleń dla nauczycieli gimnazjów województwa wielkopolskiego Biuro Projektu: Szkolny Związek Sportowy „WIELKOPOLSKA” 61-777 Poznań, ul. Woźna 12; tel. 61 677 4153, 606 657 857; e-mail: szswielkopolska.marcin@wp.pl; www.szswielkopolska.pl Projekt współfi nansowany przez Samorząd Województwa Wielkopolskiego ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis treści Narkomania - zjawisko wielowymiarowe (Mariusz Jędrzejko) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Część pierwsza Problemy defi nicyjne i pojęciowe (Piotr Jabłoński, Mariusz Jędrzejko) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 Część druga Polskie regulacje prawne (Piotr Jabłoński) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 2. 1. Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii . . . . . . . . . . . . . . 28 2. 2. Kodeks Karny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 2. 3. Krajowy Program Przeciwdziałania Narkomanii . . . . . . . 32 Część trzecia Przyczyny sięgania po narkotyki (Piotr Jabłoński, Mariusz Jędrzejko) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 3.1. Czynniki ryzyka i czynniki chroniące w używaniu narkotyków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 3.1.1. Czynniki ryzyka – sfera psychologiczna. . . . . . . . . 43 3.1.2 Sfera społeczna. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 3.1.3. Sfera biologiczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 3.2. Destrukcyjny charakter uzależnienia od narkotyków . . . . 49 3.3. Narkomania jako forma ograniczenia wolności . . . . . . . . 52 3.4 Używanie narkotyków w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 Część czwarta Procedury postępowania (Mariusz Jędrzejko) . . . . . . . . . . . . . . . . 59 Część piąta Charakterystyka substancji psychoaktywnych (Piotr Jabłoński, Mariusz Jędrzejko) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 5.1. Kannabis – preparaty otrzymywane z konopi indyjskich . . 68 5.2. Stymulanty. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70 5.2.1. Amfetamina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70 5.2.2. Metamfetamina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 5.2.3. Kokaina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 5.2.4. Ecstasy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 5 5.3 Środki halucynogenne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 5.3.1. LSD . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 5.3.2. Meskalina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 5.3.3. Grzyby halucynogenne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81 5.4. Opioidy (opiaty) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 5.5. Inhalanty – wziewne środki odurzające . . . . . . . . . . . . . . 85 5.6. Narkotyki wykorzystywane w celach przestępczych . . . . 88 5.6.1. GHB (kwas gamma-hydroksymasłowy) . . . . . . . . . 89 5.6.2. Rohypnol (fl unitrazepam) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 5.6.3. Ketamina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 5.7. Nowe narkotyki syntetyczne – narkotyki klubowe . . . . . 94 5.7.1. PMA, PMMA (parametoksyamfetamina) . . . . . . . . 95 5.7.2. mCPP. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 5.7.3. Fentanyl . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96 5.7.4. DXM (dekstrometorfan) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96 5.7.5. PCP (fencyklidyna) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98 5.7.6. Poppers (azotan amylu, azotan butylu) . . . . . . . . . 100 5.8. Dopalacze – środki zastępcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 5.9. Leki uspokajające i nasenne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 5.9.1. Barbiturany . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 5.9.2. Benzodiazepiny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 5.10. Sterydy anaboliczne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 Część szósta Politoksykomania (Piotr Jabłoński) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 Część siódma Ostre zatrucia – podstawowe pojęcia (Piotr Jabłoński) . . . . . . . . 119 Część ósma Narkomania i nowe uzależnienia – konteksty i problemy . . . . . 123 (Mariusz Jędrzejko) Część dziewiąta Rozpoznanie zachowań narkotykowych (paranarkotykowych) (Mariusz Jędrzejko) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 9.1. Obserwacje zachowań osoby i jej twarzy . . . . . . . . . . . . 137 Bibliografi a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 6 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Narkomania – zjawisko wielowymiarowe MARIUSZ JĘDRZEJKO Nigdy do tej pory dyskusja wokół narkotyków – głównie marihuany – nie budziła takich emocji i kontrowersji, zwłaszcza w sytuacji ogromnego roz- woju ruchów promarihuanowych oraz działań na rzecz legalizacji posiada- nia i używania konopi indyjskich. Dyskusja wokół tego problemu jest często sprowadzana do kwestii prawnych oraz porównywania rozwiązań polskich z tymi, jakie są obecne w Holandii, Czechach czy Portugalii. W ostatnich miesiącach szczególnie aktywni w tej kwestii są niektórzy politycy, cele- bryci oraz część środowisk artystycznej bohemy, którzy deklarują nie tylko poparcie dla legalizacji marihuany, ale nierzadko informują, że jej używają lub kiedyś używali. Ów dyskurs jest częścią postmodernistycznego modelu życia społecznego, w którym wolność jednostki uznaje się za wartość na- czelną, wiodącą, a wartości i normy społeczne za wtórne i zmienne. Narkotyki i środki zastępcze (dopalacze) są częścią współczesnej dyskusji, nierzadko inicjowanej przez osoby nie mające wiedzy me- dycznej i psychologicznej na temat tych substancji, z perspektywy wła- snych narkotykowych doświadczeń lub celów politycznych (pozyskanie części młodych wyborców). Zdaniem autora tego rozdziau inicjatorzy tych pomysłów nie uświadamiają sobie dalekosiężnych wyników owe- go pomysłu w przestrzeni społecznej, ekonomicznej i medycznej. Tych zaś, którzy próbują sprowadzić problem do wymiaru aksjologicznego, społecznego oraz konieczności oddania ostatecznych decyzji o legaliza- cji marihuany w ręce specjalistów np. lekarzy określają mianem „kseno- fobów, antynarkotykowych talibów, narkofobów…”. Gdyby opisywanemu w pracy zjawisku przyjrzeć się w perspektywie pedagogicznej nie ulega wątpliwości, iż jesteśmy świadkami i uczestni- ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 7 kami niezwykłego dyskursu oraz sporu moralnego, w którym próbuje odrzucać się rozważania nad tym, kim jest człowiek, jakie są granice jego wolności, odpowiedzialności oraz czynów. * * * Pomimo setek badań i analiz nie znamy rzeczywistej liczby osób się- gających po narkotyki i substancje działające podobnie. Najprawdopo- dobniej w każdym roku ponad pół miliona osób w Polsce zażywa przy- najmniej jedną z substancji narkotycznych (wliczamy w to także środki określane jako dopalacze). Być może liczba ta oscyluje około miliona, na co wskazywałby bardzo dynamiczny rozwój internetowej podaży środków zastępczych (dopalaczy) oraz wzrost popularności marihuany. Jak się uważa, większość z sięgających po narkotyki stanowią ludzie młodzi, a w tej grupie dominują chłopcy. Z kolei osób zażywających narkotyki w sposób okresowy, bardziej regularny (tworzą ją szczególnie tzw. weekendowcy oraz osoby używające narkotyków dla osiągnięcia określonego stanu psychicznego lub/i fi zycznego) jest według różnych źródeł ok. 120–160 tys. osób. Narkomanów w pełnym tego słowa zna- czeniu (osób o zdefi niowanych cechach trawłego uzależnienia) jest nato- miast kilkadziesiąt tysięcy. Jednak każda z tych liczb może być myląca, bowiem badania w tym zakresie obarczone są ryzykiem dużego błędu. Jak wskazują autorzy raportu o sytuacji narkotykowej w Polsce, 12 respondentów miało kontakt z marihuaną lub haszyszem a 2 z amfe- taminą (Struzik, Malczewski, 2010). Z kolei w przeprowadzonym przez SMG/KRC badaniu populacji 15–17-latków (2008) 7 członków tej gru- py miało kontakt z marihuaną a 3 z haszyszem (tamże). Jeszcze inne dane przynoszą nam liczne, bardzo ciekawe opracowania przygotowane w ośrodkach akademickich, w ramach prac doktorskich i magisterskich. Z zamieszczonych tam analiz wynika, iż w populacji nastolatków od 7 do 16 miało w ciągu ostatniego roku kontakt z jednym z narkotyków (SGGW, WSP ZNP, UŚ, UAM, UW). W udostępnionych nam badaniach z kilku miast wschodniego Mazowsza odsetek ten był jeszcze wyższy i sięgał niemal 30 populacji uczniów szkół średnich. Problem narkomanii można analizować w wielu perspektywach i płaszczyznach: np. badając przyjęcia pacjentów do placówek stacjo- narnych otrzymujemy interesujące dane dotyczące struktury tej choroby. Z kolei analiza eksperymentów narkotykowych nastolatków przynosi ważne informacje o zmianie tendencji używania tych substancji. Od kli- ku lat pojawiają się też nowe płaszczyzny diagnozy tego problemu np. 8 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== poprzez analizowanie czynów przestępczych, wyroków z ustawy o prze- ciwdziałaniu narkomanii, czy też diagnozy środowiskowe grup zawodo- wych (wojsko, pracownicy korporacji, kierowcy). Jakkolwiek by badać problem narkomanii otrzymujemy szereg nowych wiadomości. Bez względu na to jakie będziemy przytaczali liczby, nie ulega wąt- pliwości, że skala zjawiska jest poważna, tak w wymiarze społecznym, prawnym, zdrowotnym, jak i moralnym. Bardzo ciekawe dane w tym zakresie przynoszą nam opracowania medyczne, zwłaszcza dotyczące leczenia stacjonarnego osób uzależnio- nych od narkotyków. Według najnowszych dostępnych danych w roku 2007 do leczenia stacjonarnego przyjęto ponad 12 500 osób uzależnio- nych od narkotyków. Blisko ¾ przyjmowanych do takiego leczenia sta- nowią mężczyźni, co ma znaczenie przy planowaniu i realizacji zamie- rzeń profi laktycznych. Skalę problemu można oceniać także w perspek- tywie bazy leczniczej. W Polsce działa ponad osiemdziesiąt ośrodków stacjonarnych i blisko 300 placówek ambulatoryjnych zajmujących się osobami uzależnionymi od narkotyków. A przecież wsparciem dla tych osób zajmują się także liczne organizacje non-profi t i kościoły. Okazu- je się też, że wydolność tego systemu jest coraz bardziej ograniczona, a w niektórych sytuacjach wręcz niewydolna (np. polski system peniten- cjarny nie jest w stanie zapewnić leczenia osób uzależnionych od narko- tyków i substancji działających podobnie, spośród odbywających kary pozbawienia wolności). O skali problemu może świadczyć także liczba instytucji państwa zaangażowanych w realizację Krajowego Programu Przeciwdziałania Narkomanii1. Dokonując wprowadzenia do niniejszego opracowania, przezna- czonego przede wszystkim dla pedagogów, psychologów szkolnych, nauczycieli oraz studentów kierunków pedagogicznych, chcielibyśmy zwrócić uwagę na wielowymiarowość zagrożeń narkotykowych. Tylko takie ujęcie daje bowiem możliwość ukazania złożonego charakteru tych zagrożeń, jak i zaproponowanie rozwiązań ograniczających tę patologię społeczną (Juczyński, 2004). Problem ten prezentujemy w ujęciu gra- fi cznym (rys. 1). Nie ulega wątpliwości, że problem uzależnienia lub używania sub- stancji odurzających nie sprowadza się tylko do wąskiego kręgu sa- mych użytkowników tych substancji lub ich najbliższego środowiska (Szukalski, 2005; Walancik, 2009; Ruden, Byalick, 2003; Cekiera, 1 Zob. M. Jędrzejko, M. Walancik, Narkotyki i narkomania – wiele wymiarów – jeden problem, War- szawa – Dąbrowa Górnicza 2012. 9 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Narkomania jako problem: prawny (kryminologiczny, kryminalistyczny), ekonomiczny, społeczny, moralny, zdrowotny Nowe narkotyki i substancje działające podobnie (dopalacze). Przechodzenie narkomanii w plitoksyko- manię Wyraźny spadek wieku pierwszej inicjacji narkotyko- wej Oczekiwanie wielu środowisk na legalizację tzw. lek- kich narkotyków Rys. 1. Zagrożenia narkotykowe – perspektywa holistyczna Źródło grafi ki: http://www.bing.com/images/search?q=drugs+problem FORM=BIFD#focal2Fteenage- drug-addiction.jpg 1997, 2004, 2011). Skutki działania osoby będącej pod wpływem sub- stancji odurzających, zarówno tych legalnych, jak i nielegalnych, moż- na porównać do kręgów o coraz większej średnicy, które rozchodzą się na wodzie po wrzuceniu do niej kamienia. Początkowo konsekwencje są widoczne głównie w najbliższym otoczeniu, ale skutki najczęściej dotykają także rodzinę, współpracowników, przyjaciół oraz społecz- ność lokalną, w której funkcjonuje osoba uzależniona. Diagnozując problem narkomanii rzadko wskazuje się, iż generuje ona szczególnie niebezpieczne następstwa: rozwój przestępczości (produkcja nielegal- nych substancji i ich dystrybucja; obniżenie wyników ekonomicznych; dezorganizacja rodzin). Bardzo rzadko w analizach omawianej tu pro- blematyki ujmowane są konsekwencje dalekosiężne w postaci niższych szans zawodowych, problemów zdrowotnych w wieku dojrzałym bądź konieczności opieki społecznej nad ofi arami choroby narkotykowej. Tym, co charakterystyczne dla dyskusji na temat narkotyków w ostat- nich latach jest włączenie następującej tezy: skoro alkohol jest bardziej szkodliwy od marihuany i jest powszechnie dostępny oraz całkowicie legalny, to zasadnym jest zalegalizowanie tego narkotyku, zwłaszcza, że wywołuje on mniejsze szkody społeczne i śmiertelność. Prezento- wana teza jest klasyczną falsyfi kacją płynnej nowoczesności, bez zwa- żania na istotę problemu: w państwie, które od lat nie może poradzić sobie z problemem nadużywania alkoholu i alkoholizmem, w którym z piwa czyni się napój „narodowy”, nie powinno się legalizować kolej- nej substancji psychoaktywnej. 10 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Rys. 2. Niektóre konsekwencje uzależnienia od narkotyków i paranarkotyków Zaburzenia relacji społecznych – problemy interpersonalne – degradacja społeczna. Problemy zdrowotne – większa podatność na choroby – zwiększone ryzyko zakażeń HIV – wy- sokie koszty leczenia. Wysokie ryzyko wypad- ków i kalectwa. Problemy szkolne i zawodowe, niższe szanse ekonomiczne, niższe perspektywy społeczno-zawodowe. Koszty ekonomiczne wynikające z absencji w pracy. Stygmatyzacja – wykluczenie społeczne – zacho- wania kompulsywne – kryminogenność. Źródło grafi ki: http://www.bing.com/images/search?q=drugs+problem FORM=BIFD#focal=988793fa439 d0fba66027a103b8f05e furl=http 3A 2F 2Fi222.photobucket.com 2Falbums 2Fdd106 2FTheAu- tark 2FDrugWarPoster.jpg Współczesna literatura poświęca wiele miejsca konsekwencjom rozprzestrzeniania się zjawiska narkomanii i zjawisk jej pochodnych (Hołyst, 2008; Juczyński, 2006; Cekiera, 2004; Jędrzejko, 2007; Nie- wiadomska, 2007; Walancik, 2009; Łuczak 2004, KBdsPN 2006–2011; Rada Europy, 2009), zwłaszcza w odniesieniu do braku kontroli zacho- wań osób uzależnionych Podkreślmy bowiem, że używanie substancji psychoaktywnych zakłóca relacje społeczne, jest czynnikiem dezinte- gracji rodziny, ogranicza, a w przypadku pełnego uzależnienia – unie- możliwia naukę i pracę, wpływa negatywnie na poziom wzajemnego zaufania, który jest fundamentem relacji społecznych i zawodowych. Od czasu zwiększenia podaży narkotyków i substancji działających podob- nie, ich używanie wywołuje także coraz poważniejsze zagrożenia w ru- chu drogowym (około 5 kierowców w Europie prowadzi raz w roku pojazd pod wpływem substancji psychoaktywnej, innej niż alkohol) oraz posługiwaniu się sprzętem technicznym. Jeszcze innym problemem jest używanie narkotyków przez żołnierzy biorących udział w operacjach 11 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== bojowych (wszystkie armie NATO posiadają specjalne programy pre- wencji narkotykowej)2. Nie bez znaczenia jest problem powierzania żołnierzom (specjalistom, przełożonym) znajdującym się pod wpływem substancji psychoaktywnej, uprawnień do wpływania na zdrowie i życie innych oraz korzystania z kosztownego, zaawansowanego technologicz- nie sprzętu i wyposażenia wojskowego (Jabłoński, 2009). Wychodząc z założenia, że narkotyki choć niepożądane, stały się obecne w przestrzeni społecznej, postanowiliśmy przygotować drugie wydanie opracowania dotyczącego zagrożeń narkotykowych. Mamy świadomość, iż w ostatnich latach liczba publikacji o podobnym charak- terze jest ogromna (tylko w latach 2008–2011 na polskim rynku wydaw- niczym ukazało się ponad 30 nowych publikacji podejmujących problem narkomanii w ujęciu cząstkowym lub ogólnym). Uznaliśmy zatem za za- sadne, korzystając z dorobku wielu naukowców, a także własnej prakty- ki, przedstawić kolejne opracowanie możliwie najbardziej syntetyczne, ze szczególnym naciskiem na charakterystykę substancji, pod kątem ich wpływu na zdrowie człowieka. Rys. 3. Zasadnicze kryteria skutecznej profi laktyki narkotykowej na poziomie szkolnym Systematyczność działań – powtarzalność przedsięwzięć w kolejnych rocznikach. Treści i metody dostosowane do realiów oraz percepcji odbiorcy. Profesjonalizm lektorów – unikanie straszenia. Przekaz ukierunkowany na świado- me zrozumienie problemu i jego konsekwencje w wymiarze osobistym oraz spo- łecznym. Równoległe działanie w trzech grupach odbiorców: nauczyciele (rozpoznawanie zachowań, nowa wiedza, postępowanie w sytuacjach krytycznych; uczniowie (wie- dza o skutkach zdrowotnych, psychicznych) kształtowanie asertywności; umiejęt- ność postępowania w sytuacjach krytycznych); rodzice (rozpoznawanie zachowań, kształtowanie zachowań dzieci, postępowanie w sytuacji narkotykowej). 2 Według danych uzyskanych w Komendzie Głównej Żandarmerii Wojskowej problem narkotykowy w Wojsku Polskim ma charakter marginalny, od 5–6 lat wyraźnie malejący. 12 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Konstrukcja opracowania zmierza nie tylko do ukazania zjawiska od strony wpływu narkotyków na zachowania człowieka (z uwzględnie- niem substancji najnowszych), ale także zaprezentowania naszych za- wodowych doświadczeń w obszarze profi laktyki narkotykowej. Przyjęty układ opracowania zmierza również do zaprezentowania podstawowych informacji niezbędnych, a nierzadko koniecznych do rozpoznania zja- wiska, jego skutków i następstw oraz sposobów podejmowania działań prewencyjnych. Chcielibyśmy przy tym podkreślić, że pomimo licznych działań – zwłaszcza w latach 2010–2012 – skierowanych na profi laktykę narko- tykową i dopalaczową – jej skuteczność jest bardzo zróżnicowana. Nie- stety, w znaczącej części przestrzeni społecznej problem ten jest niedo- strzegany, nierzadko traktowany jako okres „młodzieńczego wybryku”, a w terapii uzależnień wyraźnie ujawnia się problem współuzależnienia najbliższych, którzy za wszelką cenę chcą „chronić” bliską osobę. Z analizy licznych programów zapobiegających, leczniczych i tera- peutycznych wynika, że istota powodzenia wszelkich działań profi lak- tycznym polega na zrozumieniu zasady podstawowej: efektywność za- leży od ich systematyczności, szybkości reakcji i budowania długofalo- wych oddziaływań a także edukacji kadr. Należy wystrzegać się działań doraźnych i akcyjnych, które nie mają charakteru wystarczającego do skutecznego ograniczania szkód, jakie niesie ze sobą używanie substan- cji psychoaktywnych. Stąd na poziomie szkolnym konieczne jest dzia- łanie trzypłaszczyznowe: edukacja nauczycieli, edukacja uczniów oraz kształtowanie ich umiejętności asertywnych a także pedagogizacja ro- dziców. Konieczne jest przy tym dostosowanie treści, formy oraz zakre- su problematyki do zdolności percepcyjnych poszczególnych grup. Podejmowany przez nas problem jest niewątpliwie wieloaspektowy i wielowymiarowy. Dostrzegać należy w nim tragedię pojedynczego człowieka (jako skutek uzależnienia) ale również ogromne koszty eko- nomiczne ponoszone przez państwo (zwalczanie przestępczości narko- tykowej, penalizacja sprawców tych przestępstw, koszty leczenia, funk- cjonowanie szarej strefy). W diagnozie zjawiska często podejmuje się kwestie konieczności zdecydowanego zwalczania dystrybucji narkoty- ków i przeciwdziałania przestępczości, zapominając, iż należy również pamiętać o niezwykle ważnej kwesti: najpopularniejszą substancją psy- choaktywną w Polsce nadal pozostaje alkohol. Zgodnie z obserwowa- nymi trendami epidemiologicznymi jest on, jako substancja legalna, co- raz częściej używany w połączeniu z substancjami nielegalnymi. Mamy 13 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== także pierwsze podstawy do postawienia tezy o wyraźnym narastaniu używania alkoholu wśród młodzieży. Prezentowane w opracowaniu treści mają również zastosowanie do coraz powszechniejszego zjawiska politoksykomanii, tj. używania łącz- nie lub w sekwencji czasowej substancji legalnych i nielegalnych – alko- holu, narkotyków, leków i innych substancji zastępczych. ! Polska narkomania ma coraz częściej obraz politoksykomanii, tj uza- leżnienia od kilku substancji jednocześnie. Najczęściej łączone są al- kohol i narkotyki; alkohol i substancje wzmacniająco-energetyzujące; alkohol i środki zastępcze (dopalacze) alkohol i leki. Leczenie uzależnień o charakterze politoksykomanicznym jest znacznie trudniejsze niż „klasycznej” narkomanii. Zjawisko narkomanii nie jest tylko problemem naszego kraju. Okazu- je się, że od lat 90. XX wieku narasta on u wszystkich naszych sąsiadów, a w niektórych krajach ma swoje specyfi czne cechy. Np. z analizy litera- tury niemieckiej widać ścisłe powiązanie wzrostu używania narkotyków z wielką zmianą społeczno-polityczno-ekonomiczną, jaką była integra- cja obu państw niemieckich. Kryzys ekonomiczny we wschodnich lan- dach doprowadził do ujawnienia wielu zaburzeń i patologii społecznych, których tłem były szybko rosnące bezrobocie oraz bieda. Podkreślamy ten problem, bowiem narkomania jest patologią o silnym powiązaniu przyczynowo-skutkowym z innymi zaburzeniami społecznymi. Dyna- miczny rozwój narkomanii dostrzegamy również w krajach powsta- łych po rozpadzie Związku Radzieckiego, gdzie nastąpiło zwiększenie produkcji narkotyków syntetycznych oraz nielegalnych upraw. Rosja i Ukraina stały się także częścią nowego wielkiego szlaku przemytnicze- go narkotyków z Azji Mniejszej, a w Federacji Rosyjskiej istnieje ścisły związek rozwoju problemu HIV/AIDS z narkomanią. Rosnące problemy narkotykowe obserwuje się także w Wielkiej Brytanii (80 banknotów jednofuntowych nosi ślady kokainy) oraz Hiszpanii, która ze względu na swoje położenie jest „morską bramą” przemytu narkotyków (kokaina z Ameryki Południowej, marihuana z Maroka). Na polski problem narkotykowy silnie oddziałuje międzynarodowa przestępczość, która z kierunku wschodniego wprowadza przez nasze granice narkotyki na rynek krajów Unii Europejskiej. Z tego kierunku docierają do Polski narkotyki produkowane w Afganistanie, Tadżykista- nie, Kirgistanie, Kazachstanie oraz innych krajach tego regionu. 14 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw==
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Narkotyki i środki zastępcze
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: