Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00138 011895 7452658 na godz. na dobę w sumie
Naruszenia praw autorskich w internecie. Aspekty prawne i procedury dochodzenia roszczeń - ebook/pdf
Naruszenia praw autorskich w internecie. Aspekty prawne i procedury dochodzenia roszczeń - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 183
Wydawca: Difin Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7930-193-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Publikacja prezentuje rozwiązania praktycznych problemów, pojawiających się w sprawach dotyczących naruszenia praw autorskich – od chwili rozpoczęcia poszukiwania ochrony do egzekucji pozytywnego wyroku. Jest adresowana do prawników – praktyków oraz osób chcących samodzielnie występować o ochronę praw autorskich naruszanych w internecie.

Przygotowane wzory pism ułatwią prawidłowe formułowanie żądań pozwu, a komentarze praktyczne zawarte w publikacji pomogą rozstrzygnąć dylematy dotyczące m.in. opłat sądowych, sposobu formułowania roszczeń oraz efektywnego prowadzenia postępowania sądowego.

Książka zawiera praktyczne uwagi na temat:

- rodzajów naruszeń;
- rodzajów roszczeń;
- przebiegu postępowania sądowego;
- specyficznych sposobów zabezpieczanie roszczeń i dowodów;
- mniej typowych postępowań egzekucyjnych.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Redaktor prowadzący: Renata Fleszar Copyright © by Difin SA Warszawa 2011 Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, przedrukowywanie i rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej pracy bez zgody wydawcy zabronione. ISBN 978-83-7930-193-5 Printed in Poland Difin SA Warszawa 2011 00-768 Warszawa, ul. F. Kostrzewskiego 1 tel. (22) 851 45 61, 851 45 62 fax (22) 841 98 91 www.difin.pl Skład i łamanie: DTP Service Warszawa, tel. (22) 663 47 67 Wydrukowano w Polsce SpiS treści Przedmowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 1 Rozdział I ogólna informacja o Prawie autorskim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 3 1 .1 . Uwaga ogólna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 3 1.2. Pojęcie utworu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 4 1.3. Istotne definicje ustawowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 7 1.4. Twórca i inne podmioty prawa autorskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 7 1.5. Utwór zbiorowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 7 1.6. „Utwór pracowniczy” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 8 1.7. Dozwolony użytek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 9 1.8. Przejście autorskich praw majątkowych i jego skuteczność (uwagi pod kątem legitymacji czynnej w procesie) . . . . . . . . . . . . . . . 2 2 1.9. Przepisy dotyczące poszczególnych rodzajów utworów . . . . . . . . . . . 2 4 Rozdział II Rodzaje naRuszeń pRaw autoRskich w inteRnecie (wybóR) . . . . . . . 2 6 2.1. Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 6 2.2. Kopiowanie zawartości stron internetowych (kontentu) i poszczególnych ich elementów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 7 2.3. Press clipping (tzw. monitorowanie mediów) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 9 2.4. Deep linking . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 2 2.5. Ściąganie oprogramowania – np. gier (downoloading) . . . . . . . . . . . . 3 2 Rozdział III Rodzaje Roszczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 4 6 Spis treści 3.1. Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 4 3.2. Rodzaje roszczeń w przypadku naruszenia autorskich praw majątkowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 4 3.3. Żądanie zaniechania naruszenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 6 3.4. Żądanie usunięcia skutków naruszenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 8 3.5. Żądanie naprawienia wyrządzonej szkody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 9 3.6. Żądanie wydania uzyskanych korzyści . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 3 3.7. Ogłoszenie w prasie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 6 3.8. Zapłata na rzecz Funduszu Promocji Twórczości . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 9 3.9. Zapłata stosownej sumy pieniężnej na rzecz uprawnionego, na wniosek osoby która naruszyła autorskie prawa majątkowe i za zgodą uprawnionego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 0 3.10. Rodzaje roszczeń w przypadku naruszenia autorskich praw osobistych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 1 3.11. Uwagi końcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 2 Rozdział IV uzyskiwanie danych osobowych naRuszającego albo jak zobowiązać osobę tRzecią do wskazania danych osobowych naRuszającego pRawa autoRskie w internecie? . . . . . . 5 4 4.1. Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 4 4.2. Zobowiązanie do udostępnienia danych na podstawie art. 80 ust. 1 punkt 3) ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tzw. roszczenie informacyjne) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 5 4.2.1. Treść przepisu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 5 4.2.2. Geneza przepisu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 5 4.2.3. Analiza przepisu w świetle Dyrektywy 2004/48/WE i orzecznictwa ETS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 6 4.2.4. Orzecznictwo sądów polskich odnośnie sposobu interpretacji i zastosowania art. 80 ust. 1 punkt 3) ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 4 4.2.4.1. Art. 80 ust. 1 pkt 3 PrAut jako podstawa uzyskiwania informacji o danych osobowych naruszyciela – poglądy „za” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 5 4.2.4.2. Art. 80 ust. 1 pkt 3 PrAut nie stanowi podstawy do uzyskiwania informacji o danych osobowych naruszyciela – poglądy „przeciw” . . . . . . . . . . . . . . . . 6 6 4 .2 .4 .3 . Brak podstawy w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych do domagania się informacji o danych osobowych naruszyciela (argument „przeciw”) . . . . . 6 8 Spis treści 7 4.2.5. Tajemnica telekomunikacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 8 4 .2 .6 . Odpowiednie stosowanie przepisów o świadkach i możliwości uchylenia się od odpowiedzi na zadane pytanie . . . . . . . . . . . . . 7 1 4.2.7. Doręczanie postanowienia o zobowiązaniu do przedstawienia danych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 1 4.2.8. Opłaty, terminy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 2 4.3. Udostępnienie danych osobowych na podstawie ustawy o ochronie danych osobowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 3 4.3.1. Podstawa prawna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 3 4.3.2. Tryb uzyskania danych osobowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 4 4.3.3. Czy numer IP to dane osobowe? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 5 4.3.4. Konflikt dóbr . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 6 Rozdział V zabezpieczenie powództwa. zabezpieczenie dowodów . . . . . . . . . . 7 8 5.1. Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 8 5.2. Postępowanie zabezpieczające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 8 5.2.1. Podstawa prawna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 8 5.2.2. Uprawdopodobnienie roszczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 9 5.2.3. Interes prawny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 1 5.2.4. Sąd właściwy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 2 5.2.5. Doręczanie postanowień o zabezpieczeniu . . . . . . . . . . . . . . . . 8 3 5.2.6. Sposoby zabezpieczania roszczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 4 5.3. Postępowania pomocnicze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 5 5.3.1. Postępowanie mające na celu zabezpieczenie dowodów (art. 80 ust. 1 punkt 1 PrAut) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 6 5.3.2. Postępowanie zobowiązujące do udzielenia informacji i udostępnienia dokumentacji (art. 80 ust. 1 punkt 2 PrAut) . . . 8 7 5.3.3. Postępowanie zobowiązujące do udzielenia informacji mających znaczenie dla roszczeń z art. 79 ust. 1 PrAut (art. 80 ust. 1 punkt 3 PrAut) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 8 Rozdział VI dochodzenie Roszczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 0 6.1. Legitymacja czynna i bierna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 0 6.1.1. Legitymacja czynna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 0 6.1.2. Legitymacja bierna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 4 6.2. Przedmiot ochrony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 6.3. Dozwolony użytek chronionych utworów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 8 Spis treści 6.3.1. Własny użytek osobisty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 6.3.2. Prawo przedruku oraz przegląd prasy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 6.4. Co należy udowodnić w procesie? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 6.4.1. Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 6.4.2. Uwaga ogólna: zasada dowodzenia w postępowaniu cywilnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 6.4.3. Przedmiot dowodu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 6.4.4. Legitymacja czynna i bierna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 6.4.5. Dowód kopiowania (naruszania praw) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 6.4.5.1. Oryginalne artykuły – dowód na służące powodowi prawa i publikację . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 6.4.5.2. Badanie porównawcze z pomocą profesjonalnego softwaru . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 6.4.5.3. Dowód ze świadka – dodatkowo . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 6.4.5.4. Print screen (tzw. zrzut z ekranu) . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 6.4.5.5. Oględziny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121 6.4.5.6. Protokół notarialny z czynności otworzenia określonych stron internetowych . . . . . . . . . . . . . . . . . 121 6.4.5.7. Dowody z umów lub regulaminów . . . . . . . . . . . . . . . 122 6.4.5.8. Dowód z opinii biegłego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 6.4.6. Wysokość szkody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 6.4.7. Wydanie uzyskanych korzyści . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 6.4.8. Pozostałe dokumenty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 6.4.9. Uwaga końcowa – fakty powszechnie znane lub inne nie wymagające udowodnienia (ogólne reguły dowodzenia zgodnie z KPC) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 6.5. Właściwość Sądu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130 6 .6 . Wartość przedmiotu sporu oraz wysokość opłaty od pozwu . . . . . . . . 131 6.7. Przedawnienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135 6.8. Nadużycie prawa przez uprawnionego z autorskich praw majątkowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136 6.9. Ugoda . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 Rozdział VII egzekucja wyRoków uwzględniających powództwo w spRawach z zakResu naRuszenia autoRskich pRaw majątkowych . . . . . . . . . . . 140 7.1. Informacje ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140 7.2. Egzekucja świadczeń pieniężnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 7.2.1. Właściwość organu egzekucyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 7.2.2. Sposoby egzekucji świadczeń pieniężnych . . . . . . . . . . . . . . . . 142 Spis treści 9 7.2.2.1. Egzekucja z wynagrodzenia za pracę (art. 880–888 KPC) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 7.2.2.2. Egzekucja z wierzytelności z rachunku bankowego (art. 889–894 KPC) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 7.2.2.3. Egzekucja z innych wierzytelności (art. 895–908 KPC) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 7.2.2.4. Egzekucja z innych praw majątkowych (art. 909–912 KPC) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 7.2.2.5. Egzekucja z ruchomości (art. 844–979 KPC) . . . . . . . 147 7.2.2.6. Egzekucja z nieruchomości (art. 921–10136 KPC) . . . 148 7.2.3. Skarga na czynności komornika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 7.2.4. Wyjawienie majątku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 7.3. Egzekucja świadczeń niepieniężnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 7.4. Koszty postępowania egzekucyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 załącznik 1 – wzoRy pism pRocesowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 przedmowa Niniejsza publikacja ma na celu przybliżenie Czytelnikowi praktycznych prob- lemów związanych z dochodzeniem odpowiedzialności za naruszenie praw au- torskich w internecie. Oprócz pokazania problemów wskazuje również możliwe, w przeważającej większości przećwiczone w praktyce, rozwiązania. Prasa codzienna przynosi doniesienia o plagiatach popełnianych przez polity- ków, pracowników naukowych, a nawet rektorów wyższych uczelni. Niezależnie od oceny moralnej takich zachowań oraz bez przesądzania o winie (wiele postępowań wciąż się toczy) interesująca jest skala zjawiska. Internet – jako miejsce groma- dzenia i zasięgania informacji – jest przysłowiową studnią bez dna. Umożliwia błyskawiczne dotarcie do informacji, ale też jego zastosowanie bezlitośnie obnaża zachowania niezgodne z prawem. To, co niegdyś było w praktyce nie do udowod- nienia lub bardzo trudne do udowodnienia – czyli na przykład fakt skorzystania z cudzego tekstu, dziś jest zadaniem dziecinnie prostym. Wystarczy bowiem tylko przeznaczony do tego celu software, by w ciągu kilkunastu minut stwierdzić, jaki procent porównywanego tekstu został przepisany z innej publikacji. Nieuprawnione korzystanie z efektów cudzej pracy – jak się wydaje – wciąż jeszcze w Polsce nie jest nazywane mocnym słowem, lecz określane jako „spryt” lub „zaradność”. Owa „zaradność” polegać może na przykład na korzystaniu z cu- dzych artykułów prasowych, czyli z cudzej myśli i pracy dla celów zarobkowych. Niejednoznacznie oceniany jest na przykład tzw. press clipping, czyli przygoto- wywanie przeglądów prasy na podstawie jednego, zakupionego egzemplarza każ- dej z codziennych gazet, dla wręcz nieograniczonej liczby czytelników. Przekaz marketingowy takiego działania nie ma nic wspólnego z prawem autorskim, ani o nim nie wspomina. Przeczytamy za ciebie gazety i powiemy ci (w skrócie), co jest w nich napisane. A nawet otrzymasz fragmenty tych artykułów, które uznamy 12 Przedmowa za interesujące dla twojej działalności. Wystarczy wejść na naszą stronę, wpisać hasło dostępu, a cała prasa jest twoja, drogi kliencie. Milczeniem objęty jest fakt, że przy okazji takiej działalności naruszane są (lub mogą być) majątkowe prawa autorskie autorów artykułów albo (częściej) ich wydawców. Innym przykładem bezprawnego korzystania z cudzych praw autorskich jest „wieszanie” na własnych witrynach www artykułów na swój własny temat. Nic w tym przecież zdrożnego – chwalimy się tylko tym, co inni o nas (dobrze) napisali. Trzeba jednak pamiętać, że następstwem takiego działania może być wyrok sądowy zobowiązujący bohatera publikacji nie tylko do zdjęcia jej z własnej witryny, ale także przeproszenia wy- dawcy, który opublikował pochwalny artykuł, a nawet – zapłaty mu odszkodowania. W praktyce dochodzenie roszczeń związanych z naruszeniem autorskich praw majątkowych napotyka wiele raf i trudności. Od typowo „adwokackich” kłopotów – takich jak prawidłowo określona wartość przedmiotu sporu, poprzez należyte udowodnienie praw do utworu, skończywszy na praktycznych problemach, w jaki sposób zabezpieczyć materiał dowodowy tak, by dochodzenie roszczeń było w ogóle możliwe, a powództwo nie zostało oddalone ze względu na ich nie udowodnienie. Celem niniejszej publikacji nie są rozważania naukowe problemów typowych dla roszczeń mających swe źródło w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Na część zadanych pytań nie udzielamy odpowiedzi – również dlatego, że – jako praktykujący pełnomocnicy procesowi – prowadzimy na co dzień postępowania związane z naruszeniem autorskich praw majątkowych, ale przede wszystkim dla- tego, iż chcemy dać szansę skorzystania z niniejszej publikacji każdej stronie pro- cesu. Zdajemy sobie sprawę, że więcej argumentów dajemy powodowi i wynika to z pewnością z naszej zajmowanej w codziennej praktyce pozycji procesowej. Niniejsza publikacja nie powinna być w żadnej mierze traktowana jako ko- mentarz do ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (dalej: PrAut), ani jako Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego (dalej: KPC). Przedmiotem naszych zainteresowań i opisu był bowiem wąski wycinek: tylko postępowania związane z dochodzeniem roszczeń mających swe źródło w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych, tylko w postępowaniu przed polskim sądem po- wszechnym, we wszystkich jego stadiach. Czytelnik winien sięgnąć do dostępnych na rynku komentarzy do obydwu wskazanych ustaw, jeżeli interesuje go naukowe pogłębienie wiedzy na sygnalizowane przez nas tematy. Na pewno niniejsza publikacja nie wyczerpuje tematu. Wierzymy, że dalsza codzienna praktyka przyniesie tak nam, jak i naszym koleżankom i kolegom – peł- nomocnikom procesowym, wiele intelektualnych przygód na drogach postępowania sądowego w sprawach o naruszenia autorskich praw majątkowych. Warszawa, styczeń 2011 r. Autorki ogólna informacja o prawie autorSkim I 1.1. Uwaga ogólna Przedmiotem niniejszej publikacji jest przybliżenie Czytelnikowi praktycznej strony dochodzenia roszczeń opartych na prawie autorskim, z tytułu naruszenia praw w internecie. Jako że w dalszej części książki omawiamy szczegółowo dwa rodzaje postępowań: (1) postępowanie mające doprowadzić do ustalenia danych osoby naruszającej autorskie prawa uprawnionego na przykładzie naruszania praw do gier komputerowych oraz (2) postępowanie, w którym dochodzone są roszczenia z tytułu kopiowania kontentu1, względnie z tytułu kopiowania artykułów praso- wych – także w formie papierowej poprzez ich skan i umieszczania ich bez zgody uprawnionego na stronie www (wraz z postępowaniem zabezpieczającym i egze- kucyjnym), brak jest w naszym przekonaniu potrzeby prezentowania obszernego wywodu na temat genezy praw autorskich, szczegółowych uregulowań dotyczących twórcy, czy Funduszu Promocji Twórczości. Czytelników zainteresowanych teo- retycznymi aspektami prawa autorskiego odsyłamy do licznych publikacji w tym zakresie. W niniejszym rozdziale podjęłyśmy próbę ogólnego omówienia tych tylko przepisów ustawy o prawie autorskim, które naszym zdaniem powinny być przedmiotem zainteresowania prawnika, którego klient chce dochodzić podobnych roszczeń lub realizować podobne uprawnienia, jak wymienione wyżej. Omówiły- 1 Zawartości strony www. 14 Rozdział I śmy przepisy ustawy w takim tylko zakresie, w jakim uznałyśmy to za niezbędnie konieczne, ze względu na dalszą treść publikacji. 1.2. Pojęcie utworu Aby móc dochodzić roszczeń z tytułu naruszenia praw do utworu konieczne jest wykazanie, że naruszenie dotyczyło utworu w rozumieniu ustawy o prawie autorskim. Rozpoczynając analizę pod tym kątem warto jest zacząć od sprawdzenia, czy dzieło, co do którego brak jest jeszcze pewności, czy jest utworem, nie spełnia przesłanek negatywnych z ustawy. Należy zatem zastanowić się, czy dzieło, będące przedmiotem badania nie jest odkryciem, ideą, procedurą, metodą lub zasadami działania albo koncepcją matematyczną. Wymienione przejawy ludzkiej aktywności umysłowej wyłączone są bowiem spod ochrony na podstawie art. 1 ust. 21 PrAut. Nadto, art. 4 ustawy zawiera katalog dzieł, które również nie podlegają ochronie prawnoautorskiej. Są to: akty normatywne lub ich urzędowe projekty, urzędowe do- kumenty, materiały, znaki i symbole, opublikowane opisy patentowe lub ochronne oraz proste informacje prasowe. Należy przy tym pamiętać, że skoro każdy wyjątek musi być interpretowany ściśle, to już np. prywatny projekt ustawy – opublikowany na potrzeby projektu obywatelskiego albo symbol stowarzyszenia może okazać się utworem w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Definicja zawarta w art. 1 ust. 1 PrAut ma bowiem bardzo szeroki charakter, albowiem utworem jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym cha- rakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Orzecznictwo wskazuje nadto, iż „Wymaganie nowości nie jest niezbędną cechą twórczości jako przejaw intelektualnej działalności człowieka. Utworem w rozumieniu art. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych może być kompilacja wykorzystująca dane powszechnie dostępne, pod warunkiem że ich wybór, segregacja i sposób przedstawienia ma znamiona oryginalności.”2 . Oznacza to rzecz jasna, iż ostatecznie okoliczności każdego konkretnego przy- padku będą decydować o tym, czy określone dzieło będzie nosiło cechy utworu i jako takie podlegało ochronie prawnoautorskiej. Nie ma w naszym przekonaniu 2 Wyrok SN z dnia 3 października 2007 r., sygn. akt. II CSK 207/07, LEX nr 527097. Ogólna informacja o prawie autorskim 15 przeszkód, by za utwór uznać nawet nowatorskie hasło reklamowe, czy nazwę produktu. Decydująca jest bowiem cecha „twórczości” czyli nowatorstwa, indy- widualny, niepowtarzalny i nie odtwórczy charakter dzieła. Jako że przedmiotem niniejszej publikacji jest w szczególności omówienie możliwości dochodzenia roszczeń w przypadku kopiowania artykułów prasowych, na szczególną uwagę zasługuje zagadnienie „prostej informacji prasowej”, która – w myśl art. 4 punkt 4 ww. ustawy – nie podlega ochronie. Brak jest ustawowej definicji „prostej informacji prasowej”, a sięgając do piśmiennictwa znaleźć można próbę kojarzenia jej z serwisami agencyjnymi, zawierającymi lapidarne informacje o bieżących wydarzeniach3. Jak się wydaje, prostą informacją prasową jest krótki fragment tekstu zawierający ogólną, podstawową informację o wydarzeniu, nie zawierający komentarza, ani ocen. Jeżeli zatem artykuł prasowy jest wyłącznie dziennikarską „obróbką” newsa serwisowego, trudno uznać, by zasługiwał na ochronę. Już jednak – choćby krótki – tekst, dla którego news lub newsy są wy- łącznie źródłem informacji, nawet nie zawierający komentarza lub ocen, lecz wy- magający od dziennikarza weryfikacji wiadomości lub wykorzystania informacji historycznych albo danych naukowych (choćby bez ich interpretacji), podlegał będzie w naszej ocenie ochronie prawnoautorskiej. Jeżeli tekst zawiera komentarze autora, jest wzbogacony o wypowiedzi osób mających związek z opracowywanym newsem, uzyskane samodzielnie przez dziennikarza, o nazwaniu takiego tekstu „prostą informacją prasową” nie może być mowy. W praktyce emocje budzą sytuacje, w której osoby lub przedsiębiorcy zainte- resowani „zaistnieniem w mediach” w związku z określonym wydarzeniem, sami podsuwają dziennikarzom temat na wzmiankę lub artykuł. Szczególnie w tym pierwszym przypadku (np. krótkiego tekstu opisującego wydarzenie, zawierającego również wypowiedź zainteresowanego), twórczy udział dziennikarza w powstaniu artykułu, jest poddawany w wątpliwość. Rzecz jasna, nie damy prostej recepty na ocenę, kiedy określony tekst będzie utworem w rozumieniu prawa autorskiego. Osoba planująca dochodzenie roszczeń z tytułu jego skopiowania musi wskazać sądowi przesłanki uznania go za utwór, a rolą pozwanego jest wykazywanie, że np. elementu twórczości brak. Wymiana argumentów pomiędzy powodem a pozwanym może być szczególnie interesująca, gdy pozwany skopiował artykuł i umieścił go na swojej stronie www w przekonaniu, że skoro zainspirował dziennikarza do jego 3 Tak: R. Golat [w:] Prawo autorskie. Komentarz dla praktyków, Wydawnictwo ODDK, Gdańsk, 2010, strona 20. 16 Rozdział I napisania, wolno mu z niego w ten sposób skorzystać. Sytuacje takie w praktyce zdarzają się dość często. Orzecznictwo wskazuje, że „Przebieg procesu twórczego nie stanowi o cechach końcowego efektu tego procesu tj. o jego oryginalności i indywidualnym charakte- rze. O twórczym charakterze pracy autora zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych decydują właściwości utworu. Znamion intelektualnej twórczości nie można się dopatrywać w doborze materiałów, infor- macji, danych, gdy taki dobór jest całkowicie zdeterminowany celem zbioru lub gdy ma charakter oczywisty. Dzieło będące wynikiem pracy rutynowej bądź rezultatem możliwym do osiągnięcia przez osoby podejmujące się tego samego zadania, nie ma charakteru twórczego .4” Naszym zdaniem, w przypadku inspiracji do napisania artykułu nie może być także mowy o współtwórczości. Jak podaje orzecznictwo „Współtwórczość w ro- zumieniu prawa autorskiego nie zachodzi, gdy współpraca określonej osoby nie ma charakteru twórczego, lecz pomocniczy, chociażby umiejętność wykonywania czynności pomocniczych wymagała wysokiego stopnia wiedzy fachowej, zręczności i inicjatywy osobistej. Współtwórczość wynikająca ze współpracy przy tworzeniu dzieła kilku osób, nie może powstać niezależnie od woli twórców, musi bowiem istnieć, choćby dorozumiane, wynikające z czynności konkludentnych, porozumienie współtwórców co do stworzenia wspólnym wysiłkiem wspólnego dzieła .5” Przy konstruowaniu roszczeń warto pamiętać o zagadnieniu terytorialnego zasto- sowania ustawy. Kwestię tę reguluje art. 5 ustawy wskazując, do jakich utworów się ją stosuje (ogólnie: autorstwa lub współautorstwa obywatela polskiego, obywatela Państwa – Członka UE lub Państwa – Członka EFTA, względnie o ile utwór po raz pierwszy został opublikowany na terytorium RP, w języku polskim; ostatnią kategorią są utwory, których ochrona na podstawie przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych wynika z umów międzynarodowych). 4 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2005 r., sygn. akt I ACa 154/05, Lex 567213 . 5 Wyrok SN z dnia 5 lipca 2002 r., sygn. akt III CKN 1096/00, Lex 81369. Ogólna informacja o prawie autorskim 1.3. Istotne definicje ustawowe 17 Dla celów niniejszej publikacji przypominamy dwie ustawowe definicje, zawarte w art. 6 PrAut: utworem opublikowanym jest utwór, który za zezwoleniem twórcy został zwielokrotniony i którego egzemplarze zostały udostępnione publicznie (art. 6 ust. 1 punkt 1 ustawy), a utworem rozpowszechnionym – utwór, który za zezwoleniem twórcy został w jakikolwiek sposób udostępniony publicznie (art. 6 ust. 1 punkt 2 PrAut). 1.4. Twórca i inne podmioty prawa autorskiego Zgodnie z art. 8 ust. 1 PrAut, prawo autorskie przysługuje twórcy, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Jako że ustawa przewiduje także i niemal pierwotne nabycie autorskich praw majątkowych przez osobę inną, niż twórca, jak i możliwość zby- cia, czy wreszcie dziedziczenia autorskich praw majątkowych, zagadnienie to jest niezwykle barwne. W praktyce prawidłowe zdefiniowanie właściciela (licencjo- biorcy) autorskich praw majątkowych może zadecydować o sukcesie postępowania, względnie – na samym jego początku spowodować klęskę. Cóż bowiem z tego, że dysponujemy rewelacyjnymi dowodami, a naruszenie prawa jest ewidentne, jeżeli sąd oddali powództwo wobec braku legitymacji czynnej? Kwestią podstawową w każdym postępowaniu jest wykazanie, że powód (upraw- niony) rzeczywiście ma prawo żądać ochrony. Zatem zdefiniowanie, czy zgłasza- jącemu się po pomoc klientowi służą, a jeżeli tak – na jakiej podstawie – prawa autorskie, zadecyduje o rekomendowaniu mu, czy ochrony w ogóle dochodzić. 1.5. Utwór zbiorowy Dla wydawców prasy istotną definicję zawiera art. 11 PrAut, w myśl którego autorskie prawa majątkowe do utworu zbiorowego przysługują producentowi lub
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Naruszenia praw autorskich w internecie. Aspekty prawne i procedury dochodzenia roszczeń
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: