Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00293 013901 14457795 na godz. na dobę w sumie
Naruszenia zasad uczciwego obrotu giełdowego - ebook/pdf
Naruszenia zasad uczciwego obrotu giełdowego - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 321
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-5543-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biznes >> bankowość i finanse
Porównaj ceny (książka, ebook (-5%), audiobook).

Książka stanowi pierwsze kompleksowe ujęcie problematyki wpływu naruszeń zasad ekonomicznych, regulacji prawnych i zasad etycznych na rozwój i funkcjonowanie rynku kapitałowego

Tematem analizy są zasady uczciwego obrotu giełdowego (zwane dalej ZUOG), które oznaczają takie działanie lub zaniechanie, które – pozostając w zgodzie z obowiązującym prawem i zasadami ekonomicznymi – spełnia jednocześnie wymogi w sferze etycznej działania rynków kapitałowych. Granica między poszanowaniem i naruszeniem ZUOG może pozostawać płynna i zależeć od indywidualnej analizy danego przypadku. Rolę decyzyjną w tym zakresie oraz rolę równoważącą interesy uczestników rynków kapitałowych pełnią podmioty organizujące rynki kapitałowe, tj. giełdy papierów wartościowych, centralne rejestry depozytowo-rozliczeniowe papierów wartościowych oraz organy nadzorcze nad rynkami finansowymi.

Publikacja prezentuje wnikliwą analizę niniejszej problematyki w zakresie:

() praca Pani dr I. Chojeckiej jest wszechstronnym, wieloaspektowym, aktualnym i niezwykle ważnym studium teoretyczno-empirycznym, w sposób istotny systematyzującym i wzbogacającym wiedzę na temat funkcjonowania rynków kapitałowych (autorka słusznie podkreśla i daje temu wyraz w swoich dociekliwych rozważaniach, iż naruszenia ZUOG stanowią jeden z wielu, ale bardzo istotnych czynników wpływających na warunki funkcjonowania i rozwoju rynków kapitałowych).() uwzględniając liczbę osób i instytucji, których dotyczą prezentowane w pracy zagadnienia, można spodziewać się dużego zainteresowania podanymi do publicznej wiadomości rezultatami dociekań i dużego wysiłku badawczego autorki (). Kompleksowość przeprowadzonej w pracy analizy, jej zakres oraz płynące z niej wnioski wzbudzą na pewno również duże zainteresowanie wśród osób i instytucji niezajmujących się zawodowo omawianymi problemami, ale interesujących się różnymi aspektami funkcjonowania rynku kapitałowego.

Prof. dr hab. Bogusław Pietrzak

Katedra Skarbowości

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

NARUSZENIA ZASAD UCZCIWEGO OBROTU GIEŁDOWEGO Moim Rodzicom i Rodzeƒstwu Iwona Chojecka NARUSZENIA ZASAD UCZCIWEGO OBROTU GIEŁDOWEGO Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2013 Wydawca: Dorota Ostrowska-Furmanek Redakcja merytoryczna: Agnieszka Niegowska Recenzent: prof. dr hab. Bogusław Pietrzak Projekt okładki i stron tytułowych: GRAFOS Ilustracja na okładce: © iStock.com/Antonprado Seria: Finanse Poglądy wyrażone w publikacji są poglądami osobistymi autora i nie prezentują oficjalnego stanowiska instytucji, w której jest zatrudniony © Wydawnictwo C.H.Beck 2013 Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o., ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: Studio Graficzne MIMO Michał Moczarski Druk i oprawa: Totem, Inowrocław ISBN 978-83-255-5542-9 ISBN e-book 978-83-255-5543-6 Spis treści Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Naruszenia zasad uczciwego obrotu giełdowego a funkcjonowanie rynku 9 kapitałowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 1.1. Relacje wynikające z naruszeń zasad uczciwego obrotu giełdowego z perspektywy funkcjonowania rynków kapitałowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 1.2. Procesy integracyjne zachodzące na rynkach kapitałowych a naruszenia zasad uczciwego obrotu giełdowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 1.3. Tendencje zmian legislacyjnych na rynkach kapitałowych wobec naruszeń zasad uczciwego obrotu giełdowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 1.4. Zjawiska kryzysowe z punktu widzenia naruszeń zasad uczciwego obrotu giełdowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 1.5. Efektywność rynków kapitałowych a naruszenia zasad uczciwego obrotu giełdowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 2. Organizatorzy rynku kapitałowego wobec naruszeń zasad uczciwego obrotu giełdowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Miejsce organizatorów rynku kapitałowego w strukturze rynku kapitałowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Giełdy papierów wartościowych wobec naruszeń zasad uczciwego obrotu 41 41 61 61 5 giełdowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 2.2.1. Giełdy papierów wartościowych w ujęciu instytucjonalnym . . . . . . . . 44 2.2.2. Funkcje giełd papierów wartościowych w gospodarce . . . . . . . . . . . . . 47 2.2.3. Działania Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie w kierunku zapobiegania naruszeniom zasad uczciwego obrotu giełdowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 2.3. Działania centralnych rejestrów depozytowo -rozliczeniowych papierów wartościowych w kierunku zapobiegania naruszeniom zasad uczciwego obrotu giełdowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3.1. Centralne rejestry depozytowo-rozliczeniowe papierów wartościowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3.2. System rekompensat jako zabezpieczenie przed naruszeniami zasad uczciwego obrotu giełdowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 Spis treści 2.4. Organy nadzoru nad rynkami kapitałowymi wobec naruszeń zasad uczciwego obrotu giełdowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 2.4.1. Organy nadzoru jako ochrona instytucjonalna rynku kapitałowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 2.4.2. Działania prewencyjne organów nadzoru wobec naruszeń zasad uczciwego obrotu giełdowego (a priori) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 2.4.3. Działania następcze organów nadzoru wobec naruszeń zasad uczciwego obrotu giełdowego (a posteriori) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 2.4.4. Działania arbitralne organów nadzoru . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81 3. Naruszenia zasad uczciwego obrotu giełdowego przez spółki publiczne . . . . 94 3.1. Naruszenia zasad uczciwego obrotu giełdowego w zakresie ofert publicznych akcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 3.1.1. Oferta publiczna – informacje ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 3.1.2. Naruszenia zasad uczciwego obrotu giełdowego na poszczególnych etapach przeprowadzania oferty publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99 3.2. Naruszenia zasad uczciwego obrotu giełdowego odnośnie do sprawozdawczości finansowej w spółkach publicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 3.2.1. Wiarygodność danych finansowych w dokumentach informacyjnych a zasady uczciwego obrotu giełdowego – zagadnienie rachunkowości kreatywnej i agresywnej . . . . . . . . . . . . 113 3.2.2. Przykłady naruszeń zasad uczciwego obrotu giełdowego w sprawozdawczości finansowej spółek giełdowych . . . . . . . . . . . . . . 115 3.2.3. Naruszenia zasad uczciwego obrotu giełdowego impulsem twórczym dla regulacji międzynarodowej sprawozdawczości finansowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 3.2.4. Rola biegłego rewidenta i etyka wykonywania zawodu wobec naruszeń zasad uczciwego obrotu giełdowego w spółkach giełdowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 3.3. Obowiązki informacyjne spółek publicznych przez pryzmat naruszeń zasad uczciwego obrotu giełdowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 3.3.1. Geneza obowiązków informacyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 3.3.2. Ratio obowiązków informacyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 3.3.3. Charakterystyka obowiązków informacyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 3.3.4. Obszary naruszeń zasad uczciwego obrotu giełdowego w zakresie obowiązków informacyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 3.4. Rola relacji inwestorskich wobec naruszeń zasad uczciwego obrotu giełdowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 3.4.1. Charakterystyka pojęcia relacji inwestorskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 3.4.2. Geneza relacji inwestorskich poprzez pryzmat naruszeń zasad uczciwego obrotu giełdowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 3.4.3. Rola relacji inwestorskich w ujęciu zasad uczciwego obrotu giełdowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 3.4.4. Rola relacji inwestorskich w sytuacjach kryzysowych . . . . . . . . . . . . . 146 3.5. Prognozy finansowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 4. Naruszenia zasad uczciwego obrotu giełdowego przez inwestorów i firmy inwestycyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 4.1. Charakterystyka inwestorów na rynku kapitałowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 4.1.1. Struktura inwestorów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153 4.1.2. Znaczenie inwestorów dla rynku kapitałowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157 4.1.3. Organizacje inwestorów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 6 Spis treści 4.1.4. Akcjonariusz mniejszościowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160 4.1.5. Inwestor etyczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 4.2. Działania mające na celu manipulację kursem rynkowym akcji jako naruszenia zasad uczciwego obrotu giełdowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 4.2.1. Charakterystyka zjawisk manipulacji na rynku akcji . . . . . . . . . . . . . . . 162 4.2.2. Manipulacja na rynkach akcji – studia przypadków . . . . . . . . . . . . . . . . 170 4.2.3. Wpływ manipulacji na rynkach akcji na działania uczestników rynku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172 4.3. Wykorzystanie i ujawnienie informacji poufnej (insider trading) . . . . . . . . . . 179 4.3.1. Zakres podmiotowy i przedmiotowy informacji poufnych . . . . . . . . . . 179 4.3.2. Wykorzystanie i ujawnienie informacji poufnej (insider trading) . . . . 183 4.3.3. Linie obrony rynku kapitałowego przed insider trading . . . . . . . . . . . . 184 4.3.4. Przykłady naruszeń zasad uczciwego obrotu giełdowego w zakresie insider trading . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 4.4. Linie obrony przed naruszeniami zasad uczciwego obrotu giełdowego według kryterium udziału w ogólnej liczbie głosów na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy spółki publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 4.4.1. Znaczne pakiety akcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 4.4.2. Wezwania na sprzedaż lub zamianę akcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194 4.4.3. Działania podejmowane w porozumieniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203 4.5. Działania firm inwestycyjnych wobec naruszeń zasad uczciwego obrotu giełdowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 4.5.1. Działania firm inwestycyjnych na podstawie zasady know your client . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 4.5.2. Przypadki naruszeń zasad uczciwego obrotu giełdowego przez firmy inwestycyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207 4.5.3. Linie obrony tworzone przez firmy inwestycyjne przed naruszeniami zasad uczciwego obrotu giełdowego . . . . . . . . . . . . . . . . 210 5. Naruszenia zasad uczciwego obrotu giełdowego w zakresie corporate governance . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216 5.1. Zasady corporate governance jako odpowiedź na naruszenia zasad uczciwego obrotu giełdowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 5.1.1. Zakres pojęciowy corporate governance . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217 5.1.2. Geneza corporate governance . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223 5.1.3. Corporate governance w ujęciu modelowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228 5.1.4. Globalizacja systemów corporate governance . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 236 5.2. Organizatorzy rynku wobec naruszeń zasad uczciwego obrotu giełdowego w zakresie corporate governance . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 238 5.2.1 Naruszenia zasad uczciwego obrotu giełdowego w sferze dominium funkcjonowania państwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 238 5.2.2. Organizatorzy rynku wobec skandali korporacyjnych . . . . . . . . . . . . . . 239 5.2.3. Weryfikacja implementacji kodeksów dobrych praktyk . . . . . . . . . . . . 241 5.3. Naruszenia zasad uczciwego obrotu giełdowego w relacjach spółki publicznej z otoczeniem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243 5.3.1. Naruszenia w relacjach ze stakeholders . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243 5.3.2. Nieprzejrzysta polityka informacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 5.4. Naruszenia zasad uczciwego obrotu giełdowego wynikające z konfliktów interesów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 249 5.4.1. Niezależność członków organów nadzorczych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 249 5.4.2. Teoria agencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 7 Spis treści 5.5. Corporate performance jako zależność pomiędzy implementacją zasad corporate governance a wynikami finansowymi spółki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 5.4.3. Wynagrodzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 256 5.4.4. Audyt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259 5.6. Deklaracje niestosowania zasad Dobrych Praktyk Spółek Notowanych na GPW (DPSN) przez spółki publiczne a występowanie i rodzaj naruszeń zasad uczciwego obrotu giełdowego oraz osiągany przez inwestorów poziom stóp zwrotu z inwestycji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 266 5.6.1. Opis badania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 266 5.6.2. Wnioski z przeprowadzonej analizy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271 Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301 Indeks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315 Wstęp Zasady uczciwego obrotu giełdowego (zwane dalej ZUOG) oznaczają takie działanie lub zaniechanie uczestników rynku kapitałowego, które pozostając w zgodzie z obowiązującym prawem, spełnia w sferze etycznej wymogi dzia- łania rynków kapitałowych. ZUOG pełnią funkcję równoważącą grę interesów różnych grup uczestników rynków kapitałowych. Swoim zakresem pojęciowym obejmują zdarzenia przebiegające na trzech płaszczyznach: zgodności z przyję- tymi zasadami ekonomiczno-prawnymi, zgodności z przesłankami etycznymi funkcjonowania rynków kapitałowych oraz poszanowania interesów uczestni- ków tych rynków. Naruszenia ZUOG polegają nie tylko na nieprzestrzeganiu regulacji prawnych, albowiem w niektórych przypadkach pozostając w zgodzie z obowiązującym prawem, mogą być kwalifikowane jako sprzeczne z normami etycznymi lub naruszać interesy uczestników rynków kapitałowych. Dlatego też granica pomiędzy poszanowaniem i naruszeniem ZUOG może pozostawać płynna i zależeć od indywidualnej analizy danego przypadku. Rolę decyzyjną w tym zakresie oraz rolę równoważącą interesy uczestników rynków kapitało- wych odgrywają podmioty organizujące rynki kapitałowe, tj. giełdy, centralne rejestry depozytowo-rozliczeniowe papierów wartościowych, organy nadzor- cze nad rynkami finansowymi (zwane dalej łącznie organizatorami). Na potrzeby niniejszej pracy przyjęto złożoną definicję uczestników rynków kapitałowych, która swoim zakresem pojęciowym obejmuje emitentów instru- mentów finansowych, inwestorów oraz firmy inwestycyjne. Uczestnicy rynku kapitałowego zmierzają do tego samego celu, tj. maksymalizacji zysku. W dą- żeniu do tego zamierzenia funkcjonowanie uczestników rynków kapitałowych jest zawarte w „formule 1:0”, oznaczającej, że osiągnięcie zysku przez jednego uczestnika wiąże się z  poniesieniem straty przez innego uczestnika. Na tym etapie dostrzegalne jest funkcjonowanie ZUOG, gdyż granicą dozwolonych działań podejmowanych w  ramach stosunków gospodarczych przez jednych uczestników w osiąganiu zysku jest poszanowanie interesów innych uczestni- ków. Dążenie do maksymalizacji zysku przez poszczególnych uczestników ryn- 9 Wstęp ków kapitałowych pozostaje kompatybilne, jeżeli przebiega w ramach poszano- wania ZUOG, ale może również pozostawać z nimi sprzeczne w sytuacji, gdy uczestnicy starają się osiągnąć cel maksymalizacji przy użyciu metod, środków lub działań pozostających poza zakresem ZUOG. Wówczas to możemy mówić o naruszeniach ZUOG z perspektywy spółek publicznych oraz inwestorów i firm inwestycyjnych, zwłaszcza w kontekście problematyki corporate governance. Nie istnieje definicja legalna ZUOG. Trudno również wskazać rynek kapita- łowy, na którym zasady te są w pełni realizowane. Pełne poszanowanie ZUOG charakteryzuje idealny rynek kapitałowy, na którym interesy ekonomiczne, prawne i etyczne jego uczestników pozostają w idealnej równowadze. Jak naj- szersze zastosowanie ZUOG powinno przyświecać działaniom uczestników rynków kapitałowych, zaś rolą organizatorów rynków staje się dążenie do uła- twienia realizowania tych zasad przez uczestników. W niniejszej pracy poddano weryfikacji następującą tezę podstawową: na- ruszenia ZUOG stanowią czynnik istotnie wpływający na ekonomiczno-praw- ne warunki funkcjonowania i  rozwoju rynków kapitałowych z  perspektywy organizatorów tych rynków, spółek publicznych, inwestorów oraz firm inwes- tycyjnych, a także zasad corporate governance. W pracy dokonano realizacji wiązki celów, które wprawdzie z osobna mają specyficzny charakter, jednak pozostają we wzajemnej ścisłej relacji, to zaś po- zwala na kompleksowe ujęcie problematyki będącej przedmiotem niniejszych rozważań. Celem pracy jest próba określenia, jakie znaczenie dla rozwoju i funkcjono- wania rynków kapitałowych mają zachodzące tam naruszenia ZUOG, jakie są ich skutki oraz jakie metody działania powinny być przyjęte przez uczestników i organizatorów rynków w ramach przeciwdziałania takim naruszeniom, reak- cji na nie i eliminowania tych zjawisk. Skoncentrowano się przede wszystkim na próbie wykazania istotności wpływu naruszeń ZUOG na rozwój i funkcjono- wanie rynków kapitałowych, a to przez stworzenie warunków do wygenerowa- nia zjawisk ekonomicznych, zmian regulacji prawnych oraz działań podejmo- wanych przez organizatorów rynku kapitałowego. Chodzi zatem o wykazanie, w jakim zakresie naruszenia ZUOG stały się impulsem do dokonywania czyn- ności przez podmioty funkcjonujące na rynkach kapitałowych w  kierunku ograniczenia negatywnych skutków wynikających z tych naruszeń, mając na uwadze konieczność zapewnienia wszystkim inwestorom równych możliwości w dostępie do rynku oraz równego i pełnego uczestnictwa w tym rynku. Celem niniejszej pracy jest też zidentyfikowanie wyzwań, jakie stoją przed rynkami 10 Wstęp kapitałowymi i zawierają się w skutecznym zapobieganiu nadużyciom, meto- dach reakcji na nie oraz minimalizacji ich negatywnych skutków i które dosto- sowane są do aktualnej sytuacji gospodarczej, stopnia dojrzałości rynku oraz uwzględniają zjawiska globalizacji rynków finansowych. Przy czym należy podkreślić, iż naruszenia ZUOG stanowią jeden z wielu elementów wpływają- cych na warunki funkcjonowania i rozwoju rynków kapitałowych. Jeśli natomiast chodzi o przedmiot toczących się tu analiz, to jest nim proble- matyka wpływu naruszeń ZUOG na rynki kapitałowe na przykładzie rynków kapitałowych znajdujących się w różnej fazie rozwoju, w tym przede wszystkim rynku regulowanego, kasowego, rynku akcji, choć również rynku terminowe- go. Zakres prezentowanych analiz i badań obejmuje rynki kapitałowe różnych krajów i uwzględnia poszczególne zagadnienia badawcze, co jest podyktowane zamiarem prezentacji specyficznych lub pionierskich działań podjętych na wy- branych rynkach, w szczególności na polskim rynku kapitałowym. Takie ujęcie problematyki odgrywa tu rolę porównawczą, z  doświadczeń poszczególnych krajów można bowiem czerpać wzorce dla podejmowanych działań na polskim rynku kapitałowym. I  tak na podstawie analizy zdarzeń zachodzących pod wpływem naruszeń ZUOG na dojrzałych rynkach kapitałowych będzie można podjąć próbę sformułowania wniosków odnoście do prognozowanego i pożą- danego kierunku zmian zachodzących na rynku kapitałowym w Polsce, przy uwzględnieniu czynnika globalizacji rynków finansowych. Istotność zjawiska naruszeń ZUOG tkwi w  wynikających z  tych naruszeń konsekwencjach ekonomiczno-prawnych dla rynku kapitałowego, a te uzależ- nione są od skali tych naruszeń w postaci: utraty stabilności przez rynek kapi- tałowy, utraty zaufania w zakresie bezpieczeństwa dokonywania inwestycji na tym rynku, tworzenia sprzyjających warunków do napływania na rynek kapi- tału spekulacyjnego. Istotność ta ma swoje źródło również w nieustannym na- rażaniu rynków kapitałowych na występowanie naruszeń ZUOG, choć w róż- nej skali, formie i różnym zakresie. Cezura czasowa analizy rynków kapitałowych obejmuje okres od począt- ku XX w. do chwili obecnej. Jednak wobec faktu, iż polski rynek kapitałowy w  obecnej formie funkcjonuje od początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia, analiza problematyki naruszeń ZUOG rozpoczęta zostanie właśnie wtedy. Przyjęty okres badawczy pozwoli na dokładne przestudiowanie wpły- wu naruszeń ZUOG na rynki kapitałowe oraz na zidentyfikowanie ich skutków przez uczestników oraz organizatorów rynków kapitałowych, a następnie środ- ków zapobiegawczych i reakcji na zaistniałe naruszenia. 11 Wstęp Przedstawiona w pracy tematyka wynika z potrzeby wykazania, iż dalszy rozwój polskiego rynku kapitałowego postrzeganego jako miejsce inwestycji kapitału wymaga zwrócenia większej uwagi na aspekty związane z wykształce- niem, udoskonaleniem oraz utrzymaniem odpowiednich mechanizmów reakcji uprzedniej i następczej inwestorów, spółek publicznych, firm inwestycyjnych oraz organizatorów rynku kapitałowego wobec wszelkich rodzajów naruszeń ZUOG. Na podstawie dostępnych analiz, opracowań, danych źródłowych i ba- dań własnych podjęto się wykazania związków pomiędzy naruszeniami ZUOG a zmianami zachodzącymi na rynkach kapitałowych oraz kierunkiem rozwoju tych zmian, a także rozważenia potencjalnych i rzeczywistych skutków naru- szeń ZUOG dla rynków kapitałowych na płaszczyźnie organizatorów rynków kapitałowych i ich uczestników. Przedmiotowa problematyka –  pomimo swojej wagi dla rynków kapitało- wych – pozostaje zagadnieniem niemal niezauważonym i do tej pory nie docze- kała się wielu naukowych opracowań ekonomicznych. Tymczasem naruszenia ZUOG na rynkach kapitałowych stanowią problem aktualny, acz niejedno- znaczny. Niedostatek analiz i badań naukowych dotyczących naruszeń ZUOG na rynkach kapitałowych i  ich znaczenia dla rozwoju i  funkcjonowania tych rynków stanowi zarówno ułatwienie, jak i utrudnienie pracy badawczej: z jed- nej strony pozwala na wytyczenie nowego kierunku i stanowi wyzwanie nau- kowe, z drugiej zaś nie pozwala na przedstawienie poglądów innych autorów stricte odnośnie do przedmiotowej problematyki oraz na weryfikację postawio- nej tezy. Dlatego też cytowana tu literatura opisuje problematykę w sposób po- średni – w poszczególnych aspektach funkcjonowania naruszeń ZUOG. Jeśli zaś chodzi o  strukturę niniejszej pracy, to jest ona ściśle podporząd- kowana weryfikacji obranej tezy oraz realizacji poszczególnych celów badaw- czych. Całość ujęta została w pięciu rozdziałach, na które składają się elementy zarówno teoretyczne, jak i empiryczne oraz podsumowanie, w którym zostały przedstawione wnioski. Celem rozdziału pierwszego jest zaprezentowanie problematyki naruszeń ZUOG z punktu widzenia warunków funkcjonowania i rozwoju rynków kapi- tałowych w zakresie zagadnień dotyczących cech, jakie mają, i funkcji, jakie pełnią rynki kapitałowe, oraz ich charakterystyki w ujęciu makro- i mikroeko- nomicznym, a  także procesów integracyjnych przejawiających się w  dążeniu do utworzenia jednolitego rynku papierów wartościowych i integracji instytu- cjonalnej. Zostały w nim też przedstawione tendencje legislacyjne, które przy- bierają kierunek wyznaczony przez występujące naruszenia ZUOG. Podjęto się 12 Wstęp również analizy wpływu kryzysów finansowych na powstawanie i  przebieg zjawiska naruszeń ZUOG oraz podatności rynków kapitałowych na te narusze- nia w ujęciu różnych form efektywności rynku kapitałowego. Celem rozdziału drugiego jest scharakteryzowanie funkcji organizatorów rynków kapitałowych (giełd papierów wartościowych, centralnych rejestrów depozytowo-rozliczeniowych, organów nadzoru nad rynkami kapitałowymi), jakie pełnią wobec występowania zjawisk naruszeń ZUOG. W  rozdziale tym zostały wskazane podejmowane przez organizatorów rynków kapitałowych działania prewencyjne i następcze na skutek potencjalnych i faktycznych na- ruszeń ZUOG. Dokonano również charakterystyki roli organizatorów rynków kapitałowych wobec zjawisk naruszeń ZUOG, mając na uwadze szczegółowe aspekty wynikające ze specyfiki ich działania i zakresu kompetencji. Rozdział trzeci ma na celu wykazanie wpływu naruszeń ZUOG przez spół- ki publiczne na rozwój i funkcjonowanie rynków kapitałowych. Przedmiotowa analiza została tu przedstawiona z  perspektywy naruszeń ZUOG w  zakresie przeprowadzania ofert publicznych papierów wartościowych, podawania nie- prawdziwych danych w dokumentach informacyjnych oraz działań uprzednich i następczych wobec tych naruszeń ze strony organizatorów rynku kapitałowego. Poruszono również problematykę wpływu naruszeń ZUOG na rynki kapitało- we w zakresie sprawozdawczości finansowej, ze szczególnym uwzględnieniem rachunkowości kreatywnej i  agresywnej, międzynarodowej sprawozdawczości finansowej, roli biegłego rewidenta oraz prognoz finansowych. Istotne zagad- nienie w zakresie tematyki naruszeń ZUOG w analizowanym obszarze stanowi wskazanie na skutki niedostatecznej transparentności spółek publicznych, prze- jawiające się w naruszeniach obowiązków informacyjnych, i ich konsekwencje z perspektywy relacji inwestorskich. Celem rozdziału czwartego jest wykazanie wpływu naruszeń ZUOG przez inwestorów i firmy inwestycyjne na warunki funkcjonowania i rozwoju rynków kapitałowych, ze szczególnym uwzględnieniem studiów przypadków naruszeń ZUOG. W  rozdziale podjęto się charakterystyki i  określenia roli inwestorów i firm inwestycyjnych, jaką odgrywają oni na rynkach kapitałowych. Analiza wpływu naruszeń ZUOG przez inwestorów objęła manipulację kursem rynko- wym akcji, wykorzystanie i ujawnienie informacji poufnej, zagadnienia znacz- nych pakietów akcji, wezwań na sprzedaż i zamiany akcji i działań podejmo- wanych w porozumieniu. Zidentyfikowano również linie obrony przyjmowane przez rynki kapitałowe w odpowiedzi na naruszenia ZUOG w podanych aspek- tach, zwłaszcza przez firmy inwestycyjne. 13 Wstęp Rozdział piąty, ostatni, prezentuje wpływ naruszeń ZUOG na kształtowa- nie się zasad corporate governance. W rozdziale tym scharakteryzowano poję- cie i genezę corporate governance oraz zaprezentowano funkcjonowanie zasad corporate governance w  ujęciu modelowym z  perspektywy naruszeń ZUOG, z uwzględnieniem zjawisk globalizacji systemów corporate governance. Następ- nie analizie poddano pozycję organizatorów rynku kapitałowego wobec naru- szeń ZUOG w zakresie corporate governance, naruszeń ZUOG w relacjach spółki publicznej z otoczeniem, naruszeń ZUOG w działaniu organizacji wynikających z konfliktów interesów. Poruszono zagadnienie procesu ewolucji zasad corpo- rate governance jako odpowiedzi na naruszenia ZUOG oraz ich skuteczności w zapobieganiu dalszym naruszeniom. Zaprezentowano badania wykazujące wpływ stosowania zasad ładu korporacyjnego na wyniki finansowe spółek oraz wyniki badania własnego w  ujęciu ilościowym i  jakościowym, dotyczące za- leżności pomiędzy deklarowaniem niestosowania zasad ładu korporacyjnego przez spółki publiczne a podatnością tych spółek na występowanie naruszeń ZUOG oraz uzyskiwanym poziomem stóp zwrotu z inwestycji. W pracy wykorzystano następujące metody badawcze: analiza literatury przedmiotu, metoda opisowa, analiza porównawcza danych statystycznych, analiza treści dokumentów giełd papierów wartościowych, organów nad- zorczych, centralnych rejestrów depozytowo-rozliczeniowych, raportów insty- tutów badawczych i innych podmiotów oraz aktów prawnych, ukierunkowana na poszukiwanie odpowiedzi na postawione problemy badawcze, przedstawienie wyników badań oraz sformułowanie wniosków. Wykorzystanie tych metod badawczych umożliwiło zweryfikowanie posta- wionej tezy, realizację celów pracy oraz pełniejszą prezentację zagadnienia wpły- wu naruszeń ZUOG na warunki funkcjonowania i rozwoju rynków kapitałowych. W pracy wykorzystano dane źródłowe pochodzące z publikacji organizato- rów rynku kapitałowego, a  w  szczególności Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie, Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych S.A. w Warsza- wie, Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego oraz giełd, rejestrów instrumentów finansowych, nadzorów finansowych w innych krajach, raportów, biuletynów, aktów prawnych, a także wiele publikacji naukowych o charakterze zwartym i luźnym z zakresu ekonomii, finansów, zarządzania, prawa rynku kapitałowe- go. Do prezentacji niektórych zagadnień oraz danych liczbowych posłużyły ta- bele i rysunki. 14 1 Naruszenia zasad uczciwego obrotu giełdowego a funkcjonowanie rynku kapitałowego W  rozdziale przedstawiono charakterystykę funkcjonowania rynków kapita- łowych z uwzględnieniem roli, jaką odgrywają w gospodarce, oraz dokonano przeglądu procesów integracyjnych zachodzących na rynkach kapitałowych. Wskazano na kształtujące się tendencje zmian przepisów prawnych dotyczą- cych rynków kapitałowych na skutek występujących naruszeń ZUOG, zwłasz- cza w  okresach kryzysów finansowych, oraz zwrócono uwagę na podatność rynków kapitałowych na naruszenia ZUOG uzależnioną od przyjętej formy efektywności rynku kapitałowego i stopnia jego dojrzałości. 1.1. Relacje wynikające z naruszeń zasad uczciwego obrotu giełdowego z perspektywy funkcjonowania rynków kapitałowych Analiza wpływu naruszeń ZUOG na rynki kapitałowe z perspektywy organi- zatorów rynku, inwestorów, firm inwestycyjnych i spółek publicznych wyma- ga przedstawienia roli, jaką odgrywają rynki kapitałowe w gospodarce, gdyż zachodzące na tej płaszczyźnie procesy mogą mieć istotny wpływ na rozwój i  funkcjonowanie występujących na tych rynkach naruszeń. „Jednym z  nie- zbędnych atrybutów silnego pod względem gospodarczym państwa jest pra- widłowo rozwinięty rynek kapitałowy, zarówno publiczny, jak i  prywatny. Wynika to przede wszystkim z funkcji, które rynek kapitałowy spełnia w go- spodarce: umożliwia zwiększenie efektywności mobilizacji, wyceny i  aloka- 15 1. Naruszenia zasad uczciwego obrotu giełdowego a funkcjonowanie rynku kapitałowego cji kapitału. Innymi słowy, silny i efektywny rynek kapitałowy to: niższa cena kapitału dla przedsiębiorców, wzrost transparentności obrotu gospodarczego, optymalizacja alokacji oszczędności obywateli w krajowej gospodarce, a także większa innowacyjność gospodarki i możliwość elastycznego reagowania na zmiany. Należy podkreślić, że dobrze działający rynek kapitałowy nie tylko stanowi drożny kanał konwersji oszczędności w inwestycje, ale także sprzyja procesom prywatyzacyjnym, restrukturyzacji, [procesom] wdrażania inno- wacji i  nowych technologii oraz podnoszenia efektywności przedsiębiorstw. Dostarczając środki od inwestorów skłonnych do ponoszenia wyższego ryzy- ka, umożliwia ponadto rozwój podmiotom, które mogą mieć trudności z uzys- kaniem kredytu bankowego (efekt luki kapitałowej). Rynek kapitałowy jest niezbędny dla procesu, z  pewnością bardzo pożądanego dla polskiej gospo- darki, przekształcania się mikro- i małych firm w średnie, a następnie w duże przedsiębiorstwa. Zaletą rynku kapitałowego w  procesach gospodarczych jest umożliwienie większej dywersyfikacji ryzyka (rozproszone struktury własności) i ułatwienie finansowania nowych firm, których podstawową wartością są perspektywy rozwojowe, wiedza i kapitał ludzki. Umożliwiając dalszy rozwój firmom dzia- łającym w innowacyjnych branżach, rynek kapitałowy pozwala jednocześnie finansować wydatki na rzecz rozwoju i badań. W tych procesach szczególnie istotną rolę odgrywa niepubliczny rynek kapitałowy (w tym szczególnie fun- dusze venture capital), który jest ważnym ogniwem całego rynku kapitałowego i  stanowi bezpośrednie zaplecze rynku publicznego” [Strategia rozwoju ryn- ku kapitałowego…, 2004, s.  6–7]. Jednak rola polskiego rynku kapitałowego w gospodarce jest zdecydowanie mniejsza w porównaniu z innymi państwami Unii Europejskiej. Pokazuje to wskaźnik relacji kapitalizacji rynku giełdowego do PKB, który dla Polski na koniec grudnia 2003 r., czyli jeszcze przed wstą- pieniem do UE, wynosił 20,7 , przy średniej europejskiej około 50 [Ciejpa- -Znamirowski, 2007, s. 88] dla modelu rynku kapitałowego kontynentalnego i około 100 dla modelu rynku kapitałowego anglosaskiego. Na koniec 2010 r. wskaźnik ten kształtował się w Polsce na poziomie 38,4 [Raport o funkcjo- nowaniu polskiego rynku finansowego…, 2011], co może oznaczać stopniowy wzrost w regionie makroekonomicznego znaczenia polskiego rynku kapitało- wego. Spośród krajów Europy Środkowo-Wschodniej relacja kapitalizacji ryn- ku giełdowego do PKB plasuje się na porównywalnym poziomie w Czechach (36 ), znacznie niższa jest w Bułgarii (17 ) i Rumunii (19 ), zaś zdecydowa- nie wyższa na Węgrzech (70 ) i w Chorwacji (52 ). 16 1.1. Relacje wynikające z naruszeń zasad uczciwego obrotu giełdowego… Dobrze rozwinięty rynek kapitałowy posiada kilka istotnych cech, a zalicza- my do nich: wysoką płynność, dematerializację obrotu, koncentrację obrotu, równy dostęp do rzetelnej i pełnej informacji, administracyjny nadzór nad ryn- kiem zapewniający bezpieczeństwo obrotu. Jako podstawowe funkcje rynku kapitałowego, niezależnie od stopnia jego dojrzałości i formy organizacyjnej, wymienia się [Pietrzak, Markiewicz, 2007, s. 302]: funkcję alokacyjną –  rozumianą jako rozmieszczenie rozporządzalnych czynników produkcji w różnych dziedzinach działalności, funkcję informacyjną – zapewniającą dostarczenie informacji oferentom środków kapitałowych oraz poszukującym tych środków, funkcję transformacyjną – polegającą na zamianie oszczędności w kapitał przynoszący dochód, funkcję wyceniającą –  przejawiającą się w  wycenie jednostek kapitało- wych, funkcję dyscyplinującą – zawierającą się w dążeniu do uzyskania wpływu dawców kapitału na decyzje podejmowane przez beneficjentów kapitału w celu zwiększenia prawdopodobieństwa ich odzyskania. Szczególną rolę odgrywa funkcja alokacyjna kapitału. „Najpierw podmioty posiadające wolne środki finansowe inwestują je na rynku pierwotnym w ta- kie inwestycje rynku kapitałowego, które –  według ich oceny –  są w  stanie zapewnić zadowalającą stopę zwrotu […]. Natomiast na rynku kapitałowym wtórnym, w ramach dokonywanego pomiędzy inwestorami obrotu papierami wartościowymi, następuje realokacja ulokowanego już w  przedsięwzięciach kapitału. Na skutek zmian warunków gospodarowania oraz ustawicznej wy- ceny rynkowej (poprzez rynek giełdowy) dokonanych inwestycji jedni inwe- storzy «wychodzą» z  danej inwestycji, inni w  nią «wchodzą», a  jeszcze inni zamieniają na inną, spodziewając się wyższej stopy zwrotu” [Dębski, 2007, s. 107–108]. Do obszarów zagrożeń polskiego rynku kapitałowego zalicza się czynniki ryzyka charakterystyczne dla tzw.  rynków rozwijających się (ang. emerging markets), czyli niską kapitalizację, niską płynność obrotów, niestabilność ko- niunktury giełdowej, wciąż niezadowalający poziom zaangażowania inwe- storów indywidualnych [Ciejpa-Znamirowski, 2004, s. 38]. W badaniu prze- prowadzonym w  2012  r. przez Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych na próbie ponad sześciu tysięcy inwestorów indywidualnych jako największe słabości polskiego rynku kapitałowego respondenci wskazali: podatek od zy- sków kapitałowych (42,7 ), zbyt dużą podatność na wahania rynków zagra- 17 1. Naruszenia zasad uczciwego obrotu giełdowego a funkcjonowanie rynku kapitałowego nicznych (42,3 ), wysokie koszty transakcyjne (32,4 ), niski poziom edukacji finansowej (32 ), małą płynność (28 ), przestępstwa na rynkach kapitało- wych, w tym manipulacje kursem (21,4 ), niską jakość komunikacji z inwe- storami (16,5 ), brak poszanowania praw akcjonariuszy mniejszościowych (16,3 ), złe uwarunkowania prawne (7,1 ), niską jakość działania instytu- cji rynku kapitałowego (3,7 ). Wyniki przeprowadzonego badania wykazały prawidłowość, zgodnie z którą „uszeregowanie negatywnych cech polskiego rynku kapitałowego zmienia się wraz ze wzrostem wartości portfela. Inwesto- rom posiadającym oszczędności powyżej 0,5 mln zł bardziej niż statystyczne- mu inwestorowi przeszkadza niska płynność czy złe uwarunkowania prawne bądź też brak poszanowania praw akcjonariuszy mniejszościowych oraz ni- ska jakość komunikacji spółek z  inwestorami” [Ogólnopolskie Badanie Inwe- storów…, 2012]. Jak wynika z badania, ponad jedna czwarta ankietowanych wskazała naruszenia ZUOG, których przejawem są przestępstwa giełdowe, jako słabość polskiego rynku kapitałowego, co świadczy o istotności problemu naruszeń ZUOG dla inwestorów indywidualnych. Wysoki współczynnik od- powiedzi wskazujących na zbyt małą płynność polskiego rynku kapitałowego pozostaje w korelacji z problemem występowania przestępczości na rynkach kapitałowych, gdyż niska płynność rynku sprzyja występowaniu zjawisk na- ruszeń ZUOG. Rynki kapitałowe funkcjonują w  określonym otoczeniu makroekonomicz- nym, które determinuje wyzwania, jakie stoją przed nimi w zakresie zapobie- gania naruszeniom ZUOG i  zwalczania ich. „W  skali makroekonomicznej na polski rynek kapitałowy mają wpływ dwie podstawowe grupy czynników: kształtowanie się podstawowych wskaźników ekonomicznych w polskiej gospodarce – szczególne znaczenie w tym względzie ma wiarygodna polityka fiskalno-monetarna (ang. policy mix); dotychczasowe doświadczenia wskazują, że w niektórych przypadkach inwestorzy pozytywnie reagowali na teoretycz- nie niekorzystne dla segmentu akcji posunięcia monetarne (np.  podnoszenie stóp procentowych), ponieważ mogły one stabilizować sytuację makroekono- miczną kraju; sytuacja na wiodących rynkach zagranicznych, będąca pochodną sytuacji ekonomicznej – w tym względzie z punktu widzenia polskiego rynku istotna jest sytuacja na rynku amerykańskim (stwierdzona korelacja pomiędzy indek- sami NASDAQ a WIG) oraz na rynku UE” [Pietrzak i in., 2008, s. 303–305]. Przy czym zgodnie ze stwierdzeniem J.K. Galbraitha z połowy lat pięćdzie- siątych XX w. kierunek impulsów wzrostu przebiega od gospodarki do rynków 18 1.1. Relacje wynikające z naruszeń zasad uczciwego obrotu giełdowego… kapitałowych, nigdy odwrotnie, co wprost proporcjonalnie uzależnia rozwój i funkcjonowanie rynku kapitałowego od sytuacji ekonomicznej kraju. Tak więc np. występujące kryzysy gospodarcze mogą przekładać się na zmniejszenie sta- bilności cen rynkowych akcji, a co za tym idzie na wzrost wrażliwości rynku kapitałowego na naruszenia ZUOG. Z mikroekonomicznego punktu widzenia należy podkreślić, iż na rynku ka- pitałowym nie ma możliwości zupełnej eliminacji naruszeń ZUOG, ale powin- no się podejmować kroki, by ich rozmiary mogły być kontrolowane przez rynek, a ściślej przez mechanizmy konkurencji, ta bowiem sprawia, że „niewidzialna ręka rynku” sprowadza zakres spekulacji do rozmiarów obiektywnie użytecz- nych dla gospodarki. „Na rynku kapitałowym konkurencja przebiega w kilku obszarach: między inwestorami, o nabywcę między emitentami papierów wartościowych, między pośrednikami rynku kapitałowego. Konkurencja między inwestorami zmierza do uzyskania największych ko- rzyści z lokat kapitału w różne papiery wartościowe. W zależności od tego, czy korzyści związane są z dywidendą, czy ze spekulacją, inwestorzy konkurują: za pomocą swojej wiedzy o funkcjonowaniu gospodarki i rynku kapitało- wego oraz umiejętności jej wykorzystania do przetwarzania informacji dostar- czanych przez rynek, za pomocą wiedzy o zjawiskach losowych i funkcjonowaniu rynku kapita- łowego oraz umiejętności przewidywania zmian cen papierów i skłonności do ryzyka. Konkurencja ta przebiega według zasady niezależnej inicjatywy i formalnej równości. Zlecenia inwestorów są bowiem przejmowane i realizowane anoni- mowo w  warunkach równego dostępu informacji istotnych dla ceny papieru wartościowego. Podstawowe działania nieuczciwej konkurencji między inwe- storami to wykorzystanie poufnych informacji oraz manipulowanie ceną pa- pieru. Szczególnym problemem konkurencji między inwestorami jest ocena zja- wiska spekulacji. Z badań nad tym problemem wynika, że szkody dla klientów powstają wówczas, gdy spekulacji towarzyszy zanik lub znaczne osłabienie konkurencji i  uzyskanie przez spekulantów pozycji monopolistycznej bądź dominującej w danym segmencie rynku kapitałowego. Negatywna ocena spe- kulacji jest zatem usprawiedliwiona wówczas, gdy pojawia się sytuacja mo- nopolistyczna, dzięki której możliwe jest manipulowanie ceną papieru. Jeżeli 19
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Naruszenia zasad uczciwego obrotu giełdowego
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: