Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00054 011832 7452777 na godz. na dobę w sumie
Naruszenie przez państwo umowy z inwestorem zagranicznym w świetle traktatów inwestycyjnych - ebook/pdf
Naruszenie przez państwo umowy z inwestorem zagranicznym w świetle traktatów inwestycyjnych - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 270
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-0780-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Praca dr. Marka Świątkowskiego jest pierwszą w polskiej literaturze prawniczej monografią, poświęconą problematyce międzynarodowych umów o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji (Bilateral Investment Treaties - BITs).

W Polsce zainteresowanie tą tematyką należy wiązać z wytoczeniem powództwa przed międzynarodowym trybunałem arbitrażowym przez Eureko B.V. na podstawie umowy polsko-holenderskiej. Wyrok wstępny, który zapadł w tym postępowaniu, jest niekorzystny dla Polski i stwarza perspektywę zapłaty znacznego odszkodowania, co ze zrozumiałych względów budzi zainteresowanie polityków i opinii publicznej.

Materia, z którą przyszło się zmierzyć Autorowi, jest dla polskiego prawnika szczególnie trudna. Jej podstawę stanowi bowiem międzynarodowe orzecznictwo arbitrażowe, dla którego rozstrzygnięć uregulowania BITs są bardziej układem odniesienia niż bazą normatywną. Autor podjął analizę materii metodami, charakterystycznymi bardziej dla common law aniżeli dla prawa stanowionego. Oceny, jakie otrzymała monografia przedstawiona jako rozprawa doktorska na Uniwersytecie Warszawskim, zaświadczają o sukcesie Autora.

Marek Świątkowski - doktor nauk prawnych, radca prawny, partner w warszawskiej kancelarii prawniczej „Domański Zakrzewski Palinka'. Specjalizuje się w zakresie prawa gospodarczego. Doradza także inwestorom zagranicznym w zakresie obsługi bezpośrednich inwestycji w Polsce.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

MONOGRAFIE PRAWNICZE NARUSZENIE PRZEZ PAŃSTWO UMOWY Z INWESTOREM ZAGRANICZNYM W ŚWIETLE TRAKTATÓW INWESTYCYJNYCH MAREK ŚWIĄTKOWSKI Ń Ś Ą Ś ł Wydawnictwo C. H. Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE MAREK ŒWI¥TKOWSKI · NARUSZENIE PRZEZ PAÑSTWO UMOWY Z INWESTOREM ZAGRANICZNYM W ŒWIETLE TRAKTATÓW INWESTYCYJNYCH Polecamy nasze publikacje z tej serii: Maciej Kaliński SZKODA NA MIENIU I JEJ NAPRAWIENIE Patrycja Zawadzka FUNDUSZ INWESTYCYJNY W SYSTEMIE INSTYTUCJI FINANSOWYCH Konrad Osajda USTANOWIENIE SPADKOBIERCY W TESTAMENCIE W SYSTEMACH PRAWNYCH COMMON LAW I CIVIL LAW Ewa Skibińska SWOBODA ZAKŁADANIA PRZEDSIĘBIORSTW PRZEZ OSOBY PRAWNE (art. 43–48 TWE) Tomasz Chilarski UPADŁOŚĆ TRANSGRANICZNA W PRAWIE UE Jerzy Parchomiuk ODPOWIEDZIALNOŚĆ ODSZKODOWAWCZA ZA LEGALNE DZIAŁANIA ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ Urszula Drozdowska CYWILNOPRAWNA OCHRONA PRAW PACJENTA Izabella Gil SYTUACJA PRAWNA SYNDYKA MASY UPADŁOŚCI Tomasz Szanciło FORMY PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ W POLSCE PRZEZ PODMIOTY ZAGRANICZNE www.sklep.beck.pl NARUSZENIE PRZEZ PAÑSTWO UMOWY Z INWESTOREM ZAGRANICZNYM W ŒWIETLE TRAKTATÓW INWESTYCYJNYCH MAREK ŒWI¥TKOWSKI Redakcja: Anna Łubińska-Bujak ã Wydawnictwo C. H. Beck 2009 Wydawnictwo C. H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: Wydawnictwo C. H. Beck Druk i oprawa: Cyfrowe Centrum Druku, Bydgoszcz ISBN 978-83-255-0780-0 Spis treści Słowo wstępne ....................................................................................................... . IX Wprowadzenie ....................................................................................................... . XIII Wykaz skrótów. ..................................................................................................... . XXI Bibliografia ............................................................................................................. .XXIII Rozdział I. Zagadnienia wstępne ............................................................... . 1 1... Zagadnienie.atrybucji................................................................................ . 1 2... Pojęcie.umowy.zawartej.przez.państwo.z.inwestorem.. zagranicznym................................................................................................ . 3... Pojęcie.wykonywania.uprawnień.władczych.państwa................ . 4... Wnioski........................................................................................................... . Rozdział. II. Odpowiedzialność państwa za zobowiązania kontraktowe na podstawie przepisu o dotrzymywaniu zobowiązań ....................................................................................................... . 1... Uwagi.wstępne............................................................................................. . 2... Przepis.o.dotrzymywaniu.zobowiązań.w.ujęciu.. historycznym................................................................................................ . 3... Przepis.o.dotrzymywaniu.zobowiązań.w.traktatach.. zawartych.przez.Polskę............................................................................. . 4... Przegląd.doktryny.współczesnej.dotyczącej.przepisu. o.dotrzymywaniu.zobowiązań............................................................... . .4.1...Stanowiska.liberalne.......................................................................... . .4.2...Poglądy.wskazujące.ograniczenia.zakresu.przepisu. o.dotrzymywaniu.zobowiązań ...................................................... . 5... Przepis.o.dotrzymywaniu.zobowiązań.w.orzecznictwie............ . .5.1.. Przegląd.orzecznictwa...................................................................... . 5.1.1..Fedax.przeciwko.Wenezueli................................................ . 5.1.2..SGS.przeciwko.Pakistanowi................................................ . 5.1.3..SGS.przeciwko.Filipinom...................................................... . 5.1.4..Joy.Mining.przeciwko.Egiptowi......................................... . 5.1.5..Salini.przeciwko.Jordanii...................................................... . 5.1.6..Impregilo.przeciwko.Pakistanowi.................................... . 5.1.7..Sempra.przeciwko.Argentynie............................................ . 6 11 15 17 17 18 32 36 36 43 50 50 50 51 53 57 59 60 62  Spis treści 5.1.8.. CMS.przeciwko.Argentynie.i.Enron.przeciwko.. .. Argentynie................................................................................ . 5.1.9... Eureko.przeciwko.Polsce.................................................... . 5.1.10..Noble.entures.przeciwko.Rumunii.............................. . 5.1.11..El.Paso.przeciwko.Argentynie.oraz.BP.i.Pan.American. . ..przeciwko.Argentynie......................................................... . . 5.1.12..LG E.przeciwko.Argentynie............................................ . 5.1.13..Siemens.przeciwko.Argentynie....................................... . 5.1.14..Inne.orzeczenia...................................................................... . 5.2..Ocena.orzecznictwa............................................................................ . 6..Wnioski............................................................................................................. . 6.1..Sposoby.interpretacji.przepisu.o.dotrzymywaniu.. zobowiązań............................................................................................ . 6.2..Naruszenia.traktatu.objęte.zakresem.przepisu. o.dotrzymywaniu.zobowiązań....................................................... . 6.2.1.. Argumenty.przemawiające.za.wąską.wykładnią. 63 65 71 73 75 77 78 81 85 85 87 .. przepisu.o.dotrzymywaniu.zobowiązań ..................... 87 6.2.2.. Krytyka.argumentów.na.rzecz.szerokiej.wykładni. . . przepisu.o.dotrzymywaniu.zobowiązań...................... . 97 6.3...Interpretacja.zwrotu.„wykonywanie.uprawnień.. władczych”............................................................................................. . 100 6.4...Interpretacja.pojęcia.„zobowiązanie”......................................... . 106 6.5...Zakres.podmiotowy.przepisu.o.dotrzymywaniu. zobowiązań............................................................................................ . 108 6.6...Przepis.o.dotrzymywaniu.zobowiązań.a.przepisy.. materialne.traktatu............................................................................. . 109 Rozdział III. Przepisy jurysdykcyjne traktatów jako podstawa wystąpienia z powództwem do sądu arbitrażowego ............... . 111 1.. Zakres.przedmiotowy.przepisów.jurysdykcyjnych.traktatu..... . 111 1.1... Uwagi.wstępne..................................................................................... . 111 1.2...Przepisy.jurysdykcyjne.w.traktatach.zawartych. przez.Polskę........................................................................................... . 112 1.3...Poglądy.przedstawicieli.doktryny.dotyczące.zakresu.. przepisów.jurysdykcyjnych............................................................ . 117 1.4...Przepisy.jurysdykcyjne.w.orzecznictwie.................................. . 120 1.4.1..Salini.przeciwko.Maroku...................................................... . 120 1.4.2..ivendi.przeciwko.Argentynie.......................................... . 121 1.4.3..SGS.przeciwko.Pakistanowi................................................ . 123 1.4.4..SGS.przeciwko.Filipinom...................................................... . 125 1.4.5..LESI-Dipenta.przeciwko.Algierii........................................ . 127 1.4.6..Impregilo.przeciwko.Pakistanowi.................................... . 128 I Spis treści 1.5..Wnioski..................................................................................................... . 129 2... Stosunek.przepisów.jurysdykcyjnych.traktatu.do.postanowień. o.rozstrzyganiu.sporów.zawartych.w.umowach............................ . 135 2.1..Uwagi.wstępne...................................................................................... . 135 2.2..Zakres.przedmiotowy.przepisów.traktatowych. i.postanowień.umowy.dotyczących.rozstrzygania.sporów.. 137 2.3..Skuteczność.zrzeczenia.się.prawa.dochodzenia.. roszczeń.przed.sądem.traktatowym............................................ . 141 2.4..Wnioski..................................................................................................... . 146 Rozdział IV. Dopuszczalność dochodzenia roszczeń z tytułu niewykonania umowy na podstawie klauzuli najwyższego uprzywilejowania ........................................................................................ . 149 1..Uwagi.wstępne............................................................................................... . 149 2..Zakres.klauzuli.najwyższego.uprzywilejowania.. w.orzecznictwie.......................................................................................... . 155 2.1..Uwagi.wstępne...................................................................................... . 155 2.2..Maffezini.przeciwko.Hiszpanii....................................................... . 156 2.3..Siemens.przeciwko.Argentynie...................................................... . 159 2.4..Camuzzi.przeciwko.Argentynie...................................................... . 160 2.5..Gas.Natural.przeciwko.Argentynie............................................... . 161 2.6..Suez.przeciwko.Argentynie.oraz.National.Grid.przeciwko. Argentynie............................................................................................. . 161 2.7..Salini.przeciwko.Jordanii.................................................................. . 162 2.8..Plama.przeciwko.Bułgarii................................................................. . 165 2.9..Telenor.przeciwko.Węgrom............................................................. . 167 2.10..Berschader.przeciwko.Rosji........................................................... . 168 2.11..RosInvestCo.przeciwko.Rosji......................................................... . 168 2.12..Wintershall..przeciwko.Argentynie............................................ . 168 3.. Klauzula.najwyższego.uprzywilejowania.a.przepisy.. jurysdykcyjne................................................................................................ . 170 3.1..Zakres.przedmiotowy......................................................................... . 170 3.2..Zakres.czasowy..................................................................................... . 177 4..Wnioski............................................................................................................. . 178 Rozdział V. Niewykonanie umowy stanowiące naruszenie przepisu materialnego traktatu ........................................................... . 181 1... Uwagi.wstępne............................................................................................. . 181 2... Roszczenia.traktatowe.wynikające.z.naruszenia.umowy............ . 185 3... Niewykonanie.umowy.a.naruszenie.zobowiązania.do. niepodejmowania.działań.skutkujących.wywłaszczeniem........ . 194 3.1... Pojęcie.wywłaszczenia.w.prawie.międzynarodowym........ . 194 3.2...Kryteria.odróżnienia.niewykonania.umowy.od.naruszenia. przepisu.dotyczącego.wywłaszczenia....................................... . 197 II Spis treści 3.2.1. Wykonywanie uprawnień władczych ............................ 197 3.2.2. Skutki niewykonania umowy dla inwestora ............... 202 4. Niewykonanie umowy a naruszenie zobowiązania do sprawiedliwego i równego traktowania .......................................... 205 4.1. Pojęcie sprawiedliwego i równego traktowania w prawie międzynarodowym ........................................................................... 205 4.2. Kryteria odróżnienia niewykonania umowy od naruszenia przepisu dotyczącego sprawiedliwego i równego traktowania .................................................................... 208 5. Wnioski .......................................................................................................... 213 Zakończenie ........................................................................................................... 217 Indeks rzeczowy ................................................................................................. 221 VIII Słowo wstępne Praca.dr..Marka.Świątkowskiego.jest.pierwszą.w.polskiej.literatu- rze.prawniczej.monografią,.poświęconą.problematyce.międzynarodo- wych.umów.o.wzajemnym.popieraniu.i.ochronie.inwestycji.(Bilateral Investment Treaties – BITs)..Do.niedawna.problematyka.ta.nie.cieszyła. się.w.Polsce.szerszym.zainteresowaniem,.prawdopodobnie.z.powodu. braku.praktycznego.zapotrzebowania..Nasz.kraj,.pomimo.zawarcia.od. lat.80..znacznej.liczby.BITs,.nie.był.pozywany.o.odszkodowanie.przez. inwestorów.zagranicznych.przed.międzynarodowymi.trybunałami.ar- bitrażowymi,.działającymi.na.podstawie.takich.umów.(Polska.nie.jest. przy.tym.uczestnikiem.Konwencji.Waszyngtońskiej.z.1965.r..o.rozstrzy- ganiu.międzynarodowych.sporów.inwestycyjnych.–.ICSID)..Sytuacja. zmieniła.się.dopiero.w.drugiej.połowie.lat.90.,.gdy.na.forum.międzyna- rodowym.zostały.Polsce.wytoczone.przez.inwestorów.zagranicznych. pierwsze.procesy.odszkodowawcze..Także.w.wielu.innych.krajach.za- interesowanie.BITs.wzrosło.stosunkowo.niedawno..W.naszym.kraju. nastąpiło.to.niewątpliwie.w.związku.z.wytoczeniem.powództwa.przed. międzynarodowym.trybunałem.arbitrażowym.przez.Eureko B. V..na. podstawie.umowy.polsko-holenderskiej..Wyrok.wstępny,.który.zapadł. w.tym.postępowaniu,.jest.niekorzystny.dla.Polski.i.stwarza.perspek- tywę.zapłaty.znacznego.odszkodowania,.co.ze.zrozumiałych.wzglę- dów.budzi.zainteresowanie.polityków.i.opinii.publicznej..Taki.wy- nik.arbitrażu.zachęca.także.do.podejmowania.podobnych.kroków. przez.innych.inwestorów.zagranicznych,.co.sprawia,.że.liczba.arbi- trażowych.procesów.międzynarodowych.z.udziałem.Polski.wzrasta... W.odpowiedzi.na.potrzeby.praktyki.więcej.uwagi.zaczyna.poświęcać. tym.sprawom.nauka.prawa.międzynarodowego.publicznego.i.między- narodowego.arbitrażu. Nietrudno.zauważyć,.że.dokonany.przez.Autora.wybór.tematu.mo- nografii.pozostaje.w.związku.ze.specyfiką.sprawy.Eureko przeciwko. Polsce..W.sporze.tym.głównym.problemem.prawnym.stała.się.kwestia,. czy.i.w.jakich.ewentualnie.okolicznościach.przypisywane.państwu-. -gospodarzowi.naruszenie.umowy.cywilnoprawnej.z.inwestorem.za- IX Słowo wstępne granicznym może skutkować prawnomiędzynarodową odpowiedzial- nością tego państwa na podstawie BIT. Nie bez znaczenia jednak dla takiego ukierunkowania zainteresowań badawczych Autora były zada- nia stojące przed polską kancelarią prawniczą „Domański Zakrzewski Palinka”, której prawnicy kilkakrotnie występowali i obecnie występu- ją przed międzynarodowymi trybunałami arbitrażowymi jako doradcy i pełnomocnicy stron w sporach o ochronę inwestycji. Autor jest bo- wiem radcą prawnym–partnerem w tej kancelarii i w tym charakte- rze osobiście uczestniczy w rozwiązywaniu praktycznych problemów, związanych ze stosowaniem BITs. W konsekwencji wybór i sposób uję- cia przez Autora rozmaitych dylematów interpretacyjnych podporząd- kowane są potrzebom praktyki. Materia, z którą przyszło się zmierzyć Autorowi, jest dla polskiego prawnika szczególnie trudna. Jej podstawę stanowi bowiem między- narodowe orzecznictwo arbitrażowe, dla którego rozstrzygnięć uregu- lowania BITs są bardziej układem odniesienia niż bazą normatywną. BITs, z natury rzeczy napisane językiem traktatów międzynarodowych, z trudem poddają się wykładni właściwej przepisom prawa, regulują- cego w krajowych systemach prawnych odpowiedzialność za szkody wyrządzone inwestorom przez działalność organów państwowych. Autor musiał podjąć analizę materii metodami charakterystycznymi bardziej dla common law aniżeli dla prawa stanowionego. Oceny, ja- kie otrzymała monografia przedstawiona jako rozprawa doktorska na Uniwersytecie Warszawskim, świadczą o sukcesie Autora. Praca dr. Marka Świątkowskiego zainteresuje nie tylko Czytelników, którzy zgłębiają tajniki współczesnego międzynarodowego prawa in- westycyjnego. Obecnie BITs stają się bowiem przedmiotem krytycz- nej dyskusji w rozmaitych środowiskach. Wskazuje się m.in. na wąt- pliwą skuteczność takich traktatów dla wzrostu eksportu kapitału do krajów ekonomicznie słabszych. Zauważa się przy tym ograniczenie suwerenności gospodarczej tych krajów w stopniu wykraczającym poza intencje traktatu. Przewagę opinii pozytywnych zyskują, jak się wydaje, traktaty wielostronne (jak np. Karta Energetyczna). Pośród mechanizmów rozstrzygania międzynarodowych sporów inwestycyj- nych uznaniem cieszy się Konwencja Waszyngtońska. Wywody Autora skłaniają w szczególności do konkluzji, że zbyt swobodna interpretacja BITs przez trybunały arbitrażowe ad hoc działające według Regulaminu UNCITRAL przemawia za ponownym przemyśleniem przez nasz kraj potrzeby przystąpienia do Konwencji, rewizji niektórych BITs (okres X Słowo wstępne obowiązywania.wielu.z.nich.dobiega.końca,.kwestionowana.bywa. w.doktrynie.ich.zgodność.z.prawem.Unii.Europejskiej),.a.także.zmia- ny.preferencji.w.polityce.międzynarodowej.na.rzecz.traktatów.wie- lostronnych.. Warszawa,.luty.2009.r.. . . . . . ..Grzegorz Domański . profesor.Uniwersytetu.Warszawskiego . XI Wprowadzenie Stosunkowo. niedawno,. w. 1970. r.,. Międzynarodowy. Trybunał. Sprawiedliwości.w.sprawie.Barcelona.Traction.„ze.zdumieniem”.od- notował,.że.międzynarodowe.prawo.dotyczące.inwestycji.przestało. ewoluować..W.szczególności.nie.doszło.do.ukształtowania.powszech- nie.uznanych.zasad.prawnomiędzynarodowych.ochrony.inwestycji.za- granicznych,.mimo.wzrostu.wartości.tych.inwestycji.i.rozwoju.działal- ności.transgranicznej.przez.korporacje.międzynarodowe..Po.II.wojnie. światowej,.kiedy.inwestycje.zagraniczne.zaczęły.odgrywać.coraz.więk- szą.rolę,.inwestorzy.chcący.korzystać.z.ochrony.prawa.międzynarodo- wego.konfrontowani.byli.z.nielicznymi.traktatami.międzynarodowymi,. kilkoma.podawanymi.w.wątpliwość.zwyczajami.i.licznymi.rozbieżno- ściami.w.zakresie.tzw..ogólnych.zasad.prawa.. Stan.taki.był.konsekwencją.wielu.czynników..Po.pierwsze,.ówcześ- nie.obowiązujące.przepisy.prawa.międzynarodowego.w.zasadzie.nie. regulowały,.poza.nielicznymi.wyjątkami,.zagadnień.istotnych.z.punk- tu.widzenia.ochrony.inwestycji.zagranicznych..Na.przykład,.między- narodowe.prawo.zwyczajowe.w.ogóle.nie.zawierało.norm.odnoszą- cych.się.do.dokonywania.przez.obcokrajowców.transferu.środków. pieniężnych.z.państwa.przyjmującego.inwestycję..Nie.przewidywało. również.mechanizmów.umożliwiających.zagranicznym.inwestorom. dochodzenia.swoich.praw.wobec.państw.przyjmujących.z.powodu. bezprawnego.wywłaszczenia.lub.innego.naruszenia.zobowiązania. prawnomiędzynarodowego..Po.drugie,.istniejące.zasady.prawa.były. różnie.interpretowane..Choć.można.było.wykazać,.że.inwestor.mógł. żądać.na.podstawie.prawa.zwyczajowego.wypłaty.odszkodowania.za. wywłaszczenie.majątku,.brak.było.reguł.określających.sposób.ustalenia. wysokości.tego.odszkodowania..Po.trzecie,.istniały.ciągłe.napięcia.po- między.państwami.rozwiniętymi.a.rozwijającymi.się.(w.tym.państwami. socjalistycznymi.i.państwami.Ameryki.Południowej),.które.uniemoż- liwiały.osiągnięcie.jakiegokolwiek.konsensusu.w.tym.zakresie,.czego. potwierdzeniem.jest.wiele.nieudanych.prób.kodyfikacji.zasad.ochrony. inwestycji..Rozbieżności.te.dotyczyły.stosunku.norm.prawa.między- XIII Wprowadzenie narodowego.dotyczących.ochrony.zagranicznych.inwestycji.do.prawa. samodzielnego.decydowania.przez.państwa.o.pozycji.prawnej.obco- krajowców.na.ich.własnym.terytorium..Dla.większości.przedstawicieli. ówczesnej.doktryny.nie.ulegało.wątpliwości,.że.naruszenie.przez.pań- stwo.umowy.zawartej.z.inwestorem.nie.mogło.stanowić,.co.do.zasady,. naruszenia.prawa.międzynarodowego..Rozważania.dotyczące.odpo- wiedzialności.państwa.za.niewykonanie.takiej.umowy.w.płaszczyźnie. prawa.międzynarodowego.dotyczyły.kilku.zagadnień,.np..możliwości. poddania.przez.strony.umowy.prawu.międzynarodowemu1,.narusze- nia.przez.państwo.klauzuli.stabilizacyjnej2.oraz.dopuszczalności.wy- właszczenia.praw.kontraktowych3.. Jeszcze.na.początku.lat.osiemdziesiątych.poprzedniego.stulecia. podmioty.dokonujące.inwestycji.poza.granicami.własnego.kraju.nie. miały.pewności,.czy.przysługiwać.im.będą.jakiekolwiek.roszczenia. w.razie.jednostronnej.zmiany.lub.rozwiązania.umowy.przez.państwo. przyjmujące,.zwłaszcza.w.sposób,.który.dodatkowo.pozbawi.ich.moż- liwości.dochodzenia.odszkodowania.w.świetle.prawa.krajowego,.np.. w.wyniku.zmiany.przepisów.prawnych..Inwestorzy,.dla.których.zna- 1.Prezentowane.były.najróżniejsze.poglądy,.m.in..że.nie.jest.to.możliwe,.ponieważ. prawo.międzynarodowe.nie.zawiera.reguł.dotyczących.umów.(pogląd.najbardziej.ra- dykalny).lub.że.reguły.te.są.na.tyle.niejednoznaczne,.że.treść.danego.stosunku.obliga- cyjnego.byłaby.wysoce.niepewna,.kończąc.na.stanowiskach.możliwość.taką.dopuszcza- jących..Szerzej.na.ten.temat.zob..Ian Brownlie,.Principles.of.Public.International.Law,. Oxford.2005,.s..526;.P. Comeaux,.N. Kinsella,.Reducing.Political.Risk.in.Developing. Countries:.Bilateral.Investment.Treaties,.Stabilization.Clauses,.and.MIGA. .OPIC.Invest- ment.Insurance,.New.York.Law.School.Journal.of.International.and.Comperative.Law. 1994.t..15,.s..23–30;.E. Paasivirta,.Internationalization.and.stablilization.of.contracts. versus.state.sovereignty,.The.British.Yearbook.of.International.Law.1989,.Nr.60,.s..315. i.n.;.N. Rubins,.N. Kinsella,.International.Investment,.Political.Risk.And.Dispute.Resolu- tion,.New.York.2005,.s..124–126. 2.Przez.klauzulę.stabilizacyjną.rozumie.się.zobowiązanie.zaciągnięte.przez.państwo. w.umowie.zawartej.z.inwestorem.polegające.na.niedokonywaniu.określonych.zmian. administracyjnych.lub.legislacyjnych,.które.mogłyby.wpłynąć.na.zmianę.treści.stosunku. łączącego.inwestora.i.państwo..Szerzej.na.ten.temat.zob..P. Bernardini,.The.Renegotia- tion.of.the.Investment.Contract,.ICSID.Review.Foreign.Investment.Law.Journal.1998,. t..13,.Nr.2,.s..414,.415;.P. Comeaux,.N. Kinsella,.Reducing.Political.Risk.in.Developing. Countries:.Bilateral.Investment.Treaties,.Stabilization.Clauses,.and.MIGA. .OPIC.Invest- ment.Insurance,.op. cit.,.s..23-30;.P. Leung, G. Wang,.State.Contracts.in.the.Globalized. World,.Journal.of.World.Investment.and.Trade.2006.t..7,.Nr.6,.s..846.i.n.;.E. Paasivirta,. Internationalization.and.stabilization.of.contracts.versus.state.sovereignty,.op. cit.,.s..315. i.n.;.W. Peter,.Arbitration.and.Renegotiation.of.International.Investment.Agreements,. Dordrecht.1986,.s..136–148.. 3.G. C. Christie,.What.constitutes.a.taking.of.property.under.International.Law,.The. British.Yearbook.of.International.Law.1962,.Nr.38,.s..310,.311,.316,.317.. XI Wprowadzenie lezienie.rozwiązania.polubownego.okazało.się.niemożliwe.lub.pozba- wieni.zostali.prawa.do.sprawiedliwego.procesu.w.państwie.przyjmują- cym,.mogli.liczyć.jedynie.na.to,.że.rząd.państwa,.z.którego.pochodzą,. wystąpi.z.roszczeniami.przeciwko.państwu.przyjmującemu,.co.w.prak- tyce.było.niezwykle.rzadkie,.a.ponadto.zawierało.więcej.elementów. politycznych.niż.prawnych. Sytuacja.ta.uległa.istotnej.zmianie.pod.koniec.lat.osiemdziesiątych,. kiedy.to.państwa.przystąpiły.do.zawierania.dwustronnych.i.wielostron- nych.traktatów.o.popieraniu.inwestycji4..Ocenia.się,.że.obecnie.istnie- je.około.2500.traktatów5..W.traktatach.tych.określone.zostały.podsta- wowe.gwarancje6.odnoszące.się.do.inwestycji.zagranicznych,.w.tym. uprawnienia.inwestorów7.do.dochodzenia.roszczeń.odszkodowaw- czych.bezpośrednio.od.państwa.przyjmującego.przed.międzynarodo- wym.sądem.arbitrażowym8..Na.ich.podstawie.państwa.zobowiązują. się.jako.podmioty.prawa.międzynarodowego.publicznego,.że.nie.będą. podejmowały.wobec.inwestorów,.a.więc.wobec.podmiotów.prawa. prywatnego,.działań.skutkujących.wywłaszczeniem.lub.nacjonalizacją,. chyba.że.na.warunkach.określonych.w.danym.traktacie,.w.szczególno- ści.za.wypłatą.odszkodowania..Traktaty.zawierają.ponadto.gwarancje. dotyczące.sprawiedliwego.i.równego.traktowania.obcych.inwestycji,. niedyskryminacji,.pełnej.ochrony.i.bezpieczeństwa.oraz.transferu.środ- ków.pieniężnych..Wymienione.wyżej.przepisy.będą.w.dalszej.części. opracowania.zbiorczo.określane.„przepisami.materialnymi.traktatu”9.. Mają.one.na.celu.zapewnienie.obcym.inwestorom,.najogólniej.rzecz. ujmując,.ochrony.na.podstawie.prawa.międzynarodowego.przed.dzia- 4.Dla.przejrzystości.wywodu.wszelkie.porozumienia,.traktaty.i.umowy.między- narodowe.dotyczące.ochrony.inwestycji.(tj..zawierane.przez.państwa).określał.będę. terminem.„traktat”,.„traktat.inwestycyjny”.lub.„traktat.o.popieraniu.inwestycji”. 5.K. Yannaca-Small,.Interpretation.of.Umbrella.Clause.in.Investment.Agreements,. OECD.Working.Papers.on.International.Investment.2006,.Nr.3,.s..5. 6.Pojęcie.to.będę.stosował.jako.synonim.terminu.zapewnienie. 7.W.dalszej.części.posługuję.się.pojęciem.inwestora.lub.inwestora.zagranicznego.dla. określenia.osób.prawnych,.osób.fizycznych.i.jednostek.organizacyjnych.nieposiadających. osobowości.prawnej.pochodzących.z.państwa-strony.traktatu.inwestycyjnego,.którzy. dokonali.inwestycji.na.terytorium.państwa.przyjmującego,.będącego.drugą.stroną.tego. samego.traktatu. 8.W.dalszej.części.posługuję.się.pojęciem.„sąd”,.„sąd.arbitrażowy”.lub.„sąd.traktatowy”. dla.określenia.sądu.arbitrażowego.właściwego.na.podstawie.traktatu.do.rozstrzygania. sporów.pomiędzy.państwem.a.inwestorem,.chyba.że.co.innego.wynika.z.kontekstu.. 9.Termin.ten.jest.powszechnie.używany.w.literaturze.anglojęzycznej. X Wprowadzenie łaniami.państw,.które.pozbawiają.ich.części.lub.całości.ekonomicznych. korzyści.z.dokonanej.inwestycji10.. Przedmiotem.opracowania.jest.dokonanie.oceny.zakresu.ochrony,. na.podstawie.przepisów.traktatów.inwestycyjnych,.praw.obligacyjnych. inwestorów.wynikających.z.umów11.zawartych.z.jednostkami.organiza- cyjnymi.lub.podmiotami,.za.które.państwo.ponosi.odpowiedzialność. w.świetle.prawa.międzynarodowego12,.niezależnie.od.ewentualnej. odpowiedzialności.cywilnej.państwa.według.właściwego.prawa.kra- jowego..Sprecyzowanie.podstaw.prawnomiędzynarodowej.(traktato- wej).odpowiedzialności.państwa.przyjmującego.za.szkody.wyrządzone. inwestorom.zagranicznym.wskutek.naruszeń.umowy.nadal.jest.przed- miotem.kontrowersji.w.orzecznictwie.i.doktrynie.prawa.międzyna- rodowego.publicznego..Potrzebę.badania.tego.problemu.potwierdza. 10.Problem.stosowania.traktatu.do.stosunków.pomiędzy.państwem.a.inwestorem. ma.dziś.wyłącznie.charakter.historyczny,.stąd.pozostaje.poza.ramami.niniejszego.opra- cowania..Inwestorzy.będący.osobami.fizycznymi,.prawnymi.czy.różnego.rodzaju.jed- nostkami.organizacyjnymi.mogą.samodzielnie.występować.z.roszczeniami.na.podstawie. traktatów,.mimo.że.traktaty.te.są.instrumentami.prawa.międzynarodowego.zawieranymi. przez.państwa..Jest.to.konsekwencją.m.in..rozwiązań.prawnych.przyjętych.w.traktatach. inwestycyjnych,.w.szczególności.przyznania.wyżej.wymienionym.jednostkom.prawa. dochodzenia.od.państwa.roszczeń.przed.arbitrażem.międzynarodowym,.w.którym. stronami.przestały.być.wyłącznie.państwa..Szerzej.na.temat.podmiotowości.w.prawie. międzynarodowym.osób.fizycznych,.prawnych.i.jednostek.organizacyjnych.np..J. Bia- łocerkiewicz,.Prawo.międzynarodowe.publiczne,.Olsztyn.2005,.s..141;.R. Bierzanek, J. Symonides,.Prawo.międzynarodowe.publiczne,.Warszawa.2005,.s..142;.E. Cała-Wacin- kiewicz,.Podstawy.systemu.prawa.międzynarodowego,.Warszawa.2007,.s..102;.W. Cza- pliński, A. Wyrozumska,.Prawo.międzynarodowe.publiczne..Zagadnienia.systemowe,. Warszawa.2004,.s..422–425;.W. Góralczyk, S. Sawicki,.Prawo.międzynarodowe.publiczne. w.zarysie,.Warszawa.2004,.s..144;.A. Łazowski, A. Zawidzka,.Prawo.międzynarodowe. publiczne,.Warszawa.2007,.s..77;.J. Pieńkos,.Prawo.międzynarodowe.publiczne,.Zaka- mycze.2004,.s..61–63;.I. Popiuk-Rysińska,.Uczestnicy.stosunków.międzynarodowych,. ich.interesy.i.oddziaływania,.[w:].Stosunki.Międzynarodowe.w.XX.wieku..Księga.jubi- leuszowa.z.okazji.30-lecia.Instytutu.Stosunków.Międzynarodowych.Uniwersytetu.War- szawskiego,.red..E. Haliżak,.R. Kuźniar,.G. Michałowska,.S. Parzymies,.J. Symonides,. R. Zięba,.Warszawa.2006,.s..498;.B. Wierzbicki,.Prawo.międzynarodowe.publiczne,. Białystok.2001,.s..68. 11 Przez.umowę.rozumiem.umowę.zawartą.przez.państwo.z.inwestorem.pocho- dzącym.z.państwa.będącego.drugą.stroną.traktatu..Z.uwagi.na.to,.że.termin.ten.obejmuje. wszelkiego.rodzaju.umowy,.których.zawarcie.możliwe.jest.w.świetle.danego.systemu. prawa.krajowego,.a.jedyną.cechą.wyróżniającą.jest.to,.że.jej.stroną.jest.inwestor.w.rozu- mieniu.określonego.traktatu,.nie.wydaje.się.konieczne.tworzenie.nazwy.dla.tej.kategorii. umów.(analiza.pojęcie.umowa.przedstawiona.jest.w.rozdziale.I.2).. 12.Dla.uproszczenia,.w.dalszym.ciągu.rozważań.posługuję.się.niekiedy.pojęciami. „umowy.zawartej.przez.państwo”,.„zobowiązań.niewykonanych.przez.państwo”,.etc.. XI Wprowadzenie praktyka.arbitrażowa,.w.tym.roszczenia.wysuwane.przez.inwestorów. wobec.Polski.. Stąd.też.nasuwa.się.pytanie:.na.podstawie.których.przepisów.trak- tatów.inwestycyjnych.inwestor.zagraniczny.może.wystąpić.z.roszcze- niem.odszkodowawczym.przeciwko.państwu.przyjmującemu.z.tytułu. niewykonania.zawartej.z.nim.umowy?.W.tym.kontekście.istotne.jest. wyodrębnienie.trzech.kategorii.przepisów.traktatowych.mogących. prima facie.stanowić.podstawę.wystąpienia.przez.inwestora.z.rosz- czeniami.przeciwko.państwu.z.tytułu.niewykonania.umowy.. Po.pierwsze,.są.to.przepisy.o.dotrzymywaniu.zobowiązań,.na.pod- stawie.których.państwo.zapewnia,.że.będzie.wykonywało.wszelkie.zo- bowiązania.(w.tym.umowne),.zaciągnięte.wobec.inwestorów.pocho- dzących.z.drugiego.umawiającego.się.państwa.(rozdział.II)..Po.drugie,. podstawą.wystąpienia.z.powództwem.mogłyby.być.przepisy.o.właś- ciwości.sądu.traktatowego,.przewidujące,.że.wszelkie.spory.(tudzież. wszelkie.spory.dotyczące.inwestycji).pomiędzy.państwem.przyjmu- jącym.a.inwestorem.z.drugiego.umawiającego.się.państwa,.rozstrzy- gane.będą.przez.sąd.arbitrażowy.z.uwzględnieniem.prawa.międzyna- rodowego.(rozdział.III)..Po.trzecie,.należy.rozważyć.dopuszczalność. powoływania.się.na.klauzulę.najwyższego.uprzywilejowania.stanowią- cą,.że.inwestorowi.zapewnione.jest.traktowanie.nie.mniej.korzystne. niż.traktowanie.inwestorów.pochodzących.z.innych.państw.(rozdział. I)..Na.szczególną.uwagę.zasługuje.przypadek.swoistego.zbiegu.pod- staw.odpowiedzialności,.który.polega.na.naruszeniu.przepisu.mate- rialnego.traktatu.w.wyniku.niewykonania.umowy.przez.państwo.(roz- dział.).. Analiza.wszystkich.przesłanek.przesądzających.o.dopuszczalności. roszczenia.inwestora.na.podstawie.traktatu,.z.tytułu.niewykonania. umowy.przez.państwo,.wykracza.poza.ramy.niniejszego.opracowania.. Jeżeli.bowiem.inwestor.wskaże.przepis.traktatu,.na.podstawie.którego. występuje.przeciwko.państwu.z.roszczeniem,.będzie.musiał.dodatko- wo.udowodnić,.że.w.rozumieniu.danego.traktatu:. a)..jest.inwestorem.(ratio personae),. b)..dokonał.inwestycji.(ratio materiae),. c)..roszczenie.jest.dopuszczalne.z.punktu.widzenia.ram.czasowych. obowiązywania.traktatu.(ratio temporis),. XII Wprowadzenie d)..zachowanie.będące.podstawą.roszczenia.można.przypisać.danemu. państwu13.oraz. e).spełnił.wymogi.o.charakterze.proceduralnym.(np..wyczerpał.kra- jowe.środki.odwoławcze,.podejmował.przez.określony.czas.próby. polubownego.załatwienia.sporu.itp.). Nie.zostaną.również.omówione.w.opracowaniu.okoliczności.wy- łączające.odpowiedzialność.państwa,.w.szczególności.stan.wyższej. konieczności.(np..działania.wojenne,.trzęsienie.ziemi,.kryzys.ekono- miczny),.wykonywanie.uzasadnionych.uprawnień.władczych.(wpro- wadzenie.opłat.środowiskowych,.wyższych.stawek.podatków).oraz. brak.związku.przyczynowego.między.zachowaniem.państwa.a.szkodą. inwestora..Każde.z.tych.zagadnień.jest.na.tyle.złożone,.że.wymagałoby. odrębnego.opracowania..Mają.one.ponadto.wtórne.znaczenie.w.sto- sunku.do.rozstrzygnięcia.o.istnieniu.traktatowej.podstawy.odpowie- dzialności.państwa.w.danym.przypadku. W.celu.zobrazowania,.jak.bardzo.zagadnienia.omawiane.w.opra- cowaniu.stały.się.istotne.nie.tylko.z.punktu.widzenia.rozwoju.nauki.. prawa.międzynarodowego,.ale.również.indywidualnych.interesów. państw,.jak.i.samych.inwestorów,.warto.przywołać.dane.przedstawione. w.raporcie.opracowanym.przez.UNCTAD14,.z.którego.wynika,.że.do.li- stopada.2006.r..wniesionych.zostało.łącznie.255.pozwów.na.podstawie. traktatów.o.popieraniu.inwestycji,.z.czego.2/3.wszystkich.odnotowa- nych.postępowań.zostało.wszczętych.w.okresie.od.stycznia.2003.r..do. listopada.2006.r..W.sumie.156.spraw.rozpatrywanych.było.przez.sądy. arbitrażowe.przy.ICSID,.a.pozostałe.99.przez.inne.sądy.traktatowe15.. Polska.jest.stroną.ponad.60.traktatów.o.popieraniu.inwestycji.. Traktaty.te.zawarte.zostały.z.niemal.wszystkimi.państwami,.z.których. obserwujemy.napływ.znaczących.inwestycji..Zagadnienia.analizowane. w.opracowaniu.są.zatem.istotne.dla.oceny.pozycji.prawnomiędzynaro- dowej.Polski.jako.państwa.przyjmującego.obce.inwestycje..Z.dostęp- nych.informacji16.wynika,.że.w.ciągu.kilku.ostatnich.lat.Polska.zosta- 13.W.rozdziale.I.1.omówione.zostało.zagadnienie.atrybucji.(przypisywalności).pań- stwu.czynów.poszczególnych.podmiotów.lub.jednostek,.jako.że.ma.ono.zasadnicze. znaczenie.dla.oceny.prawnomiędzynarodowej.odpowiedzialności.państwa.przyjmu- jącego. 14.UNCTAD,.Latest.Developments.in.Investor-State.Dispute.Settlement,.IIA.Monitor. 2006,.Nr.4,.s..2,.3. 15.Ibidem. 16.Dane.uzyskane.16.10.2006.r..w.odpowiedzi.na.pisemne.zapytanie.skierowane.do. Sekretariatu.Konferencji.Narodów.Zjednoczonych.do.spraw.Handlu.i.Rozwoju. XIII Wprowadzenie ła.pozwana.za.naruszenie.przepisów.traktatów.przez.France Telecom S.A.,.Saar Papier GmbH,.Lutz Ingo Schaper,.Eureko B.V., Cargill Inc., Nordzucker AG,.a.inne.podmioty.rozważają.wystąpienie.z.podobnymi. roszczeniami.(np..Vivendi Universal S.A. w związku.ze.sporem.dotyczą- cym.kontroli.nad.operatorem.telefonii.bezprzewodowej)..Dodatkowe. komplikacje.w.zakresie.możliwości.dotrzymania.przez.Polskę.zobowią- zań.międzynarodowych.mogą.pojawić.się.w.związku.z.niedostosowa- niem.treści.niektórych.traktatów.do.wymagań.Unii.Europejskiej17. 17.Zagadnienie.to.szczegółowo.przedstawione.jest.przez.E. Piontka,.European.Union. Membership.and.Obligations.under.Bilateral.and.Multilateral.Agreements.to.which. Poland.is.a.Party,.Polish.Yearbook.of.International.Law.2001,.Nr.25,.s..127.i.n. XIX
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Naruszenie przez państwo umowy z inwestorem zagranicznym w świetle traktatów inwestycyjnych
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: