Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00200 004853 15200855 na godz. na dobę w sumie
Nauka administracji - ebook/pdf
Nauka administracji - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 263
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7806-489-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Podręcznik Nauka administracji pod redakcją prof. Zbigniewa Cieślaka prezentuje oryginalne podejście do wykładu jednego z podstawowych przedmiotów studiów na wydziałach prawa i administracji. Realizacja celów nauki administracji została ukazana przez zastosowanie metody modelowania rzeczywistości administracyjnej i posłużenie się pojęciem-narzędziem w postaci układu administracyjnego. Ujęcie to jest w zasadzie niespotykane w literaturze dostępnej na rynku wydawniczym.
W pracy omówiono następujące zagadnienia: istotę administracji publicznej, jej kadry, formy działania i funkcje oraz kontrolę, a także status, modele układów administracyjnych i ich usprawnianie, teorię zmian w administracji publicznej.
Opracowanie adresowane jest do studentów i pracowników naukowo-dydaktycznych uczelni wyższych, które w programie studiów mają naukę administracji, oraz osób zatrudnionych w podmiotach administracji publicznej.

W celu ułatwienia nauki wprowadzono pogrubienia podkreślające ważne partie materiału, piktogramy ułatwiające odnalezienie istotnych fragmentów nie tylko tuż przed egzaminem oraz numery boczne umożliwiające szybkie odnalezienie w tekście książki pojęć ze skorowi-dza.
Autorzy podręcznika Nauka administracji to pracownicy naukowi Katedry Nauki Administracji i Ochrony Środowiska Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, członkowie Warszawskiego Seminarium Aksjologii Administracji. Większość z nich związana jest zawodowo z Trybunałem Konstytucyjnym. Ich zainteresowania badawcze i zawodowe koncentrują się wokół teorii i zastosowania prawa administracyjnego.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Nauka administracji Zbigniew CieÊlak | Joanna Bukowska Wojciech Federczyk | Michał Klimaszewski Bartosz Majchrzak pod redakcjà Zbigniewa CieÊlaka Wydanie 1 Warszawa 2012 Redaktor prowadzący: Grażyna Polkowska-Nowak Opracowanie redakcyjne: Joanna Ołówek Redakcja techniczna: Krzysztof Koziarek Projekt okładki i stron tytułowych: Agnieszka Tchórznicka © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. 2012 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autorów i wydawcy. ISBN 978-83-7806-489-3 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Office Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02–222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.lexisnexis.pl, e-mail: biuro@lexisnexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.lexisnexis.pl Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 ROZDZIAŁ I. Istota administracji publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 1. Pojęcie administracji publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 2. Podmioty administrujące i ich organy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 3. Organ administracji publicznej i urząd tego organu . . . . . . . . . . . . . 19 4. Koncentracja – dekoncentracja i centralizacja – decentralizacja administracji publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 5. Kompetencja organu administracji publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 6. System administracji publicznej (więzi między organami) . . . . . . . . 28 7. Administracja publiczna jako zjawisko. Układ administracyjny . . . . 30 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 ROZDZIAŁ II. Status nauki administracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 1. Nauki o administracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 2. Różnorodność koncepcji nauki administracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 3. Nauka administracji jako samoistna dyscyplina naukowa . . . . . . . . . 39 4. Metody badawcze w nauce administracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 5. Modelowanie rzeczywistości administracyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 ROZDZIAŁ III. Znaczenie i udział człowieka w wykonywaniu administracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 2. Obszary działania. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 3. Koncepcje ustrojowe służby publicznej – rozwiązania prawne . . . . . 53 4. Determinanty ustrojowe służby publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 4.1. Polityka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 4.2. Doświadczenia historyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60 6 Spis treści 4.3. Postrzeganie prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61 4.4. Postawy ludzkie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 4.5. Czynnik ekonomiczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 5. Stosunek do obywatela. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 5.1. Wprowadzenie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 5.2. Regulacje prawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65 5.3. Systemy etyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 6. Instytucje wspierające kształcenie kadr urzędniczych . . . . . . . . . . . . 68 7. Pragmatyki urzędnicze – ujęcie aksjologiczno-normatywne . . . . . . . 70 7.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70 7.2. Dobór osób . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 7.3. Nawiązanie stosunku pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 7.4. Instrumenty jakościowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 7.5. Definiowanie obowiązków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73 7.6. Uprawnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 7.7. Odpowiedzialność dyscyplinarna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75 8. Korpusy pracownicze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 8.1. Służba cywilna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77 8.2. Pracownicy urzędów państwowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 8.3. Pracownicy samorządowi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 8.4. Pracownicy Najwyższej Izby Kontroli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 ROZDZIAŁ IV. Prawne formy działania administracji . . . . . . . . . . . 91 1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 1.1. Problem definicji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93 1.2. Ewolucja prawnych form działania administracji . . . . . . . . . . . . 97 1.3. Problem związania administracji prawem . . . . . . . . . . . . . . . . . 98 2. Systematyka prawnych form działania administracji . . . . . . . . . . . . 100 3. Rodzaje prawnych form działania administracji . . . . . . . . . . . . . . . . 107 3.1. Akty normatywne administracji i akty generalne stosowania prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 3.2. Akty administracyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 3.3. Przyrzeczenie administracyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 3.4. Polecenia służbowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 3.5. Porozumienia administracyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 3.6. Umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 3.7. Ugody administracyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130 3.8. Czynności materialno-techniczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 3.9. Działania społeczno-organizatorskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136 Spis treści 7 ROZDZIAŁ V. Funkcje administracji publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 2. Typologie funkcji administracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142 3. Rodzaje funkcji administracji publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 3.1. Funkcja policyjna (porządkowa). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 3.2. Funkcja reglamentacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 3.3. Funkcja nadzorcza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 3.4. Funkcja administracji świadczącej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152 3.5. Funkcja regulacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 157 ROZDZIAŁ VI. Kontrola administracji publicznej . . . . . . . . . . . . . . . 159 1. Definiowanie kontroli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 2. Przedmiot kontroli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 162 3. Cechy kontroli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164 4. Formy kontroli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166 5. Klasyfikacje kontroli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168 6. Postępowanie kontrolne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170 7. Kontrola funkcjonalna oraz instytucjonalna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171 8. Organy kontroli zewnętrznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 174 8.1. Najwyższa Izba Kontroli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 174 8.2. Sądy administracyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175 9. Kontrola społeczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178 ROZDZIAŁ VII. Modele układów administracyjnych i ich usprawnianie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 1. Układ administracyjny i jego uwarunkowania . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 1.1. Pojęcie układu administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 1.2. Elementy konstrukcyjne układu administracyjnego . . . . . . . . . . 181 1.3. Ramy konwencjonalne zachowań osób w układach administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184 1.4. Ramy faktyczne zachowań osób w układach administracyjnych . . . 186 1.5. Podstawowe kryteria wyróżniania układów administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188 1.5.1. Kryterium podmiotowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 1.5.2. Kryterium przedmiotowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 1.5.3. Kryterium czasowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 1.5.4. Kryterium miejsca w systemie organizacyjnym administracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 8 Spis treści 1.6. Systemowe uwarunkowania układów administracyjnych . . . . . 192 1.6.1. Systemowe uwarunkowanie aksjologiczne . . . . . . . . . . . . 193 1.6.2. Systemowe uwarunkowanie organizacyjne . . . . . . . . . . . 194 1.6.3. Systemowe uwarunkowanie normatywne prawne . . . . . . 196 1.6.4. Systemowe uwarunkowania ekonomiczne . . . . . . . . . . . . 197 1.7. Pozasystemowe uwarunkowania układów administracyjnych . . . 198 1.7.1. Pozasystemowe uwarunkowania polityczne . . . . . . . . . . 199 1.7.2. Pozasystemowe uwarunkowania kulturowe . . . . . . . . . . 200 1.7.3. Pozasystemowe uwarunkowania etyczne . . . . . . . . . . . . . 201 1.7.4. Inne pozasystemowe uwarunkowania układów administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202 2. Modele administracji publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202 2.1. Model fenomenologiczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204 2.2. Model aksjologiczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210 2.3. Model normatywny prawny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215 2.4. Model normatywny etyczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221 2.5. Model prakseologiczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225 2.6. Model idealny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228 3. Podstawowe cechy struktury organizacyjnej i funkcjonowania układów administracyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 3.1. Organizacyjne więzi prawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 3.2. Pozaorganizacyjne więzi prawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 232 3.3. Instytucjonalna rozpiętość kierowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234 3.4. Czynniki potencjalnej rozpiętości kierowania w instytucji . . . . 235 3.5. Zasięg kierowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 237 3.6. Pojęcie funkcji organicznych, koniecznych i zbędnych . . . . . . . . 237 4. Procesy optymalizowania układów administracyjnych . . . . . . . . . . . 239 4.1. Optymalizacja struktury . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239 4.2. Optymalizacja ze względu na wartości i cele . . . . . . . . . . . . . . . 240 4.3. Optymalizacja funkcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241 4.4. Optymalizacja ze względu na kadry . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241 4.5. Optymalizacja ze względu na koszty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244 ROZDZIAŁ VIII. Administracja w działaniu – zagadnienia podstawowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 1. Teoria zmian w administracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 2. Administracja jako czynnik zmian społecznych . . . . . . . . . . . . . . . . 249 3. Podstawowe zagrożenia dysfunkcji administracji . . . . . . . . . . . . . . . 251 Skorowidz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 255 O Autorach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265 Wykaz skrótów Dz.U. ENA k.c. – Dziennik Ustaw (od 2012 r. bez numeru) – L’Eole Nationale d’Administration – ustawa z  23  kwietnia 1964  r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) Konstytucja RP – Konstytucja Rzeczypospolitej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. NIK NSA OSNCP OTK-A PiP SN TK WSA Nr 78, poz. 483 ze zm.) – Najwyższa Izba Kontroli – Naczelny Sąd Administracyjny – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cywilna oraz Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, seria A – „Państwo i Prawo” – Sąd Najwyższy – Trybunał Konstytucyjny – Wojewódzki Sąd Administracyjny Rozdział I Istota administracji publicznej 1. Pojęcie administracji publicznej 1 2 Na wstępie zaznaczyć należy, że przedmiot nauki administracji po- wszechnie ogranicza się do zagadnień administracji publicznej. Tym samym poza ramami niniejszego wykładu pozostaje administracja prywatna, czyli działalność podmiotów niepublicznych wykonywana na prywatny, indywidualny użytek. 9 W  odniesieniu do monteskiuszowskiego trójpodziału władzy (na ustawodawczą, wykonawczą i  sądowniczą – zob. art.  10 Konstytucji  RP) administracja publiczna stanowi element władzy wykonawczej (egzekutywy), ale nie wyczerpuje jej zakresu. Pojęcie władzy wykonawczej obejmuje bowiem nie tylko administrację pu- bliczną, lecz także inne organy władzy wykonawczej i ich funkcje po- legające na prowadzeniu polityki państwa, w tym wskazywaniu kie- runków działania administracji publicznej (polityka administracyjna), nadzorowaniu i kontrolowaniu jej działalności. Tymi „innymi organa- mi władzy wykonawczej”, których funkcje wykraczają poza admini- strowanie, są: Prezydent RP, Rada Ministrów, Prezes Rady Ministrów, Najwyższa Izba Kontroli, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz Krajowa Rada Radiofonii i  Telewizji (I.  Lipowicz, w: Prawo administracyjne, red. Z. Niewiadomski, Warszawa 2011, s. 180–181). Na marginesie można wspomnieć o pojawiającej się wątpliwości doty- czącej takiej klasyfikacji trzech ostatnich organów. Ze względu na ich unormowanie w  Konstytucji  RP w  odrębnym rozdziale (rozdział  IX „Organy kontroli państwowej i ochrony prawa”) wskazuje się na ko- nieczność wyodrębnienia czwartego pionu – władzy kontrolującej. 12 I. Istota administracji publicznej 3 9 Etymologicznie czasownik „administrować” pochodzi od łaciń- skiego ministrare (posługiwać, służyć, kierować, wykonywać) z przedrostkiem ad, nadającym temu działaniu cechę działania celo- wego. Tym samym administrowanie to synonim pomocy, służby, przewodnictwa, kierownictwa, prowadzenia, zarządzania lub organizowania, dla osiągnięcia ustalonego celu (J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Kraków 2006, s. 26). 4 Próbując wyjaśnić pojęcie administracji publicznej, poszczególni auto- rzy odwoływali się do następujących określeń: 1) definicja negatywno-przedmiotowa (tzw. wielkiej reszty) – jest to działalność państwa, która nie jest ani ustawodawstwem, ani wymiarem sprawiedliwości, 2) definicja negatywno-podmiotowa – administrację publiczną tworzą te organy, które nie są organami ustawodawczymi i sądo- wymi, 3) definicja pozytywno-przedmiotowa – administracja publiczna to działalność mająca na celu realizację zadań publicznych, 4) definicja pozytywno-podmiotowa – administracja publiczna oznacza ogół podmiotów administrujących. Powyższe określenia mają raczej walor jedynie historyczny, ponieważ aktualnie najczęściej pojęcie administracji publicznej jest wyjaśniane za pomocą definicji pozytywnej, mieszanej, podmiotowo-przed- miotowej, uwydatniającej to, że administracją publiczną są równo- cześnie podmioty ją tworzące wraz z ich działaniem (jednością funk- cji i wykonujących je podmiotów). 9 W tym ujęciu administracja publiczna oznacza strukturę ob- sadzoną ludźmi (określoną kadrą), która ma bezpośrednio realizować dobro wspólne, w  sposób aktywny, planowy, stały, systematyczny i wyposażony we władztwo (por. Z. Cieślak, w: Pra- wo administracyjne, red. Z. Niewiadomski, Warszawa 2011, s. 55). Podkreślić należy jednocześnie, że tylko funkcja państwa zwana administracją publiczną polega na bezpośrednim realizowaniu do- bra wspólnego. Wykonywanie władzy ustawodawczej i sądowniczej przecież też ma służyć dobru wspólnemu, ale pośrednio – bądź przez stanowienie ustaw, bądź poprzez sprawowanie wymiaru sprawied- liwości. Innymi słowy, Sejm tworzy ustawowe warunki dla proce- sów realizacji dobra wspólnego, a sądy – rozstrzygając sprawy karne i cywilne – kontrolują realizowanie bądź ochronę dobra wspólnego 5 1. Pojęcie administracji publicznej 13 (por. Z. Cieślak, w: Prawo administracyjne..., s. 55). Natomiast pod- mioty administrujące jako jedyne podejmują działania skierowane bezpośrednio na urzeczywistnianie dobra wspólnego poprzez wyko- nywanie prawa będącego jego nośnikiem. 9 Kluczowym pojęciem dla zdefiniowania administracji publicz- nej jest „dobro wspólne” rozumiane jako ogół określonych konstytucyjnie i  ustawowo wartości, dla których realizacji sta- nowi się prawo (por. Z. Cieślak, w: Prawo administracyjne..., s. 55). Zakotwiczenie dobra wspólnego w aktach normatywnych jest spójne z wymogami wynikającymi z konstytucyjnej zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji RP) oznaczającej to, że administracja publiczna może czy- nić tylko to, do czego wyraźnie upoważnia ją prawo, i to w formach oraz trybie tym prawem przewidzianych. Tym samym również obo- wiązek realizacji dobra wspólnego oraz jego treść muszą mieć charak- ter normatywny. W uproszczeniu wartościami, do których odwołuje się powyższa de- finicja dobra wspólnego, są stany rzeczy lub zdarzenia (przeszłe, teraźniejsze lub przyszłe) będące przedmiotem aprobującej oceny prawodawcy (np. niepodległość państwa, niepogorszony stan środo- wiska naturalnego, ład przestrzenny i architektoniczny, jawność życia publicznego, wolność zrzeszeń, dziedzictwo narodowe itd.). Ta sym- plifikacja wiąże się z dodatkowym przypomnieniem, że wartość jest zawsze kategorią relacyjną, zrelatywizowaną do standardu ocennego, zinternalizowanego przez podmiot (grupę podmiotów) dokonujący oceny. To uzasadnia trafność definicji wartości w systemie prawnym, zgodnie z którą „jest [ona – dop. B.M.] stosunkiem ocen prawodawcy: skonkretyzowanej czasowo oceny stanu, przedmiotu, faktu lub zda- rzenia odniesionej do systemu relatywnie stałych ocen” (Z.  Cieślak, Zbiory zachowań w  administracji państwowej. Zagadnienia podsta- wowe, Warszawa 1992, s. 40). W związku z tym wartość tego rodzaju stanowi atrybut (właściwość) jakiegoś stanu, przedmiotu, faktu lub zdarzenia przypisany przez abstrakcyjnego prawodawcę w  wyniku pozytywnej oceny dokonanej na podstawie określonego standardu ocennego zapisanego zasadniczo w Konstytucji RP. 9 Wartości składające się na dobro wspólne można podzielić na wartości merytoryczne, których ochrona jest nadrzędnym i  bezpośrednim celem administracji publicznej (np. własność, życie i zdrowie ludzkie, porządek publiczny, wolność słowa), oraz wartości 6 14 I. Istota administracji publicznej homeostatyczne (instrumentalne), służące realizacji tych pierw- szych, dlatego mające charakter sprawnościowy (w szczególności sku- teczność, ekonomiczność i korzystność działania, prawidłowość roz- strzygnięcia sprawy administracyjnej oraz szybkość postępowania) (por. Z. Cieślak, w: Prawo administracyjne..., s. 55). 9 Pojęciami ściśle związanymi z kategorią wartości urzeczywist- nianych przez administrację publiczną są pojęcia zadania (pu- blicznego) i celu (publicznego). Przy tym zadaniem jest stan rzeczy, który ma być utrzymany lub osiągnięty. Natomiast cel to kategoria kierunkowa oznaczająca dążenie do osiągnięcia stanu rzeczy (por. Z.  Cieślak, w: Prawo administracyjne..., s.  55). Zatem znaczeniowo zadanie zostało podporządkowane celowi, ponieważ relacja między nimi sprowadza się do relacji „tego, co ma być realizowane teraz” do „tego, co ma być osiągnięte w przyszłości”. Inaczej mówiąc, zadaniem jest to, co należy czynić w dążeniu do wyznaczonego celu (Z. Ziem- biński, O  pojmowaniu celu, zadania, roli i  funkcji prawa, „Państwo i Prawo” 1987, nr 12, s. 18). To oznacza zaś, że zarówno zadania, jak i cele mogą być w istocie traktowane jako wartości, w znaczeniu uzu- pełnionym pewnymi znamionami uściślającymi. I tak zadaniem jest skonkretyzowana czasowo ocena realizowanego stanu, przedmiotu, faktu, zdarzenia odniesiona do systemu wartości prawodawcy, a ce- lem – skonkretyzowana czasowo ocena projektowanego stanu, przed- miotu, faktu, zdarzenia odniesiona do systemu wartości prawodawcy (Z. Cieślak, w: Prawo administracyjne…, s. 83). Zatem w pierwszym przypadku chodzi o dokonaną przez prawodawcę pozytywną ocenę teraźniejszego stanu rzeczy (zadanie), a w drugim – przyszłego (cel). 2. Podmioty administrujące i ich organy 7 9 Przez pojęcie podmiotów administrujących rozumiemy ogół podmiotów, których działania są skierowane bezpośrednio na realizację dobra wspólnego. Jak już wcześniej stwierdzono, ad- ministracja publiczna stanowi funkcję państwa, a zatem pierwotnym podmiotem administrującym jest państwo działające w tym zakresie za pośrednictwem organów administracji rządowej i innych organów państwowych (por. W.L.  Jaworski, Nauka prawa administracyjnego. Zagadnienia ogólne, Warszawa 1924, s. 137). Do nich należą w szcze- gólności: 2. Podmioty administrujące i ich organy 15 1) organy naczelne – Prezydent  RP, Rada Ministrów, Prezes Rady Ministrów, ministrowie, Najwyższa Izba Kontroli, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, 2) centralne organy administracji rządowej, które podlegają nad- zorowi organów naczelnych, a ich zakres działania obejmuje całe terytorium państwa, np.: − Generalny Konserwator Zabytków, − Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, − Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, − Państwowa Komisja Akredytacyjna, − Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, − Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej, − Komendant Główny Policji, 3) terenowe organy administracji rządowej, obejmujące swoim za- kresem działania fragment terytorium państwa: − organy zespolone województwa (wojewoda i  działający pod jego zwierzchnictwem kierownicy zespolonych służb, inspekcji i straży, np. komendant wojewódzki Państwowej Straży Pożar- nej, wojewódzki inspektor farmaceutyczny, komendant woje- wódzki Policji, kurator oświaty, wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego), − działający pod zwierzchnictwem starosty kierownicy powia- towych (zespolonych) służb, inspekcji i  straży (komendant powiatowy Policji, komendant powiatowy Państwowej Straży Pożarnej, powiatowy inspektor nadzoru budowlanego), − organy niezespolone, podporządkowane właściwemu mini- strowi lub centralnemu organowi administracji rządowej (np. dowódcy okręgów wojskowych, szefowie wojewódzkich szta- bów wojskowych, wojskowi komendanci uzupełnień, dyrek- torzy izb celnych i  naczelnicy urzędów celnych, dyrektorzy izb skarbowych, naczelnicy urzędów skarbowych, dyrektorzy urzędów kontroli skarbowej, dyrektorzy urzędów statystycz- nych, graniczni i  powiatowi lekarze weterynarii, regionalni dyrektorzy ochrony środowiska). Kolejną grupę podmiotów administrujących, wykonującą istotną część zadań publicznych, tworzą poszczególne jednostki samorzą- du terytorialnego (gminy, powiaty i  województwa samorządowe). Istota samorządu terytorialnego może być charakteryzowana przez odniesienie się do następujących jego elementów (Z. Niewiadomski, 8
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:


Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: