Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00864 011756 7450248 na godz. na dobę w sumie
Nawigacja dla żeglarzy - ebook/pdf
Nawigacja dla żeglarzy - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 234
Wydawca: Alma - Press Sp. z o.o. Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7020-484-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zdrowie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Podręcznik zawierający podstawy klasycznej nawigacji wymagane przy zdawaniu egzaminów na patenty żeglarskie. Uwzględnia też najnowsze osiągnięcia techniki nawigacyjnej. Osobne rozdziały poświęcono satelitarnemu systemowi GPS, komputerom nawigacyjnym, mapom elektronicznym. Przyszli nawigatorzy znajdą też w tym podręczniku wiedzę na temat astronawigacji, żeglugi po ortodromie, wyznaczania pozycji z namiarów kompasowych czy kąta pionowego.

Książka przeznaczona dla żeglarzy wybierających się na rejsy morskie, a szczególnie dla pełniących funkcje oficerskie.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

14 Nawigacja dla z˙eglarzy – nawigacje˛ zliczeniowa˛, kto´ra polega na okres´laniu pozycji na podstawie pomiaru przebytej drogi i jej kierunku. Rozwia˛zania drugiego problemu nawigacji, tj. wyznaczenia bezpiecznej drogi statku, dokonuje nawigator dysponuja˛c rozwia˛zaniem problemu pierw- szego, czyli znaja˛c pozycje˛ statku, przy wykorzystaniu licznych wydawnictw nawigacyjnych, jak: mapy, locje, spisy s´wiateł, atlasy pra˛do´w pływowych itd. Z ta˛ dziedzina˛ sa˛ zwia˛zane takie działy nawigacji, jak nawigacja meteoro- logiczna (prowadzenie statku szlakiem sprzyjaja˛cej pogody) czy nawigacja ekonomiczna (prowadzenie statku szlakiem zapewniaja˛cym np. minimum koszto´w paliwa itp.). W dalszej cze˛s´ci omo´wiono tylko te zagadnienia, kto´re powinien znac´ oficer jachtu w dowolnej z˙egludze. Nalez˙y do nich nawigacja zliczeniowa, terestryczna, satelitarna oraz elementy nawigacji radarowej i astronomicznej. 15 2. Podstawowe poje˛cia geograficzne W nawigacji przyjmuje sie˛, z˙e Ziemia jest kula˛ ro´wna˛ pod wzgle˛dem obje˛tos´ci elipsoidzie obrotowej, moz˙liwie dokładnie zbliz˙onej do rzeczywis- tego kształtu Ziemi. Obliczony na tej podstawie s´redni promien´ kuli ziemskiej wynosi R ≅ 6370 km. Os´, woko´ł kto´rej Ziemia dokonuje w cia˛gu doby całkowitego obrotu, nosi nazwe˛ osi ziemskiej. Os´ ta przechodzi przez s´rodek kuli ziemskiej i wyznacza na jej powierzchni dwa bieguny geograficzne: po´łnocny i południowy. Ziemia jest olbrzymim magnesem. Bieguny tego magnesu, zwane biegu- nami magnetycznymi Ziemi, lez˙a˛ w pobliz˙u bieguno´w geograficznych, ale nie pokrywaja˛ sie˛ z nimi, a ich połoz˙enie ulega cia˛głym, powolnym zmianom. 2.1. Siatka geograficzna W celu ułatwienia identyfikacji połoz˙enia dowolnego punktu na Ziemi narzucono na jej powierzchnie˛ układ wspo´łrze˛dnych, tworza˛cych tzw. siatke˛ geograficzna˛. Siatke˛ te˛ tworza˛ okre˛gi, be˛da˛ce s´ladami przecie˛cia kuli ziem- skiej licznymi płaszczyznami. Okre˛gi powstałe w wyniku przecie˛cia Ziemi płaszczyznami, przechodza˛cymi przez jej s´rodek, sa˛ nazywane kołami wielki- mi. Ich promien´ jest ro´wny promieniowi kuli ziemskiej. Okre˛gi o mniejszych promieniach, powstałe na powierzchni Ziemi przy jej przecie˛ciu płaszczyzna- mi, kto´re nie przechodza˛ przez s´rodek Ziemi, sa˛ nazywane kołami małymi. Okre˛gami tworza˛cymi siatke˛ geograficzna˛ sa˛ południki i ro´wnolez˙niki (rys. 2.1). Południki sa˛ to połowy ko´ł wielkich, biegna˛cych od bieguna po´łnocnego do południowego. Południk przechodza˛cy przez miejscowos´c´ Greenwich pod Londynem przyje˛to za południk zerowy. Dzieli on kule˛ ziemska˛ na dwie po´łkule: wschodnia˛ i zachodnia˛. Ro´wnolez˙niki sa˛ to koła małe (poza jednym z nich – ro´wnikiem), be˛da˛ce s´ladami przecie˛cia powierzchni kuli ziemskiej płaszczyznami prostopadłymi do jej osi. Ro´wnik jest ro´wnolez˙nikiem, powstałym w wyniku przecie˛cia kuli ziemskiej płaszczyzna˛ przechodza˛ca˛ przez s´rodek Ziemi i prostopadła˛ do jej osi. Ro´wnik jest jedynym ro´wnolez˙nikiem stanowia˛cym koło wielkie. Dzieli on kule˛ ziemska˛ na dwie po´łkule: po´łnocna˛ i południowa˛. 16 Nawigacja dla z˙eglarzy Miejsce przecie˛cia sie˛ południka zerowego z ro´wnikiem stanowi pocza˛tek układu wspo´łrze˛dnych, umoz˙liwiaja˛cych jednoznaczne okres´lenie połoz˙enia dowolnego punktu na powierzchni Ziemi. Wspo´łrze˛dnymi, o kto´rych mowa, sa˛: długos´c´ geograficzna i szerokos´c´ geograficzna. Rys. 2.1. Siatka geograficzna oraz ilustracja szerokos´ci (ϕ) i długos´ci geograficznej (λ) punku P Długos´c´ geograficzna punktu P jest to ka˛t zawarty mie˛dzy płaszczyzna˛ południka zerowego a płaszczyzna˛ południka przechodza˛cego przez ten punkt. Symbolem długos´ci jest grecka mała litera λ (lambda), a wymiarem – wymiar ka˛ta (stopnie, minuty, sekundy). Długos´c´ geograficzna jest liczona od południka zerowego na wscho´d lub zacho´d (od 0 do 180o). Punkty lez˙a˛ce na wscho´d od południka zerowego maja˛ długos´c´ wschodnia˛, wyro´z˙niana˛ litera˛ E lub znakiem plus (+). Na przykład długos´c´ geograficzna Gdan´ska jest λ = 18o40′E lub λ = +18o40′. Punkty lez˙a˛ce na zacho´d od południka zerowego maja˛ długos´c´ geograficzna˛ zachodnia˛, wyro´z˙niana˛ litera˛ W lub znakiem minus (–). Na przykład długos´c´ geograficzna San Francisco jest λ = 122o26′W lub λ = –122o26′. Szerokos´c´ geograficzna punktu P jest to ka˛t zawarty mie˛dzy płaszczyzna˛ ro´wnika a linia˛ pionu (promieniem Ziemi) przechodza˛ca˛ przez ten punkt. Symbolem szerokos´ci jest grecka mała litera ϕ (fi), a wymiarem – wymiar ka˛ta. Szerokos´c´ geograficzna jest liczona na po´łnoc lub na południe od płasz- czyzny ro´wnika (od 0 do 90o). Punkty lez˙a˛ce na po´łnoc od ro´wnika maja˛ szerokos´c´ po´łnocna˛, wyro´z˙niana˛ litera˛ N lub znakiem (+) plus. Na przykład szerokos´c´ geograficzna Gdan´ska jest ϕ = 54o24′N lub ϕ = +54o24′. Punkty Podstawowe poje˛cia geograficzne 17 lez˙a˛ce na południe od płaszczyzny ro´wnika maja˛ szerokos´c´ południowa˛, wyro´z˙niana˛ litera˛ S lub znakiem (–) minus. Na przykład szerokos´c´ geograficz- na Buenos Aires jest ϕ = 34o35′S lub ϕ = –34o35′. 2.2. Jednostki miar stosowane w nawigacji Wielkos´ciami, kto´re sa˛ mierzone na morzu przy uz˙yciu odmiennych niz˙ na la˛dzie jednostek miar, sa˛: długos´c´ (odległos´c´, zdarza sie˛, z˙e głe˛bokos´c´ i wysokos´c´), pre˛dkos´c´ i cze˛s´ciowo ka˛t (kierunek). Podstawowa˛ jednostka˛ odległos´ci, przyje˛ta˛ w nawigacji, jest mila morska (Mm). Jedna mila morska jest ro´wna długos´ci jednej minuty koła wielkiego 1Mm = ———— = —————————— = 1852 m 2πR 360 × 60 2 × 3,14 × 6370 × 103 m 360 × 60 Dziesia˛ta cze˛s´c´ mili morskiej nazywa sie˛ kablem [kbl]. 1 kbl = 185,2 m W nawigacji stosowano tez˙ na starych mapach Admiralicji Brytyjskiej angielskie miary długos´ci: 1 stopa = 0,3048 m 1 sa˛z˙en´ = 6 sto´p = 1,8288 m W sa˛z˙niach i stopach okres´lało sie˛ głe˛bokos´c´, a w stopach wysokos´c´. Obecnie wielkos´ci te sa˛ mierzone w metrach. Jednostka˛ pre˛dkos´ci na morzu jest we˛zeł [w]. Pre˛dkos´c´ jednego we˛zła jest to pre˛dkos´c´ statku pokonuja˛cego odległos´c´ jednej mili morskiej w czasie jednej godziny.* 1 we˛zeł = 1 Mm/h Kierunek na morzu jest to linia prosta przechodza˛ca przez punkt, w kto´rym znajduje sie˛ obserwator, i punkt, ku kto´remu zmierza statek lub w kto´rym znajduje sie˛ obiekt obserwacji. Kierunek ten okres´la sie˛ za pomoca˛ ka˛ta, jaki go dzieli od innego kierunku, uznanego za kierunek odniesienia. Kierunkiem odniesienia bywa najcze˛s´ciej po´łnocna cze˛s´c´ linii N–S, czyli stycznej do południka w miejscu obserwatora. Kierunek oznacza sie˛ na morzu za pomoca˛ stopni lub rumbo´w. Rumb jest to ka˛t ro´wny 1/32 ka˛ta pełnego 1 rumb = —— = 11— stopnia 360o 32 1 4 * 1 w = 1 Mm/h = 0,514 m/s. Odległos´c´ 0,514 m, kto´ra˛ w cia˛gu sekundy przebywa statek płyna˛cy z pre˛dkos´cia˛ 1 w nosi nazwe˛ tercji południowej. 18 Nawigacja dla z˙eglarzy Kaz˙dy rumb ma swa˛ nazwe˛: North, North by East,* North North East itd. Podział okre˛gu na rumby z wyszczego´lnieniem ich symboli według nomen- klatury angielskiej pokazano na rysunku 2.2, przedstawiaja˛cym wyskalowana˛ w rumbach ro´z˙e˛ kompasu dawnego typu. Rys. 2.2. Ro´z˙a kompasowa z podziałka˛ w stopniach i rumbach Obecnie rumbo´w uz˙ywa sie˛ tylko do wskazywania przybliz˙onego kierunku połoz˙enia obiekto´w na morzu oraz do oznaczania kierunko´w wiatru i pra˛du. Wiatr okres´la sie˛ według kierunku, z kto´rego wieje, pra˛d – według kierunku, w kto´rym płynie. W wie˛kszos´ci przypadko´w miara˛ kierunko´w na morzu sa˛ stopnie. Stosuje sie˛ przy tym trzy systemy okres´lania kierunko´w: – system okre˛z˙ny (0...360o), * Wg nomenklatury angielskiej; stosuje sie˛ tez˙ niemiecka˛ (Nord zu Ost itd.), holenderska˛ (Nord ten Ost) i polska˛ (po´łnoc ku wschodowi). Podstawowe poje˛cia geograficzne 19 – system poło´wkowy (0...180o), – system c´wiartkowy (0...90o). W systemie okre˛z˙nym kierunki sa˛ liczone od kierunku po´łnocy (000o) przez wscho´d (090o), południe (180o) i zacho´d (270o) az˙ do 360o.* Sposo´b oznaczania kierunko´w w tym systemie jest pokazany na rysunku 2.3a. Rys. 2.3. Systemy oznaczania kierun- ko´w a – system okre˛z˙ny b – system poło´wkowy c – system c´wiartkowy W systemie poło´wkowym kierunki liczy sie˛ od kierunku po´łnocy (000o) do 180o lub (rzadziej) od południa przez wscho´d lub zacho´d. Sposo´b oznaczania kierunko´w w systemie poło´wkowym i forme˛ zapisu podano na rysunku 2.3b. W systemie c´wiartkowym kierunki sa˛ liczone od po´łnocy (000oN) lub południa (000o S) do 090o, w prawo lub w lewo, zalez˙nie od tego, przez kto´ra˛ c´wiartke˛ okre˛gu biegnie okres´lony kierunek (rys. 2.3c). * Przy oznaczaniu kierunko´w na mapie, w dzienniku jachtowym i w innych przypadkach cze˛sto pomija sie˛ symbol oznaczaja˛cy stopien´.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Nawigacja dla żeglarzy
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: