Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00344 008708 15907873 na godz. na dobę w sumie
Nazwa własna wobec gatunku i dyskursu - ebook/pdf
Nazwa własna wobec gatunku i dyskursu - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 240
Wydawca: Uniwersytet Śląski Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3801-2801-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> literaturoznawstwo, językoznawstwo
Porównaj ceny (książka, ebook (-2%), audiobook).
Praca stanowi próbę opisu gatunku i dyskursu przez pryzmat nazw własnych obecnych w jego realizacjach tekstowych, jej koncepcja zatem polega na połączeniu zdobyczy szeroko pojętej lingwistyki tekstu i teorii dyskursu z onomastyką (ściślej: onomastyką literacką). Interesujące było, jak nazwa własna współtworzy poszczególne piętra i obszary komunikacji. Materiał badawczy wykorzystany w monografii stanowią barokowe teksty artystyczne reprezentujące różne estetyki oraz wszystkie etapy rozwoju epoki. Sięgnięto do twórczości wielu poetów, zarówno tych pierwszoplanowych, jak i mniejszego formatu. Takie założenie pozwoliło osiągnąć obraz uśredniony i stosunkowo pełny. Na poziomie gatunku obserwacją objęto fraszkę i gatunki jej pokrewne (uwzględniono główne komponenty wzorca tekstowego), na poziomie dyskursu natomiast – dyskurs miłosny i erotyczny oraz metafizyczny. W postępowaniu badawczym skupiono się zarówno na kwestiach prototypowych, centralnych, jak i peryferyjnych, sekundarnych, skoncentrowano się także – zwłaszcza w wypadku dyskursu – na problematyce pogranicza. Zaproponowane analizy dowiodły, że bogactwo, ale i pewna standaryzacja onomastykonu barokowego pozostaje w bezpośrednim związku ze specyfiką kulturową epoki. Barok bowiem był formacją o wysokim stopniu złożoności, tak w sferze idei, podejmowanych tematów, jak i estetyk oraz ról wykładników, które można by interpretować z perspektywy komunikacji społecznej. Należy także zaznaczyć, że wiele ze wskazanych cech gatunku i dyskursu opisanych z perspektywy onomastycznej znalazłoby poświadczenie w tekstach reprezentujących inne epoki w dziejach kultury. Dowodzi to uniwersalności jako cechy właściwej dla cywilizacji człowieka, który niezależnie od czasów, w których żyje, natrafia na podobne problemy, ma te same przywary, w zbliżony sposób percypuje otaczającą go rzeczywistość.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

NR 3408 Redaktor serii: Językoznawstwo Polonistyczne Bożena Witosz Recenzent Adam Siwiec Redakcja: Katarzyna Więckowska przedtytułowej i tytułowej: Anna Krasnodębska ‑Okręglicka Projekt okładki oraz stron Redaktor techniczny: Małgorzata Pleśniar Korektor: Marzena Marczyk Łamanie: Bogusław Chruściński Copyright © 2016 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 0208 ‑6336 ISBN 978 ‑83 ‑8012 ‑800 ‑2 (wersja drukowana) ISBN 978 ‑83 ‑8012 ‑801 ‑9 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12B, 40 ‑007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl e ‑mail: wydawus@us.edu.pl Wydanie I. Ark. druk. 15,0. Ark. wyd. 18,0. Papier offset. kl. III, 90 g Cena 20 zł (+ VAT) Druk i oprawa: EXPOL, P. Rybiński, J. Dąbek, Spółka Jawna ul. Brzeska 4, 87‑800 Włocławek Spis treści Wstęp / 7 Rozdział I Onim – tekst – kultura / 11 Konteksty teoretyczne i metodologiczne onomastyki literackiej Tekstocentryzm (refleksji o) komunikacji Dlaczego Barok? Nazwa własna elementem pamięci kulturowej / 25 / 34 / 19 / 11 Rozdział II Nazwa własna wobec gatunku. Na przykładzie fraszki i form pokrew‑ nych / 41 / 41 Uwagi wprowadzające Nazwa własna jako element komponentu strukturalnego gatunku Nazwa własna jako element komponentu stylistycznego gatunku Nazwa własna jako element komponentu pragmatycznego gatunku Nazwa własna jako element komponentu semantycznego gatunku Podsumowanie / 118 / 50 / 72 / 93 / 106 Rozdział III Nazwa własna wobec dyskursu / 121 / 121 Uwagi wprowadzające Nazwy własne w dyskursie miłosnym i erotycznym Nazwy własne w dyskursie metafizycznym / 159 Nazwy własne na pograniczach dyskursów / 190 Podsumowanie / 197 / 124 Zakończenie / 199 6 Źródła / 203 Bibliografia / 205 Spis treści Indeks nazw własnych omówionych w pracy / 223 Indeks osobowy / 231 Summary / 237 Résumé / 239 Wstęp Współczesną refleksję lingwistyczną, a nawet szerzej – humanistyczną – charakteryzuje wyraźna koncentracja na realizacjach potencjału (systemu) kodu naturalnego. Pozostaje to w zgodzie z często akcentowaną i chyba już powszechnie uświadamianą intertekstualnością kultury, różnie dziś pojmo‑ waną podmiotowością, a także relatywizacją wielu pojęć i wartości, słowem: ważnym punktem odniesienia, również dla nauki, jest formacja postmoderni‑ styczna. Badacze jednak wciąż zastanawiają się nad istotą języka, jego funkcją/ funkcjami, istotą i rolą w procesie (współ)tworzenia cywilizacji człowieka. „Wyobraźcie sobie, że zostaliście wychowani jako użytkownicy innego języka. Czy postrzegalibyście świat w inny sposób? Czy wasze sposoby myślenia by‑ łyby inne? Czy kategoryzowalibyście w inny sposób obiekty, doświadczenia lub idee? Teraz wyobraźcie sobie, że byliście wychowani bez użycia jakiegokolwiek języka. Czy brak języka całkowicie uniemożliwiłby wam myślenie? Czy byliby‑ ście w stanie przeprowadzać złożone rozumowania lub sensownie uczestniczyć w czynnościach kulturowych?” (Ahearn 2013: 75). To jedynie próbka pytań, jakie zadają sobie antropologowie języka. Dzięki doświadczeniu badawczemu wiemy, że odpowiedź na nie nie należy do prostych, co zresztą spostrzega ta sama autorka: „Pod wieloma względami problem stosunku między językiem, myślą i kulturą sprowadza się do pytania o kurę i jajo” (Ahearn 2013: 101). Trwam w przekonaniu, że warto przyglądać się językowi z różnych perspektyw – nie tylko teoretycznych czy metodologicznych, ale także czasowych. Dlatego sądzę, iż należy częściej sięgać do przeszłości, obserwować teksty tworzone przez naszych przodków – one bowiem nierzadko zawierają ciekawe, nieocze‑ kiwane odpowiedzi i podpowiedzi, pobudzają do formułowania wniosków natury ogólnej, stanowią niewyczerpane źródło inspiracji. „Język jest najbar‑ dziej szczególnym i charakterystycznym ze wszystkich ludzkich tworów. Być może rodzaj nasz nie osiągnął pełni człowieczeństwa, dopóki nie wykształciły 8 Wstęp się umiejętności rozumowania i mówienia, które zawsze towarzyszą posługi‑ waniu się językiem. Z pewnością wielu współczesnych archeologów uważa, że moment ten musiał być związany z pojawieniem się w pełni rozwiniętego człowieka, Homo sapiens, sapiens.” (Renfrew 2001: 17). Niniejsza praca jest propozycją opisu oraz interpretacji gatunku i dyskursu z perspektywy onomastycznej, ściślej: onomastycznoliterackiej. Stanowi zatem próbę połączenia różnych koncepcji opisu języka i komunikacji, poszerzenia tym samym pola obserwacji, a także wzbogacenia go. Należy zaznaczyć, że moim założeniem nie jest wyłącznie wyczerpujący i holistyczny opis onoma‑ stykonu jakiegoś wybranego gatunku czy dyskursu, aczkolwiek takie ujęcia1 trzeba uznać za niezwykle nośne metodologicznie i inspirujące dla rozważań pomieszczonych w mojej monografii. Pragnę raczej wskazać pewne propozy‑ cje sposobu odczytywania, opisu, interpretacji wyższych pięter komunikacji (tekstu, gatunku, dyskursu), dla których kontekstem jest onomastyka literacka. Interesuje mnie, w jakim sensie nazwa własna współkonstytuuje poszczególne piętra i obszary komunikacji. Pozostaję z nadzieją, że udało mi się również przekonać o innych niż klasyczne, zaprezentowane po raz pierwszy na sze‑ roką skalę w Polsce przez Aleksandra Wilkonia (1970), możliwościach wy‑ korzystania onomastyki literackiej w badaniach nad komunikacją. Założenia monografii wyraża bezpośrednio tytuł, a występujący w nim przyimek wobec zakreśla pole obserwacji. Słownik w definicji tegoż przyimka informuje, że „Nasze działania, postawy, zobowiązania itp. wobec jakiejś osoby, instytucji lub organizacji określają związek, jaki nas z nią łączy” (IS2). Tak też w ni‑ niejszej pracy starałem się pokazać, w jaki sposób można mówić o związkach łączących onomastykę literacką z lingwistyką tekstu, genologią lingwistyczną i teorią dyskursu, oraz wskazać relacje między nimi. Praca składa się z jednego rozdziału teoretycznego oraz dwóch – obszer‑ nych – rozdziałów empirycznych. Pierwsze ogniwo monografii (Onim – tekst – kultura) zawiera rozważania dotyczące kontekstów metodologicznych współ‑ czesnej onomastyki literackiej, tekstocentryzmu komunikacji i refleksji o niej, wyznaczników formacji kulturowej Baroku i wreszcie – nazwy własnej jako elementu pamięci kulturowej. Rozdział II (Nazwa własna wobec gatunku. Na przykładzie fraszki i form pokrewnych) został poświęcony charakterystyce konstelacji gatunkowej fraszki z perspektywy onomastycznej. Obserwacją objęto poszczególne komponenty – strukturalny, stylistyczny, pragmatyczny i semantyczny – wzorca gatunko‑ wego. Analizy zmierzały do wskazania pewnych tendencji i funkcji związanych z obecnością onimów w tekście ze szczególnym uwzględnieniem konkretnych aspektów wzorca. 1 Por. na przykład monografię Ireny Sarnowskiej ‑Giefing (2003a). 2 Zob. wykaz skrótów pomieszczony na stronach 203–204. Wstęp 9 W kolejnym rozdziale (Nazwa własna wobec dyskursu) zaprezentowano próbę analiz dyskursu z perspektywy nazw własnych w nim obecnych. Ilu‑ strację stanowią dwa wybrane dyskursy, wydaje się, kluczowe dla kultury barokowej – miłosny i erotyczny oraz metafizyczny. Dyskursy te wzajemnie się dopełniają, co starałem się udowodnić, kierując uwagę na ich pogranicza. Materiał tekstowy wykorzystany w pracy stanowią barokowe teksty arty‑ styczne, reprezentujące różne estetyki oraz wszystkie etapy rozwoju epoki – od Baroku wczesnego, poprzez dojrzały, aż do schyłkowego i zjawisk epigońskich. Sięgnąłem do twórczości wielu poetów, zarówno tych pierwszoplanowych, jak i mniejszego formatu. Takie założenie pozwoliło osiągnąć obraz uśredniony, stosunkowo holistyczny i nieskoncentrowany idiolektalnie. Pełny wykaz wyko‑ rzystanych tekstów źródłowych zamieszczono pod koniec pracy (por. Źródła3). Stoję na stanowisku, że niezależnie od przyjętej perspektywy badawczej, obranej metody opisu, zawsze zostaniemy przekonani o nieskończonym bogac‑ twie języka, jego niezwykłej konsekwencji oraz spójności. Zawarta w pracy propozycja być może zainspiruje do poszukiwań dalszych powiązań i relacji onomastyki literackiej oraz innych metod opisu języka na wyższych poziomach jego realizacji, niezależnie od epoki poddanej obserwacji. 3 W pracy cytaty lokalizuję, podając skrót źródła i stronę. Indeks nazw własnych omówionych w pracy1 Abraham 91, 164–166 Adam 163, 164, 171, 174, 177, 178 Admet 115, 116 Adonid 132, 133 Afrodyta 108, 193, 195 Afryka 155–157, 185 Akteon 54 Alcesta 115, 116 Aleksander Wielki (Macedoński) 74, 75, 138, 139, 147, 149, 185 Aleksander 61 Aleksandra 138, 139 Alfa i Omega 110, 170, 171 Alfons XI 181 Alfons 152, 153 Aluta 185 Ameryka 185 Amfijon 97 Amor 134, 191, 193, 195 Androgi 151, 152 Andrzej 74 Angielka 147, 150 Aniela 115, 116 Ankona 88, 89 Annasz 165, 166 Apollin/Apollo 99, 102, 103, 105, 115, 116, 131, 137 Arab 156 Arcyksięstwo Rakuskie 154 Arka 171 Aspazyja 151, 152 Atenijeńczyk 151 Atlant 185 Atlantyckie Morze 154 Atlańskie Morze 156 Atlas z Maury 178, 181 Attyla 109, 110 Azyja 154–157 Baal 76 Bakch/Bakchus 84, 86, 87 Bal 76 Baldecki 95, 96 Baranek/Baranek boży/Baranek Boży 90, 91, 171, 186, 187, 192 Baranie Przetoki 84 Bartosz 144, 145 Bekwark 108, 109 Belizaryjusz 185 Bernard 180, 181 1 Indeks zawiera nazwy własne występujące w partiach empirycznych niniejszej monografii, tzn. w rozdziałach II i III. Wszystkie jednostki podaję w pisowni oryginal‑ nej według cytowanych źródeł, jednak zawsze w formie singularnej. W indeksie ujęto ustabilizowane nazwy wielowyrazowe, nie uwzględniono jednak deskrypcji jednostko‑ wych będących efektem zabiegów kreacyjnych poetów. 224 Indeks nazw własnych omówionych w pracy Blanka 180, 181 Błyszczywody 85, 86 Bohdan 109 Boot 148 Bóg Ojciec 90, 91 Bóg 61, 63, 68, 79, 82, 109, 116, 140, 146, 149, 155, 164–169, 171, 172, 182, 183, 186, 187, 191, 192, 194–196 Brutus 54, 56, 57 Bułgar 154, 178, 181 Carogrod 179, 181 Cham 156 Charybdy 182, 184, 194, 195 Chatka 85 Chiny 155, 157 Chińskie Morze 154, 156 Chmiel 74, 75 Chmielnicki Bohdan 52, 54, 63, 75, 110 Chmura 55 Chocim 54, 114 Chocz 79 Chrystus 165, 166, 177, 192 Cyklop 84 Cyllar 115, 116 Cymbryja 154, 157 Cyntyja 163, 164, 183, 184 Cypr 88, 89 Cyrces 194 Cyrenejczyk 155 Cyruło 85 Czarniecki Stefan 55 Czech 154 Czerwone Morze 155 Dafnis 102 Dalila 53 Dalmat 154 Danijel 171 Datis 185 Dawid 147, 149, 164, 168, 178, 181 Dąbrowa 54 Dedal 147, 149, 155 Demokryt 53, 59 Ditko 85, 86 Długie 54 Dobrogost 66 Dorylla 53, 57 Dosia 147, 150 Droga Krzyżowa 166 Duch Święty 90, 91, 171, 192 Dunaj 179, 181 Dworzanki 54, 104, 105 Dydo 147, 149 Dyjomed 108 Dym 52 Dziani 52 Dzierżek 78 Egipt 155, 157 Egiptskie Morze 154 Elba 185 Elijasz 76 Emolijan 185 Eolus 183, 184 Erato 186 Erminia 66 Etyjop 156 Euterpe 186 Ewa 174, 177 Ewropa 154–156 Ezaw 99, 100 Fabij 185 Feb/Febus 100, 104, 105, 137, 138 Febe 130, 131, 137, 138 Fili 66 Florentckie Wielkie Księstwo 154 Fortuna 74, 173, 183–185 Francuz 75, 76, 180, 181 Francuzka 147, 150 Francyja 75, 154, 156 Franek 81 Frącek 86, 87 Gadalski 78 Galilejczyk 75, 76 Ganimed 132, 133 Indeks nazw własnych omówionych w pracy 225 Garamant 156 Gawiński J.P. 54, 104 Gdańszczanin 52 Gedeon 171, 172 Getul 156 Gęba 94, 95 Gil 85 Głodek 79 Głodów 85 Gniew 192 Golgota 163, 164 Gołobrodka Jędrzej 77, 78 Gołoty 85 Grecyja 101 Grek 154, 156 Grześ 58, 90 Hanna 52, 55, 67, 68, 82–84 Hanus 65 Hanusia 140–143 Hanusienka 141–143 Helena 64, 97, 130, 131 Helwet 154 Heraklit 53, 59 Herkules 53 Herod 165, 166 Hiszpan 52 Hiszpanija 154, 156 Hiszpanka 147, 150 Holofernes 54 Homer 101, 102 Horner 155 Howorytko 85, 86 Hussejm 114 Hyperborejskie Morze 154 Importuński 52, 53, 77, 78 Indus 155, 157, 178, 181 Indyjskie Morze 154 Isztwan 65 Iwan 65 Izaak 91, 100 Jach 65 Jadwiga 144, 145 Jafet 156 Jagusia 147, 150 Jakob 91 Jakóbów Drabina 171 Jan 62, 63, 65, 104, 105 Janek 65, 81 Jangror 85 Janusz 65 Jasiątko 65 Jasiek 65 Jasinek 65 Jehowa 163 Jesse 171, 172 Jezu Chryst 165 Jezuita 187, 188 Jezus 163, 166, 175, 182, 187, 188 Jędrzej 77 Job 164 Jordan Jordan Jost 97 Jowisz 52, 79, 89, 97, 98, 132, 133, (nazwisko) 56, 68 (rzeka) 62 148, 149 Józef (św.) 61, 175 Judasz 165 Juno/Junona 53, 79, 80 Justyn 53, 82 Kochowski Aleksander 60 Kaballina 137 Kachna 95 Kadłuby 85, 86 Kaifasz 165, 166 Kaliope 186 Kalwaryja 163, 164 Kamena 104, 105 Kapinos 84 Karosz 85 Kartagena 156 Kartageńczyk 155 Karwat 178 Kasia 137, 138 Kaśka 145 Kazimierz 109, 110 Kiełp 85 226 Indeks nazw własnych omówionych w pracy Kleopatra 104, 147, 149 Kleparz 59 Klio 186 Kluz 85 Kniaź 85 Kobylanka 116 Kochanowski Jan 52, 55 Kociba 85 Komorowska 116 Koniecpolska 116 Konojady 85, 86 Konstancyja 115, 116 Konstantyn 179 Konstantynowe mury (Konstantyno‑ pol) 181 Koń (herb) 116 Korecki 180, 181 Korynna 66 Korytko 85, 86 Kosobudy 84 Kostka 53, 74, 75, 180, 181 Kostuś 74, 75 Koziegłowy 85, 86 Kraków 54, 59, 61, 62, 99, 108 Krakus 99 Krosno 54 Krupy 84, 86 Krzyż 163, 164, 192 Kserkses 185 Książę Konstanty 111 Księga Rodzaju 91, 99 Kupido/Kupidyn 52, 53–55, 89, 132, 134–139, 192, 195 Kurcyjusz 98, 146, 149 Kuś 81, 145–149 Kuśka 148 Latona 129, 131 Lechita 132, 133 Lemna 64 Lewocza 80 Leżajsko 84 Liba 156 Litewka 148, 150 Litewskie Wielkie Księstwo 154 Litwa 96, 109, 111 Litwin 96 Lojola 76 Lot 54, 91 Łakomstwo 192, 194 Łańcut 60, 62 Łaszcz 52, 59 Łódź (herb) 55 Łysobyki 85, 86 M[ucjusz] Scewola 35 Macedon Aleksander 138, 139 Machiawel 54 Malcyjades 185 Marek 52, 54 Mars 52, 64, 77, 79, 100, 108 Maryja 163, 170–172, 192 Marylla 53, 56 Marysia 147, 150 Masynissa 157 Matuzalka 52, 53 Maur 55, 178, 181 Maurytan 156 Medea 147, 149 Melampus 155 Melchizedek 188 Melpomena 186 Merkury 97 Mesalina 147, 149 Mężobójstwo 194 Michał Korybut 109, 111 Michał 109, 110 Miedzyrzecz 79, 85 Mikosz 55, 69 Milota 52 Minek 85 Minerwa 60 Minos 110, 151, 152 Mniszek 95 Mojżesz 188 Moskal 63 Moskwa 96, 154 Motyl 58, 85 Mróz 87 Indeks nazw własnych omówionych w pracy 227 Multan 154, 157 Murzyn 178, 179, 181 Murzyńskie Morze 154, 156 Muza 52, 53, 137, 138, 180, 186, 187 Napierski Kostka 53 Narcyz 132, 133 Narses 185 Neptun 135, 136 Nerka 85 Niemczyk 180, 181 Niemiec 54, 84, 112, 120, 180, 181 Niemka 147, 150 Nienawiść 194 Noe 156 Noremberg 79 Numida 156, 157 Obżarstwo 192, 194 Ocean 154 Odkupiciel 167, 168, 175, 177 Ogrojec 165, 166 Ojciec 90, 171, 175, 192 Oleśnicki 52, 53 Opatkowice 99, 100 Orfeo 97 Orystella 151, 152 Orystelleczka 152 Oton 66 Ozohowce 85 Ożygałka 85, 86 Pallas 53, 108 Pałka 85, 86 Pan (Bóg) 90, 163, 165–168, 171, 175, 179, 181, 187, 192 Pan Jezus 175, 176 Panna (Matka Boska) 167, 168, 175, 179, 181, 192 Panna Niebieska 149 Panna Przeczysta (Matka Boska) 168 Parka 89, 145, 149, 180, 181 Parys 54 Parzymiechy 85, 86 Paskwalina 129, 131 Paula 53, 56 Paweł św. 54, 58 Paweł 52, 54, 58, 81, 164, 165 Pawełek 55 Pazyfae 147, 149 Perepoda 152 Pers 155 Persefona 89 Piaski 84, 86 Picza 148 Piczek ksiądz 55, 69, 70 Pieniążek Odrowąż 52, 55, 74, 75 Pigza 85 Piłat 165, 166 Piotr Smolik 59 Piotr św. 54, 58 Piotr 54, 58, 75 Pismo (Święte) 176 Pitagora 155 Pluskowęsy 85, 86 Podgorze 68 Podkowa 115, 116 Pohoryłce 85 Pohrebyszcze 85 Polak 52, 54, 77, 109, 112, 180, 181 Polichymnia 186 Polifem 84 Polka 147, 150 Pollicent 99 Polska 63, 76, 82, 83, 96, 101, 109, 110, 112 Polus 148 Połynka 52 Pompejusz 185 Powab 194 Praga 79 Proszowice 54 Pryjape Lampsaceński 146, 149 Pułhije 85 Pycha 192 Pyzdry 79 Rakocy 109, 110 Redko 85, 86 Reginka 147, 150 228 Indeks nazw własnych omówionych w pracy Rodan 185 Rożen 74, 75 Ruska 148, 150 Ruś 85, 109 Ryło 85 Rynek 85 Rzeki 115, 116 Rzesza Rzymska 147, 149 Rzym 56, 82, 90, 98, 112, 173, 174, 179, 181 Rzymskie Imperyjum 156 Sabaud 185 Salomon (król) 91, 171, 172 Samuel 59, 70 Sarmackie Morze 154, 156 Sarmata 179, 181 Sącz 54, 61, 62 Sądeczanin 61 Schedel 77, 78 Scylle 182, 184 Scypijo/Scypijon 94, 95 Scytyjskie Morze/Wody 154, 155 Sekwana 185 Sem 156 Semela 79 Seneka 60, 61 Serb 154 Skarbek 78 Skocyja 80 Słońce 87, 155, 166, 168 Słowak 178, 181 Służek 78 Smartnykiel 85 Smok 148 Smolik 52, 59 Sobek 77, 78 Sobiepański 78 Sobieski 110, 111, 114 Sobole 95 Sperka 85 Spinek 85 Stadnicki 52, 60–62 Stanisław 58 Stary Zakon 149 Strabo 154 Struz 85 Styks 183, 184 Suchostrzygi 85, 85 Symon Cyrenejczyk 165, 166 Syn Boży 166, 168, 185, 192 Syn (Jezus Chrystus) 61, 90, 91, 164, 165, 167, 168, 171, 175, 179, 181 Syrena 194, 195 Syrtes 194, 195 Szafarka 171 Szeling 57 Szlichtyng Jonasz 54–56, 68 Szlichtyng 54–56, 68 Szwecyja 59 Szwed 63, 109,111 Szymek 52 Ślęzak 79 Tabor 163, 164 Tagus 178 Taida 52, 53, 130, 131 Talezus 153 Talia 186 Tatar 154, 155 Telezy 152, 153 Terej 52, 66 Terpsichore 186 Tesalija 115, 116 Thrak 154 Tobias Iandinus 79 Tomek 57, 145 Tonstenstein 80 Topór 56, 74, 75 Troglodyt 156 Troja 147, 149 Trójca 90, 171 Trójca Święta 90, 91 Tryjon 187 Trzy Rzeki 115, 116 Turczyn 63 Turek 54, 114, 155 Turnowskie Góry 79 Tuz 85 Indeks nazw własnych omówionych w pracy 229 Twardowski Samuel 52, 101, 102 Tyber 173, 179, 181 Tytan 183, 184 Tytus 90 Tytyr 104, 105 Ulis 84 Umarzłe Morze 154 Urania 186 Walek 82 Warszawa 109, 111 Warta 79 Wchodniowe Morze 155 Wenera 52, 86, 87, 89, 108, 129, 134, 183, 184 Wenus 53, 129, 132, 135, 136, 192, 193, 195 Weronika św. 165, 166 Węgier 84, 154 Węgierka 54 Węgrzyn 63 Wiatr 87 Wieczernik 165, 166 Wielkie Księstwo Moskiewskie 154 Wielkie Księstwo Turskie 154 Wielkie Pole 116 Wielopolski 114, 116 Wiernek 78 Wisła 140, 143, 179, 181 Wiśniowiecki 109–111 Włoch 84, 112, 113, 180, 181 Włochy 54, 112 Włoszka 147, 150 Wnętrzne Morze 156 Wody Arabskie 155 Wojciech 180 Wojtek 52, 58 Wolski ks. 52, 53, 108 Wołosza 154 Wołoszyn 63 Woroniecki ks. 52 Wrona Woda 181 Wulkan 64, 65, 100 Zawichwost 84 Zbawiciel 165–168, 175, 177, 192 Zbytek 192, 194 Zdrada 194 Zefirus 194 Ziemia Niemiecka 154 Ziemia 154, 155, 163, 171 Zofija 55 Zosia 52, 81, 135, 136 Zosieńka 193, 195 Zośka 56 Zwada 194 Zygmunt 79, 80 Zygmunt Trzeci 79 Żyd 63, 90, 112, 113 Żydowka/Żydówka 91, 92, 148, 150 Indeks osobowy1 Abramowicz Hanna 215 Abramowicz Zofia 207, 219 Abramowska Janina 85, 86, 157, 205 Adamiszyn Zbigniew 72, 205, 217 Adorno Teodor W. 50, 205 Ahearn Laura M. 7, 24, 205 Andrzejewski Jerzy 213 Anonim tzw. Gall 47 Anusiewicz Janusz 24, 73, 205, 206 Arystoteles 208 Assmann Aleida 35–37, 205 Assmann Jan 34, 205, 208, 210 Bachtin Michaił 22, 93, 181, 205 Backvis Claude 27, 43, 205 Baczewski Sławomir 111, 205 Baka Józef 180–182, 185, 203, 207, 213 Balowski Mieczysław 216 Banasiak Bogdan 208 Barthes Roland 128, 205 Bartmiński Jerzy 21, 22, 24, 73, 206, 208, 215 Bembus Mateusz 205 Benisławska Konstancja 162–165, 170–173, 179–181, 203, 206 Bielańska Bogumiła 202 Bieńczyk Marek 205 Bilut‑Homplewicz Zofia 21, 206 Biolik Maria 206, 207, 210–212, 217, 218, 221 Biskupska Kamilla 35, 206 Błoński Jan 159, 174, 206 Bogdanowicz Elżbieta 207, 219 Bogucka Maria 161, 206 Bokiniec Monika 208 Boniecka Barbara 72, 206 Borek Piotr 111, 206 Borowski Andrzej 207 Borysławski Rafał 220 Brückner Aleksander 42, 206, 219 Bubak Józek 15, 206 Burzyńska Anna 122, 206 Castells Manuel 36, 206 Ceccherelli Andrea 206 Chachulski Tomasz 162, 165, 172, 173, 203, 206 Chemperek Dariusz 45, 50, 55, 206 Choromański Michał 38, 218 Cichońska Maria 60, 206 Ciesielski Tomasz 111, 206 Cieślikowa Aleksandra 16, 23, 36, 38, 39, 207, 217, 218 Connerton Paul 37, 200, 207 Cudak Romuald 22, 214 1 Indeks nie obejmuje nazw osobowych występujących jako materiał badawczy, te nazwy znalazły się bowiem w Indeksie nazw własnych omówionych w pracy. 232 Indeks osobowy Curtius Ernst Robert 207 Cybulski Marek 53, 207 Cyzman Marzenna 16, 207 Czachorowska Magdalena 209, 217 Czachur Waldemar 21, 206 Czaja Dariusz 33, 207 Czaplejewicz Eugeniusz 205 Czaplicka‑Jedlikowska Maria 88, 207 Czartoryska Izabela 210 Czechowicz Agnieszka 151, 207 Czopek‑Kopciuch Barbara 16, 17, 207, 218 Czwórnóg‑Jadczak Barbara 111, 207 Czyż Antoni 159, 161, 162, 181, 182, 203, 207 Danek Danuta 50, 207 Dąbkowska Justyna 177, 203, 207 Dąbrowska Elżbieta 32, 33, 207 Dąbrowska Maria 215 Delumeau Jean 160, 207 Dijk Teun Adrianus, van 122, 207, 219 Dobrzyniecki Zdzisław 210 Dobrzyńska Teresa 50, 56, 207 Domaciuk Izabela 12, 16, 207 Domańska Ewa 36, 207, 208, 220 Dubisz Stanisław 208 Duda Henryk 209 Dudek Paweł 16, 208 Dürr‑Durski Jan 203 Duszak Anna 18, 22, 93, 123, 208 Dziechcińska Hanna 47, 102, 162, 208, 211 Dziemidok Bohdan 97, 208 Eliot Thomas Stearns 159 Eustachiewicz Mieczysław 45, 203, 208 Falęcka Barbara 55, 208 Forrest Linda 107, 219 Foucault Michel 124, 208 Gajda Stanisław 54, 72, 90, 122, 123, 205, 206, 208, 217, 221 Galasińska Aleksandra 16, 208 Ganszyniec Ryszard 46, 208 Gawiński Jan 45, 46, 49, 50, 54–59, 64–67, 69, 74, 77, 82–84, 86, 87, 89, 95, 99–101, 104, 105, 108, 203, 206, 210 Gąsior‑Niemiec Anna 210 Giddens Anthony 126, 208 Gloger Zygmunt 42, 209 Głażewski Jacek 50, 55, 203, 209 Głowacki Jerzy 12, 209 Głowiński Michał 218 Goćkowski Janusz 209 Goliński Janusz K. 209 Goody Jack 31, 209 Gostyńska Dorota 28, 45, 55, 84, 151, 208–210, 213 Górnicki Łukasz 43, 215 Górny Halszka 16, 209 Grabias Stanisław 72, 206 Grabowiecki Sebastian 159, 161, 168, 203 Graciotti Sante 47, 209 Graf Magdalena 12–17, 198, 209, 216 Griffin Emory 93, 209 Grochowski Grzegorz 207, 219 Grochowski Maciej 85, 209 Grochowski Stanisław 159, 176, 177, 203, 207 Gronowska Anna 211 Gruchała Janusz S. 166, 204, 209 Grzenia Jan 215 Grzeszczuk Stanisław 13, 15, 209 Grześkowiak Radosław 190, 203, 204, 209 Grzmil‑Tylutki Halina 22, 122, 209 Guriewicz Aron 42, 210 Gurowska Anna 204 Hałas Elżbieta Hanusiewcz Mirosława 45, 125, 126, 151, 162, 177, 209, 210, 212–214, 219 35, 210, 219 Herbert Zbigniew 123, 207 Hernas Czesław 25, 45, 46, 132, 133, 159–161, 177, 181, 190, 210, 212, 219 Hołówka Teresa 73, 210 Howarth David 22, 210 Indeks osobowy 233 Iwaszkiewicz Jarosław 12, 210, 216 Jagodyński Stanisław Serafin 45 Jan Paweł II (właśc. Karol Wojtyła) 38, 169, 21 Janko z Czarnkowa 47 Japola Józef 31, 210, 214 Jędrzejko Ewa 16, 210 Jodłowski Stanisław 59, 60, 210 Johnson Mark 73, 87, 211 Jurkowska Hanna 36, 37, 210 Kacmajor Magdalena 209 Kaczmarek Olga 209 Kadłubek Wincenty 47 Kallimach Filip 211 Karmanowski Olbrycht 166, 167, 203 Karpiński Adam 45, 176–178, 204, 208–210, 213, 214 Karwatowska Małgorzata 215, 216 Katullus 43 Kaźmierska Kaja 35, 210 Kęsikowa Urszula 15, 210 Kicińska Urszula 34, 210 Kim Myung Hee 107, 219 Kita Małgorzata 143, 144, 210, 215 Kłoczkowski Paweł 207 Kochanowski Jan 43–45, 52, 80, 105, 109, 136, 141, 143, 214, 219 Kochowski Wespazjan 45, 46, 49, 56, 58, 60–62, 65, 74, 77–79, 84, 97, 99–102, 105, 108, 109, 203, 208 Komendant Tadeusz 208 Konersmann Ralf 122, 210 Kopacki Andrzej 216 Korczyński Adam 46, 132, 133, 203 Kornacki Paweł 220 Korolko Mirosław 65, 210 Korpysz Tomasz 215, 216 Korzeniowska‑Gosieniewska Magdalena 12, 217 Kostkiewiczowa Teresa 206, 218 Kosyl Czesław 12, 13, 15, 16, 37, 88, 172, 210, 211, 214, 217, 220 Kotarska Jadwiga 27, 55, 126, 150, 211 Kotarski Edmund 136, 211 Kozłowska Anna 215, 216 Krajewski Marek 36, 211 Krążyńska Zdzisława 219 Kreja Bogusław 211, 217, 219 Kryczyńska‑Pham Anna 205 Krzemieniowa Krystyna 210 Krzeszowski Tomasz P. 24, 211 Krzywy Roman 205 Krzyżanowski Julian 47, 48, 78, 83, 203, 209, 211 Książek‑Bryłowa Władysława 45, 209, 211 Kubiak Zygmunt 211 Kubińska Olga 209 Kubiński Wojciech 209 Kucała Marian 169, 211 Kucharski Adam 211 Kuchowicz Zbigniew 125–127, 132, 211 Kukulski Leszek 203 Kuligowski Waldemar 127, 211 Künstler‑Langner Danuta 211 Kurkowska Halina 61, 64, 211 Kuszewicz Samuel Kazimierz 206 Labocha Janina 22, 123, 211 Lacki Aleksander Teodor 168, 183, 184, 203 Lakoff George 73, 87, 211 Lapham Lewis H. 212 Lasocińska Estera 211 Lec Stanisław Jerzy 218 Le Goff Jacques 35, 211 Lem Stanisław 207 Leszczyński Damian 208 Lesz‑Duk Maria 218 Linde Samuel Bogumił 76, 204 Lisak Agnieszka 126, 127, 211 Lubaś Władysław 89, 212 Lubomirski Stanisław Herakliusz 46, 62, 204, 212 Luhan Mc Marshall 37, 212 Luhmann Niklas 125–128, 212 Łobodzińska Romana 207, 216 Łoziński Jerzy 212 Łuc Izabela 16, 212 234 Indeks osobowy Maciejewska Iwona 126, 212 Majewski Paweł 209 Majkowska Aneta 218 Makarski Władysław 169, 170, 212 Malec Maria 15, 212, 218 Malinowska Ewa 22, 212 Maliszewski Kazimierz 93, 212 Małyska Agata 208 Mann Thomas 214 Marciniak Arkadiusz 216 Marcjalis 43, 104, 210 Margański Janusz 216 Marino Giambattista 213 Markowski Andrzej 80, 212 Markowski Michał Paweł 122, 205, 206 Marody Mirosława 206 Matuszewski Krzysztof 208 Mayenowa Maria Renata 20, 212, 220 Mazur Jan 208 Mazurkowa Bożena 205 Miaskowski Kasper 163, 179, 181, 185, 187, 203 Michałowska Teresa 27–29, 47, 58, 142, 208, 212–214, 219 Mickiewicz Adam 219 Miłosz Czesław 218 Miodunka Władysław 60, 212 Mirga Andrzej 113, 212 Misiorny Michał 46, 212 Montusiewicz Ryszard 191, 212 Morsztyn Hieronim 128, 135, 136, 151–153, 156, 157, 203, 213, 216, 219 Morsztyn Jan Andrzej 21, 45, 49, 70, 81, 98, 104, 136–138, 145, 148–151, 158, 203, 208–210, 213, 214, 219, 220 Morsztyn Zbigniew 167, 182, 184, 203 Mrowcewicz Krzysztof 160, 161, 191, 203, 204, 212 Mrózek Robert 17, 23, 213, 218 Mstowska Anna 62 Munia Henryka 16, 213 Musierowicz Małgorzata 212 Naborowski Daniel 45, 134, 136, 138, 139, 187 Napiórkowski Marcin 207 Naruszewicz Adam 165 Nawarecki Aleksander 33, 157, 162, 181, 182, 203, 207, 213 Nekanda Trepka Walerian 220 Niebelska‑Rajca Barbara 213 Niebrzegowska‑Bartmińska Stanisława 21, 22, 153, 206, 213 Nieckula Franciszek 73, 205, 206 Niemirycz Krzysztof 46 Niewiara Aleksandra 76, 77, 113, 150, 213 Nieznanowski Stefan 142–144, 213 Niziurski Edmund 209 Nocoń Jolanta 22, 212 Nosowska Katarzyna 216 Nowacki Dariusz 190, 213 Nowak Paweł 111, 213 Nowakowski Marek 218 Nowicka‑Jeżowa Alina 25, 26, 28, 203, 205, 206, 208–211, 213, 214, 219 Nycz Ryszard 90, 213, 217 Obirek Stanisław 31, 213 Obremski Krzysztof 149, 150, 213 Ocieczek Renarda 50, 205, 214 Okopień‑Sławińska Irena 218 Ong Walter Jackson 30, 37, 210, 213, 214 Opacki Ireneusz 205 Ostaszewska Danuta 21, 22, 56, 131– 133, 138, 143, 197, 214–216, 220 Ostroróg Jan 220 Ostrowska Ewa 44, 214 Otwinowska Barbara 83, 84, 203, 214 Owidiusz 100 Pająkowska‑Kęsik Maria 209, 217 Pajdzińska Anna 16, 207, 214 Panasiuk Jolanta 24, 206 Pasek Jan Chryzostom 161 Pelc Janusz 25–27, 43–46, 125, 131, 161, 184, 190, 191, 214 Indeks osobowy 235 Pelcowa Halina 214, 217 Piechota Marek 50, 214 Pieciul Eliza 16, 214 Pierumow Nik 219 Pietrzak Edyta 94, 214 Pietrzak‑Thebault Joanna 215 Pisarek Walery 54, 215 Piszczkowski Mieczysław 12, 215 Pollak Roman 47, 215 Pomian Krzysztof 37, 215 Pontan Jakub 176 Potocki Wacław 45, 46, 49, 57, 58, 60–63, 68, 71, 74–77, 79–83, 90, 91, 98, 102, 103, 109, 110, 112–116, 150, 151, 164, 188, 203, 207, 211 Prejs Marek 30, 31, 215 Prus Bolesław (właśc. Aleksander Gło‑ wacki) 214 Przybylski Ryszard 127, 215 Przyklenk Joanna 216, 220 Pu Ming Ming 107, 219 Puzynina Jadwiga 24, 215 Rajewski Maciej 111, 205–207, 219, 220 Rasiński Lotar 208 Raszewska‑Klimas Agnieszka 12, 215 Raubo Grzegorz 27, 215 Reczek Stefan 12, 215 Redliński Edward 208 Rej Mikołaj 43, 44, 211, 218–220 Rejter Artur 13, 15–18, 21, 31, 42, 47, 48, 51, 60, 73, 91, 94, 122, 124, 126, 129, 131, 132, 153, 156, 157, 188, 190, 191, 215, 216, 227, 229 Renfrew Colin 8, 199, 216 Ricoeur Paul 36, 37, 216 Ritz German 190, 216 Rodak Paweł 211 Rożniatowski Abraham 165, 166, 204, 209 Rudnicka‑Fira Elżbieta 16, 218 Rutkiewicz‑Hanczewska Małgorzata 19–21, 216 Rutkowski Mariusz 16–18, 20, 38, 87, 216, 218 Rymut Kazimierz 13, 63, 217, 218 Rysiewicz Adam 217 Rzepka Wojciech Ryszard 31, 169, 217 Rzetelska‑Feleszko Ewa 12, 17, 23, 210, 217 Sajkowski Alojzy 25, 127, 217 Sapkowski Andrzej 219 Sarnowska‑Giefing Irena 8, 11–14, 16, 17, 23, 38, 39, 41, 42, 71, 106, 133, 216, 217 Sarnowska‑Temeriusz Elżbieta 28, 217 Saryusz‑Wolska Magdalena 35, 37, 205, 217 Scaliger 44 Sendyka Roma 122, 217 Sęp‑Szarzyński Mikołaj 136, 159, 173, 174, 183, 204, 206, 212, 219 Sienkiewicz Henryk 214 Sieradzki Ignacy 220 Sikora Marek 209 Siomkajło Alina 46, 218 Siwiec Adam 12, 13, 15–17, 38, 215, 216, 218 Skarga Barbara 30, 218 Skarga Piotr 83 Skoczylas‑Krotla Edyta 13, 218 Skorupka Stanisław 61, 64, 211 Skowronek Katarzyna 16–18, 20, 89, 216–218 Skubalanka Teresa 138, 218 Sławiński Janusz 46, 218 Sławkowa Ewa 16, 17, 190, 218 Słowacki Juliusz 210, 218 Smykała Marta 21, 206 Sobstyl Katarzyna 208 Sokołowska Jadwiga 25, 26, 161, 162, 184, 185, 203, 204, 218, 219 Sokólska Urszula 215, 216 Stadnicki Stanisław 62 Staff Leopold 220 Starnawski Jerzy 43, 219 Stępień Marian 217, 218 Stępień Paweł 162, 219 Stępnik Krzysztof 111, 205–207, 219, 220 236 Indeks osobowy Stryjczyk Joanna 211 Strykowska Monika 168, 219 Szczucka Natalia 212 Szelewski Maciej 16, 219 Szerszunowicz Joanna 16, 219 Szewczyk Łucja Maria 15, 16, 53, 89, 219 Szlifersztejnowa Salomea 59, 219 Szulżycka Alina 208 Szymborska Wisława 214 Szyszkowski Marcin 191 Ślękowa Ludwika 102, 219 Świętochowski Aleksander 214 Tarkowska Elżbieta 36, 219 Tatarkiewicz Władysław 219 Tazbir Janusz 33, 219 Tesauro Emanuele 27, 219 Tokarski Ryszard 207 Tomasz z Akwinu, św. 25 Tomczak Lucyna 63, 219 Tomkiewicz Władysław 26, 27, 219 Tomlin Russel 107, 219 Traba Robert 205 Trembecki Jakub Teodor 142–144 Trębska Małgorzata 34, 219 Tuwim Julian 46, 219 Twardowski Kasper 159, 161, 190, 191, 193–198, 204, 209, 212, 215 Twardowski ze Skrzypny Samuel 101, 102, 130, 131, 204, 215 Tyszkiewicz Jan 111, 219 Ulewicz Tadeusz 209 Ulicka Danuta 205 Urbańczyk Stanisław 217, 218 Usakiewicz Wojciech 205 Uździcka Marzanna 91, 219 Villari Rosario 34, 220 Walczak Bogdan 31, 169, 217, 220 Walicka Magdalena 16, 220 Wallis Mieczysław 51, 220 Warchala Jacek 73, 220 Warchoł Stefan 218 Weintraub Wiktor 43, 148, 220 Wergiliusz 105, 117 Wężowicz‑Ziółkowska Dobrosława 127, 220 White Hayden 36, 220 Wichowa Maria 111, 220 Wieczorkiewicz Anna 36, 220 Wierzbicka Anna 20, 123, 220 Wierzbicka‑Trwoga Krystyna 160, 220 Wieszczycki Adrian 163, 204 Wilczyńska Elżbieta 216 Wilczyński Marek 220 Wilkoń Aleksander 8, 12, 22, 39, 44, 66, 67, 156, 196, 212, 220 Wilkoszewska Jadwiga 62 Wiśniewska Halina 33, 220 Witkacy (właśc. Stanisław Ignacy Wit‑ kiewicz) 208 Witosz Bożena 22, 41, 48, 49, 93, 118, 121–124, 190, 197, 198, 216, 220 Wittgenstein Ludwig 49 Wojtak Maria 19, 22, 49, 123, 221 Wolnicz‑Pawłowska Elżbieta 15, 221 Wójcicka Marta 35, 221 Wróblewska Violetta 153, 221 Zagórski Zygmunt 219 Zgółka Tadeusz 73, 221 Zimorowic Szymon 136, 219 Ziomek Jerzy 43, 45, 47, 65, 221 Żabczyc Jan 167, 168, 175–178, 204, 212 Żeromski Stefan 12, 220 Żukowska Kazimiera (Żukowska‑ Billip) 203, 204, 211, 218 Żydek‑Bednarczuk Urszula 22, 50, 51, 54, 122, 212, 221 Artur Rejter Proper name towards genre and discourse Sum mar y The monograph proposes a description and interpretation of genre and discourse from the onomastic – or to be exact literary onomastic – perspective. Therefore, it constitutes an attempt at bringing together different conceptions of language descrip‑ tion and communication, while broadening and enriching the scope of research. The aim of the study is to present certain angles for reading, description and interpretation of the higher levels of communication (text, genre, discourse) in the context of literary onomastics. It purports to describe the process in which proper names co‑form the particular levels and areas of communication. The source material is comprised of Baroque literary texts representing different aesthetics and all stages of development within the period. The author drew abundantly from the works of many poets, both major and minor. That approach allowed to arrive at an averaged, relatively holistic and idiolectically balanced image of the epoch. The study includes a theoretical chapter and two comprehensive empirical chapters. The first chapter of the monograph (Proper name – text – culture) constitutes a theo‑ retical study of the methodological contexts of contemporary literary onomastics, the text‑centric nature of communication as well as a reflection on its essence, the markers of the cultural formation of Baroque, and, last but not least, proper names as elements of cultural memory. Chapter two (Proper name towards genre. A study of the epigram and related literary forms) is devoted to the description of the epigram as well as similar literary forms from the onomastic perspective. In particular detail the author discusses the various com‑ ponents of the genre model–structural, stylistic, pragmatic and semantic. The analysis serves to demonstrate certain tendencies and functions connected with the presence of proper names in the text, paying particular attention to the aspects of the genre model. The analysis of the special components of the genre model of the epigram and related literary forms from the perspective of onomastics shows that the particular aspects can be successfully characterised according to proper names. At the structural level, proper names demonstrate, for example, their formative function through their presence in titles relating to the main link. The stylistic aspect is, on the other hand, framed by the cultural and communication category of colloquialism, and, on the one hand – by the markers formulated in poetics and rhetoric of the epoch, which can be identified pre‑ cisely by the proper names. In the sphere of pragmatics, the onomasticon confirms two primary functions of the genre – ludic and didactic ones. The proper names analysed due to their participation in the formation of the text’s semantic layer reflect the topical‑ ity of the matters discussed by Baroque epigram writers; moreover, they convey the varied character of the stereotypes as well as social and cultural clichés of those times. In the following chapter (Proper name towards discourse), the author attempts a discourse analysis from the perspective of proper names present within the discourse 238 Summary itself. To illustrate the point, the author discusses two discourses crucial to the Baroque culture –metaphysical as well as erotic and romantic discourse. The onomasticon, interpreted according to its participation in the formation of the level of discourse, dis‑ plays both markers typical for the culture of the epoch, and – even more importantly – certain extracultural characteristics. The confirmation of that fact can be found in the presence of multiple mythological names and proper names connected with the Christian formation, which could be called topical, especially in relation to the entirety of Old Polish writing. The proper names of both – the metaphysical and erotic and romantic discourses testifies also to the Baroque idea of varietas, which outlined the cultural map of the epoch, regardless of the discourse, even at the peripheries. The observations concerning the onomastics of the chosen Baroque discourses in turn have leaded to the conclusions that specific affinity and kinship of the genre and discourse, since both of them oftentimes cannot be separated. The richness, but also certain standardisation of the Baroque onomasticon remains closely connected with the cultural characteristics of the epoch. Baroque was, in fact, an extremely complex system, not only within the sphere of ideas and discussed topics, but also that of aesthetics and roles of expressions, which could be interpreted from the perspective of social communication. Moreover, while speaking on the subject of the Baroque, one needs to consider the longevity of the epoch, its rhetorical conventions, but also – the other extreme – the transgressive tendencies, search for new solutions, strong individualisation of languages and cultural programs of the epoch. Many of the discussed markers of genre and discourse, described from the onomas‑ tic perspective, could be also found in texts representing other epochs in the history of the civilisation. It, in turns, demonstrates the universality as the quality appropriate for the human civilization. Artur Rejter Nom propre face au genre et discours Résumé La présente dissertation a pour objectif de décrire et d’interpréter le genre et le discours dans la perspective onomastique, et plus précisément, onomastico ‑littéraire. Elle essaie donc d’unir différentes conceptions de la description de la langue et de la communication, et par conséquent, d’élargir le champ d’observation et, en plus, de l’enrichir. Son objectif consiste à proposer quelques moyens de saisir, de décrire et d’in‑ terpréter de plus hauts niveaux de communication (de texte, de genre et de discours) se situant dans le contexte de l’onomastique littéraire. La tentative de décrire comment le nom propre constitue les niveaux et champs particuliers de communication est le principe de cette dissertation. Le matériel textuel est constitué de textes baroques artistiques représentants dif‑ férentes esthétiques et toutes les étapes de l’évolution de l’époque. On s’est servi des ouvrages de maints poètes, aussi bien ceux du premier plan que ceux qui sont moins significatifs. Une telle approche a permis de donner une image écrêtée, relativement holistique et non concentrée sur les idiolectes. La dissertation se compose d’un chapitre théorique et de deux chapitres – amples – empiriques. Le premier chaînon de la monographie (Onyme – texte – culture) comporte des réflexions concernant les contextes méthodologiques de l’onomastique littéraire moderne, le textocentrisme de la communication et des réflexions sur elle, les détermi‑ nants de la formation culturelle du baroque et, enfin, le nom propre en tant qu’élément de la mémoire culturelle. Le deuxième chapitre (Nom propre face au genre. À l’exemple de l’épigramme et des formes voisines) est consacré à la caractéristique de la constellation générique de l’épi‑ gramme dans la perspective onomastique. On a porté l’attention sur les composantes particulières – structurales, stylistiques, pragmatiques et sémantiques – du modèle de ce genre. Les analyses ont pour objectif de dénoter certaines tendances et fonctions liées à la présence des onymes dans le texte, compte tenu des aspects particuliers du modèle. L’observation des composantes particulières du modèle générique de l’épi‑ gramme et des formes voisines du point de vue de l’onomastique du texte a démontré que des aspects particuliers peuvent être caractérisés avec succès à travers le prisme des noms propres. Au niveau de la structure, les onymes montrent par exemple une fonction significative de la rédaction d’un texte par leur présence dans les titres restant en relation avec le chaînon principal. Il arrive que l’aspect stylistique soit désigné d’un côté par la catégorie culturo ‑communicative des éléments courants, de l’autre, par les déterminants formulés dans les formes poétiques et rhétoriques typiques de l’époque ; en effet, ce sont bel et bien les noms propres qui le confirment. Dans la sphère de pragmatique, l’onomasticone confirme deux fonctions essentielles du genre – ludique et didactique. Les noms propres soumis à l’analyse en raison de leur participation à la formation de la sémantique textuelle reflètent le caractère actuel de la problématique 240 Résumé abordée par les épigrammatistes baroques, en outre, ils expriment la spécificité de différents stéréotypes et de clichés socioculturels contemporains à l’époque baroque. Dans le chapitre suivant (Nom propre face au discours), on a présenté une tenta‑ tive d’analyser le discours dans la perspective des noms propres qui y sont présents. Comme illustration sont présentés deux discours choisis qui sont, semble ‑t ‑il, typiques de la culture baroque – amoureux et érotique ainsi que métaphysique. L’onomasticone, interprété en raison de sa participation à la formation du niveau discursif, manifeste des traits typiques aussi bien de la culture de l’époque que – ce qui est peut ‑être plus important – des propriétés dépassant l’aspect culturel. Cela est certifié par de nombreux mythonymes et par des appellations liées à la formation chrétienne ; on peut les définir comme topiques, surtout par rapport à la création littéraire tout entière de l’ancienne Pologne. L’onymie des discours amoureux et érotique ainsi que métaphysique confirme l’idée baroque de varietas traçant la carte culturelle de l’époque, indépendamment du sujet du discours et, aussi à ses alentours. Les observations concernant l’onomastique de discours baroques choisis ont abouti aux conclusions qui démontrent une parenté spécifique et la proximité existant entre le genre et le discours ; il en est ainsi parce qu’il est parfois impossible de séparer ces deux niveaux de communication et d’analyse. La richesse, mais aussi une certaine standardisation de l’onomasticone baroque, reste en relation directe avec la spécificité culturelle de l’époque. Le baroque était en effet une forme bien complexe, aussi bien dans la sphère des idées, des sujets abordés, que dans les esthétiques et les rôles des déterminants que l’on pourrait interpréter dans la perspective de la communication sociale. De surcroît, il faut ajouter la longue durée de l’époque, sa conventionnalisation rhétorique, mais également – sur le pôle opposé – les tendances à transgresser des ordres et des formes adoptées, la recherche de nouvelles conceptions, une forte individualisation des langues et des programmes culturels de l’époque. Beaucoup de ces traits du genre et du discours décrits dans la perspective onomas‑ tique pourraient être repérés dans les textes représentant d’autres époques. Cela prouve que l’universalité est un élément propre à la civilisation de l’homme.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Nazwa własna wobec gatunku i dyskursu
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: