Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00681 010964 7494885 na godz. na dobę w sumie
Nielegalne wprowadzenie towarów akcyzowych na obszar Unii Europejskiej - ebook/pdf
Nielegalne wprowadzenie towarów akcyzowych na obszar Unii Europejskiej - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 253
Wydawca: Difin Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7930-651-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Celem publikacji jest analiza problematyki nielegalnego wprowadzania towarów akcyzowych na teren UE i związane z tym zagadnienia dot. czynności operacyjno-rozpoznawczych, proceduralnych, konsekwencji prawnych oraz współpracy na płaszczyźnie krajowej i międzynarodowej. Wskazana problematyka nie jest przedmiotem analiz i opracowań, a nastręcza wiele problemów praktycznych. Autorami poszczególnych rozdziałów są przedstawiciele Ministerstwa Finansów, sądów, prokuratur, służ specjalnych oraz świata nauki.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

cena 49 zł Oddawana do rąk Czytelników monografia jest kontynuacją rozpoczętej już w 2013 r. inicjatywy wydawniczej E.W. Pływaczewskiego i E. Kowalewskiej-Borys poświęconej problematyce przemytu. Ma ona charakter kryminologiczno-dogmatyczny z przewagą wątków z zakresu etiologii, fenomenologii oraz profilaktyki kryminologicznej. Autorzy publikacji to zarówno wytrawni teoretycy prawa karnego czy kryminologii, prawa cywil- nego, międzynarodowego, jak i doświadczeni praktycy posiadający wieloletni staż pracy w organach i jednostkach zajmujących się zwalczaniem przemytu. Monografia stanowi odpowiedź na wiele praktycznych i nowych problemów, z jakimi na co dzień borykają się przedstawiciele organów administracji celnej w Polsce, a także organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych. Wszystkie opracowania autorskie mają duży walor poznawczy, wnoszą wiele nowego do literatury przedmiotu. Za szczególnie cenne należy uznać rozważania dotyczące współpracy międzynarodowej w zakresie zwalczania przestępczości transgranicznej z perspektywy doświadczeń Misji Doradczej Unii Europejskiej (EUBAM), autorstwa S. Pichora, który w latach 2008–2014 był Szefem Operacyjnym i Zastępcą Szefa Misji EUBAM. Bardzo nowatorskie podejście prezentują także P. Stanisławiszyn oraz T. Nowak, którzy przybliżają tzw. dropshipping jako określe- nie nowego modelu logistycznego stosowanego przede wszystkim w międzynarodowym obrocie towarowym. Jest to niezwykle istotne w obliczu nielegalnego wprowadzania na obszar celny Wspólnoty towarów uprzednio oferowanych w sieci Internet z zastosowaniem właśnie wspomnianego modelu logistycznego. Dr hab. Ewa M. Guzik-Makaruk, prof. UwB Katedra Prawa Karnego Uniwersytet w Białymstoku Difin ul. Kostrzewskiego 1, 00-768 Warszawa tel. 22 851 45 61, 22 851 45 62 fax 22 841 98 91 www.difin.pl ISBN 978-83-7930-651-0 Nielegalne wprowadzenie towarow.indd 1 N i e l e g a l n e w p r o w a d z e n i e t o w a r ó w a k c y z o w y c h n a o b s z a r U n i i E u r o p e j s k i e j D i f i n Pod redakcją naukową Emila W. Pływaczewskiego i Ewy Kowalewskiej-Borys Nielegalne wprowadzenie towarów akcyzowych na obszar Unii Europejskiej Difin 9-03-15 13:20:35 Nielegalne wprowadzenie towarów akcyzowych na obszar Unii Europejskiej Pod redakcją naukową Emila W. Pływaczewskiego i Ewy Kowalewskiej-Borys Nielegalne wprowadzenie towarów akcyzowych na obszar Unii Europejskiej Copyright © by Difin SA Warszawa 2015 Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, przedrukowywanie i rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej pracy bez zgody wydawcy zabronione. Książka ta jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w Internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując jej część, rób to jedynie na użytek osobisty. Szanujmy cudzą własność i prawo. Recenzent dr hab. Ewa M. Guzik-Makaruk, prof. UwB Redaktor prowadząca Iwona Kuc Korekta Weronika Skarżyńska Projekt okładki Mikołaj Miodowski ISBN 978-83-7930-652-7 Difin SA Warszawa 2015 00-768 Warszawa, ul. F. Kostrzewskiego 1 tel. 22 851 45 61, 22 851 45 62, fax 22 841 98 91 Księgarnie internetowe Difin: www.ksiegarnia.difin.pl, www.ksiegarniasgh.pl Skład i łamanie: Edit sp. z o.o., www.editstudio.pl Wydrukowano w Polsce Spis treści Wprowadzenie Jacek Kapica Z problematyki nielegalnego wprowadzenia towarów na obszar Unii Europejskiej – zagadnienia wprowadzające Emil W. Pływaczewski, Ewa Kowalewska-Borys Współdziałanie służb i instytucji w zwalczaniu przemytu CZĘŚĆ I Rozdział 1. Polityczno-prawne podstawy oraz struktury instytucjonalno-organizacyjne i mechanizmy zwalczania przemytu w Unii Europejskiej Wiesław Czyżowicz Rozdział 2. Wybrane prawne aspekty funkcjonowania misji granicznych Unii Europejskiej do spraw szkolenia i kontroli Mieczysława Zdanowicz 7 9 23 42 51 58 Rozdział 3. Współpraca międzynarodowa w zakresie zwalczania przestępczości transgranicznej z perspektywy doświadczeń Misji Doradczej Unii Europejskiej (EUBAM) Sławomir Pichor Rozdział 4. Współpraca Służby Celnej i Straży Granicznej w zakresie przeciwdziałania oraz zwalczania różnych form przestępczości trans granicznej Mirosław Sienkiewicz, Andrzej Rytwiński Nielegalne wprowadzenie towarów na obszar Unii Europejskiej – szczególne formy przemytu wybranych towarów CZĘŚĆ II Rozdział 1. Pobór należności publicznoprawnych w wypadku stosowania w dostawie towarów logistycznego modelu Dropshippingu – zagadnienia wybrane Piotr Stanisławiszyn, Tomasz Nowak Rozdział 2. Przemyt jako czynność faktyczna Karol Piech Rozdział 3. Efektywność polskiej Służby Celnej a zwalczanie przemytu celnego towarów naruszających prawa własności przemysłowej Ewa Gwardzińska 73 87 100 6 Spis treści Rozdział 4. Prawne aspekty zwalczania przemytu narkotyków drogą morską Bartosz Fieducik Rozdział 5. Zwalczanie przemytu tytoniu w Wielkiej Brytanii Magda Olesiuk-Okomska CZĘŚĆ III Doświadczenia finansowych organów postępowania przygotowawczego, prokuratury oraz Ministerstwa Finansów w zwalczaniu przemytu Rozdział 1. Okazjonalny charakter przywozu towarów. W poszukiwaniu precyzyjnej normy prawnej Krzysztof Lasiński-Sulecki Rozdział 2. Definicja towaru w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej Anna Doliwa-Klepacka Rozdział 3. Przestępczość przemytnicza cudzoziemców w Polsce – wyniki badań pilotażowych Magdalena Perkowska Rozdział 4. Oględziny rzeczy. Wybrane kwestie taktyki i dokumentowania Grażyna Kędzierska CZĘŚĆ IV Prawne aspekty przemytu w teorii i praktyce – wybrane zagadnienia Rozdział 1. Prawnopodatkowe konsekwencje przemytu – wybrane problemy Dariusz Ćwikowski Rozdział 2. Wpływ przepadku towaru orzeczonego w postępowaniu karnym skarbowym oraz cywilnym na pobór należności celnych i podatkowych w świetle orzeczenia ETS C-230/08 i obowiązujących przepisów krajowych – aspekt teoretyczny i praktyczny Mirosława Laszuk Rozdział 3. Przepadek przedmiotów, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii specjalnego przysposobienia środka przewozowego w zakresie pospolitych wykroczeń skarbowych (art. 49 § 1 k.k.s.) Robert Kruszewski Bibliografia 115 127 138 148 158 171 190 203 222 242 Wprowadzenie nadinsp. Jacek Kapica1 Przemyt, a w pierwszym rzędzie przemyt alkoholu, tytoniu i paliwa jest jedną z najbardziej dochodowych sfer przestępczości gospodarczej. Zjawisko to powo- duje straty budżetu państwa z tytułu niepłacenia cła i akcyzy, niszczy miejsca pracy, utrudnia prowadzenie legalnej działalności gospodarczej oraz hamuje pro- rozwojowe wydatki państwa. Niezależnie od negatywnych skutków gospodar- czych przemyt powoduje także inne niepożądane skutki. Należą do nich zagroże- nia dla porządku publicznego oraz problemy społeczne związane z koncentracją grup przestępczych na określonym obszarze. Ponadto przemyt i nielegalny obrót wyrobami akcyzowymi stwarzają możliwości powstawania grup przestępczych, oddziałujących na różne obszary funkcjonowania państwa. W związku z powyższym główne cele Służby Celnej przy zwalczaniu przemytu to stosowanie skutecznych i efektywnych sankcji karnych, prewencja i zapewnie- nie praworządności oraz eliminowanie nielegalnych zachowań osób przekracza- jących granice. W tym kontekście niezmiernie ważnym jest także kształtowanie w społeczeństwie, przez wszystkie upoważnione organy państwowe, świadomej postawy braku akceptacji dla naruszania przepisów prawa, chroniących obszar Unii Europejskiej przed wprowadzaniem nielegalnych towarów. Służba Celna bardzo wysoko ceni sobie owocną współpracę ze środowiskiem naukowym, w szczególności z prężnym i twórczym zespołem Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku. Tytułem przykładu – organizowane cyklicznie konferencje, dotyczące właśnie problematyki zwalczania przemytu, stanowią doskonałą okazję do spotkań znakomitych ekspertów – zarówno praktyków, jak również reprezentantów świata nauki. Liczny udział przedstawicieli służb, agen- cji rządowych oraz środowiska naukowego w tych konferencjach daje świadec- two, iż tak ważna tematyka zwalczania przemytu nie jest im obojętna, a ponadto stanowi mocny sygnał woli współdziałania i tym samym realizacji idei łączenia wysiłków w walce z przemytem. 1 Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów, Szef Służby Celnej. 8 Wprowadzenie Doświadczenia Służby Celnej związane z rozpoznawaniem, wykrywaniem, zapo- bieganiem i zwalczaniem przemytu oraz ściganiem jego sprawców wskazują na potrzebę ścisłej współpracy sędziów, prokuratorów i funkcjonariuszy wszystkich organów ścigania. Natomiast płaszczyzna konferencji naukowej stanowi znako- mite forum wymiany doświadczeń i opinii między przedstawicielami praktyków oraz przedstawicielami świata nauki. Przedmiotowe dyskusje przyczyniają się zaś do dalszego wzmocnienia wzajemnej współpracy organów i instytucji zaan- gażowanych w walkę z przemytem. Z problematyki nielegalnego wprowadzenia towarów na obszar Unii Europejskiej – zagadnienia wprowadzające prof. zw. dr hab. Emil W. Pływaczewski2 dr Ewa Kowalewska-Borys3, mgr iur. comp. Kolejna publikacja z serii „Zwalczanie przemytu – różne perspektywy, wspólny cel”4 zawiera rozważania, dotyczące problematyki nielegalnego wprowadza- nia towarów na obszar Unii Europejskiej. W przedmiotowym zakresie swoimi doświadczeniami dzielą się praktycy oraz teoretycy. Ich cenne merytoryczne poglądy zostały połączone w cztery zakresy tematyczne: 1. Współdziałanie służb i instytucji w zwalczaniu przemytu. 2. Nielegalne wprowadzenie towarów na obszar Unii Europejskiej – szczególne formy przemytu wybranych towarów. 3. Doświadczenia fi nansowych organów postępowania przygotowawczego, pro- kuratury oraz Ministerstwa Finansów w zwalczaniu przemytu oraz 4. Prawne aspekty przemytu w teorii i praktyce. Celem oddanej do rąk Czytelników książki, zarówno w opinii jej poszcze- gólnych Autorów jak i redaktorów naukowych, jest spowodowanie pogłębionej dyskusji i refl eksji na temat nielegalnego wprowadzania towarów na obszar Unii Europejskiej. 2 Prof. zw. dr hab. Emil W. Pływaczewski, Dziekan Wydziału Prawa UwB, Katedra Prawa Kar- nego. 3 Dr Ewa Kowalewska-Borys, Katedra Postępowania Karnego Wydział Prawa UwB. 4 Serię tę zainaugurowała praca zbiorowa pt. Zwalczanie przemytu. Zbiór dobrych praktyk. Różne perspektywy – wspólny cel, E.W. Pływaczewski, E. Kowalewska-Borys (red. nauk.), Difi n, Warszawa 2013, s. 244. 10 Z problematyki nielegalnego wprowadzenia towarów na obszar Unii Europejskiej... W artykule pt. Polityczno-prawne podstawy oraz struktury instytucjonalno-organizacyjne i mechanizmy zwalczania przemytu w Unii Europejskiej W. Czyżowicz przedstawia poli- tyczno-prawne oraz instytucjonalno-organizacyjne mechanizmy współpracy służb celnych, innych agend rządowych i unijnych w zwalczaniu przemytu w UE. Autor wskazuje podstawy traktatowe oraz rozporządzenia UE i programy współpracy w tej sferze. Punktem wyjścia jest wspólna polityka handlowa i celna oraz unia celna UE i związane z nimi: Konwencja Neapolitańska II i program „Cła 2020”. Ponadto w opracowaniu zostały przedstawione funkcje i zadania takich Instytucji jak OLAF, EUROJUST, EUROPOL, FRONTEX, współpraca celna w ramach umów handlowych UE oraz unijne misje zagraniczne – EUBAM Ukraina – Mołdawia oraz EUBAM Libia i EULEX Kosovo, a także współpraca z biznesem. Wśród wniosków znalazły się postulaty doskonalenia współpracy celnej dla zwiększenia efektywności (capacity building) tych instytucji i mechani- zmów zwalczania przemytu. Najbardziej radykalnym z nich jest postulat utwo- rzenia jednolitej formacji mundurowej na poziomie UE – unijnej służby celnej. Z kolei M. Zdanowicz w artykule pt. „Wybrane prawne aspekty funkcjonowa- nia misji granicznych Unii Europejskiej do spraw szkolenia i kontroli” przedsta- wia ewolucję w zakresie tworzenia podstaw prawnych oraz instrumentów realiza- cji wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej, zwłaszcza podstaw prawnych misji granicznych Unii Europejskiej do spraw szkolenia i kon- troli, które wszakże nie mogą realizować funkcji wykonawczych. Misje te pełnią jednak ważną rolę stabilizacyjną przy tworzeniu i rozwijaniu systemów koor- dynacji wspólnych działań służb granicznych i celnych. Są ważne dla tworzenia mechanizmów zwalczania i zapobiegania przestępczości granicznej. Ich celem jest również wsparcie służb granicznych państw trzecich w osiągnięciu standar- dów kontroli UE. Pomoc Unii Europejskiej w postaci misji granicznych w zakre- sie tworzenia zdolności do umacniania bezpieczeństwa granic państw trzecich oraz wypracowania mechanizmów i środków administrowania i kontroli stanowi doskonały przykład realizacji unijnej koncepcji zintegrowanego zarządzania gra- nicami. Realizując misje, Unia Europejska wspiera proces normalizacji i stabili- zacji sytuacji, a także buduje zaufanie, zwłaszcza poprzez strategie, zakładające szkolenie i doradztwo. W artykule wskazane zostały również przykładowe misje graniczne UE: na przejściu granicznym w Rafah, na granicy Mołdawii i Ukrainy oraz w Libii. Realizując misje Unia Europejska wspiera proces normalizacji i sta- bilizacji sytuacji a także buduje zaufanie, zwłaszcza poprzez strategie zakładające szkolenie i doradztwo. Problematyka współpracy międzynarodowej w zakresie zwalczania przestęp- czości transgranicznej z perspektywy doświadczeń Misji Doradczej Unii Euro- Z problematyki nielegalnego wprowadzenia towarów na obszar Unii Europejskiej... 11 pejskiej (EUBAM) jest przedmiotem artykułu S. Pichora5. Autor przedstawia charakter oraz mandat misji EUBAM, która działa na granicy mołdawsko-ukra- ińskiej od dnia 30 listopada 2005 r., w odpowiedzi na wspólną prośbę prezyden- tów Republiki Mołdawii i Ukrainy skierowaną do Komisji Europejskiej. Potrzeba utworzenia misji wynikła z powodu sytuacji panującej na granicy, w szczególno- ści na jej odcinku z nieuznawaną na arenie międzynarodowej Naddniestrzańską Republiką Mołdawską, tzw. Naddniestrzem. European Border Assistance Mission to Moldova and Ukraine stanowi instrument o charakterze doradczym Komisji Europejskiej, nieposiadający uprawnień wykonawczych do egzekwowania prawa, stanowiący jednak ważne narzędzie UE w zakresie wdrażania europejskich stan- dardów zarządzania granicami w regionie. Autor omawia również rodzaj wspar- cia i podejście Misji EUBAM oraz budowę zdolności operacyjnych służb granicz- nych. Współpraca operacyjna realizowana jest poprzez ułatwianie kontaktów pomiędzy służbami granicznymi a policyjnymi Mołdawii i Ukrainy oraz między tymi służbami a agencjami unijnymi (EUROPOL, FRONTEX, OLAF), służ- bami granicznymi i policyjnymi działającymi w państwach Unii, a także mię- dzynarodową organizacją policji (INTERPOL). W tym też zakresie istotne jest propagowanie inicjatyw na rzecz rozwoju środków budowy zaufania oraz dzia- łania profi laktyczne wśród społeczności lokalnej. Niewątpliwie misja EUBAM wnosi znaczący wkład na rzecz wzmocnienia zdolności operacyjnych służb gra- nicznych w zakresie zwalczania zorganizowanej przestępczości transgranicznej, stabilizacji sytuacji i bezpieczeństwa w regionie, w szczególności wzmocnienia ochrony granicy mołdawsko-ukraińskiej. M. Sienkiewicz oraz A. Rytwiński w artykule zatytułowanym „Współpraca Służby Celnej i Straży Granicznej w zakresie przeciwdziałania oraz zwalczania różnych form przestępczości transgranicznej” przedstawiają informacje na temat realizacji zadań we wskazanym powyżej zakresie na terenie województwa pod- laskiego na przykładzie Izby Celnej w Białymstoku oraz Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej. Od przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europej- skiej z dniem 1 maja 2004 r. teren województwa podlaskiego obejmuje zarówno granicę zewnętrzną Wspólnoty (granica polsko-białoruska), jak i wewnętrzną (granica polsko-litewska). W związku z tym dokonano odpowiedniej lokalizacji jednostek Służby Celnej oraz Straży Granicznej w celu właściwego i skutecznego zwalczania przestępczości transgranicznej. Przestępczość transgraniczna sta- nowi bowiem zagrożenie dla interesów fi nansowych Skarbu Państwa, zwłaszcza w przypadku przemytu wyrobów akcyzowych, gdzie sprawcy próbują uniknąć należnych opłat celnych i podatkowych. Dlatego też podejmowane na Podlasiu 5 W latach 2008–2014 Autor był Szefem Operacyjnym i Zastępcą Szefa Misji EUBAM. 12 Z problematyki nielegalnego wprowadzenia towarów na obszar Unii Europejskiej... przez SC i SG działania mają na celu z jednej strony ochronę interesów fi nan- sowych Rzeczypospolitej Polskiej, a tym samym również Unii Europejskiej, a z drugiej – ochronę społeczeństwa przed napływem towarów nielegalnych i nie- bezpiecznych. Autorzy podkreślają, że przede wszystkim zagrożenia związane z przestępczością transgraniczną powodują, iż koniecznym jest kontynuowanie zdecydowanych działań w celu jej skutecznego zwalczania również w ramach współpracy Służby Celnej i Straży Granicznej, ale także z innymi służbami i instytucjami. W tym celu Autorzy omawiają podejmowane wspólne działania oraz ich efekty, a także możliwości i formy wzajemnej pomocy oraz wymiany informacji. Wskazują też na planowane działania, zmierzające do zwiększenia skuteczności w zakresie zwalczania przestępczości transgranicznej. Z kolei nielegalne wprowadzanie na obszar celny Wspólnoty towarów uprzednio oferowanych w sieci Internet z zastosowaniem modelu logistycz- nego tzw. „dropshippingu” stanowi przedmiot rozważań P. Stanisławiszyna oraz T. Nowaka. Według Autorów dropshipping to określenie nowego modelu logi- stycznego stosowanego przede wszystkim w międzynarodowym obrocie towaro- wym, polegającego na dostawie towaru od producenta bezpośrednio do odbiorcy z pominięciem osoby pośrednika-handlowca oraz jego magazynu, którego pod- stawową zaletą jest minimalizacja kosztów dostawy poprzez eliminację kosztów magazynowania towaru między producentem a ostatecznym odbiorcą. Model logistyczny dropshippingu optymalizuje koszty dostawy towarów, powodując wymierne skutki w sferze poboru danin publicznoprawnych. Autorzy wszkże podkreślają, że w tym modelu uczestniczy jednak pośrednik, gdyż to jemu płaci za towar końcowy odbiorca, a ponadto to on rozlicza się z producentem towaru. Rolę dropshippera, czyli pośrednika, pełni zwykle podmiot, prowadzący sklep internetowy6. Zdaniem Autorów, walory i zalety dropshippingu nie tylko w zna- czeniu ekonomicznym, ale także prawnym, będą coraz częściej determinowały wybór właśnie tej metody przeprowadzania i rozliczania transakcji handlowych. Jednak korzystanie z dostawy rozproszonej nie zastąpi „tradycyjnego” modelu dostawy z krajów trzecich, bazującego na transporcie dużej partii towaru i jej dys- trybucji do mniejszych czy indywidualnych odbiorców dopiero po uiszczeniu należności celnych i podatkowych w którymś z krajów UE. Jednak w ich opinii skala stosowania modelu dropshippingu oraz wzrastająca jego popularność może doprowadzić do zmniejszenia wpływów z cła i podatków z tytułu importu. Zatem zdaniem Autorów unijny ustawodawca stoi przed koniecznością rozstrzygnięcia 6 Autorzy wskazują, że obecnie ten model logistyczny wykorzystywany jest najczęściej przy dostawach odzieży, sprzętu RTV/AGD, IT, kosmetyków, czyli towarów przeznaczonych ostatecz- nie dla masowego konsumenta detalicznego. Z problematyki nielegalnego wprowadzenia towarów na obszar Unii Europejskiej... 13 pomiędzy zachowaniem wagi funkcji fi skalnej należności pobieranych z tytułu importu towaru a uznaniem prymatu interesów ekonomicznych unijnych konsu- mentów, będących osobami fi zycznymi. W ich ocenie rozwiązaniem tej kwestii mógłby być obowiązek składania deklaracji celnej już po faktycznym wprowa- dzeniu towaru na obszar celny UE, jeśli przekroczony zostałby przez daną osobę limit wartości zakupionych towarów w danym okresie. Realizacja tego postulatu byłaby wyrazem skutecznego prowadzenia polityki celnej, zwłaszcza z perspek- tywy kontrolnej w odniesieniu do tzw. ograniczeń pozaekonomicznych (zwalcza- nie terroryzmu, nielegalnego handlu bronią, towarami tzw. „podwójnego zastoso- wania”, narkotykami, towarami naruszającymi prawa własności intelektualnej). Natomiast K. Piech dokonuje obszernej analizy problematyki przemytu jako czynności faktycznej, wychodząc od omówienia deliktu skarbowego unormo- wanego w art. 86 kodeksu karnego skarbowego, określanego jako przemyt celny. Jego istotą jest dokonany, bez dopełnienia ciążącego na danym podmiocie obo- wiązku celnego, przywóz z zagranicy lub wywóz za granicę towaru bez jego przedstawienia organowi celnemu lub zgłoszenia celnego, przez co albo należ- ność celna zostaje narażona na uszczuplenie, albo dochodzi do naruszenia zasad reglamentacji pozataryfowej. Autor omawia zagadnienie nielegalnego wprowa- dzenia towarów na obszar celny UE oraz kwestię obowiązku przedstawienia towarów, zwłaszcza w ruchu osobowym, w odniesieniu do regulacji wspólnoto- wego kodeksu celnego oraz orzecznictwa unijnego7. Wskazuje on, że nowelizacja kodeksu karnego skarbowego z dn. 28 lipca 2005 r. nie uregulowała przestępstwa przemytu nieumyślnego, skutkiem czego w znacznej części przypadków brak winy umyślnej uniemożliwi uznanie „nielegalnego wprowadzenia” za delikt skarbowy, „przemyt celny”, o którym mowa w art. 86 k.k.s. „Przemyt towarów”, w opinii Autora, stanowi zatem przede wszystkim czynność faktyczną, jednakże skutki prawne zależeć będą od tego, czy ocena skutków prawnych następuje w oparciu o przepisy prawa administracyjnego (prawa celnego), czy też prawa karnego skarbowego. Ponadto Autor podkreśla, iż w ocenie Trybunału Sprawie- dliwości, przedstawienie towarów wprowadzonych na obszar celny UE dotyczy wszystkich towarów, również zatajonych lub ukrytych w przygotowanych w tym celu miejscach. Jeżeli towary te nie zostaną przedstawione organom celnym, to według Trybunału, zostały one nielegalnie wprowadzone, w rozumieniu art. 7 W szczególności wyroku z dnia 4 marca 2004 r. w połączonych sprawach C-238/02 i C-246/02, Hauptzollamt Hamburg-Stadt przeciwko Kazimieras Viluckas, Ricardas Jonusas, wy- roku z dnia 23 września 2004 r., C-414/02, Spedition Ulustrans przeciwko Finanzlandesdirektion für Oberösterreich oraz wyroku z dnia 3 marca 2005 r., C-195/03, Ministerie van Financiën prze- ciwko Merabi Papismedov i inni. 14 Z problematyki nielegalnego wprowadzenia towarów na obszar Unii Europejskiej... 202 ust. 1 lit. a WKC, na obszar celny Unii Europejskiej. Przyczyny, z powodu których wprowadzone towary nie zostały przedstawione organom celnym, nie mają – w jego ocenie – żadnego znaczenia. W związku z powyższym K. Piech uznaje, iż powiązanie obiektywnego zdarzenia, jakim jest faktyczne wprowadze- nie na obszar celny towarów, o istnieniu których osoba zainteresowana ani nie wiedziała, ani nie mogła wiedzieć, z powstaniem długu celnego i jednocześnie obowiązku podatkowego, w przypadku np. pracownika (kierowcy tira) przedsię- biorcy uczestniczącego w obrocie towarowym z krajami trzecimi, który wpro- wadza towar, może powodować w niektórych przypadkach, że unijne „Prawo długu celnego” ociera się o granicę, poza którą prawo to staje się „ustawowym bezprawiem”. W artykule zatytułowanym „Przemyt towarów naruszających prawa własno- ści przemysłowej a rola polskiej Służby Celnej w ich zwalczaniu” E. Gwardziń- ska ukazuje zaangażowanie i prawne możliwości polskiej Służby Celnej w walce z przemytem celnym tego rodzaju towarów, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii jego istoty. W tym celu Autorka omawia zagadnienie niedopełnienia obo- wiązku w zakresie formalności celnych i zobowiązań fi nansowych w zakresie danin publicznych oraz naruszenia zasad uczciwej konkurencji na rynku, zwłasz- cza zaś praw własnościowych. Podkreśla, że własność przemysłowa – podobnie jak własność intelektualna – ma charakter ponadgraniczny i jest dziedzictwem, które powinno podlegać szczególnej ochronie prawnej. Przemyt celny towa- rów pirackich i podrabianych jest zaś zjawiskiem towarzyszącym ludzkości od początku rozwoju handlu i nie da się go wyeliminować, jednakże możliwe i ważne są działania ograniczające to patologiczne zjawisko. Szczególna rola w tym zakre- sie na rynku unijnym przypisana jest polskim organom celnym, które odpowia- dają nie tylko za bezpieczeństwo międzynarodowego obrotu towarowego Polski, ale również i UE, strzegąc zewnętrznej granicy unii celnej UE. Kontrole celne z zastosowaniem nowoczesnego sprzętu oraz system VINCI, który gromadzi i przetwarza informacje przekazywane przez producentów nt. towarów orygi- nalnych i podrabianych, wspomagają pracę funkcjonariuszy celnych w walce z przemytem celnym towarów naruszających prawa własności przemysłowej, ale organy celne muszą mieć świadomość, że asortyment przemycanych towarów zmienia się i będzie się zmieniał zgodnie z trendami we współczesnej modzie. Zagadnienie przewozu handlowego i okazjonalnego oraz związana z tym zasada okazjonalności, o której mowa w art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 roku o podatku akcyzowym oraz w art. 56 ust. 6 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług, w szczególności kwestie wewnętrznych wytycznych, wewnętrznych regulaminów przyjmowanych przez organy celne w tym zakresie, stały się przedmiotem szczególnego zainteresowania K. Lasiń- Z problematyki nielegalnego wprowadzenia towarów na obszar Unii Europejskiej... 15 skiego-Suleckiego. Według tego Autora okazjonalny charakter przywozu jest przesłanką zastosowania części ważnych zwolnień z akcyzy oraz podatku od towarów i usług w imporcie8. Oczywistą trudność sprawia natomiast zasto- sowanie kryterium okazjonalności w przypadku importu w tzw. sytuacjach pośrednich. W związku z powyższym Autor dokonuje analizy podstawy do usta- nowienia zwolnień w prawie Unii Europejskiej oraz wstępnej oceny prawidło- wości implementacji dyrektywy 2007/74/WE w polskim porządku prawnym. Przedstawia ujęcie defi nicyjne nieostrego i ocennego pojęcia „okazjonalność”, a także rozważa dookreślanie zakresu zwolnienia poprzez wytyczne organów podatkowych. W konkluzji Autor stwierdza, iż zadaniem organów podatkowych nie jest stanowienie prawa ani nawet jego doprecyzowywanie, zatem organy te nie powinny tworzyć wewnętrznych wytycznych czy instrukcji, dotyczących zakresu zwolnień. W tym bowiem przedmiocie nie istnieje odpowiednia pod- stawa prawna. Pewien wyjątek stanowi możliwość wydawania ogólnych interpre- tacji prawa podatkowego przez Ministra Finansów. Natomiast wydawanie takich instrukcji przez organy wyższego stopnia, aby skłonić wszystkie organy, także podległe, do wydawania decyzji zgodnych z owymi instrukcjami zdaniem Autora skutkowałoby naruszeniem Konstytucji (zasady dwuinstancyjności). W związku z powyższym pożądana jest spójna praktyka orzecznicza organów podatkowych, która znajdzie pełne odzwierciedlenie w treści decyzji adresowanych do podatni- ków. Poszczególne kryteria uwzględniane przez organy podatkowe na potrzeby ustalenia, czy przywóz ma charakter okazjonalny, podlegałyby w takim wypadku ocenie sądowej. Kryteria te natomiast powinny odzwierciedlać treść słów uży- tych w przepisach polskich i unijnych9, pojmowanych zgodnie ze znaczeniami języka potocznego, wszakże z uwzględnieniem lokalnych zwyczajów. W artykule zatytuowanym „Prawne aspekty zwalczania przemytu narkoty- ków drogą morską” B. Fieducik wychodzi z założenia, że transport morski sta- nowi trzon międzynarodowego handlu (80 ) i w porównaniu z drogami lądo- wymi i portami lotniczymi wydaje się być jednocześnie najsłabiej kontrolowany, m.in. dlatego, iż obszar morza pełnego, a więc pozostającego poza jurysdykcją jakiegokolwiek państwa, obejmuje niemal 50 powierzchni ziemi. Tym samym transport morski generuje wiele możliwości dla różnych form działalności prze- stępczej, takich jak piractwo morskie, terroryzm czy też zorganizowana przestęp- 8 Tytułem przykładu Autor wymienia np. okazjonalny import dokonywany nieco rzadziej niż raz w roku i przeciwstawia temu import, odbywający się trzy razy dziennie w dni robocze, dwa razy dziennie w soboty i raz dziennie w niektóre niedziele i święta. 9 Jeśli z tych drugich mogłyby wynikać szersze uprawnienia dla podatników niż z przepisów krajowych. 16 Z problematyki nielegalnego wprowadzenia towarów na obszar Unii Europejskiej... czość. Przedmiotowe rozważania Autor poświęca przede wszystkim prawnym aspektom zwalczania przemytu narkotyków w obszarze wód międzynarodo- wych. W opinii Autora Konstytucja Mórz, tj. Konwencja o prawie morza z 1982 roku, nie zawiera regulacji, które dawałyby podstawę do efektywnej walki z prze- mytem narkotyków drogą morską w obszarze morza pełnego. W konwencji znaj- duje się natomiast jedynie ogólnikowe zobowiązanie skierowane do społeczności międzynarodowej, by współpracować w zwalczaniu tego procederu. Dodatkowo w obszarze morza pełnego fundamentalne znaczenie ma zasada wyłącznej jurys- dykcji państwa bandery. Jednocześnie stanowiąca wyjątek od tej reguły instytucja prawa wizyty i rewizji ewidentnie pomija możliwość wykorzystania jej przeciwko statkom podejrzanym o udział w nielegalnym przewozie narkotyków drogą mor- ską, a podnoszącym obcą banderę. Zdaniem Autora więc tego typu rozwiązanie powoduje, że jedynie uprawnionym do kontrolowania statków na morzu pełnym jest państwo bandery i tylko jego zgoda stanowi przesłankę do podejmowania działań przez okręty innych państw. Sytuacja taka ewidentnie zmniejsza możli- wości efektywnej walki z omawianym zagrożeniem. W konkluzji Autor stwier- dza, iż jedynym możliwym rozwiązaniem, eliminującym te niedoskonałości konwencji, są umowy regionalne, usprawniające procedurę uzyskiwania zgody państwa bandery lub też porozumienia bilateralne, w których zainteresowane państwa wyrażają taką zgodę ex ante. Z kolei artykuł M. Olesiuk-Okomskiej zatytułowany „Zwalczanie przemytu tytoniu w Wielkiej Brytanii” został poświęcony brytyjskiej strategii zwalcza- nia przemytu tytoniu, m.in. przez niszczenie łańcuchów dostaw i dystrybucji, zwiększenie ryzyka bycia zatrzymanym i zmniejszenie korzyści ekonomicznych, płynących z przemytu oraz zwiększenia świadomości społecznej. Ponadto Urząd Podatkowy i Celny (HM Revenue Customs) razem z Agencją Ochrony Granic Wielkiej Brytanii (UK Broder Agency) podjęły wspólne działania na rzecz eli- minacji nielegalnego wwozu i sprzedaży nielegalnego tytoniu w WB. Zdaniem Autorki w ostatnich latach poczyniono znaczny postęp w zwalczaniu przemytu tytoniu w WB. Jednak w dalszym ciągu pozostaje on poważnym zagrożeniem dla wpływów do budżetu państwa. Podkreślenia wymaga fakt, iż na implementację Strategii HMRC wydał 69 milionów funtów w okresie 2011–2012. W artykule pt. „Defi nicja towaru w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE” A. Doliwa-Klepacka wskazuje na kluczowe znaczenie samej defi nicji towaru dla funkcjonowania wspólnotowej swobody przepływu towarów. Defi nicja ta w prawie unijnym nie ma charakteru traktatowego, brak jest też wiążącej i wyczer- pującej defi nicji terminu „towar” w aktach prawa wtórnego. W konsekwencji defi niowanie tego pojęcia pojawiło się w orzecznictwie Trybunału Sprawiedli- wości. Dokonując przedmiotowych rozważań, Autorka zwraca również uwagę Z problematyki nielegalnego wprowadzenia towarów na obszar Unii Europejskiej... 17 na możliwy styk regulacji swobody przepływu towarów i swobody świadczenia usług. Natomiast analizując defi nicję towarów w świetle zasady wspólnotowej swobody ich przepływu, odnosi się Ona również do kluczowej dla tej swobody reguły pochodzenia towarów. Zastosowanie tego kryterium prowadzi bowiem do rozróżnienia towarów uprzywilejowanych, tj. preferencyjnych, korzystających w pełni z liberalizacji w ramach swobody, oraz nieuprzywilejowanych (niepre- ferencyjnych). W konkluzji Autorka wskazuje, że wspólnotowa defi nicja pojęcia „towar” formułowana była w ścisłym powiązaniu z określaniem zasad i warun- ków realizacji swobód rynku wewnętrznego, a w szczególności ram wspólnotowej swobody przepływu towarów. Defi niowanie tego terminu właśnie „w kontekście” realizacji swobód jednolitego rynku determinuje jego specyfi czne ujęcie. Nato- miast w orzecznictwie Trybunał Sprawiedliwości zdefi niował pojęcie „towaru” w sposób ogólny, wskazując jako główną przesłankę konieczność, by dany pro- dukt miał swoją określoną w pieniądzu wartość i mógł być przedmiotem transak- cji handlowych10. W tym kontekście swoje zastosowanie mają również powszech- nie przyjęte reguły res extra commercium. Autorka podkreśla, że defi nicja „towaru” stosowana w prawie Unii Europejskiej zawiera liczne ograniczenia specyfi cznie wspólnotowe (unijne), związane z funkcjonowaniem innych (niż swobodny prze- pływ towarów) swobód rynku wewnętrznego UE, a także pewnych wspólnych polityk, wyczerpująco uregulowanych na poziomie unijnym. Nie ma ona też cha- rakteru wyczerpującego, dlatego uzupełniają ją incydentalne interpretacje okre- ślonych przypadków indywidualnych. Przedmiotem rozważań M. Perkowskiej jest przestępczość przemytni- cza cudzoziemców w Polsce, którą Autorka przedstawia w formie wyników badań pilotażowych. Przedstawiona analiza skali przestępczości przemyt- niczej cudzoziemców, wszakże z perspektywy danych dotyczących jedynie prawomocnych skazań, prowadzi do wniosku, że nie jest to zjawisko o dużej skali, a wręcz marginalne. W odniesieniu natomiast do bardziej szczegółowych danych statystycznych, dotyczących liczby podejrzanych czy wszczętych postępowań w sprawach o przemyt Służby Celnej czy Straży Granicznej, skala przestępczości przemytniczej wyraźnie rośnie. Pojawia się zatem zasadnicze pytanie o tak dużą rozbieżność. W doktrynie wskazuje się, że jedną z przyczyn jest fakt, iż przemyt został uregulowany jako tzw. czyn przepołowiony (art. 86 § 3 k.k.s.). Kryterium rozgraniczającym przestępstwo od wykroczenia jest bądź to kwota narażonej na uszczuplenie należności celnej, bądź to wartość towaru. 10 Trybunał Sprawiedliwości rozstrzygał również przypadki indywidualne, dokonując kwali- fi kacji określonego produktu jako towaru w świetle obowiązujących przepisów prawa Unii Euro- pejskiej. 18 Z problematyki nielegalnego wprowadzenia towarów na obszar Unii Europejskiej... Większość czynów zabronionych, kwalifi kowanych jako przemyt, to wykro- czenia, a nie przestępstwa. Za popełnienie wykroczenia wymierzana jest kara w postępowaniu mandatowym, a ukarany po krótkim czasie najczęściej wraca do zabronionego procederu. Ponadto w literaturze podkreśla się, że większość wszczętych postępowań karnych w sprawach o przestępstwa przemytnicze kończy się na poziomie postępowania przygotowawczego wnioskiem do sądu o zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności na podstawie art. 17 k.k.s. Prawomocny wyrok sądu, udzielający zezwolenia na dobrowolne pod- danie się odpowiedzialności, zasadniczo nie podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Karnego. W opinii Autorki pilotażowa analiza zjawiska przestępczo- ści przemytniczej cudzoziemców wskazuje na potrzebę kompleksowej analizy zjawiska w oparciu o dane, dotyczące postępowań mandatowych, instytucji dobrowolnego poddania się odpowiedzialności oraz prawomocnych skazań, która zostanie przeprowadzona w ramach projektu „SIC – Modułowy wieloza- daniowy System Identyfi kacji Cudzoziemców wraz z modułem analizy ryzyka ofi ar przestępstwa handlu ludźmi”. Przedmiotem analizy G. Kędzierskiej jest tematyka oględzin rzeczy, ze szcze- gólnym uwzględnieniem kwestii taktyki oraz dokumentowania. Oględziny miejsca podejmowane przez organ procesowy po uzyskaniu pierwszej infor- macji o przestępstwie zwyczajowo są uznawane za podstawowe źródło infor- macji o przebiegu czynu zabronionego i jego sprawcy. Ta procesowo-krymina- listyczna czynność, mocno eksponowana w działaniach organów ścigania, nie zawsze jednak faktycznie stanowi pierwszą czynność w ramach inicjowanego postępowania. Pierwsze czynności oględzinowe bardzo często skupiają się na poszukiwaniu informacji z rzeczy. Służba Celna, podobnie jak Policja, proku- ratura oraz inne służby, zajmujące się zwalczaniem przestępstw i ściganiem ich sprawców w zakresie określonym w ustawie, ma do wykonania zadania między innymi w postaci rozpoznawania, wykrywania, zapobiegania i zwalczania prze- stępstw i wykroczeń przeciwko: zdrowiu, dobrom kultury, prawom własności intelektualnej, przyrodzie, środowisku, ograniczeniom obrotu towarami i tech- nologiami o znaczeniu strategicznym oraz ścigania ich sprawców w przypad- kach ujawnienia takich czynów przez tę formację. Oznacza to przede wszyst- kim poszukiwanie i zabezpieczanie śladów na towarach, których przywóz do Polski jest zabroniony, w sytuacji gdy osoba nie przyznaje się do ich posiada- nia. Zdaniem Autorki oględziny rzeczy występują więc często jako podstawowa czynność, inicjująca dalszy proces wykrywczy. W czasie oględzin rzeczy sto- suje się podstawowe zasady, które zapobiegają chaotycznemu przeprowadzaniu czynności. Etap oględzin szczegółowych pozwala ustalić cechy rzeczy, takie jak na przykład: stan skupienia, objętość, masę, wielkość, kształt, barwę, zapach. Z problematyki nielegalnego wprowadzenia towarów na obszar Unii Europejskiej... 19 Na tym etapie na przedmiocie poddawanym oględzinom również poszukuje się i ujawnia ślady, które są niezbędne do identyfi kacji osoby związanej z czy- nem zabronionym. Dokumentowanie czynności oględzinowych i ich wyników powinno przebiegać z użyciem poprawnych nazw zarówno rzeczy, jak i jej cech, ponieważ ten element protokołu w znacznym stopniu decyduje o jego wartości dowodowej. Z kolei problematyka, dotycząca prawnopodatkowych konsekwencji prze- mytu, stanowi przedmiot analizy dokonanej przez D. Ćwikowskiego. Wymiana towarowa z zagranicą ma na celu zaopatrzenie społeczeństwa w dobra konsump- cyjne, defi cytowe na rynku krajowym. Procesy globalizacyjne oraz zmiana struktury polskiej gospodarki po 1989 roku spowodowały konieczność importu szeregu towarów, których produkcja stała się mniej opłacalna w kraju niż za granicą. Powodem takiej sytuacji są przede wszystkim niższe koszty produkcji, jak również mniej restrykcyjne prawo, regulujące obrót gospodarczy w krajach rozwijających się. Obowiązujące w Unii Europejskiej dość surowe przepisy, dotyczące wymogów jakościowych, oraz ochrona praw własności intelektual- nej, nie dają możliwości ani legalnej produkcji ani importu szeregu towarów, na które jest zapotrzebowanie wśród polskich konsumentów. Przedmiotem legal- nego obrotu w Polsce nie mogą być bowiem towary, naruszające prawa własności innych osób, tzw. podróbki produkowane głównie w krajach azjatyckich. Nato- miast dość wysokie stawki podatku akcyzowego stanowią zachętę do przemytu wyrobów akcyzowych zarówno przez pojedyncze osoby, jak też zorganizowane grupy przestępcze. Podmioty dokonujące przemytu towarów wprowadzają je do legalnego obrotu, uchylając się od opodatkowania głównie poprzez sprze- daż na targowiskach, w centrach handlu hurtowego czy też coraz częściej za pośrednictwem internetu. Służby państwowe odpowiedzialne za bezpieczeń- stwo ekonomiczne powinny dążyć zarówno do ograniczania przemytu, jak też skutecznego egzekwowania należności, wynikających z obrotu towarami, pochodzącymi z przemytu. Jednak nowe możliwości funkcjonowania prze- mytników w dobie umiędzynarodowienia procesów gospodarczych wymagają stosowania adekwatnych do skali problemu technik analizy ryzyka i kontroli w bardziej skutecznym zwalczaniu tego zjawiska. W związku z powyższym Autor dokonuje analizy zagadnienia przemytu jako elementu gospodarki nie- ofi cjalnej oraz możliwości legalizacji obrotu towarami, pochodzącymi z prze- mytu. Szczególną uwagę poświęca On problematyce uchylania się od opodatko- wania oraz związanej z tym kwestii działań kontrolnych przeciwko legalizacji sprzedaży towarów, pochodzących z przemytu. W konkluzji Autor stwierdza, iż nieuczciwi obywatele oraz zorganizowane grupy przestępcze wykorzystują przemyt jako możliwość uzyskania znacznych profi tów, szczególnie ze sprze- 20 Z problematyki nielegalnego wprowadzenia towarów na obszar Unii Europejskiej... daży wyrobów akcyzowych czy podróbek11. Przepisy krajowego prawa podat- kowego oraz korzystne z punktu widzenia budżetu państwa orzecznictwo ETS pozwalają jednak na odzyskanie przynajmniej części utraconych wpływów podatkowych z tytułu przemytu. Jednak Autor zauważa, że zwalczanie pro- cederów związanych z nielegalnym wwozem towarów na polski obszar celny jest niezmiernie trudnym zadaniem dla służb celnych i skarbowych ze względu na likwidację szeregu barier w handlu międzynarodowym oraz powiększenie swobody działalności gospodarczej. Ponadto nowe możliwości obrotu z zagra- nicą, dzięki ekspansji handlu internetowego, umożliwiają zawieranie transakcji pomiędzy podmiotami krajowymi i zagranicznymi z pominięciem kontroli cel- nej. Konieczne wydaje się zatem doskonalenie metod pozyskiwania informacji przez odpowiedzialne służby o towarach, pochodzących z przemytu oraz kana- łach ich dystrybucji w celu skutecznej eliminacji z rynku podmiotów, które nie tylko nie dostarczają do budżetu państwa należnych podatków, ale stanowią nieuczciwą konkurencję dla producentów krajowych. Tematyka wpływu przepadku towaru orzeczonego w postępowaniu karnym skarbowym oraz cywilnym na pobór należności celnych i podatkowych w świe- tle orzeczenia ETS C-230/08 oraz orzeczenia TSUE w sprawie C-230/08, gdzie rozpatrywane są pytania prejudycjalne skierowane przez duńskie organy sądowe i obowiązujących przepisów krajowych (aspekt teoretyczny i praktyczny) sta- nowi przedmiot rozważań M. Laszuk. Według Autorki w tym zakresie występuje niespójność przepisów prawa, która rodzi konsekwencje w postaci różnej ich interpretacji przez organy administracji celnej, a co za tym idzie niejednolitego ich stosowania. W związku z tym postuluje ona zmiany w regulacjach zarówno na poziomie unijnym, ale przede wszystkim na poziomie krajowym. Zdaniem Autorki należy pilnie wprowadzić wyraźne regulacje, które w przepisach podat- kowych – ustawie Ordynacja podatkowa czy też w regulacjach szczegółowych, odnoszących się do podatku VAT oraz podatku akcyzowego, będą stwierdzały, że orzeczenie przepadku rzeczy (bez względu na rodzaj postępowania) będzie powodowało wygaśnięcie zobowiązania podatkowego w całości. Nie należy też rozróżniać w przypadku przemytu towarów czy towar ten został zatrzymany przed opuszczeniem pierwszego urzędu celnego, czy też towar zostaje ujawniony już na obszarze Unii Europejskiej. Działania takie powinny być podjęte przede wszystkim do wyrobów tytoniowych oraz alkoholowych, a więc do towarów, co 11 D. Ćwikowski podkreśla, że niektóre z przemycanych towarów nie mogłyby nigdy znaleźć się w legalnym obrocie na wspólnym rynku, gdyż nie spełniają norm jakościowych oraz bezpie- czeństwa. Likwidacja polskich granic z krajami członkowskimi daje większe możliwości napływu do Polski towarów wprowadzanych nielegalnie przez granice zewnętrzne Unii Europejskiej. Z problematyki nielegalnego wprowadzenia towarów na obszar Unii Europejskiej... 21 do których orzeka się przepadek, a następnie dokonuje zniszczenia, czyli tych, które do konsumpcji nigdy nie trafi ą. Ponadto w opinii Autorki niedopuszczal- nym zjawiskiem jest, aby w demokratycznym państwie prawa, urzeczywistnia- jącym zasady sprawiedliwości społecznej, podmioty, będące w tej samej sytuacji faktycznej, były w różny sposób traktowane przez prawo. Podkreśla ona rów- nież, że wprowadzenie obowiązku pobierania podatków w przypadku towarów, pochodzących z przemytu i zatrzymanych na obszarze unijnym, nie zawsze jest zgodne z istotnymi zasadami prawa oraz z racjonalnością systemu prawnego, dlatego też należy bezwzględnie opowiedzieć się za nienakładaniem takich obciążeń. Przepadek przedmiotu przestępstwa skarbowego i wykroczenia skar- bowego, prowadząc do pozbawienia sprawcy jego własności, stanowi najdalej idącą dolegliwość majątkową i pochłania tym samym wszelką inną należność, ciążącą na tym przedmiocie w związku z popełnieniem przestępstwa. R. Kruszewski dokonuje z kolei analizy przepadku przedmiotów jako środka karnego służącego represji, prewencji i ochronie porządku prawnego – ze szcze- gólnym uwzględnieniem przepadku narzędzia lub innego przedmiotu, stanowią- cego mienie ruchome, które służyło lub było przeznaczone do popełnienia prze- stępstwa skarbowego, w tym z zagadnieniem kwestii specjalnego przysposobienia środka przewozowego w zakresie wykroczeń skarbowych (art. 49 § 1 k.k.s.)12. Na podstawie danych statystycznych Ministerstwa Finansów z 2013 r. stwierdza on, że osoby zajmujące się przemytem papierosów przy użyciu środków transportu systematycznie go modyfi kują, pomimo iż nadal pojazdy drogowe pozostają pod- stawowym narzędziem, służącym do przemytu wyrobów tytoniowych, w tym papierosów. Obecnie odnotowuje się znaczny wzrost przemycanego towaru w samochodach osobowych i pociągach towarowych, zmniejsza się natomiast w samochodach ciężarowych i pociągach osobowych. Przemytnicy wykorzystują te rodzaje pojazdów, aby wprowadzić nielegalne wyroby tytoniowe zarówno do Polski jak i do innych krajów UE. W opinii tego Autora, pozbawienie przemyt- ników lub osób udostępniających do przemytu środki transportu poprzez ich zajęcie, a następnie orzeczenie przepadku w postępowaniu sądowym nie tylko powoduje dotkliwe straty fi nansowe dla sprawcy, zarówno z uwagi na pozbawie- nie ich narzędzi, służących do przemytu, jak również utratę możliwości zarob- kowych. Środek karny w postaci przepadku przedmiotów pełni nie tylko funk- cję represyjną, ale także zapobiegawczą. Zarekwirowanie narzędzi, służących do popełnienia przestępstwa ma również walor prewencyjny, zarówno w stosunku do sprawców czynów zabronionych, jak i niewątpliwie w odniesieniu do osób, które nie trudnią się przemytem. Informacja o możliwości pozbawienia korzy- 12 Współmierność przepadku przedmiotu do wagi popełnionego czynu. 22 Z problematyki nielegalnego wprowadzenia towarów na obszar Unii Europejskiej... stania z posiadanego środka transportu, jak i jego strata, powodują uszczerbek w posiadanym mieniu, a to skutkuje tym, iż niektóre osoby nie będą się trudnić przemytem, mając właśnie na uwadze grożące sankcje. W konkluzji należy podkreślić, iż zawarte w niniejszej publikacji meryto- rycznie zróżnicowane teksty odzwierciedlają opinie i poglądy poszczególnych Autorów, tak teoretyków, jak i praktyków. Ich rzetelne i rzeczowe, często kry- tyczne analizy obowiązujących przepisów prawa tak krajowego, jak i unijnego oraz orzecznictwa ETS w przedmiocie nielegalnego wprowadzania towarów na obszar Unii Europejskiej, interesujące wnioski oraz postulaty de lege ferenda, powinny przyczynić się do twórczego wykorzystania zarówno w praktyce wymiaru sprawiedliwości oraz organów fi nansowych, jak również na płaszczyź- nie naukowej. Część I Współdziałanie służb i instytucji w zwalczaniu przemytu ROZDZIAŁ 1 Polityczno-prawne podstawy oraz struktury instytucjonalno-organizacyjne i mechanizmy zwalczania przemytu w Unii Europejskiej prof. dr hab. Wiesław Czyżowicz13 Wstęp Przemyt jako zjawisko przestępcze istnieje tak długo, jak istnieje danina publiczna, określana cłem, i jak długo istnieją granice celne oraz służby zobo- wiązane do egzekucji należności celnych14. W tym zakresie nie zmieniła się od tysiącleci istota zjawiska – omijanie przestrzegania prawa celnego i unikanie płacenia należności celnych. Zmieniały się jednak przemycane towary, metody, formy, mechanizmy, struktury i środki przemytu oraz sposoby zwalczania tego zjawiska. Zmieniały się również, w zależności od społeczeństw, zarówno polityka 13 Prof. dr hab. Wiesław Czyżowicz, Katedra Prawa Administracyjnego i Finansowego Przed- siębiorstw, Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Prze- wodniczący Rady Konsultacyjnej Służby Celnej. 14 Na temat historii ceł i celnictwa pisałem szerzej w pracy: W. Czyżowicz, M. Woźniczko, Cło i celnicy w historii. Struktury i mechanizmy działania, Difi n, Warszawa 2012. 24 Część I. Współdziałanie służb i instytucji w zwalczaniu przemytu celna, jak i kultura prawna, w tym związana także z przestrzeganiem bądź nieak- ceptacją tego prawa. Czasami przemytnicy, osoby biorące – niekiedy z przymusu społeczno-ekonomicznego, a czasami z chęci zysku – udział w przestępstwach celnych, stawały się bohaterami swoistej subkultury społecznej15. Niezależnie jednak od miejsca i czasu, kultury i atmosfery panującej wokół przemytu i przemytników, państwa starały się zjawisko to nie tyle wyeliminować, bo doświadczenie pokazywało, że jest to w praktyce niemożliwe, ile zmniejszyć jego skalę poprzez skuteczne ograniczanie przesłanek, prewencję i penalizację tego zjawiska, lepsze wyposażenie służb celnych i ich współdziałanie. Współczesna międzynarodowa współpraca celna w zwalczaniu przemytu zaczęła się wraz z powstaniem wyspecjalizowanej organizacji celnej – Rady Współpracy Celnej (CCC, aktualnie używającej politycznej nazwy Światowej Organizacji Celnictwa – WCO). Znacznie bardziej współpraca ta rozwinęła się w Unii Europejskiej dzięki temu, że od początku procesu integracji gospodarczej w tym regionie świata zarówno polityka celna, jak i prawo celne, będąc częścią składową polityki handlu zagranicznego, stały się zalążkiem ścisłej współpracy w zwalczaniu przestępczości celnej, w tym i przemytu, przez służby (administra- cje) celne państw członkowskich. Podstawy polityczno-prawne współpracy celnej w Unii Europejskiej Wspólna polityka handlowa Punktem wyjścia dla współpracy celnej w zapobieganiu i zwalczaniu przestępczości celnej w Unii Europejskiej jest wspólna polityka handlowa. Odgrywała ona i nadal odgrywa bardzo ważną rolę w procesie integracji europejskiej. Została już częściowo opisana w Traktacie Paryskim z 1951 r., powołującym do życia Europejską Wspól- notę Węgla i Stali (EWWiS)16, zwłaszcza w artykułach 4. i 5. tego ważnego aktu. 15 Jako przykład takiej subkultury i stworzenia z przemytnika bohatera społeczności przy- granicznej może służyć wspaniała powieść Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy autorstwa polskiego pisarza pochodzenia białoruskiego Sergiusza Piaseckiego. Napisał ją po polsku w więzieniu, do którego trafi ł za rozboje, skazany na karę śmierci zamienioną na 15 lat. Opisał w niej życie prze- mytników na pograniczu polsko-radzieckim lat dwudziestych XX w.; por.: S. Piasecki, Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy, Warszawa 1997 (I wydanie 1937 r.). 16 Traktat Paryski na: http://www.europarlament.pap.pl/palio/html.run?_Instance=cms_ ep.pap.pl _PageID=1 _menuId=38 _nrDep=963 _CheckSum=667984763 Tekst Traktatu Pa- ryskiego na: https://polskawue.gov.pl/fi les/polska_w_ue/prawo/traktaty/Traktat_EWWiS.pdf. Rozdział 1. Polityczno-prawne podstawy oraz struktury instytucjonalno-organizacyjne... 25 Znacznie szerzej i bardziej precyzyjnie została ona przedstawiona w Trakta- cie Rzymskim (artykuły 110–116) z 1957 r., powołującym do życia Europejską Wspólnotę Gospodarczą17. Jej bazę instytucjonalno-organizacyjną miała sta- nowić unia celna, która ostatecznie weszła w życie dopiero 1 stycznia 1994 r. (w zakresie artykułów przemysłowych już w połowie 1968 r.). Istota przyjętych w latach pięćdziesiątych ustaleń w sprawach celnych nie uległa zmianie, jednak poszerzył się zakres współpracy w tej sferze18. Ostatecznie, po przekształceniach tego Traktatu, zakres przedmiotowy wspólnej polityki handlowej został zawarty w tytule II TF UE brzmiącym: Wspólna Polityka Handlowa, obejmującym arty- kuły 206 (dawny artykuł 131 TWE) i 207 (dawny artykuł 133 TWE) Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej 19. Głównymi celami przyjętych regulacji, dotyczących handlu z krajami trze- cimi, są: – stosowanie jednolitych zasad i procedur celnych (przede wszystkim jednolitej taryfy celnej), – zawieranie układów handlowych, ze szczególnym uwzględnieniem proble- mów celnych (reguł pochodzenia towarów, dokumentacji celnej, taryfi kacji, etc.), – ujednolicenie środków polityk: eksportowych oraz antydumpingowych i sub- wencyjnych. Po wstąpieniu UE do Światowej Organizacji handlu (WTO) w 1994 roku oraz uwzględnieniu decyzji Trybunału Sprawiedliwości, do art. 133 (obecnie art. 207 ust. 1 TF UE) został wprowadzony na mocy Traktatu Nicejskiego dodatkowy zapis. Reguluje on to, że wspólna polityka handlowa obejmuje nie tylko obrót towarami, lecz także umowy z zakresu handlu usługami (GATS) oraz handlowe aspekty własności intelektualnej (TRIPS). Jednakże podstawą jest polityka han- 17 Por.: Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą, traktat EWG, na: http:// europa.eu/legislation_summaries/institutional_affairs/treaties/treaties_eec_pl.htm Tekst trakta- tu EWG: http://www.eures.praca.gov.pl/zal/podstawy_prawne/Traktat_rzymski.pdf. 18 Ewolucję prawa celnego w UE obszernie omówiłem w referacie zatytułowanym Przyczyny i mechanizmy ewolucji wspólnotowego prawa celnego – od Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali do Unij- nego Kodeksu Celnego na Ogólnopolskiej VII Opolskiej Konferencji Podatkowej „Prawo celne i po- datek akcyzowy – blaski i cienie 10 lat członkostwa Polski w Unii Europejskiej” zorganizowanej przez WPiA Uniwersytetu Opolskiego oraz Izbę Celną w Opolu w dniach 22–24 kwietnia 2014 r., w Izbicku k/Opola. 19 Wersje skonsolidowane Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej: http://europa.eu/eu-law/decision-making/treaties/pdf/consolidated_versions_ of_the_treaty_on_european_union_2012/consolidated_versions_of_the_treaty_on_european_ union_2012_pl.pdf. Dalej jako TF UE.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Nielegalne wprowadzenie towarów akcyzowych na obszar Unii Europejskiej
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: